★ دین خادیمی din xadimi ★

دين, حکایه,تکنولوژی و سایر din,hekayə, texnoloji və sair

وبلاگین موضوعلاری

+ نوشته شده در  جمعه شانزدهم تیر 1391ساعت 10:16 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

تفریح ائله‌یین، اوولانین، پول خرجله‌یین !

دنیانین بؤیوک آلیش- وئریش مرکزلری مصرف جامعه شناسلیق نظریه‌لریندن استفاده ائله‌مکله بازارلیق ائله‌مگی داها راحت و لذتلی ایشه چئویرمک و داها چوخ ساتماق اوچون بو مرکزلرده تفریح ابزارلاری‌نین آرتیرماسینا چالیشیرلار.

ایکینجی دنیا ساواشیندان سونرا انسانلارین بازارلیق شیوه‌سی ساتیجیلارین تازا برنامه‌لرینه گؤره دَییشدی. او زماندان بو طرفه مصرف جامعه شناسلاری مشتری‌لرده آلماغا رغبتی آرتیران تازا پتانسیل‌لری گؤردولر.

اونلار هر  آلیش وئریش مرکزینه گئدن مشتری‌نین همیشه بیر شئی آلماق قصدینده اولمادیغینی بیلدیلر بلکه مشتری‌لرین آلیش وئریشله تفریح ائله‌مک قصدلری اولدوغونو بیلدیلر. جامعه شناسلار بازارلیغا، بیر طرفی لازم اولان بازارلیقلار و او بیری طرفی تفریح اوچون اولان بازارلیقلارا شامل اولان بیر طیف حاضرلادیلار. گونده‌لیک بازارلیقلار و فنی بازارلیقلار بیرینجی طیفده یئر آلیر و بزک وسایلی و پالتار کیمیلرین آلماسی ایکینجی طیفده یئرلشیر.

بو زمینه‌ده نظریه صاحبی اولان «استون» مشتری‌لری دؤرد یئره بؤلور: اقتصادی، شخصی، قومی و علاقه‌سیز. اونون نظرینه گؤره اقتصادی مشتری‌لرین آلماق منظورلاری فقط محصولو اله گتیرمکدیر و آیری منظورلاری یوخدور. شخصی مشتری‌لر بازارلیغا شخصی بیر تجربه کیمی باخیرلار و فقط اجتماعی رابطه قورماق اوچون تجارت مرکزلرینه گئدیرلر. قومی مشتری‌لر ده فقط خانواده تجارت مرکزلرینده آلیش وئریش ائله‌مک ایسترلر و آیری یئردن هئچ نه آلمازلار. علاقه‌سیز مشتری‌لر ده آلیش وئریش مرکزلره فقط بیر شئی آلماق اوچون گئدرلر و اوردا واخت گئیچیتمگه اصلاً بازلیقلاری اولماز.

بو زمینه‌ده آیری نظریه صاحبی اولان «بلاچ» دا مشتری‌لری دؤرد مختلف دسته‌یه بؤلور: بیرینجی دسته تجارت مرکزلرینده چوخ واخت گئچیردن سّنتی شخصلر کی بازارلیغین سنّتی منفعتلرینه بازلیقلاری وار. اونلار تجارت مرکزلرینه خاص خدماتدان استفاده و بازارلیق ائله‌مک اوچون گئدرلر. او بیری دسته تجارت مرکزلرینه گزیب دولانماق و واخت گئچیرمک اوچون گئدرلر. مصرف نظریه‌لری بو دسته اوچون و اونلارا داها چوخ وسایل ساتماق اوچون چوخلو برنامه‌لری وار. آخر دسته‌ده اَن آزا بازلیقلاری اولانلاردیلار کی تجارت مرکزلرینده اَن آز واخت گئچیرتمگه بازلیقلاری اولار.

آلماقدان لذّت آپاران شخصلر تورا دوشورلر

مصرف نظریه‌لری تجارت مرکزینه تفریح اوچون گلن شخصلرین اوستونده مطالعه ائله‌ییب اونلارا داها چوخ محصول ساتماغا چوخلو طرحلری وار. اونلار بیر عدّه‌یه آلیش- وئریش ائله‌مگین لذّتلی اولدغونون آنلاییبلار.

بو نظریه‌نین قاباغا گئتمه‌سی ایله دنیانین باشا باشیندا آلیش- وئریشله تفریح آراسیندا باغلیلیق یارادان آدلیم تجارت مرکزلری یاراندی. بو مرکزلرده داها چوخ محصول ساتماق اوچون بو ایکی موضوعون آراسینداکی اوچ جور فعالیته تأکید ائله‌دیلر:

1ـ بوش واختلار اوچون بازارلیق ائله‌مک. خرید مرکزلرینده فیلم، موسیقی، کتاب و سایر کیمی محصول‌لار ساتانلار. مشتریلر لازملری اولان محصول‌لاری آلماغین کناریندا بو محصول‌لاری‌دا آلیب بوش واخلاریندا اونلاردان استفاده ائلیرلر.

2ـ بازارلیق زمانیندا بوش واختلاری دولدورماق اوچون رابطه. مشتری‌لر آلیش- وئریش زمانیندا تفریح اوچون مختلف محصول‌لار آلیرلار. مثلاً رستورانلار، سینما سالونلاری و اویون سالونلاری تجارت مرکزلرینده مشتریلره خدمات وئریرلر.

3ـ تجارت مرکزلرینی او قدر جذّاب و گؤزل ائلیرلر کی مشتری‌لر اوردا دولانیب تماشا ائله‌مکله لذّت آپاریب داها چوخ محصول آلماغا تشویق اولورلار.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم شهریور 1393ساعت 8:10 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

ایکینجی مصنوعی قلب پیوندی فرانسه‌ده حیاتا کئچدی

پاریسدن سونرا دنیانین ایکینجی مصنوعی قلب پیوندی فرانسه‌نین نانت شهرینده حیاتا کئچدی.

مهرین وئردیگی خبره گؤره دنیانین بیرینجی مصنوعی قلبی 2013-ده 76 یاشلی بیر مریضه پیوند وورولدو. دکترلرین گؤزلدیگی‌نین خلافینا ناخوش چوخ دیری قالمادی و پیونددن سونرا وفات ائله‌دی.

ایکینجی مصنوعی قلب پیوندی‌نین خبری نئچه هفته پیونددن سونرا یاییلدی و هله ده بو خبرین بوتون جزئیاتی یاییلماییب.

بو جراحلیق بیرینجی جراحلیقدا دا حاضر اولان پروفسور «دانیل دیوو» توسطی ایله اولدو. آما بو خبرین جزئیاتی یعنی ناخوشون کیملیگی و ایندیکی وضعیتی باره‌ده معلومات یاییلماییب.

بیرینجی مصنوعی قلبین آغیرلیغی بیر کیلو جیواریندا ایدی کی طبیعی قلبدن اوچ دفعه آغیریدی.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم شهریور 1393ساعت 8:3 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

حیرت و قورخو رومانی چاپ اولدو


حيرت و قورخو روماني تبريزده نباتي نشرياتي طرفيندن ياييلدي.

آتاسي‌نين ديپلومات وظيفه‌سي داشيديغينا گؤره اوشاقليغيني ژاپندا سووموش بلژيكلي قيز آمئلي، عالي تحصيلاتينيآلاندان سونرا 1990-جي ايلين اوّل‌لرنده بؤيوك بير شركتده ايشله‌مك اوچون ژاپنا گئدير.  او چوخلو تستلردن سونرا شركت طرفيندن ايشه قبول اولونور. آما فرهنگلر آراسينداكي فرق اونون باشينا چوخلو بلالار آچير. او گون دوغار اؤلكه‌سي‌نين عجيب غريب قايدا قانونلاري قارشيسيندا حيرت ايچينده‌، ايشه قبول اولوندوغو شركتده چوخ آز بير زماندا توالئت تميزله‌مك وظيفه‌سي سويّه‌سينه قدر تنزّل ائدير.بو بلالارين هاميسي‌نين آرخاسيندا دا آمئلي‌نين چوخ سئويديگي خانيم فوبوكي دايانيب.

حقيقته سؤيكنن ماجرانين يئر به يئرينده شرقله غرب آراسينداكي تضاد و ضديّت دقت مركزينده‌دير و فرهنگلر آراسينداكي آنلاشيلمازليق چوخ دقيق اولاراق طنز قالبيندا تنقيده چكيلير.

بو رومان 1999-جو ايلينده فرانسه ادبي آكادميسي‌نين اَن ياخشي رومان جايزه‌سيني قازانيب.



كتابي يئندير

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و سوم شهریور 1393ساعت 9:17 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

سرطان نئجه یارانیر؟

دخانیات مصرفی، ماوراءبنفش اشعه‌سی معرضینده اولماق و یاشلانماق، سرطانا مبتلا اولماق احتمالینی چوخالدیر.

سلّول‌لارین غیر طبیعی و حددن آرتیق بؤیومه‌سینه تومور دئییلیر کی بدخیم‌ده اولا بیلر خوش خیم‌ده. بو آرادا بیر سئری سلول‌لارین کنترلدان خارج بؤیومه‌سینه‌ یا همان بدخیم تومورلارا سرطان دئییلیر.

سرطان، لنفاتیک سیستمی ایله‌ده منتقل اولار. لنفاتیک نورمال اولاراق بدنین عفونتینی آرادان آپارماق اوچون بدنده فعالیّت ائلیر. بو سیستم بدنین باشا باشیندا بیر- بیرینه باغلی دامار و وزلردن تشکیل تاپیر.

سرطانا ایندی‌یه قدر دقیق علّت تاپیلماییب آما مطالعه‌لر بو ناخوشلوقدا تأثیرلی اولان جنس، یاش و ژنتیک کیمی سایسیز فاکتورلارین اولدغونو گؤرسدیر.

سرطان توخومالاری دوزلدن سلول‌لاردان یارانار. توخومالار بدن اندامینی یارادیر. نورمال حالدا سلول‌لار بدنین احتیاجی قدر تازا سلول‌لار دوزلتمک اوچون پارچالانیب بؤیویرلر آما بو گئدیش بعضاً مختل اولار. یعنی تازا سلول‌لار بدنین احتیاجی اولمادان تولید اولارلار و عینی حالدا اوّلکی سول‌لارین آرادان گئتمه‌مه‌سی بدنین او قسمتینده تومورون یارانماسینا سبب اولار. بو یارانان تومور بدخیم و یا خوش خیم اولا بیلر.

خوش خیم تومورلار

خوش خیم تومورلار سرطان آدلانمیرلار و چوخ آز جانی خطرلری اولا بیلر. اونلاری جراحلیقلا گؤتورمک اولار و تازادان بؤیومزلر. بئله‌نچی تومورلار بدنین او بیری طرفلرینه یاییلماز و قونشو بتوخومالارا دا حمله ائله‌مزلر.

بدخیم تومورلار و یا سرطان

بدخیم تومورلار خطرلیدیلر و معمولاً جان آلارلر. اکثراً اونلاری چیخارتماق اولار آما تازادان بؤیویرلر.

بو تومورلارین سلول‌لاری مجاور توخومالارا و انداملارا حمله ائله‌ییب صدمه وورارلار. بدخیم سلول‌لار بیر قسمتدن بدنین آیری قسمتلرینه داغیلا بیلرلر. سرطانلی سلول‌لار اصلی توموردان آیریلیب قان جریانینا و یا لنفاوی سیستمینه داخل اولارلار.  بئله‌لیکله بو سلول‌لار آیری انداما حمله ائله‌ییب اوردا سرطان تومورلاری یارادارلار کی اونا سرطان یاییلماسی و یا متاستاز دئییلیر.

سرطانلارین آدلاری چوخراق اونلارین تشکیل تاپدیغی انداملار اساسیندا وئریلیب. مثال اوچون جیگر سرطانی جیگرده یارانار. لنفوم سرطانی لنفاوی سیستمی و قاندا یارانان سرطانا و قانین آغ گلوبول‌لاریندا یارانان سرطانا دا لوسمی دئییلیر.

سرطان بدنین آیری قسمتینه یاییلیب تازا تومور دوزلدنده ده، تازا یارانان تومورون سلول‌لاری همان آنا تومورون سلول‌لاری اولور. مثلاً پروستات سرطانی سوموکلره ده یاییلسا سوموکلرده یارانان تومورلار همان پروستات سلول‌لاریدیر و اونا سوموک سرطانی آدی وئریلمز. اونون معالجه‌سی‌ده پروستات سرطانین درمانی ایله اولار.

چوخ واخت سرطانین علّتینی بیلمک اولمور آما تحقیقلر، بللی خطر عامل‌لری‌نین سرطانا مبتلا اولماق احتمالینی چوخالتماسینی گؤستریر.

عامل‌لرین چوخوندان چکینمک اولار آما وراثتی عاملین الیندن قاچماق اولماز.

بو ناخوشلوق سرایت ائله‌ین دئییل آما بعضی ویروسلار و باکتری‌لر اونا مبتلا اولماق احتمالینی چوخالدا بیلر. بو آرادا اولا بیلر چوخلو سرطان عامل‌لری بیر نفرده اولسون آما او بو ناخوشلوغا مبتلا اولماسین و بعضی انسانلار داها حساس اولارلار و تئز مبتلا اولارلار.

دخانیات مصرفی، ماوراءبنفش اشعه‌سی معرضینده اولماق و یاشلانماق، سرطانا مبتلا اولماق احتمالینی چوخالدیر.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم شهریور 1393ساعت 9:14 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

کؤنز اوشاقلار

اوشاقلارین سؤزه باخماماغی والدینین مهم مسأله‌لریندن ساییلیر. اوشاق روانشناسلاری‌نین نظرینجه، ظاهرده کؤنزلیک کیمی گؤرونن رفتارلارین هامیسی‌دا چتین مسأله ساییلمیر.

اوشاقلارین مختلف بؤیومه زمانلارینی تانیماق، اونلارین عمل‌لرینی داها یاخشی تانیماغا سبب اولار. حقیقتده اوشاغین سؤزه باخماماغینی هر یاشدا کؤنزلیک آدلاندیرماق اولماز. اریکسون روانشناسلیق نظریه‌سینه گؤره، ایکی یاشلا اوچ یاش آراسی، اوشاقلارین مستقل اولماق زمانلاریدیر. بو یاشلاردا اوشاق سرعتله بویویر و بو فعالیتلر اوشاغین قدرت نشانه‌سی ساییلیر. بو اوزدن اوشاق استقلال و خود مختارلیق دالیسیجا اولور.

اوشاغین بو یاشداکی گوجلری اونو خودمختارلیق رفتارلاری بروزا وئرمگه سوق وئرر. مثلاً اؤز اطرافینی آختارار، آتیلیب دوشر، نئچه آددیم آتار و نئچه کلمه سؤز دانیشار. بو اوزدن بو یاشداکی اوشاقلاردا خودمختارلیق و هویّت آختارماق لاپ یوخاری حدّینه چاتار و اونلاردا کؤنزلیک کاملا طبیعیدیر. مگر غیر طبیعی حالدا باش وئره.

بعضاً بؤیوکلر اوشاقلارین قورخماسینی کؤنزلیکله سهو سالیرلار. آما نظرده آلماق لازمدیر کی اوشاقلار دا بؤیوکلره تای قورخدوقلاری یئردن قاچارلار و اورا یاخینلاشماقدان چکینرلر.

اوشاقلارین ذاتی خصوصیّتلری اونلاری کؤنزلیگینده ده تأثیرلیدیر. بعضی اوشاقلار او بیریلره نسبت داها چوخ داعواچیل اولورلار. بو اوشاقلار دوغوم آنیندان قرارسیز اولورلار و بیر بالاجا محرّکین قارشیسیندا آراملیق حالیندان جیغان ویغانلیغا چاتیرلار. آما ذاتی تفاوتلره رغماً اوشاقلارین کؤنزلیگی داها چوخ تربیته باغلیدیر و چوخ آز ژنیتیکه مربوط اولور. ائله بونا گؤره تربیت یوللاری و اطراف عامل‌لری کنترل ائله‌مکله بو مشکلین قاباغینی آلماق اولار.

کؤنز اولشاقلارین علامتلری هانسیلاردیر؟

1ـ تئز حرصلنیرلر.

2ـ بؤیوکلره جواب قایتاریرلار.

3ـ بؤیوکلرین ایستکلریه قاباغیندا فعال شکلده دایانیرلار و قانونلارا بویون وئرمیرلر.

4ـ آیریلارین اینجیتمک اوچون عمداً بعضی ایشلر گؤرورلر.

5ـ اؤز رفتار و سهولرینه گؤره اؤزگه‌نی دانلیرلار.

6ـ تئز انیجییَندیلر و اطرافداکیلاردان تئز ـ تئز کوسرلر.

7ـ حرصلی و غضبلیدیلر.

8ـ کینه‌لی و انتقام آلاندیلار.

دئدیکلریمه اساساً دوزگون تربیت، اوشاقلارین کؤنزلیگینی آزالدا بیلر و سیز والدین اوشاقلارین سؤزه باخماماق و کؤنزلیکلرینی بیر سئری تکنیکلرله آرادان آپارا بیلرسیز:

•  اوشاغیزا آرتیق محبت ائله‌یین. اوشاقلار بعضاً دقت مرکزینده اولماق اوچون غیر سالم رفتارلارا ال وورورلار. 

•  اوشاقلارا اؤزلرین آراملاتماغی اؤیرَدین. اوشاقلار و مخصوصاً کؤنز اوشاقلار تئز ـ تئز قرارسیزلاشارلار. اونلاری بیر اویونجاغا و یا ایستی پتویا دلبسته ائله‌مکله، اؤزونو نئجه آراملاتماغی اونا اؤیرده بیلرسیز.

•  اوشاغین یاخشی ایشلرینی یادا سالین.  هر رفتاری دقّت مرکزینده ساخلاماق اونون دواملی اولماسینا سبب اولدوغونا گؤره نه یاخشی کی اوشاغین پیس عمل‌لری‌نین یئرینه یاخشی رفتارلاینا دقّت ائده‌سیز. هر بیر نا صحیح رفتارا دقت یئتیرمه‌مکله اونون آرادان گئتمه‌سینه سبب اولا بیلرسیز.

•  والدینین رفتاری قاباقجادان بللی اولمالیدیر. اوشاغین بللی رفتاری قاباغیندا آتا ـ آنانین ثابت عکس العملی اولماسا اوشاق گیج قالار. مثلاً اوشاغین بیر پیس رفتاری قاباغیندا بیر دفعه گولمک و بیر آیری دفعه حرصلنمک اونو گیج قویار.

والدینین رفتارلاری‌نین هماهنگ اولماسی‌دا اونلارین عکس‌العمل‌لری‌نین قاباقجادان بللی اولماسی قدر اهمیّتلیدیر. آتا ـ آنانین عکس‌العمل‌لری‌نین نا هماهنگ اولماسی اوشاغین کؤنزلیگینه سبب اولا بیلر.

•  اوشاغا امر وئرمک یئرینه خواهش ائله‌مگی اؤیرَدین. اوشاقلار چوخ تئز اؤیرَنرلر و والدینین رفتاریندان اولگو گؤتوررلر. اونلارین یانیندا ادبلی و معرفتلی دانیشماغین چوخ یوخاری تأثیری وار.

اوشاقلارا امر وئرمک یئرینه اولاردان اقتدارلا خواهش ائله‌سز اوندان امر وئرمک یئرینه خواهش ائله‌مگی‌ده گؤزله‌یه‌ بیلرسیز.

• اوشاقلارا همکارلیغی و مسئولیت قبول ائله‌مگی اؤیرَدین. بو ایش اوچون مختلف یاشلاردا اونلارا مناسب مسئولیت تاپیشیرین.

جبران ائله‌مگین لازملیگی، بعضی ایشلرین جبران اولماق قابلیّتی‌نین اولماماغینی و رفتارلارین عینی نتیجه‌سینی اونلارا اؤیرتمک، اونلاری مسئولیّتلی و همکارلیق روحیّه‌سینه مالک بیر اوشاق ائلر.

اونلارا بو مضموندا ناغیل‌لار تعریفله‌مک‌ده فایدالیدیر آما اونلاری، یاشلارینا مناسب فعالیّتده شرکت وئرمگین داها آرتیق تأثیری وار.

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم شهریور 1393ساعت 4:43 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

روس قیزین گؤزلری انسانلارین داخلی اورگانلارینی گؤرور!

X اشعه‌سی‌نین آلمانلی بیر عالم طرفیندن کشف اولونماسیندان 100 ایل سونرا ایندی ناتاشا آدلی روس قیزی‌نین گؤزلری‌نین X اشعه‌سی گوجونه مالک اولماسی دکترلری تعجبلندیریب. او انسانلارین داخلی اورگانلارین گؤرمک ادعاسینی ائلیر.

پراودا یازیر: Natasha Demkina ادعا ائلیر گؤزلرینده اولان اشعه‌نین کؤمگی ایله انسانلارین داخلی اورگانلارینی گؤرور و اونلاردا اولان خسته‌لیکلری و یا سینیقلاری تشخیص وئره بیلیر.

او ۱۹۸۷ ایلینده موسکودا دنیایا گلدی و ایندی موسکو مریض‌خاناسیندا خاص ناخوشلوقلارین تشخیصی مرکزینده ایشله‌ییر.

ناتاشا دنیانین هر طرفیندن روسیه‌یه گئدن دکترلرین تعجبلی باخیشلاری قاباغیندا دئدی: «آناملا بیرلیکده اوتورموشدوق کی بیردن بیره گؤزلریمین آیری جور گؤرمه‌سینه متوجّه اولدوم. حیرت ایچینده آنامین داخلی اورگانلاری‌نین نئجه ایشله‌دیگینی گؤردوم. بو مسأله‌نی تئز آناما دئدیم. او گوندن بویانا من انسانلارین بدنینی عادی صورتده گؤرمورم چونکی نئچه ثانیه‌لیگه اونلارین داخلی اورگانلارینی رنگلی صورتده گؤرورم. من اؤزوم بونا طبّی باخیش آدی وئریرم».

بو قیزین ادعالاری همیشه‌ده دوز اولمور. مثلاً لندنده کریس استیل آدلی بیر طبیبه اوندا نئچه ناخوشلوغون اودوغونو او جمله‌دن بؤیرک داشی اولدوغونو دئمیشدی آما دکتر استیلین دقیق تحلیل و آزمایشلریندن سونرا بو ادعالارین هامیسی‌نین یالان اولدوغو اورتایا چیخدی.

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم شهریور 1393ساعت 4:43 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

آیری کوره‌لرده جانلی موجودون اولماغینی قرآن تأیید ائلیرمی؟

روایتلرده بیرینجی گؤی او بیری گؤیلرله مقایسه‌ده، اوزویون بیابانا اولان نسبتی کیمی اولدوغو دئییلیب.

الله‌ین خلقتینده نظمسیزلیک گؤرمک اولمور، الله‌ین بوتون یاراتدیقلاری نظم اوزو ایله‌دیر. عالملر گونون و یا آیین هانسی نقطه‌ده و نه زمان توتولدوغونو قاباقجادان بیلیرلر. بو ایش اوچون نجوم عالملری‌نین فالچی اولماسی لازم دئییل بلکه اونلار موجود اولان نظم اساسیندا بو زمانلاری حسابلاییرلار. قرآن کریم بو نظم باره‌ده بویورور: «مَّا تَرَی فِی خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَی مِن فُطُورٍ» یعنی: رحمانین یاراتماسیندا هئچ نظمسیزلیک گؤرمورسن، پس گؤزونو چئویر. بیر نقصان گؤرورسن‌می؟ (الملک 3)

یئددی گؤیون وارلیغی باره‌ده چوخلو آیه‌لر وار آما مفسّرلرین نظری بو باره‌ده ایکی جوردور:

بیر عدّه‌سی دئییر یئددی گؤیدن منظور واقعاً یئددی گؤیدور و بوتون کهکشانلار و البته بیزیم گونش منظومه‌سی‌ده اونون ایچینده بیرینجی گؤی حسابلانیر.

آما او بیری مفسّرلرین نظرینه گؤره یئددیدن منظور 7 عددی یوخ بلکه چوخلوق و کثرت آنلامیدیر.

روایتلرده بیرینجی گؤی او بیری گؤیلرله مقایسه‌ده، اوزویون بیابانا اولان نسبتی کیمی اولدوغو دئییلیب. حقیقتده بو حدیثین معناسی بودور کی گؤرونه بیلن بو گؤی همان اوزویون تاییدیر.

انسانین ذهنینی اؤزونه مشغول ائله‌ین سؤال‌لارین بیری‌ده بودور: گؤره‌سن وارلیقدا و آیری کوره‌لرده بیزدن سونرا آیری جانلی‌دا وار؟ بو چوخ جذّاب و گؤزل سؤالدیر.

قرآن کریمین یازدیغینا اساساً بئله موجودلار وار. قرآندا یازیلان «دابّه» سؤزو، وجودوندا سو اولان موجود آنلامیندادیر کی آیری کوره‌لرده حتماً وار آما نئجه‌لیگینی بیلمیریک.

ایندی بیز یئرین سطحینده اوللارکن یئر دقیقه‌ده 20 کیلومتر سرعتله اؤز باشینا دولانیر و الله تعالی قرآن کریمده بونون اؤز نشانه‌لریندن اولدوغونو بیان ائلیر. نماز واختلاریمیز دا ائله بو دولانما اساسیندا تنظیم اولوب. آما بیز بعضاً بونلارا دقّت یئتیرمیریک و الله‌ین آیه‌لری‌نین کناریندا قیدسیز گئچیریک.

قرآن بویورو: إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لَآیَاتٍ لاِولِی الاْءَلْبَابِ، حقیقتاً گؤیلرین و یئرین یارانیشیندا و گئجه گوندوزون اختلافیندا عاغیل صاحبلری اوچون علامتلر وار» الله تعالی بویورمور جماعت اوچون بلکه بویورو عاغیل صاحبلری اوچون. چونکی بعضاً 70 ایل یاشامیش آما 7 دقیقه دوشونمه‌میش انسانلار وار.‌

یئر اؤز باشینا دولانماقدان علاوه ثانیه‌ده 30 کیلومتر سرعت ایله گونشین دؤره‌سینه دولانیر و بو آرادا گونش‌ده اؤز منظومه‌سی ایله بیرلیکده ثانیه‌ده 240 کیلومتر سرعتله اؤز باشینا فیرلانیر.

گونش منظومه‌سی‌نین سامان یولو کهکشانیندا بیر دؤر دولانماسی‌دا 225 میلیون ایل چکیر.

انسان بو عظمتی و نظمی گؤرنده «لاحول و لا قوة الا باالله العلی العظیم» دئمکدن باشقا آیری سؤز دئیه‌ بیلمیر.

انسان هله گونش منظومه‌سیندن ائشیگه چیخا بیلمه‌ییب. انسان ایسته‌سه الده اولان امکاناتی ایله گونشدن سونراکی بیرینجی اولدوزا گئتسین، آپولو ایله بیر میلیون ایل چکر.

ایشیق سرعتی ایله ‌ده اؤلچسک بیزیم سونراکی اولدوزلا 4.5 ایشیق ایلی فاصله‌میز وار. یعنی حقیقتده بیز گؤیه باخاندا دنیانین گئچمیشینه باخیریق. بیزیم قونشو کهکشانلا فاصله‌میز ایکی میلیون ایشیق ایلدیر.

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم شهریور 1393ساعت 4:29 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

ذکری برای درمان غم و غصه

 

برای رهایی از «غم و اندوه»، بعضی به موسیقی و برخی به مواد افیونی و اعتیاد پناه می برند، اما طب جدید ضمن ریشه یابی این بیماری با داروهای مسکن و تقویتی و ویتامینها و قرصهای خواب آور و آرام بخش، سعی می کنند تا اندازه ای در بیمار تسکین ایجاد کنند.

 

 

ریشه بسیاری از مشکلات روحی و روانی

 

چه کنیم تا غم فرساینده از ما رخت بر برسته و غم سازنده جایگزین آن شود؟ در این موارد، راههای گوناگونی وجود دارد که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره می شود:

 

 

توبه و استغفار

 

ریشه بسیاری از مشکلات روحی و روانی، شاید در گناهانی نهفته است که مرتکب می شویم.طلب بخشش از خداوند، علاوه بر آنکه موجب عفو گناهان و زمینه رضایت الهی را فراهم می کند، سبب می شود تا غم واندوه حاصل از برخی معاصی نیز برطرف شود.انسان گنهکار همیشه به خاطر گناهانی که انجام داده، اندوهگین و شرمسار است. امروزه، روانشناسان به این نتیجه رسیده اند که تعداد زیادی از بیماریهای روانی، متعلق به کسانی است که در جامعه، دچار لغزش و نابهنجاری ها می شوند و این وضع ادامه دارد تا خود را به وسیله توبه و استغفار، از احساس گناه و رنج عذاب وجدان، رها سازند.پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:«مَن اَکثَر اَالاِستَغفار جَعَلَ اللهُ مِن کُلِّ هَمٍّ فَرَجاً و مِن کُلِ ضیقٍ مَخرَجاً».۱«هر کسی که بسیار استغفار و طلب آمرزش کند، خداوند او را از هر اندوهی گشایشی و از هر تنگنایی، راه نجاتی می دهد.

 

حوقله گفتن

 

«حوقله» یعنی گفتن «لا حَولَ وَ لا قُوَّةَ الا بِاللهِ». گفتن حوقله می تواند نقش موثری در از بین بردن غمها و غصه ها داشته باشد؛ زیرا خداوند متعال از تمام دردها و غصه های ما خبر دارد پس می تواند نیازهای ما را تأمین نماید.مهم ترین برکات این ذکر عبارت اند از: دوام یافتن نعمت های الهی، زوال فقر، پاک شدن از گناهان، دفع وسوسه، فروخُفتن خشم، پیشگیری از اندوه، دفع چشم زخم و انواع بلاها. بدیهی است که گفتن این ذکر، هر چه با حقیقت آن (توحید اَفعالی) بیشتر همراه باشد، برکات بیشتری برای زندگی خواهد داشت. به دلیل اهمّیت این ذکر و نقش موثّر و سازنده آن، احادیث اسلامی، از آن با تعبیرهای بلندی (مانند: گنج سخن، گنج بهشت، گنج عرش، تسبیح حاملان عرش و کلام اهل آسمان ها) یاد نموده، مسلمانان را به بهره برداری از برکات آن، تشویق کرده اند. همچنین بر گفتن این ذکر به هنگام شنیدن حَیَّعَلات («حَیَّ عَلی» ها) در اذان و نیز بعد از نماز صبح و هنگام خروج از منزل و هنگام وارد شدن به مسجد و بازار، تأکید نموده اند. «مالک بن انس» می گوید: امام صادق علیه السلام به «سفیان ثوری» فرمود:«یا سفیان! اِذا حَزَنَک اَمرٌ فَأکثِر مِن قُولِ لا حَولَ وَ لا قُوَّهَ اِلا بِاللهِ فَاِنَّها مِفتاحُ الفَرَجِ».۲«ای سفیان، زمانی که چیزی تو را محزون ساخت، جمله حوقله را زیاد بگو؛ زیرا حوقله، کلید شادی است». امام صادق علیه السلام فرمود:«اِذا تَوالَتِ الهُمُوم فَعَلَیکَ بِلا حَول و لا قُوَّهَ اِلا بِالله».۳«هنگام روی آوردن غم و غصه ها، بر تو باد به گفتن حوقله» .

 

 

دعا

 

یکی از عوامل رفع حزن و غم، استفاده از اهرم دعاست، آنجا که امید انسان از تمام اسباب دنیایی، قطع می شود و فقط خدا را پناه خود می داند. قرآن کریم در آیات مختلف، از این سنت الهی سخن به میان آورده است. قسمتی از آیات، در داستان حضرت یونس علیه السلام بیان شده است آنجا که می فرماید:(وَ ذَالنُّونِ اِذ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أن لَن نَقدِرَ عَلَیه...).۴«و یونس را به (یادآور) در آن هنگام که از میان قوم خود رفت و چنین می پنداشت که ما بر او تنگ نخواهیم گرفت (اما موقعی که در کام نهنگ فرو رفت) در آن ظلمت های (متراکم) فریاد زد: خداوندا! جز تو معبودی نیست، منزهی تو، من از ستمکاران بودم» .سپس قرآن کریم می فرماید:(فَاستَجَبنا لَهُ وَ نَجَّیناهُ مِنَ الغَمِّ وَ کَذالِکَ نُنجِی المُومِنینَ).۵«ما دعای او را به اجابت رساندیم و از آن اندوه نجاتش بخشیدیم و این گونه، مومنان را نجات می دهیم». جمله پرمعنای (وَ کَذلِکَ نُنجِی المُومِنین) نشان می دهد که سنت نجات و امداد الهی، یک حکم مخصوصی نیست بلکه با حفظ سلسه مراتب، جنبه عمومی و همگانی دارد، بسیاری از حوادث غم انگیز و گرفتاری های سخت و مصائب بزرگ، مولود گناهان ماست و گرفتاری ها تازیانه هایی برای بیدار شدن روح های خفته یا کوره ای برای تصفیه فلز جان آدمی است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:«اِسمُ اللهِ الَّذی اِذا دُعِیَ بهِ أجَابَ و اذا سُئِلَ به أعطی هوَ دَعوَةُ یونِس النَبیّ علیه السلام قُلتَ یا رَسُول اللهِ لَهُ خاصَّهً؟ فَقالَ خاصّه و لِجَمیعِ المُومِنینً عامَهً اذا دَعُوا بِها، اَلَم تَسمَع قَولَ اللهِ سُبحانهَ: (وَ کَذلِکَ نُنجِی المُومنینَ)». آن اسمی (از اسامی خدا) که اگر کسی او را با آن بخواند اجابتش می کند و هرچه بخواهد می دهد، همان اسمی است که یونس (فرزند متی) خواند؛ عرضه داشتم یا رسول الله! آن اسم، مخصوص یونس علیه السلام بود یا برای همه مومنان؟ فرمود: برای یونس و همه مومنان است که اگر خدای را با آن بخوانند اجابت می کند مگر نشنیده ای که خداوند می فرماید: و ما این چنین مومنین را نجات می دهیم».و در روایت دیگر از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمود:«اِنّی لاَعلَمُ کَلِمَهً لا یَقرَأها مَکروبٌ اِلا خَرَجَ عَنهُ. کَلِمَهٌ أخی یُونُس فَنادی فِی الظُّلُماتِ أن لا اِلهَ اِلا أنت».«من به کلمه ای آگاهم که هر گرفتاری، آن را بخواند نجات می یابد و آن کلمه برادرم یونس است که در آن ظلمت های متراکم صدا زد. جز تو معبودی نیست». البته آنچه نقش واقعی را در این دعا دارد، حالت روحی خواننده دعاست، آن طوری که دعای حضرت یونس در دل نهنگ اجابت شد و آن حالت انقطاع است.یکی دیگر از دعاهایی که برای رفع حزن می باشد، آن چیزی است که بعضی از ائمه در قنوت های طولانی خود می خوانده اند که بخشی از آن چنین است:«یا مُدَّبِرَ الاُمورِ! یا مُجرِیَ البُحُور! یا باعِثَ مَن فِی القُبُورِ! یا مُجرِیَ الفُلکِ لِنُوحِ! یا مُلَیِّنَ الحَدیدِ لِداوُدَ! یا مُوتَی سُلَیمانَ مُلکاً عَظیماً! یا کاشِفَ الضرِ عَن اَیُّوب! یا جاعِلَ النّارِ بَردا و سَلاماً عَلی اِبراهیمَ! یا فادِیَ اِبنَهُ بِالذِّبحِ العَظیمِ! یا مُفَّرِجَ هَمّ یَعقُوبَ! یا مُنَفِّسَ غَمّ یُوسُفَ! یا مِکلِّم مُوسی تَکلیماً! یامُویِدَ عیسی روُحِ الله تأییداً یا فاتِحَ لِمُحَمَّدٍ فَتحاً مُبیناً! و ناصِرَهُ نَصراً عَزیزاً ۶...».در مفاتیح الجنان، دوازده دعا برای رفع همّ و غم وارد شده؛ یکی از آنها دعایی است که از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: «برای رفع غم و اندوه غسل کن و دو رکعت نماز بگذار و این دعا را بخوان:«یا فارِجَ الهَمِّ! یا کاشِفَ الغَمِّ! یا رَحمنَ الدُّنیا وَ الاخِرَهِ وَ رَحیمَهُما فَرِّج هَمی وَاکشِف غَمّی! یا اَللهُ الواحِدُ الاَحَدُ الصَّمَدُ، الَّذی لِم یَلِد و لَم یُولَد و لَم یَکُن لَهُ کُفُواً أحَدٌ، اَعصِمنی وَ طَهِّرنی وَاذهَب بِبَلیَّتی».۷«ای گشاینده اندوه ها و برطرف کننده غصه ها، ای بخشاینده در دنیا و آخرت و رحم کننده دراین دو جهان، اندوه مرا زایل ساز و غمهایم را برطرف کن ای خدای یکتای بی همتای بی نیاز که نه می زاید و نه زاییده شده و هیچ کس همتای او نیست! مرا نگهبان و پاکم گردان و گرفتاری ام را از من دور ساز! و سپس آیة الکرسی و معوّذتین (سوره ناس و فلق) را بخوان و دعاهای بسیار دیگری برای رفع غم وارد شده است چون دعای مشلول که باید به منابع و متون روایی چون بحارالانوار مراجعه نمود.۸

 

 

صدقه دادن

 

«صدقه» نیز می تواند در رفع حزن و غم موثر باشد. حضرت علی علیه السلام فرمود:«تَدارَکُوا الهُموم وَ الغُمُومَ بِالصَّدَقاتِ یَکشِفُ اللهُ ضُرَّکُم».۹«رنجها، غمها و غصه های خود را با صدقات جبران کنید تا خداوند رنجهایتان را برطرف نماید».

 

 

توجه به ارزش و پاداش تحمل

 

از مسائلی که می تواند در برابر مصائب و ناکامی ها میزان تحمل و صبر انسان را بالا ببرد، توجه به ارزش و ثواب صبر است. امام کاظم علیه السلام فرمود:«اَلمُصیبَهُ لِلصابِر واحِدَهٌ وَ لِلجازِعِ اِثنان».۱۰«مصیبت صابر یکی است و مصیبت کسی که جزع و بی تابی می کند، دوتاست».و شاید علت دو تا بودن مصیبت؛ یکی مصیبت وارده او و دیگری مصیبت نابود شدن اجر اوست به جهت جزع و بی تابی وی، چنان که در بعضی از روایات آمده است:«فَاِنَّ المُصابَ مَن حَرُمَ الثَّواب».«مصیبت زده واقعی کسی است که از ثواب بی بهره بماند».

 

Dr.N.Assadollahi

نقل از وبلاگ: مرکز خدمات روانشناسی

+ نوشته شده در  سه شنبه چهاردهم مرداد 1393ساعت 4:45 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 20

 

20-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین زیاد ابن ابیهه او، بصره حکومتینده عبدالله ابن عباسین جانشینی اولان زمان يازدیغی مکتوبلارداندیر. عبدالله همین واخت امیرالمؤمنین طرفیندن بصره، اهواز، فارس و کرمان شهرلرینده حاکم ایدی:

من الله‌ـا آند ایچیرم، اؤزو ده تام صداقتله و دوز کی، اگر منه، سنین مسلمانلارین بیت المالینا ایستر آز، ایسترسه ده چوخ خيانت ائتمه‌يین و يا اونو گؤستریشه ضد (يئرلره) صرف ائتمه‌يین (باره‌سینده خبر گلیب) چاتسا، سنینله سرت داوراناجاغام. (سنینله) ائله سرت (داوراناجاغام) کی، او (سرتلیک)، سنی سرمايه‌سی آز، يوکو چوخ، ذلیل و خوار ائتسین.

سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

 

و من كتاب له عليه السلام إلى زياد بن أبيه و هو خليفة عامله عبد الله بن عباس على البصرة و عبد الله عامل أمير المؤمنين- عليه السلام- يومئذ عليها و على كور الأهواز و فارس و كرمان

وَ إِنِّي أُقْسِمُ بِاللَّهِ قَسَماً صَادِقاً لَئِنْ بَلَغَنِي أَنَّكَ خُنْتَ مِنْ فَيْ‏ءِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئاً صَغِيراً أَوْ كَبِيراً لَأَشُدَّنَّ عَلَيْكَ شَدَّةً تَدَعُكَ قَلِيلَ الْوَفْرِ ثَقِيلَ الظَّهْرِ ضَئِيلَ الْأَمْرِ وَ السَّلَامُ

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:56 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 19

 

19-جو مکتوب

 

امام علی علیه السلامین اونون طرفیندن حاکم اولان بعضی شخصلره يازدیغی مکتوبلارداندیر. (مکتوب مشرک اولان و همین حاکملردن شکايت ائتمیش رعیتلرله يومشاق داورانماق باره‌سینده‌دیر):

الله‌ـا حمد و پیغمبره سلامدان سونرا: حاکم اولدوغون شهرین (سو و تورپاق صاحبی اولان) اکینچیلری سنین گوبودلوغون، داش اورکلیلیگین، اونلاری خوار ائتمه‌يین و ظلمکارلیغیندان شکایت ائدیبلر (منی سنین حرکت و داورانیشیندان خبردار ائدیبلر). من (اونلارین شکایتلری باره‌سینده) فکرلشدیم. اونلاری سنین اونلارا چوخ ياخینلاشماغینا (چوخ حرمت و مهربانچیلیغینا) لايق گؤرمه‌دیم. چونکی اونلار مشرکدیرلر. (بعضی نظرلره اساساً همین جماعت مشرک دئيیل، آتش‌پرست اولوبلار.) آمّا اونلار اوزاق اولماق و ظلم ائدیلمه‌يه ده لايق دئيیلدیرلر. چونکی (مسلمانلارلا) پیمان باغلايیبلار (جزيه، یعنی، وئرگی وئریرلر و اسلامین پناهیندادیرلار.) بونا گؤره ده اونلارلا (داورانیشیندا) سرتلیکله قاریشیق اولان مهربانچیلیغی اؤز شعارین ائت و اونلارلا سرت قلبلی‌لیک و مهربانچیلیق آراسیندا رفتار ائت. (بعضاً سرت، بعضاً ده مهربان اول.) الله‌ین ایستگی ایله اونلار اوچون ياخینلاشدیرماقلا لاپ ياخینلاشدیرماغی و اوزاقلاشدیرماقلا لاپ اوزاقلاشدیرماغی بیر- بیرینه قاریشدیر (معتدللیگی الدن وئرمه).

 

و من كتاب له عليه السلام إلى بعض عماله

أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ دَهَاقِينَ أَهْلِ بَلَدِكَ شَكَوْا مِنْكَ غِلْظَةً وَ قَسْوَةً وَ احْتِقَاراً وَ جَفْوَةً وَ نَظَرْتُ فَلَمْ أَرَهُمْ أَهْلًا لِأَنْ يُدْنَوْا لِشِرْكِهِمْ وَ لَا أَنْ يُقْصَوْا وَ يُجْفَوْا لِعَهْدِهِمْ فَالْبَسْ لَهُمْ جِلْبَاباً مِنَ اللِّينِ تَشُوبُهُ بِطَرَفٍ مِنَ الشِّدَّةِ وَ دَاوِلْ لَهُمْ بَيْنَ الْقَسْوَةِ وَ الرَّأْفَةِ وَ امْزُجْ لَهُمْ بَيْنَ التَّقْرِيبِ‏ وَ الْإِدْنَاءِ وَ الْإِبْعَادِ وَ الْإِقْصَاءِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:55 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 18

 

18-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین، عبدالله ابن عباس اونون طرفیندن بصره‌نین حاکمی اولان زمان اونا يازدیغی مکتوبلارینداندیر:

اي عباسین اوغلو! بیل کی، بصره شیطانین ائندیگی يئر و فتنه‌لر تارلاسیدیر. (بو شهرین فتنه آختارانلاری چوخدور.) بونا گؤره ده او دیارین اهالیسینه ياخشیلیق ائتمکله، اونلاری شاد ائده‌رک سئویندیر. و (پیس داورانیشلا اونلاری عصیانا قالدیرما. اگر اونلار کئچمیش نالايق ایشلری نتیجه‌سینده قورخو و واهمه ایچینده‌دیرلرسه، سن) اونلارین قلبلریندن قورخو دويونونو آچ (اونلارلا ائله رفتار ائت کی، سنین اونلارین کئچمیش عمللرینه گؤز يومدوغونو باشا دوشسونلر).

سنین بنی تمیم قبیله‌سی ایله پیس رفتار ائتمه‌يین و گوبود داورانماغی‌نین خبری منه چاتدی. حقیقتاً بنی تمیمین بیر اولدوزو باتمامیش، دیگر بیر اولدوزو پارلايیب.

جاهلیت و اسلام دؤرونده هئچ کس انتقام آلماقدا اونلاردان قاباغا دوشمه‌يیب. (بونا گؤره ده بو جور آداملارلا گوبودلوق و سرتلیگه باشلاماق اولماز.) هابئله (اونلارا قارشی گوبودلوق ائدیلمه‌مه‌سی‌نین دیگر سببی بودور کی،) اونلار بیزه ياخین قوهومدورلار. (چونکی بنی هاشمله بنی تمیمین نسبی حضرت پیغمبرین 16-جی باباسی الیاس ابن مضرّه گئدیب چیخیر. بونا گؤره ده) بیزیم همین قوهوملوق تئللرینی بیرلشدیرمگیمیزده ثواب، قیرماغیمیزدا ایسه گناه واردیر. اودور کی، اي ابول عباس – الله سنی باغیشلاسین – الیندن و دیلیندن چیخان ياخشی و پیس ایشلرده (دانیشیق و داورانیشیندا رعیتله) يومشاق داوران. چونکی بیز دانیشیق و داورانیشیمیزدا بیر- بیریمیزله شریکیک. (اونا گؤره کی، سن منیم طرفیمدن حاکملیک ائدیرسن.) ائله اول کی، سنین باره‌نده ياخشی گماندا اولوم و سنین حقّینده فکریم سوستلاشما‌سین (هئچ واخت يئرسیز سؤز دانیشما، منیم گؤستریشیم اولمادان بیر ایش گؤرمه). سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون.

 

و من كتاب له عليه السلام إلى عبد الله بن عباس و هو عامله على البصرة

وَ اعْلَمْ أَنَّ الْبَصْرَةَ مَهْبِطُ إِبْلِيسَ وَ مَغْرِسُ الْفِتَنِ فَحَادِثْ أَهْلَهَا بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِمْ وَ احْلُلْ عُقْدَةَ الْخَوْفِ عَنْ قُلُوبِهِمْ وَ قَدْ بَلَغَنِي تَنَمُّرُكَ لِبَنِي تَمِيمٍ وَ غِلْظَتُك عَلَيْهِمْ وَ إِنَّ بَنِي تَمِيمٍ لَمْ يَغِبْ لَهُمْ نَجْمٌ إِلَّا طَلَعَ لَهُمْ آخَرُ وَ إِنَّهُمْ لَمْ يُسْبَقُوا بِوَغْمٍ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَ لَا إِسْلَامٍ وَ إِنَّ لَهُمْ بِنَا رَحِماً مَاسَّةً وَ قَرَابَةً خَاصَّةً نَحْنُ مَأْجُورُونَ عَلَى صِلَتِهَا وَ مَأْزُورُونَ عَلَى قَطِيعَتِهَا فَارْبَعْ أَبَا الْعَبَّاسِ- رَحِمَكَ اللَّهُ- فِيمَا جَرَى عَلَى يَدِكَ وَ لِسَانِكَ مِنْ خَيْرٍ وَ شَرٍّ فَإِنَّا شَرِيكَانِ فِي ذَلِكَ وَ كُنْ عِنْدَ صَالِحِ ظَنِّي بِكَ وَ لَا يَفِيلَنَّ رَأْيِي فِيكَ وَ السَّلَامُ

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:54 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 18

 

18-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین، عبدالله ابن عباس اونون طرفیندن بصره‌نین حاکمی اولان زمان اونا يازدیغی مکتوبلارینداندیر:

اي عباسین اوغلو! بیل کی، بصره شیطانین ائندیگی يئر و فتنه‌لر تارلاسیدیر. (بو شهرین فتنه آختارانلاری چوخدور.) بونا گؤره ده او دیارین اهالیسینه ياخشیلیق ائتمکله، اونلاری شاد ائده‌رک سئویندیر. و (پیس داورانیشلا اونلاری عصیانا قالدیرما. اگر اونلار کئچمیش نالايق ایشلری نتیجه‌سینده قورخو و واهمه ایچینده‌دیرلرسه، سن) اونلارین قلبلریندن قورخو دويونونو آچ (اونلارلا ائله رفتار ائت کی، سنین اونلارین کئچمیش عمللرینه گؤز يومدوغونو باشا دوشسونلر).

سنین بنی تمیم قبیله‌سی ایله پیس رفتار ائتمه‌يین و گوبود داورانماغی‌نین خبری منه چاتدی. حقیقتاً بنی تمیمین بیر اولدوزو باتمامیش، دیگر بیر اولدوزو پارلايیب.

جاهلیت و اسلام دؤرونده هئچ کس انتقام آلماقدا اونلاردان قاباغا دوشمه‌يیب. (بونا گؤره ده بو جور آداملارلا گوبودلوق و سرتلیگه باشلاماق اولماز.) هابئله (اونلارا قارشی گوبودلوق ائدیلمه‌مه‌سی‌نین دیگر سببی بودور کی،) اونلار بیزه ياخین قوهومدورلار. (چونکی بنی هاشمله بنی تمیمین نسبی حضرت پیغمبرین 16-جی باباسی الیاس ابن مضرّه گئدیب چیخیر. بونا گؤره ده) بیزیم همین قوهوملوق تئللرینی بیرلشدیرمگیمیزده ثواب، قیرماغیمیزدا ایسه گناه واردیر. اودور کی، اي ابول عباس – الله سنی باغیشلاسین – الیندن و دیلیندن چیخان ياخشی و پیس ایشلرده (دانیشیق و داورانیشیندا رعیتله) يومشاق داوران. چونکی بیز دانیشیق و داورانیشیمیزدا بیر- بیریمیزله شریکیک. (اونا گؤره کی، سن منیم طرفیمدن حاکملیک ائدیرسن.) ائله اول کی، سنین باره‌نده ياخشی گماندا اولوم و سنین حقّینده فکریم سوستلاشما‌سین (هئچ واخت يئرسیز سؤز دانیشما، منیم گؤستریشیم اولمادان بیر ایش گؤرمه). سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون.

 

و من كتاب له عليه السلام إلى عبد الله بن عباس و هو عامله على البصرة

وَ اعْلَمْ أَنَّ الْبَصْرَةَ مَهْبِطُ إِبْلِيسَ وَ مَغْرِسُ الْفِتَنِ فَحَادِثْ أَهْلَهَا بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِمْ وَ احْلُلْ عُقْدَةَ الْخَوْفِ عَنْ قُلُوبِهِمْ وَ قَدْ بَلَغَنِي تَنَمُّرُكَ لِبَنِي تَمِيمٍ وَ غِلْظَتُك عَلَيْهِمْ وَ إِنَّ بَنِي تَمِيمٍ لَمْ يَغِبْ لَهُمْ نَجْمٌ إِلَّا طَلَعَ لَهُمْ آخَرُ وَ إِنَّهُمْ لَمْ يُسْبَقُوا بِوَغْمٍ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَ لَا إِسْلَامٍ وَ إِنَّ لَهُمْ بِنَا رَحِماً مَاسَّةً وَ قَرَابَةً خَاصَّةً نَحْنُ مَأْجُورُونَ عَلَى صِلَتِهَا وَ مَأْزُورُونَ عَلَى قَطِيعَتِهَا فَارْبَعْ أَبَا الْعَبَّاسِ- رَحِمَكَ اللَّهُ- فِيمَا جَرَى عَلَى يَدِكَ وَ لِسَانِكَ مِنْ خَيْرٍ وَ شَرٍّ فَإِنَّا شَرِيكَانِ فِي ذَلِكَ وَ كُنْ عِنْدَ صَالِحِ ظَنِّي بِكَ وَ لَا يَفِيلَنَّ رَأْيِي فِيكَ وَ السَّلَامُ

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:50 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 17

 

17-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین معاويه‌نین مکتوبونا جواب اولاراق يازدیغی مکتوبلارداندیر:

مندن شام ولایتینی ایسته‌مگینه گلدیکده (بیلمه‌لیسن کی): من دونن سنه وئرمه‌يه‌رک اسیرگه‌دیگیم شئيی بو گون وئرن کیمسه دئيیلم. (چونکی منیم اورانی سنه وئرمه‌مگیمین سببی سنین حقّه قارشی چیخماغین و دینه لاقيدلیگیندیر کی، همین سبب ایندی ده اؤز يئرینده قالماقدادیر.) «جنگ عربی يئيیب (اؤلدوره‌رک محو ائدیب)، قالان جانلاری آلماياق!» کیمی سؤزلرین باره‌سینده بیل و خبردار اول کی، حقّین يئدیگی (حقّ يولوندا شهید اولان) کیمسه جنّته يوللانیب، باطل و ناحقّین يئدیگی کیمسه (نفسی ایستکلری يولوندا اؤلدورولن) ایسه جهنم يولونو گئدیر. (هر ایکی حالدا تأسفلنمک و غملنمک لازم دئيیل.) بیزیم، جنگده و (دؤيوشچو) کیشیلر باخیمیندان برابر اولماغیمیز باره‌سینده (دئدیکلرین ده دوز دئيیل، چونکی): سنین شکّ و تردّد (بیر نئچه گونلوک دنيا آغالیغینی اله گتیرمک) اوچون اولان سعي و تلاشین منیم يقینلیک و اینام (آخرت سعادتی و خوشبختلیگی) اوچون سعیمدن آرتیق دئيیل؛ شام اهالیسی‌نین دنيايا حریصلیگی عراق اهالیسی‌نین آخرت حریصلیگیندن چوخ دئيیل. «بیز عبدالمناف اؤلادلاری‌يیق» سؤزونه گلدیکده، بیز ده ائله‌يیک.

آمّا امیّه هاشم کیمی، حرب عبدالمطلب کیمی و ابو سفیان ابو طالب کیمی دئيیل.

(بورادا «من ده سنین کیمی دئيیلم» دئمک عوضینه اشاره ایله بئله بويوردو:) مهاجر (مکّه‌دن مدینه‌يه هجرت ائدن) اسیرلیک زنجیریندن آزاد اولان کس کیمی دئيیل.

نسبی پاک اولان دا (همین پاک نسبه) ياپیشدیریلمیش کیمی دئيیل.

دانیشیق و ایشلری دوز اولان، يالانچی و پیس عمللی کیمیدیر، نه ده مؤمن و دینه سیغینان، منافق و ایکی ‌اوزلو کیمی. حقیقتاً کئچیب جهنم اودونا دوشن آتاسی‌نین (و یا قوهوملاری‌نین) يولونو دوام ائتدیرن اؤلاد نه پیس اؤلاددیر! (سن پیس اؤلادسان کی، کفر، شرک، يالانچیلیق و ایکی ‌اوزلولوک نتیجه‌سینده ایلاهی عذابا دچار اولان کئچمیشلری‌نین يولونو دوام ائتدیریرسن!)

بوتون بو فضیلت و بؤيوکلوکلردن علاوه‌‌ نبوّت و پیغمبرلیک فضیلتی و شرفی ده بیزیم الیمیزده‌دیر. (پیغمبر بیز بنی هاشمدن گؤندریلیب.) بیز اونون واسطه‌‌سی ایله حرمتلینی خوار، خوار اولانی ایسه حرمتلی ائتدیک. (سعادت و خوشبختلیک دوشمنلرینی محو ائده‌رک اونو ایسته‌ينلره دنيا و آخرت عذاب و چتینلیکلریندن نجات وئردیک.) الله عربی دسته- دسته اؤز دینینه داخل ائدنده، بو امّتدن (بیر دسته) ميل و رغبتله، (دیگر بیر دسته ایسه) ناچارلیقدان تسلیم اولدو. (چیخیلماز وضعیتده قالیب اسلامی قبول ائتدیلر.) سیز (دنيايا) محبت و يا (اؤلدورولمکدن) قورخو سببیندن دینه داخل اولان کسلردن ایدیز. (بو) او واخت (باش وئردی) کی، قاباقدا گئدنلر (اسلاما صمیمیتله) تابع اولدوقلاری اوچون غالب گلمیشدیلر و ایلکین مهاجرلر فضیلت و بؤيوکلوکلرینه گؤره گئتمیشدیلر (و اؤزلرینه شرک و کفردن نجات وئرمیشدیلر). بس (ایندی کی، سنین وضعیتین بئله‌دیر) شیطانین سندن بهره‌لنمه‌سینه و (اونون) سنه يول تاپماسینا امکان وئرمه. (شیطانا تابع اولوب دالینجا دوشه‌رک بو جور چیرکین و یاراماز سؤزلر يازما، الله‌ین و اونون پیغمبری‌نین حکملرینه تابع اول!) سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

 

و من كتاب له عليه السلام إلى معاوية جوابا عن كتاب منه إليه

وَ أَمَّا طَلَبُكَ إِلَيَّ الشَّامَ فَإِنِّي لَمْ أَكُنْ لَأُعْطِيَكَ الْيَوْمَ مَا مَنَعْتُكَ أَمْسِ (وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّ الْحَرْبَ قَدْ أَكَلَتِ الْعَرَبَ إِلَّا حُشَاشَاتِ أَنْفُسٍ بَقِيَتْ أَلَا وَ مَنْ أَكَلَهُ الْحَقُّ فَإِلَى الْجَنَّةِ وَ مَنْ أَكَلَهُ الْبَاطِلُ فَإِلَى النَّارِ) وَ أَمَّا اسْتِوَاؤُنَا فِي الْحَرْبِ وَ الرِّجَالِ فَلَسْتَ بِأَمْضَى عَلَى الشَّكِّ مِنِّي عَلَى الْيَقِينِ وَ لَيْسَ أَهْلُ الشَّامِ بِأَحْرَصَ عَلَى الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ عَلَى الْآخِرَةِ وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ وَ لَبِئْسَ الْخَلَفُ خَلَفٌ يَتْبَعُ سَلَفاً هَوَى فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَ فِي أَيْدِينَا بَعْدُ فَضْلُ النُّبُوَّةِ الَّتِي أَذْلَلْنَا بِهَا الْعَزِيزَ وَ نَعَشْنَا بِهَا الذَّلِيلَ وَ لَمَّا أَدْخَلَ اللَّهُ الْعَرَبَ فِي دِينِهِ أَفْوَاجاً وَ أَسْلَمَتْ لَهُ هَذِهِ الْأُمَّةُ طَوْعاً وَ كَرْهاً كُنْتُمْ مِمَّنْ دَخَلَ فِي الدِّينِ إِمَّا رَغْبَةً وَ إِمَّا رَهْبَةً عَلَى حِينَ فَازَ أَهْلُ السَّبْقِ بِسَبْقِهِمْ وَ ذَهَبَ الْمُهَاجِرُونَ الْأَوَّلُونَ بِفَضْلِهِمْ فَلَا تَجْعَلَنَّ لِلشَّيْطَانِ فِيكَ نَصِيباً وَ لَا عَلَى نَفْسِكَ سَبِيلًا وَ السَّلَامُ

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:50 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 16

16-جی مکتوب

امام علیه السلام دؤيوش واختی صحابه‌لرینه (دوشمنله ووروشماق باره‌سینده) بويوروب:

آرخاسیندا قايیدیش اولان قاچیش (میداندان قاچماق)، سونراسی دوشمنه هجوم اولان مغلوبیت، سیزه آغیر گلمه‌سین.

قیلینجلارین حقلرینی ادا ائدین. (دوشمنه جسورلوقلا قیلینج ائندیرین و اونلارین) آرخالارینی يئره وورون (اونلاری تورپاق اوستونه سره‌رک محو ائدین). اؤزوزو (دوشمنین) ایچینه ایشله‌ين نیزه آتماغا و محکم قیلینج چالماغا وادار ائده‌رک چوخ چالیشین. سسلری بوغون. (اضطراب و نگرانچیلیغین سیزه ياخینلاشماسینا يول وئرمه‌يین و ساکت قلبله دوشمنه طرف اوز توتون.) چونکی او، قورخو و نگرانچیلیغی داها چوخ اوزاقلاشدیریر. توخومو جوجردن و انسانی يارادان الله‌ـا آند اولسون کی، (معاويه، عمرو ابن عاص، مروان و دیگرلری کیمی منافق و ایکی ‌اوزلولر داخلاً) اسلامی قبول ائتمه‌يیبلر. آمّا (قورخودان) تسلیم اولوبلار (اؤزلرینی مسلمان کیمی گؤستریبلر) و کفرو (قلبلرینده اولان کفرو) گیزله‌دیبلر. کفره ياردیمچی تاپان زمان اونو اوزه چیخارتدیلار. (دین ایله مخالفت و بیزیمله دؤيوش بايراغی اوجالتدیلار.)

 

و كان يقول عليه السلام لأصحابه عند الحرب

لَا تَشْتَدَّنَّ عَلَيْكُمْ فَرَّةٌ بَعْدَهَا كَرَّةٌ وَ لَا جَوْلَةٌ بَعْدَهَا حَمْلَةٌ وَ أَعْطُوا السُّيُوفَ حُقُوقَهَا وَ وَطِّنُوا لِلْجُنُوبِ مَصَارِعَهَا وَ اذْمُرُوا أَنْفُسَكُمْ عَلَى الطَّعْنِ الدَّعْسِيِّ وَ الضَّرْبِ الطَّلَحْفِي وَ أَمِيتُوا الْأَصْوَاتَ فَإِنَّهُ أَطْرَدُ لِلْفَشَلِ فَوَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا أَسْلَمُوا وَ لَكِنِ اسْتَسْلَمُوا وَ أَسَرُّوا الْكُفْرَ فَلَمَّا وَجَدُوا أَعْوَاناً عَلَيْهِ أَظْهَرُوهُ

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم مرداد 1393ساعت 9:49 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اوروجلوق بایرامی

مسلمانلارین بو ایلکی بایرامی آجیلیقلارلا دولو اولدو، الله گلن بایراملاریزی آجیسیز و سئوینجله دولو ائله سین

 

+ نوشته شده در  سه شنبه هفتم مرداد 1393ساعت 10:21 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

امام سجادین (ع) اوروجلوقلا وداع ائتمه‌سی

امام سجاد (ع) مبارک اوروجلوق آیی ایله وداع دعاسی‌نین بیر بؤلومونده بویورور:

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَکْبَرَ، وَ یَا عِیدَ أَوْلِیَائِهِ.

سنه سلام اولسون ائی الله آیلاری‌نین اَن بؤیوگو، و ائی الله دوستلاری‌نین بایرامی.

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَکْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ الْأَوْقَاتِ، وَ یَا خَیْرَ شَهْرٍ فِی الْأَیَّامِ وَ السَّاعَاتِ.

سنه سلام اولسون [بیزیمله] مصاحب اولان زمانلارین اَن یاخشیسی، و ائی گونلرده و ساعتلر ایچینده اَن یاخشی  آی.

السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ قَرُبَتْ فِیهِ الْآمَالُ، وَ نُشِرَتْ فِیهِ الْأَعْمَالُ.

سنه سلام اولسون ائی آرزیلارین یاخین اولدوغو آی و ائی [یاخشی] عمل‌لرین داغیناق (چوخ) اولدوغو آی.

السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ قَرِینٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً، وَ أَفْجَعَ فَقْدُهُ مَفْقُوداً.

سنه سلام اولسون ائی گلنده احترامی بؤیوک اولان مصاحب و گئدنده اوزاقلیغی دردلی اولان.

«صحیفه سجادیه 45-جی دعادان»

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم مرداد 1393ساعت 4:4 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اوروجلوقدان سونراکی یئمگیمیز نئجه اولمالیدیر؟

یاخشی اولار اوروجلوقدان بیر هفته سونرایاجن اوروجلوقدا یئدیگیمیز ترتیبی رعایت ائدیب ناهار و صبحانه واختلاری یونگول یئمک یئیه‌ک.

اوروجلوق آییندا خیریم- خیردا یئمک و  یئمگه نَخَنک سالماق کیمی بعضی اشتباه عادتلر ترکیدیلیر و هضم سیستمی یاری استراحت وضعیته دوشور.

اوروجلوق آییندا بدندن زهرلرین آلینماسیندان علاوه مصنوعی و یاغلی یئمکلرین مصرفی‌ده آزالیر.

آما اوروجلوق چیخاندان سونرا صبحانه و ناهار واختلاری آغیر و یاغلی غذالار یئییلسه کؤکلمگه سبب اولا بیلر.

اوروجلوقدان چیخماق همان چوخ یئمک بدنده اسید اوریک و کلسترولون مقدارینی چوخالدار کی بو مسأله سوء هاضمه‌یه گتیریب چیخارا بیلر. بونا گؤره هئچ اولماسا بیر هفته‌یه قدر اوروجلوق آیین عادتینی ساخلاماق لازمدیر.

وعده‌لر آراسیندا خیریم- خیردا دا یئمک ایسته‌سز یاخشی اولار میوه و یا گؤی یئیه‌سیز و گون بویو سو و مایعاتدان داها آرتیق استفاده ائلیه‌سیز.

یاخشی اولار اوروجلوقدان سونراکی اوّل گونلرده تویوق و بالیق و سودا پیشمیش غذالار  کیمی حجمی آز و یونگول غذالاردان استفاده ائلیه‌سیز کی هضم سیستمی تازا شرایطه عادت ائلیه.

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم مرداد 1393ساعت 4:3 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

آذربایجان بؤیوک شاعری عمادالدین نسیمی نین مزاری داغیدیلیب

 

لئنت.آز-این معلوماتینا گؤره، بو باره‌ده سوریه تورکمن جبهه‌سی معلومات یاییب.

  معلوماتا گؤره، آذربایجان بؤیوک شاعری عمادالدین نسیمی‌نین قبری اولان قبرستان‌لیق حلبین الفرافیه آدلانان محله‌سینده یئرلشیر. حاضردا همین اراضی “القاعده”یه یاخین “النصره” جبهه‌سی‌نین نظارتینه کئچیب. “ اونلار قبرستان‌لیغی ویران ائدیب‌لر، نسیمی‌نین مزاری دا داخل اولماقلا مین‌لرله قبیر داغیدیلیب.

+ نوشته شده در  یکشنبه پنجم مرداد 1393ساعت 0:6 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 15

 

15-جی مکتوب

  امام علیه السلام دوشمنله قارشیلاشاندا و دؤيوشه حاضرلاشان زمان (الله‌لا مناجات و راز و نیاز ائده‌رک اوندان کؤمک ایسته‌يیب بئله) دئيیرمیش:

اللهیم، (بیزیم) قلبلر(ایمیز) سنه طرف يؤنه‌لیب، بويونلار (ایمیز سنه دوغرو) اوزانیب، گؤزلر (ایمیز) سنه دیکیلیب، آياقلار (ایمیز) سنین يولونا قويولوب و بدنلر (ایمیز سنین اطاعتینده) ضعیفله‌يیب. (سندن باشقاسیندان گؤز يوماراق سنین اطاعت و بنده‌لیگین يولوندا هرشئيدن کئچمیشیک. ائله‌یسه، بیزه کؤمک ائت کی، سنین راضیلیغینی اله گتیرک.)

الله‌یم، (پئیغمبری‌نین بیزیم آرامیزدان گئتمه‌سی ایله) گیزلی دوشمن اوزه چیخدی و کین قازانلاری قاينادی. الله‌یم، پئیغمبریمیزین (آرامیزدا) اولماماسی، دوشمنلرین چوخلوغو، (نفسی) ایستک و دوشونجه‌لریمیزین پراکنده‌لیگیندن سنه شکايت ائدیرم. (بو جماعتدن اولان اینجیکلیگیمی سنه بیلدیریرمکی، اونلاری جزالاندیراسان. بونا گؤره‌ ده‌ سندن حضرت شعیبین، امّتی‌نین پیس رفتارلاری نتیجه‌سینده ایسته‌دیگی شئيی ایسته‌يیرم) (قرآن کریمین اعراف سوره‌سی‌نین 89-جو آيه‌سینده بويورولدوغو کیمی او، بئله دئمیشدی:) «رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ» «ائي ربّیمیز! بیزیمله طایفامیز آراسیندا عدالتله حکم ائت. (بیزیم آرامیزدا حق و دوزلويو اوزه چیخارت کی، اونلار بیزلردن کیمین حاق اولماسینی باشا دوشسونلر.) آخی سن حؤکم وئرنلرین ان ياخشیسی‌سان (کی، حقی اوزه چیخاریرسان)».

 

و كان عليه السلام يقول إذا لقي العدو محاربا

اللَّهُمَّ إِلَيْكَ أَفْضَتِ الْقُلُوبُ وَ مُدَّتِ الْأَعْنَاقُ وَ شَخَصَتِ الْأَبْصَارُ وَ نُقِلَتِ الْأَقْدَامُ وَ أُنْضِيَتِ الْأَبْدَانُ اللَّهُمَّ قَدْ صَرَّحَ مَكْنُونُ الشَّنَآنِ وَ جَاشَتْ مَرَاجِلُ الْأَضْغَانِ اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْكُو إِلَيْكَ غَيْبَةَ نَبِيِّنَا وَ كَثْرَةَ عَدُوِّنَا وَ تَشَتُّتَ أَهْوَائِنَا رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْفاتِحِينَ

+ نوشته شده در  شنبه چهارم مرداد 1393ساعت 7:54 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 14

 

14-جو مکتوب

 

امام علی علیه السلامین صفّین ساواشیندا دوشمنله (شام قوشونو ایله) قارشیلاشمامیشدان قاباق اؤز قوشونونا اولان توصیه‌‌لریندندیر (کی، اوندا اونلارا غلبه يولونو گؤستریب و اونلاری قادینلاری اینجیتمکدن چکیندیریب):

اونلار (شام قوشونو) سیزینله دؤيوشه باشلامايینجا سیز جنگ ائتمه‌يین (جنگه باشلامايین). چونکی الله‌ـا شکر اولسون کی، سیزین دلیل و ثبوتوز وار.

سیزین، اونلار دؤيوشه باشلامايینجا اونلارلا جنگه باشلاماماغیز دا، اونلارا قارشی اولان دیگر بیر ثبوت و دلیلیزدیر.

بونا گؤره ده اگر (اونلار جنگه باشلاياراق سیزی ده دؤيوشه وادار ائتسه‌لر و) الله‌ین امر و ایستگی ایله (اونلار میداندان) قاچماق و مغلوبیتله اوزلشسه‌لر، قاچانلاری اؤلدورمه‌يین، عاجزلری يارالامايین، يارالینی اؤلدورمه‌يین، قادینلاری حتی سیزین شرفیزی سؤيسه‌لر و باشچی و بؤيوکلریزه نالايق سؤزلر دئسه‌لر بئله، (اونلاری) اینجیتمکله تحریک ائتمه‌يین. چونکی اونلارین گوج، جان (ارداه) و عاغیللاری ضعیف و سوستدور. بیزه (حضرت پیغمبرین  صل الله علیه و آله زمانیندا) امر اولوندو کی، اونلاردان ال گؤتورک، حال‌بوکی اونلار مشرک ایدیلر. (دئمه‌لی، ظاهرده اسلامی قبول ائتدیکلرینی بیلدیرسه‌لر، حتماً اونلارا توخوناراق اینجیتمکدن چکینمک لازمدیر). جاهلیتده کیشی بیر قادینی داش و يا چوماق ایله وورسايدی، بونا گؤره اونو و اؤلادلارینی مذمّت ائدردیلر.

 

و من وصية له عليه السلام لعسكره قبل لقاء العدو بصفين

لَا تُقَاتِلُوهُمْ حَتَّى يَبْدَؤُوكُمْ فَإِنَّكُمْ- بِحَمْدِ اللَّهِ- عَلَى حُجَّةٍ وَ تَرْكُكُمْ إِيَّاهُمْ حَتَّى يَبْدَؤُوكُمْ حُجَّةٌ أُخْرَى لَكُمْ عَلَيْهِمْ فَإِذَا كَانَتِ الْهَزِيمَةُ بِإِذْنِ اللَّهِ فَلَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لَا تُصِيبُوا مُعْوِراً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ وَ لَا تَهِيجُوا النِّسَاءَ بِأَذًى وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَكُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَكُمْ فَإِنَّهُنَّ ضَعِيفَاتُ الْقُوَى وَ الْأَنْفُسِ وَ الْعُقُولِ إِنْ كُنَّا لَنُؤْمَرُ بِالْكَفِّ عَنْهُنَّ وَ إِنَّهُنَّ لَمُشْرِكَاتٌ وَ إِنْ كَانَ الرَّجُلُ لَيَتَنَاوَلُ الْمَرْأَةَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ بِالْفِهْرِ أَوِ الْهِرَاوَةِ فَيُعَيَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ

 

+ نوشته شده در  شنبه چهارم مرداد 1393ساعت 7:53 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 13

 

13-جو مکتوب

امام علی علیه السلامین قوشون سرکرده‌لریندن اولان ایکی نفره (زیاد ابن نصر و شریح ابن هانی‌يه) گؤندردیگی مکتوبلارینداندیر.

(همین مکتوبون متنی بئله‌دیر:)

مالک ابن حارث اشتری سیزه و سیزین تابعچیلیگیزده اولانلارا باشچی و امیر تعیین ائتدیم. بئله‌لیکله، اونون امرینه قولاق آسیب اطاعت ائدین و اونو (اؤزوزه) قالخان و سیپر ائدین. چونکی او، سوستلوق (باجاریقسیزلیق)، بودره‌مک (سهوه يول وئرمک)، هابئله چئویکلیک و جلدلیک احتیاط و عاغیل‌لیلیغا داها اويغون سايیلان يئرده آستا ترپنمک، آستا حرکت ائتمک داها ياخشی اولان يئرده ایسه تلسکنلیک ائتمک قورخوسو اولان آداملاردان دئيیل. (مالک الله‌ین راضیلیغینی اله گتیرمک اوچون چالیشاراق هئچ واخت سوستلوگه يول وئرمز، بیهوده سؤزلر دانیشاراق يئرسیز بیر ایش گؤرمز.)

و من كتاب له عليه السلام إلى أميرين من أمراء جيشه

وَ قَدْ أَمَّرْتُ عَلَيْكُمَا وَ عَلَى مَنْ فِي حَيِّزِكُمَا مَالِكَ بْنَ الْحَارِثِ الْأَشْتَرِ فَاسْمَعَا لَهُ وَ أَطِيعَا وَ اجْعَلَاهُ دِرْعاً وَ مِجَنّاً فَإِنَّهُ مِمَّنْ لَا يُخَافُ وَهْنُهُ وَ لَا سَقْطَتُهُ وَ لَا بُطْؤُهُ عَمَّا الْإِسْرَاعُ إِلَيْهِ أَحْزَمُ وَ لَا إِسْرَاعُهُ إِلَى مَا الْبُطْءُ عَنْهُ أَمْثَلُ

 

+ نوشته شده در  شنبه چهارم مرداد 1393ساعت 7:52 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 12

 

12-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین (صحابه و شیعه‌‌لریندن اولموش) معقل ابن قیس الریاحی‌يه اولان توصیه‌‌لریندندیر. امام علیه السلام (بو مکتوبو) اونو (مدایندن) اوچ مین نفرله، شام (قوشونو) سمتینه اؤز قوشونونون باشچیسی کیمی گؤندرنده يازیب (و مکتوبدا معقله دوشمنله دؤيوش اسلوبونو اؤيره‌دیر):

(اجر و جزاسینا) قوووشماقدان باشقا چاره‌ن اولمايان الله‌دان قورخ! سنین اوندان باشقا سون (گئده‌جک) يئرین يوخدور.

آنجاق سنینله ووروشانلا ووروش. (چونکی سنینله ووروشمايان کیمسه ایله ووروشماق ظلمدور و تقوالی، پرهیزکار شخص هئچ کسه ظلم ائتمز.) هاوانین سرین اولدوغو سحر و آخشام واختلاری يول گئت و (هاوانین ایستی اولدوغو) گوندوز چاغی (گون‌اورتا) جماعتی (استراحت ائتمه‌لری و دینجلمه‌لری اوچون) ساخلا و ياواش حرکت ائتدیر. (تلسمه کی، ضعیفلر ده گوجلولرله بیرلیکده گئده بیلسینلر.) گئجه‌نین اولینده يول گئتمه. الله اونو کؤچ ائتمک اوچون دئيیل، دینجلمک، استراحت ائتمک و راحتلانماق اوچون نظرده توتوب.

اودور کی، گئجه‌نین اولینده بدن و مینیگینی راحت بوراخ. گئجه‌نی دینجلدیکدن سونرا (دان يئری سؤکولمه‌میشدن) سحر گؤرونمگه باشلاياندا و يا دان يئری سؤکولن زمان الله طرفیندن يئتیشه‌جک خیر- برکتله يولا دوش. دوشمنله اوز- اوزه گلن زمان اؤز قوشونونون اورتاسیندا دايان. دوشمنه، نه ووروشماق ایسته‌ين آدام قدر ياخینلاش، نه ده اونلاردان دؤيوشدن قورخان آدام قدر اوزاق اول. منیم امریم سنه چاتانا قدر گؤزله.

کین و دوشمنچیلیک سیزی اونلاری (حقّ يولا) دعوت ائتمه‌میشدن و هرطرفلی دلیللرله باشا سالمامیشدان قاباق اونلارلا ساواشا باشلاماغا وادار ائتمه‌سین.

 

و من وصية له عليه السلام لمعقل بن قيس الرياحي حين أنفذه إلى الشام في ثلاثة آلاف مقدمة له

اتَّقِ اللَّهَ الَّذِي لَا بُدَّ لَكَ مِنْ لِقَائِهِ وَ لَا مُنْتَهَى لَكَ دُونَهُ وَ لَا تُقَاتِلَنَّ إِلَّا مَنْ قَاتَلَكَ وَ سِرِ الْبَرْدَيْنِ وَ غَوِّرْ بِالنَّاسِ وَ رَفِّهْ فِي السَّيْرِ وَ لَا تَسِرْ أَوَّلَ اللَّيْلِ فَإِنَّ اللَّهَ جَعَلَهُ سَكَناً وَ قَدَّرَهُ مُقَاماً لَا ظَعْناً فَأَرِحْ فِيهِ بَدَنَكَ وَ رَوِّحْ ظَهْرَكَ فَإِذَا وَقَفْتَ حِينَ يَنْبَطِحُ السَّحَرُ أَوْ حِينَ يَنْفَجِرُ الْفَجْرُ فَسِرْ عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ فَإِذَا لَقِيتَ الْعَدُوَّ فَقِفْ مِنْ أَصْحَابِكَ وَسَطاً وَ لَا تَدْنُ مِنَ الْقَوْمِ دُنُوَّ مَنْ يُرِيدُ أَنْ يُنْشِبَ الْحَرْبَ وَ لَا تَبَاعَدْ عَنْهُمْ تَبَاعُدَ مَنْ يَهَابُ الْبَأْسَ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي وَ لَا يَحْمِلَنَّكُمُ شَنَآنُهُمْ عَلَى قِتَالِهِمْ قَبْلَ دُعَائِهِمْ وَ الْإِعْذَارِ إِلَيْهِمْ

 

+ نوشته شده در  شنبه چهارم مرداد 1393ساعت 7:52 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 11

 

 11-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین دوشمنه طرف گؤندردیگی قوشونا اولان توصیه‌‌لریندندیر:

نه واخت سیز دوشمنله راستلاشسانیز و يا دوشمن سیزینله راستلاشسا (قارشی-قارشی‌يا گلسه‌نیز)، گرک سیزین قوشونون دوشرگه‌سی اوجا يئرلرده (تپه‌لرده)، يا داغلارین اتگینده، يا دا چايلارین کناریندا اولسون کی، سیزه کؤمک ائتسین، (اونلارین اللری‌نین سیزه چاتماسینا) مانع اولسون. هابئله سیزین (دوشمنله) دؤيوشوز بیر، و یا ایکی طرفدن اولمالیدیر. (چونکی بیر نئچه طرفلی دؤيوشون نتیجه‌سی پراکنده‌لیک، ضعیفلیک و مغلوبیتدیر.) داغلارین يوکسکلیکلری و هامار تپه‌لرین اوستونده اؤزوز اوچون گؤزتچی قويون کی، دوشمن سیزه طرف گلمه‌سین، ایستر («مبادا گلسین» دئيیب) قورخدوغوز يئردن، ایسترسه ده (همین سمتدن گلمه‌مه‌سیندن) امین و آرخايین اولدوغوز يئردن. (اولا بیلر کی، گؤزله‌نیلمه‌دن همین يئردن گلسین. بئله اولاندا گؤزتچیلر اوزاقدان دوشمنین گلمه‌سینی گؤروب سیزی خبردار ائدرلر و سیز، اونلارین قارشیسینی آلماق فکرینده اولارسیز.) بیلین کی، قوشونون قاباغیندا گئدنلر اونون گؤزتچیلریدیر و قوشونون قاباغینداکیلارین گؤزتچیلری (قوشونون قاباغیندا گئدن بیر نئچه نفر) اطلاعاتچیلاردیر.

بیر- بیریزدن آيریلماق و پراکنده‌لیکدن چکینین. (بیر يئرده) دوشن زمان (اوتوراق سالاندا) هامیلیقلا دوشون و (حرکت ائده‌رک) کؤچنده هامیلیقلا کؤچ ائدین. گئجه سیزی بوروينده (آخشام گلیب چاتاندا) نیزه‌لری (اؤز اطرافیزدا) دایره‌وی (شکلده) يئرلشدیرین (کی، دوشمن گئجه باسقین ائدنده مدافعه‌‌ آلتلری الیز چاتان يئرده اولسون). يوخونو دادمايین (راحت يوخويا گئتمه‌يین)، آز مقدار و سويو آغیزدا دولاندیراراق چؤله تؤکمک قدر استثنا اولماقلا! (مورگو وورون، آمّا راحتلیقلا ياتمايین. چونکی دوشمن اوياق اولار و گئجه باسقین ائتمک فکرینه دوشه بیلر.)

 

و من وصية له عليه السلام وصى بها جيشا بعثه إلى العدو

فَإِذَا نَزَلْتُمْ بِعَدُوٍّ أَوْ نَزَلَ بِكُمْ فَلْيَكُنْ مُعَسْكَرُكُمْ فِي قُبُلِ الْأَشْرَافِ أَوْ سِفَاحِ الْجِبَالِ أَوْ أَثْنَاءِ الْأَنْهَارِ كَيْمَا يَكُونَ لَكُمْ رِدْءاً وَ دُونَكُمْ مَرَدّاً وَ لْتَكُنْ مُقَاتَلَتُكُمْ مِنْ وَجْهٍ أَوِ اثْنَيْنِ وَ اجْعَلُوا لَكُمْ رُقَبَاءَ فِي صَيَاصِي الْجِبَالِ وَ مَنَاكِبِ الْهِضَابِ لِئَلَّا يَأْتِيَكُمُ الْعَدُوُّ مِنْ مَكَانِ مَخَافَةٍ أَوْ أَمْنٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّ مُقَدِّمَةَ الْقَوْمِ عُيُونُهُمْ وَ عُيُونَ الْمُقَدِّمَةِ طَلَائِعُهُمْ‏ وَ إِيَّاكُمْ وَ التَّفَرُّقَ فَإِذَا نَزَلْتُمْ فَانْزِلُوا جَمِيعاً وَ إِذَا ارْتَحَلْتُمْ فَارْتَحِلُوا جَمِيعاً وَ إِذَا غَشِيَكُمُ اللَّيْلُ فَاجْعَلُوا الرِّمَاحَ كِفَّةً وَ لَا تَذُوقُوا النَّوْمَ إِلَّا غِرَاراً أَوْ مَضْمَضَةً

+ نوشته شده در  شنبه چهارم مرداد 1393ساعت 7:51 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 10

 

10-جو مکتوب

بو دا، امام علی علیه السلامین معاويه‌يه مکتوبلارینداندیر (کی، امام علیه السلام اوندا معاويه‌نین چیرکین عمللرینی مذمّت ائدیر، اونا اؤيود- نصیحت وئریر و اونو ایشلری‌نین پیس نتیجه‌سی ایله قورخودور):

اؤزونو (دنيا پرستلر اوچون) بزه‌يه‌رک گؤزل گؤسترن و لذتلری ایله آلدادان ياشادیغین دنيانین پرده‌لری سندن (گؤزون اؤنوندن) گؤتورولن زمان نه ائده‌جکسن؟ (دنيا) سنی (اؤز دوستلوغونا) دعوت ائدیب، (سن ده) قبول ائتمیسن؛ قاباغینا دوشوب دالینجا گئتمیسن؛ سنه امر ائدیب اطاعت ائتمیسن. (اؤلوم، عذاب و گناهلارین جزاسی ایله نه ائده‌جکسن؟) قارشینی آلاجاق بیریسی‌نین سنی ساخلاماسی (اونون گله‌جگی زمان) ياخیندیر. (اؤلوم گلیب چاتیب سنی) او شئيدن (عذاب و جزادان) خبردار ائده‌جک کی، هئچ بیر نجات وئرن سنی خلاص ائده بیلمه‌يه‌جک. بونا گؤره ده (بو چتین کئچیدلری نظره آلاراق نفسی ایستکلره تابع اولمايیب) بو ایشدن (لايق اولمادیغین خلافت ادعاسیندان) ال چک و اؤزونو حساب و سورغو گونونه حاضرلا. سنه چاتاجاق شئي (اؤلوم و اوندان سونراکی چتینلیکلر) اوچون قولونو چیرما (چئویک اول، چالیش). قولاغینا (عمرو ابن عاص و مروان کیمی) آزغینلاری دینله‌مک امکانی وئرمه (اونلارین سؤزلرینه قولاق آسما و گؤستریشلرینه تابع اولما). اگر بئله ائتمه‌سن (بو اؤيود- نصیحتی قبول ائتمه‌سن)، سنی اؤزون باره‌نده غافل اولدوغون شئيدن خبردار ائدیرم: سن ناز- نعمت ایچریسینده غرق اولموسان، (نعمت سنی عصیانکار ائدیب و بونا گؤره ده) شیطان سنده (سنین قلبینده) يئر توتوب و اؤز آرزوسونا چاتیب، سنین (وجودوندا) جان و قان کیمی حرکت ائدیب. (سنه ائله حاکم اولوب کی، ائتدیگین هر بیر ایش، دئدیگین هر بیر سؤز اونون گؤستریشی ایله‌دیر. امام علیه السلام بوندان سونرا اونو مذمّت ائده‌رک بويورور: )

اي معاويه، سیز (امیّه اؤلادلاری) هئچ بیر خیر و ياخشیلیق افتخارینا، محترملیک و شرفه مالک اولمادان نه واختدان رعیته حاکملیک و مسلمانلارا باشچیلیق لياقتینه صاحب اولموسوز؟! (بوندان قاباق هئچ بیر ایشده فضیلت و اوستونلوگون اولمايیب کی، سنین خلافت و امیرلیک ادعاسی ائتمگینه سبب اولسون.) (انسانی شیطانین و نفسی ایستکلرین دوامچیسی ائدن) بدبختلیک تاریخچه‌لری‌نین برقرار اولماسیندان الله‌ـا پناه آپاریرام! سنی همیشه آرزولارا آلدانماقدان و ظاهرینله باطنینین ایکی جور اولماسیندان چکیندیریرم. (دنياپرستلیک، منافقلیک و ایکی ‌اوزلولوکدن قورخ. سونرا اونو جنگ ایله هده له‌يه‌رک بويورور:)

منی دؤيوشه چاغیرمیسان. ائله ایسه جماعتی بیر طرفه قوياراق اؤزون منیم يانیما گل. هر ایکی قوشونو دؤيوشدن ساخلا کی، گناهین، بیزلردن هانسی‌نین قلبینه غلبه چالماسی، پرده‌نین (غفلت پرده‌سی‌نین) کیمین گؤزو اؤنوندن آسیلماسی معلوم اولسون. (جماعتی اؤز حاللارینا قوي کی، کیمین الله يولوندا قیلینج چالماسی، حق يولدا دايانماسی و قاچماماسی بیلینسین.) من ابو الحسنم، سنین بابانی (جیگر يئيَن آنان هندین آتاسی عتبة ابن ربیعه‌نی)، دايینی (ولید ابن عتبة‌نی) و قارداشینی (حنظله ابن ابو سفیانی) اؤلدورن! من اونلاری بدر ساواشیندا محو ائتدیم. همین قیلینج (ایندی ده) منده‌دیر. همین اورکله دوشمنیمله اوز- اوزه گلیرم. باشقا دین سئچمه‌میش، يئنی پیغمبر گؤتورمه‌میشم. (اسلامین حکملری‌نین هئچ بیری‌نین عکسینه حرکت ائتمیرم.) من بیر يولدايام کی، سیز اؤز اختیاریزلا اونو ترک ائتدیز و اونا مجبوریت اوزوندن داخل اولموشدوز.

بئله گمان ائدیرسن کی، (مندن) عثمانین انتقامینی آلماغا گلمیسن؟! حال‌بوکی عثمانین هارادا اؤلدورولمه‌سینی (و اونو کیملرین قتله يئتیرمه‌لرینی مندن ياخشی) بیلیرسن. اگر (دوغرودان دا) انتقام آلماق ایسته‌يیرسنسه، اورادان (اونو اؤلدورموش طلحه‌دن، زبیردن و دیگرلریندن) انتقام آل. سنی سانکی (اونون انتقامینی بهانه ائدن، اصلینده ایسه) جنگدن، دوه‌لرین يوکون آغیرلیغیندان قوپاردیقلاری فريادلاری کیمی فرياد ائدیب شیون قوپاران گؤرورم، قورخورسان کی، (او،) دیشلرینی سنه باتیرسین (سنه اوز توتسون). سانکی سنین قوشونونو گؤرورم کی، آلدیقلاری آردیجیل ضربه‌‌لر، باش وئره‌جک چتین حادثه‌‌لر و بیر- بیری‌نین آردینجا تورپاغا دوشمه‌لری نتیجه‌سینده چاره‌سیزلیکدن منی الله‌ین کتابینا دعوت ائدیرلر (کی، جنگدن ال گؤتوروم).

همین قوشون حقّه کافر و اونو انکار ائدنلردیر (کی، منه بیعت ائتمه‌يیبلر)، و یا بیعت ائدیب (سونرا اوندان) ال گؤتوروبلر. (عراق منافقلری او حضرته بیعت ائدندن سونرا عهدلرینی پوزاراق شاما، معاويه‌نین يانینا گئتمیشدیلر.)

 

و من كتاب له عليه السلام إليه أيضا

وَ كَيْفَ أَنْتَ صَانِعٌ إِذَا تَكَشَّفَتْ عَنْكَ جَلَابِيبُ مَا أَنْتَ فِيهِ مِنْ دُنْيَا قَدْ تَبَهَّجَتْ بِزِينَتِهَا وَ خَدَعَتْ بِلَذَّتِهَا دَعَتْكَ فَأَجَبْتَهَا وَ قَادَتْكَ فَأَتْبَعْتَهَا وَ أَمَرَتْكَ فَأَطَعْتَهَا وَ إِنَّهُ يُوشِكُ أَنْ يَقِفَكَ وَاقِفٌ عَلَى مَا لَا يُنْجِيكَ مِنْهُ مُنْجٍ فَاقْعَسْ عَنْ هَذَا الْأَمْرِ وَ خُذْ أُهْبَةَ الْحِسَابِ وَ شَمِّرْ لِمَا قَدْ نَزَلَ بِكَ وَ لَا تُمَكِّنِ الْغُوَاةَ مِنْ سَمْعِكَ وَ إِلَّا تَفْعَلْ أُعْلِمْكَ مَا أَغْفَلْتَ مِنْ نَفْسِكَ فَإِنَّكَ مُتْرَفٌ قَدْ أَخَذَ الشَّيْطَانُ مِنْكَ مَأْخَذَهُ وَ بَلَغَ فِيكَ أَمَلَهُ وَ جَرَى مِنْكَ مَجْرَى الرُّوحِ وَ الدَّمِ (وَ مَتَى كُنْتُمْ يَا مُعَاوِيَةُ سَاسَةَ الرَّعِيَّةِ وَ وُلَاةَ أَمْرِ الْأُمَّةِ بِغَيْرِ قَدَمٍ سَابِقٍ وَ لَا شَرَفٍ بَاسِقٍ وَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ لُزُومِ سَوَابِقِ الشَّقَاءِ وَ أُحَذِّرُكَ أَنْ تَكُونَ) مُتَمَادِياً فِي غِرَّةِ الْأُمْنِيِّةِ مُخْتَلِفَ الْعَلَانِيَةِ وَ السَّرِيرَةِ وَ قَدْ دَعَوْتَ إِلَى الْحَرْبِ فَدَعِ النَّاسَ جَانِباً وَ اخْرُجْ إِلَيَّ وَ أَعْفِ‏ الْفَرِيقَيْنِ مِنَ الْقِتَالِ لِيُعْلَمَ أَيُّنَا الْمَرِينُ عَلَى قَلْبِهِ وَ الْمُغَطَّى عَلَى بَصَرِهِ فَأَنَا أَبُو حَسَنٍ قَاتِلُ جَدِّكَ وَ خَالِكَ وَ أَخِيكَ شَدْخاً يَوْمَ بَدْرٍ وَ ذَلِكَ السَّيْفُ مَعِي وَ بِذَلِكَ الْقَلْبِ أَلْقَى عَدُوِّي مَا اسْتَبْدَلْتُ دِيناً وَ لَا اسْتَحْدَثْتُ نَبِيّاً وَ إِنِّي لَعَلَى الْمِنْهَاجِ الَّذِي تَرَكْتُمُوهُ طَائِعِينَ وَ دَخَلْتُمْ فِيهِ مُكْرَهِينَ وَ زَعَمْتَ أَنَّكَ جِئْتَ ثَائِراً بِعُثْمَانَ وَ لَقَدْ عَلِمْتَ حَيْثُ وَقَعَ دَمُ عُثْمَانَ فَاطْلُبْهُ مِنْ هُنَاكَ إِنْ كُنْتَ طَالِباً فَكَأَنِّي قَدْ رَأَيْتُكَ تَضِجُّ مِنَ الْحَرْبِ إِذَا عَضَّتْكَ ضَجِيجَ الْجِمَالِ بِالْأَثْقَالِ وَ كَأَنِّي بِجَمَاعَتِكَ تَدْعُونِي- جَزَعاً مِنَ الضَّرْبِ الْمُتَتَابِعِ وَ الْقَضَاءِ الْوَاقِعِ وَ مَصَارِعَ بَعْدَ مَصَارِعَ- إِلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ هِيَ كَافِرَةٌ جَاحِدَةٌ أَوْ مُبَايِعَةٌ حَائِدَةٌ

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393ساعت 6:10 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 9

 

9-جو مکتوب

امام علی علیه السلامین معاويه‌يه مکتوبلارینداندیر. (معاويه او حضرته مکتوب گؤندره‌رک اوندان عثمانین قاتللرینی اونا تحویل وئرمگیی ایسته‌میشدی. امام علیه السلام بو مکتوبو اونا جواب اولاراق يازیب و اورادا اؤز فضیلت و کرامتلرینی، هابئله اسلام و ایماندا اؤنجول اولماسینی خاطرلاداراق بويورور:)

بئله‌لیکله، قبیله‌میز (قريش) پیغمبریمیزی اؤلدورمک و بیزیم کؤکوموزو کسمک (محو ائتمک) ایسته‌دی.  بیزیم اوچون غم- غصّه ياراتدیلار، باره‌میزده نالايق ایشلره ال آتدیلار و بیزی (حیاتین) آسايش و شیرینلیگیندن محروم ائتدیلر. قورخو و واهمه‌نی آنجاق بیزه عاید ائتدیلر و بیزی مجبوری اولاراق سرت داغا (اوتسوز، سوسوز شعب ابو طالبه) گئتمگه وادار ائتدیلر (و اورادا بیزی محاصره‌‌يه آلدیلار؛ بوتون بونلار حضرت پیغمبرین ایلاهی رسول کیمی گؤندریلمه‌سی‌نین يئددینجی ایلینین اوّلینده باش وئردی) و بیزه قارشی جنگ آلووو قیزیشدیردیلار. بیز الله‌ین ایستگی ایله دوشمنین شرّینی اونون پیغمبریندن اوزاقلاشدیردیق. (او حضرته بیر خسارت ديَمه‌يه قويمادیق.) بیزیم (پیغمبره ایمان گتیرمیش ابو طالب و حمزه کیمی) مؤمنلریمیز پیغمبری حمایه‌‌ ائتمگین اجرینی (الله‌ین راضیلیغینی) دیله‌يیر، (عباس و مطعم ابن عدی کیمی اسلامی قبول ائتمه‌میش) کافرلریمیز (ایسه او حضرتله) قوهوملوقلارینا گؤره (اونو) حمایه‌‌ ائدیر و ياردیم گؤستریردیلر. (بیز بنی هاشمدن باشقا) قریشدن مسلمان اولان دیگر کیمسه‌لرین بیزیم قدر (کافر و مشرکلردن) قورخو و واهمه‌لری يوخ ایدی. سبب اونلارین (مشرکلرله) آند و پیمانلاری‌نین اولماسی، يا دا (اونلارلا) قوهوم اولمالاری ایدی. (بو سببلر) اونو قورخو و واهمه‌دن ساخلايیردی و او، اؤلدورولمکدن (اؤلوم خطریندن) آماندا اولوردو.

(الله مشرکلرله جنگ و اونلارین شرلری‌نین اوزاقلاشدیریلماسینی امر ائدنده و) ساواش، جماعتین (قورخو و واهمه‌دن) گئری چکیلمه‌لری حدّینه قدر چتینلشنده، حضرت پیغمبر (صل الله علیه و آله) اؤز اهل بیتینی قاباغا وئریر و اونلارین واسطه‌‌سی ایله صحابه‌لری و قوشونونو نیزه و شمشیرلرین (ياراداجاغی يارالارین) ایستی‌لیگیندن قورويوردو. (او حضرتین عمیسی اوغلو) عبیدة ابن حارث (ابن عبدالمطلب) بدر غزوه‌‌سینده (بدر مکّه يولوندا، مدینه ياخینلیغیندا قازیلمیش قويونون آدیدیر)، (او حضرتین عمیسی) حمزه اُحُد غزوه‌‌سینده (احد مدینه ياخینلیغینداکی بیر داغین آدیدیر) و (قارداشیم) جعفر مؤته ساواشیندا (مؤته شام اطرافیندا يئر آدیدیر) اؤلدورولدو. ایسته‌مه‌دیگیم اوچون آدینی چکمه‌دیگیم کیمسه ده (امام علیه السلام)، اونلار کیمی اؤلدورولمگی و (الله يولوندا) شهید ائدیلمگی ایسته‌يیردی. (منیم ده شهید اولماق و اؤلدورولمک آرزوم وار ایدی.) لاکن اونلارین عمرلری داها تئز سونا چاتدی و آدینی چکمه‌دیگیم شخصین اؤلومو تأخیره دوشدو. (پیغمبر منه خبر وئردی کی، سن ده اؤلدوروله‌جکسن. امام يوز اللی بئشینجی کلامدا بو مطلبه اشاره ائدیب.) ایندی (حضرت پیغمبری قوروماق و اسلام دینینی يايماق اوچون چکدیگیم بو قدر اذیت و چتینلیکلردن سونرا) روزگارا تعجب ائدیرم کی، ائله بیر زمانا گلیب چیخمیشام کی، دینین ياردیمی اوچون منیم کیمی چالیشمامیش و اسلامدا منیم (الله‌ـا و پیغمبره ایمان گتیرمکده) مالک اولدوغوم بیرینجیلیک و اؤنجوللوک افتخاریما مالک اولمايان بیریسی منیمله برابر حساب ائدیلیر. هئچ کس بئله بیر افتخار الده ائده بیلمز. آنجاق ادعا ائدن (معاويه) ادعا ائده‌رک (اؤزو باره‌سینده) منیم بیلمه‌دیگیم و الله‌ین دا تانیماسینی گمان ائتمه‌دیگیم بئله بیر شئي دئيیر. (چونکی الله‌ـا و پیغمبره ایلک ایمان افتخاری مندن باشقاسینا نصیب اولمايیب کی، الله دا اونو تانیسین.) هر حالدا حمد ثنا الله‌ـا مخصوصدور (کی، مصلحت بیلیب سنین کیمیسینی منیم قارشیمدا قويوب، سن ده حق و حقیقته ضد نالايق شئيلر ادعا ائدیرسن).

آمّا عثمانین قاتللرینی سنه گؤندرمکله باغلی ایستگین باره‌سینده: من بو باره‌ده فکرلشدیم و گؤردوم کی، اونلاری سنه و سندن باشقاسینا گؤندرمک منیم عهده‌مدن خارجدیر.

(امام سونرا معاويه‌نی هده له‌يه‌رک بويورور:) جانیما آند اولسون، اگر آزغینلیق و دوشمنچیلیکدن ال چکمه‌سن، تئزلیکله سنی آختارانلاری تانیياجاقسان کی، اونلار بو آختاریشلاریندا سنی صحرادا، دنیزده، داغدا و دوزنلیکده زحمته سالماياجاقلار (بیرباشا سنین سراغینا گله‌جکلر). آمّا بو آختاریش سنی اینجیده‌رک غملندیره‌جک و بو زیارتچیلرله گؤروشمک و اونلاری گؤرمک سنی سئویندیرمه‌يه‌جک (سنین سراغینا ائله گله‌جکلر کی، دئيه‌جکسن: اي کاش، من اونلاری طلب ائتمه‌يه‌يدیم). سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

و من كتاب له عليه السلام إلى معاوية

فَأَرَادَ قَوْمُنَا قَتْلَ نَبِيِّنَا وَ اجْتِيَاحَ أَصْلِنَا وَ هَمُّوا بِنَا الْهُمُومَ وَ فَعَلُوا بِنَا الْأَفَاعِيلَ وَ مَنَعُونَا الْعَذْبَ وَ أَحْلَسُونَا الْخَوْفَ وَ اضْطَرُّونَا إِلَى جَبَلٍ وَعْرٍ وَ أَوْقَدُوا لَنَا نَارَ الْحَرْبِ فَعَزَمَ اللَّهُ لَنَا عَلَى الذَّبِّ عَنْ حَوْزَتِهِ وَ الرَّمْيِ مِنْ وَرَاءِ حُرْمَتِهِ مُؤْمِنُنَا يَبْغِي بِذَلِكَ الْأَجْرَ وَ كَافِرُنَا يُحَامِي عَنِ الْأَصْلِ وَ مَنْ أَسْلَمَ مِنْ قُرَيْشٍ خِلْوٌ مِمَّا نَحْنُ فِيهِ بِحَلْفٍ يَمْنَعُهُ أَوْ عَشِيرَةٍ تَقُومُ دُونَهُ فَهُوَ مِنَ الْقَتْلِ بِمَكَانِ أَمْنٍ وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه واله إِذَا احْمَرَّ الْبَأْسُ وَ أَحْجَمَ النَّاسُ قَدَّمَ أَهْلَ بَيْتِهِ فَوَقَى بِهِمْ أَصْحَابَهُ حَرَّ السُّيُوفِ وَ الْأَسِنَّةِ فَقُتِلَ عُبَيْدَةُ بْنُ الْحَارِثِ يَوْمَ بَدْرٍ وَ قُتِلَ حَمْزَةُ يَوْمَ أُحُدٍ وَ قُتِلَ جَعْفَرٌ يَوْمَ مُؤْتَةَ وَ أَرَادَ مَنْ لَوْ شِئْتُ ذَكَرْتُ اسْمَهُ مِثْلَ الَّذِي أَرَادُوا مِنَ الشَّهَادَةِ وَ لَكِنْ آَجَالُهُمْ عُجِّلَتْ وَ مَنِيَّتُهُ أُخِّرَتْ فَيَا عَجَباً لِلدَّهْرِ إِذْ صِرْتُ يُقْرَنُ بِي مَنْ لَمْ يَسْعَ بِقَدَمِي وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ كَسَابِقَتِي الَّتِي لَا يُدْلِي أَحَدٌ بِمِثْلِهَا إِلَّا أَنْ يَدَّعِيَ مُدَّعٍ مَا لَا أَعْرِفُهُ وَ لَا أَظُنُّ اللَّهَ يَعْرِفُهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ أَمَّا مَا سَأَلْتَ مِنْ دَفْعِ قَتَلَةِ عُثْمَانَ إِلَيْكَ فَإِنِّي نَظَرْتُ فِي هَذَا الْأَمْرِ فَلَمْ أَرَهُ يَسَعُنِي دَفْعُهُمْ إِلَيْكَ وَ لَا إِلَى غَيْرِكَ وَ لَعَمْرِي لَئِنْ لَمْ تَنْزِعْ عَنْ غَيِّكَ وَ شِقَاقِكَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ عَنْ قَلِيلٍ يَطْلُبُونَكَ لَا يُكَلِّفُونَكَ طَلَبَهُمْ فِي بَرٍّ وَ لَا بَحْرٍ وَ لَا جَبَلٍ وَ لَا سَهْلٍ إِلَّا أَنَّهُ طَلَبٌ يَسُوءُكَ وِجْدَانُهُ وَ زَوْرٌ لَا يَسُرُّكَ لُقْيَانُهُ وَ السَّلَامُ لِأَهْلِهِ

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393ساعت 6:9 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 8

 8-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین جریر ابن عبدالله بجلّی‌يه، اونو (بیعت آلماق اوچون) معاويه‌نین يانینا (شاما) گؤندررکن يازدیغی مکتوبلارداندیر:

الله‌ـا حمد و حضرت پیغمبره (صل الله علیه و آله) سلامدان سونرا: منیم مکتوبوم سنه چاتان کیمی معاويه‌نی ایشینی سونا چاتدیراراق بیر طرف باره‌سینده قطعی قرارا گلیب حاضرلاشماغا وادار ائت. (سرگردانلیغی اؤزوندن اوزاقلاشدیرسین و سنی يوباتماسین، بیعت ائتمکده بهانه آختاراراق بو گون–صاباح ائتمه‌سین.) سونرا اونا جماعتی مجبوریت و نگرانلیقلا اؤز وطن و آسايش يوردوندان دیدرگین سالان داغیدیجی جنگ ایله خوار ائدیجی صلح و باریشیق آراسیندا آزاد سئچیم ائتمک امکانی وئر. (چونکی باریشیق عاجزلیگین نشانه‌سیدیر. امام علیه السلام بورادا هر ایکی حالدا، ایستر جنگ ائتسه، ایسترسه ده باریشیق ائتسه غلبه‌نین اونونلا اولاجاغینی باشا سالماق ایسته‌يیر و بو سؤزلرله اونو هده له‌يیر.) بئله‌لیکله، اگر جنگی سئچسه، آمان‌نامه‌نی اونا طرف آت و قايیت. آمّا صلح و باریشیغی قبول ائتسه، اوندان بیعت آل. (وظیفه‌‌نی تئزلیکله يئرینه يئتیره‌رک گئری دؤن و بیزی گؤزو يولدا قويما). سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

و من كتاب له عليه السلام إلى جرير بن عبد الله البجلي لما أرسله إلى معاوية

أَمَّا بَعْدُ فَإِذَا أَتَاكَ كِتَابِي فَاحْمِلْ مُعَاوِيَةَ عَلَى الْفَصْلِ وَ خُذْه‏ بِالْأَمْرِ الْجَزْمِ ثُمَّ خَيِّرْهُ بَيْنَ حَرْبٍ مُجْلِيَةٍ أَوْ سِلْمٍ مُخْزِيَةٍ فَإِنِ اخْتَارَ الْحَرْبَ فَانْبِذْ إِلَيْهِ وَ إِنِ اخْتَارَ السِّلْمَ فَخُذْ بَيْعَتَهُ وَ السَّلَامُ

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393ساعت 6:8 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 7

7-جی مکتوب

بو دا امام علی علیه السلامین معاويه‌يه اولان مکتوبلاریندادیر (کی، اوندا اونو، او حضرته يازدیغی مکتوبا گؤره مذمّت ائدیب و اونون نادانلیق و آزغینلیغینی خاطرلادیب):

الله‌ـا حمد و ثنا و حضرت پیغمبره سلامدان سونرا: سندن منه مختلف سؤزلری بیر- بیرینه ياپیشدیریب مکتوب بزه‌دیگین اؤيود- نصیحت گلیب چاتدی. (بعضی مطلبلر اله گتیره‌رک بو مکتوبدا اونلاری بیر- بیرینه ياپیشدیرمیسان، حال‌بوکی اونلارین بیر- بیری ایله هئچ بیر علاقه‌‌سی يوخدور. اونلارین هر بیری‌نین هارادا و نئجه ایشله‌دیلمه‌سی‌نین گرکلیگینی بیلمه‌دیگین اوچون) اؤز آزغینلیغین سببیندن بو مکتوبو حاضرلامیسان و فکر و دوشونجه‌نین پیسلیگیندن اونو (منه) گؤندرمیسن! مکتوب دوز يولا هدایتلندیره‌جک گؤزو (بصیرت و گؤزو آچیقلیغی) و نجات يولونا سوق ائده‌جک باشچیسی و جیلووداری اولمايان کیمسه‌دندیر. نفسی ایستک اونو (بئله بیر ایشه) وادار ائدیب، او دا قبول ائدیب، آزغینلیق اونون رهبری اولوب، او دا اونون دالینجا گئدیب. (بونا گؤره ده) او، سايیقلاياراق بوش-بوغازلیق ائدیب و بیهوده فرياد قوپاریب (معناسی باشا دوشولمه‌ين غلط سؤزلر دئيیب)؛ يولونو آزاراق سهو ائدیب (بئله نالايق سؤزلر يازیب).

بو دا همین مکتوبون بیر حصه‌‌سیدیر:

(او حضرته بیعت ائدنلرله بیعت ائتمه‌ينلرین بويونلارینا دوشن وظیفه‌‌لرین برابرلیگی باره‌سینده:)

(ائي معاويه، منیمله بیعت ائتمک و پیمان باغلاماق مسأله‌‌سینده بصره اهالیسی، طلحه، زبیر، سن و شام اهلی‌نین وظیفه‌‌سی يکسان و برابردیر.) چونکی او بیر بیعتدیر کی، (محمّد - صل الله علیه و آله – امّتی‌نین داياق نقطه‌‌سی سايدیغیز مهاجرلر و انصار توپلاشاراق همین مسأله‌‌ده بیرلشیبلر و اونلارین، باره‌سینده قرارا گلدیکلری هئچ بیر بیعتده) نظر و فکر ایکی اولمور و اوندا (باشقا بیر نظر) سئچمک باشدان باشلانمیر، (نئجه کی، ابو بکر، عمر و عثمان و اونلارلا بیعت باره‌سینده بئله عقیده‌‌ده‌سیز. اودور کی، همین بیعت مجلسینده اولان کس پیمانی پوزاراق باشقاسینی سئچه بیلمز و اورادا اولمايانین اونو قبول ائتمه‌مک حقی يوخدور. بونا گؤره ده) هر کیم پیمانی پوزاراق اوندان ال گؤتورسه، (مسلمانلارین دین و آيینلرینه) طعنه ووراندیر. (ائله ایسه اونونلا چیخدیغی يولا قايیدانا کیمی ووروشماق لازمدیر.) اونون (قبول ائدیلیب-ائدیلمه‌مه‌سی) باره‌سینده فکره دالان دا منافق و ایکی ‌اوزلودور. (چونکی سیزین عقیده‌‌ و عمل تجربه‌نیزه گؤره همین شخصین رد و يا قبول ائتمک باره‌سینده فکرلشمه‌سی، مؤمنلرین گئتدیکلری يول و اونا تابع اولماغین واجبلیگینده شکّ- شبهه‌ده اولماسی و اونون میلی‌نین صمیمیت و صافلیقلا اولماماسی دئمکدیر. اونا گؤره کی، اگر اونون دوغرودان دا میلی اولموش اولسايدی، فکرلشیب دوروخمادان مؤمنلرین توپلاشاراق باره‌سینده بیرلشدیکلری شئيی قبول ائدردی.)

و من كتاب له عليه السلام إليه أيضا

أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ أَتَتْنِي مِنْكَ مَوْعِظَةٌ مُوَصَّلَةٌ وَ رِسَالَةٌ مُحَبَّرَةٌ نَمَّقْتَهَا بِضَلَالِكَ وَ أَمْضَيْتَهَا بِسُوءِ رَأْيِكَ وَ كِتَابُ امْرِئٍ لَيْسَ لَهُ بَصَرٌ يَهْدِيهِ وَ لَا قَائِدٌ يُرْشِدُهُ قَدْ دَعَاهُ الْهَوَى فَأَجَابَهُ وَ قَادَهُ الضَّلَالُ فَاتَّبَعَهُ فَهَجَرَ لَاغِطاً وَ ضَلَّ خَابِطاً وَ مِنْ هَذَا الْكِتَابِ لِأَنَّهَا بَيْعَةٌ وَاحِدَةٌ لَا يُثَنَّى فِيهَا النَّظَرُ وَ لَا يُسْتَأْنَفُ فِيهَا الْخِيَارُ الْخَارِجُ مِنْهَا طَاعِنٌ وَ الْمُرَوِّي فِيهَا مُدَاهِنٌ

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393ساعت 6:7 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 6

 6-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین معاويه‌يه اولان مکتوبلارینداندیر (کی، اونو شاما جریر ابن عبدالله بجلّی واسطه‌‌سی ایله گؤندریب و اوندا اؤز خلافتی‌نین حق و دوزگون اولماسینی ثبوت ائده‌رک عثمانی اؤلدورمکدن اوزاق اولدوغونو آچیقلايیب):

ابو بکر، عمر و عثمانلا بیعت ائدنلر (اونلاری خلافته تعیین ائدنلر) همین يوللا منیمله بیعت ائده‌رک عهد- پیمان باغلادیلار (ایشلرین اداره‌سینی منه تاپشیردیلار). اودور کی، (خلافتین الله و پیغمبر طرفیندن تعیین ائدیلمه ایله دئيیل، امّتین عمومی نظری ایله برقرار اولماسینا و جماعتین عمومی توافقه گله‌رک ابو بکر، عمر و عثمانی خلیفه تعیین ائتمه‌لرینه عقیده‌‌ بسله‌ين سیزلر بیلمه‌لیسیز کی، منی ده خلافته همین شخصلر، یعنی، جماعت کوتله‌سی تعیین ائدیب. بونا گؤره ده) اورادا (بیتده) اولانلارین (طلحه و زبیر کیمیلرین) اوندان باشقاسینی سئچمک حقلری يوخدور. اوردا اولمايانین دا (سنین کیمیلرین ده) اونو قبول ائتمه‌مک حقی يوخدور. (سیزین عقیده‌‌نیزه گؤره خلافت مسأله‌‌سینده) مشورت ائله‌مک مهاجرلرین (مکّه‌دن مدینه‌يه گله‌رک حضرت پیغمبره-صل الله علیه و آله- قوشولانلارین) و انصارین (مدینه‌ده حضرت پیغمبره ایمان گتیره‌رک ياردیم ائدنلرین) حقیدیر. اونلار توپلاشاراق بیر نفری خلیفه و امام آدلاندیرسالار، الله‌ین راضیلیغی دا همین ایشده اولار. اگر کیمسه (خلیفه‌ده) عيب و نقصان تاپماسی سببیندن (بهانه‌سی ایله، مثلا، معاويه‌نین عثمانین اؤلدورولمه‌سینی اونا نسبت وئرمه‌سی کیمی) و يا (دینده روا اولمايان شئيی اونا داخل ائتمک طلحه، زبیر و اونلارین طرفدارلاری‌نین عهد- پیمانلارینی پوزمالاری کیمی) بدعت نتیجه‌سینده اونلارین امرلریندن (اونلارین گؤردوکلری ایشلردن) بويون قاچیرسا، اونو اطاعت ائتمگه وادار ائدرلر. اگر (اؤيود- نصیحت فايدا وئرمسه و) اونلارین گؤستریشلرینی قبول ائتمسه، (سیزین عقیده‌‌نیزه گؤره) اونونلا مؤمنلرین يولوندان باشقا بیر يول ایله گئتدیگی اوچون ووروشارلار. الله (دا) اونو اوز توتدوغو شئيین عهده‌سینه بوراخار.

ائي معاويه، جانیما آند اولسون، اگر عاغلینا مراجعت ائتسن (فکره دالیب دوشونسن) و نفسی ایستکلرینه گؤز يومسان، (يئرسیز دانیشماز، عثمانین اؤلدورولمه‌سینی منیمله پیمان باغلاماماغینا بهانه گتیرمزسن) گؤررسن کی، من عثمانین قانیندا (اؤلدورولمه‌سینده) ان تمیز آدام اولموشام؛ بیلرسن کی، من اوندان اوزاقلاشاراق بیر گوشه‌يه چکیلمیشدیم. آمّا سن (نفسی ایستکلره اوياراق) بهتان آتیب اونون اؤلدورولمه‌سینی منه نسبت وئریرسن و سنه معلوم اولان شئيی گیزله‌دیرسن. سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

و من كتاب له عليه السلام إلى معاوية

إِنَّهُ بَايَعَنِي الْقَوْمُ الَّذِينَ بَايَعُوا أَبَا بَكْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمَانَ عَلَى مَا بَايَعُوهُمْ عَلَيْهِ فَلَمْ يَكُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ يَخْتَارَ وَ لَا لِلْغَائِبِ أَنْ يَرُدَّ وَ إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا فَإِنْ خَرَجَ عَنْ أَمْرِهِمْ خَارِجٌ بِطَعْنٍ أَوْ بِدْعَةٍ رَدُّوهُ إِلَى مَا خَرَجَ مِنْهُ فَإِنْ أَبَى قَاتَلُوهُ عَلَى اتِّبَاعِهِ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ وَ وَلَّاهُ اللَّهُ مَا تَوَلَّى‏ وَ لَعَمْرِي- يَا مُعَاوِيَةُ- لَئِنْ نَظَرْتَ بِعَقْلِكَ دُونَ هَوَاكَ لَتَجِدَنِّي أَبْرَأَ النَّاسِ مِنْ دَمِ عُثْمَانَ وَ لَتَعْلَمَنَّ أَنِّي كُنْتُ فِي عُزْلَةٍ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَتَجَنَّى فَتَجَنَّ مَا بَدَا لَكَ وَ السَّلَامُ

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393ساعت 6:6 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

قدر گئجه‌سی‌نین عمللری

 1. غسل ائتمک. غسل ائدرکن بئله نیّت ائتمه‌لی‌دیر: "احیا گئجه‌سی‌نین غسلونو ائدیرم قربتاً الی الله". بو غسلون بؤیوک ثوابی واردیر.

 2. سحره قدر اویاق قالیب عبادتله مشغول اولماق. سحره قدر اویاق قالیب عبادتله مشغول اولماغین معناسی بودور کی، انسان دئییر: "ایلاهی، سن بو گئجه منه قرآن نازل ائدیرسن و من‌ده بو گئجه سحره قدر اویاق قالیب اونو قارشیلاییرام."

 3. مسجده گئتمک. مسجده گئتمگین معناسی بودور کی، انسان اؤز مقصدینی تعیین ائدیر. یعنی: "ائی الله‌یم، بو گئجه من فساد و پوزغونلوق اولان یئرلره گئده بیلردیم. لاکن من سنین راضی‌لیغینی قازانماق اوچون سنین ائوینه گلمیشم و گله‌جک خوشبختلیگیمی معیّن‌لشدیریرم."

 4. قدر گئجه‌سی‌نین نمازی، قدر گئجه‌سینده قیلینان نمازین بؤیوک شرافتی واردیر. قدر گئجه‌سی‌نین نامازی شام و خیفتن نامازلاری ایله صبح نامازی آراسین‌داکی واختدا قیلینیر. قدر گئجه‌سی‌نین نمازی‌نین قایداسی بئله‌دیر: 

نیت: "قدر گئجه‌سی‌نین نمازینی قیلیرام قربتاً الی الله". صبح نمازی کیمی ایکی رکعتلی‌دیر. لاکن هر حمد سوره‌سین‌دن سونرا 7 دفعه مبا‌رک "اخلاص" سوره‌سی اوخونما‌لی‌دیر. نمازی قورتاردیقدان سونرا آلینی سجده‌یه قویا‌راق یئتمیش دفعه "استغفرالله و اتوب الیه" دئییلیر.

 امام صادق (ع) بویورور: "هر کس بو نمازی قیلدیقدان سونرا سجده‌یه گئدیب یئتمیش دفعه " استغفرالله و اتوب الیه" دئیرسه، سجده‌دن قالخمامیش الله تعالا اونون اؤزونون و آتا- آناسی‌نین گناهلارینی باغیشلایار."

 5. قرآنی باشا قویوب الله تعالا ، پیغمبرین و اماملارین آدلارینا آند وئرمکله الله تعالا گناه‌لاری‌نین باغیشلانماسینی، دنیا و آخرت ایستکلرینی بیلدیرمک. بو عملین معناسی الله تعالا انسان اوچون گؤندردیگی کتابی باشی اوسته قورویوب ساخلاماق دئمکدیر. یعنی: "ائی الله‌یم، سن منه حرمت ائدیب کتاب گؤندریرسن، من‌ده اونو اؤزوم اوچون رهبر و یول گؤرسه‌دن تعیین ائدیر و اونو همیشه باشیم اوستونده قورویوب ساخلایاجاغام". حضرت پیغمبر (ص) بویورور: "هر کس قرآنی اؤزونه رهبر ائتسه، قرآن اونو جنّته آپارار. هر کس قرآنی آرخادا قویسا و اونو اؤزونه رهبر ائتمه‌سه، قرآن اونو جهنّمه طرف یؤنلدر." (یعنی، هر کیم قرآنی اوخویوب اونا عمل ائدرسه و اونا تابع اولارسا، قرآن اونو جنّته آپاریب چیخارار. لاکن قرآنا تابع اولمایان شخص، قرآن اوخوماغینا باخمایا‌راق، جهنمه واصل اولار.)

قرآنی باشا قویوب الله تعالا و 14 معصوما آند وئرمگین معناسی بودور کی، "ائی الله‌یم، من سنه و سنین ان ایستکلی بنده‌لرینه آند وئریب توبه ائدیرم و سندن اؤز ایستک و احتیاجلاریمی دیله‌ییرم.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم تیر 1393ساعت 12:41 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

تفرقه و تکفیر اودونو قیزیشدیران پئیک تی وی کاناللاری

 

بو گون اسلام دونیاسی همیشه کیندن داها چوخ وحدته احتیاجلیدیر. شیعه و سنی‌لر تکفیرچی جریانلارین قارشیسینی آلماق اوچون بیرلشمه‌لیدیرلر.

 بو گون اسلام دونیاسی همیشه کیندن داها چوخ وحدته احتیاجلیدیر. شیعه و سنی‌لر تکفیرچی جریانلارین قارشیسینی آلماق اوچون بیرلشمه‌لیدیرلر. بو یؤنمده آتیلا‌جاق آددیملاردان بیری ده دشمن ده ییرمانینا سو تؤکن و فیتنه آلووونو گوجلندیرن شیعه‌لیک یا سنی‌لیک مدافعه‌سی آدی آلتیندا فعالیت گؤسترن پئیک کاناللاری ایله مبارزه آپارماقدیر.

ایکنا : بو گون اهمیت کسب ائدن مسئله‌لردن بیری ده دشمن ده ییرمانینا سو تؤکن و مسلمانلار آراسیندا فیتنه و تفرقه آلووونو گوجلن‌دیرن پئیک تی وی کاناللاری ایله مبارزه آپارماق و بو جور تخریبچی و تخریباتچی کاناللاری انسانلارا تانیتدیرماقدیر.

اسلام دینی و قرآنین اوزرینده تأکید ائتدییی مسئله‌لردن بیری ده مسلمانلارین وحدتینی قوروماقدیر. وحدت اسلامین اؤزودور. الله-تعالی قرآندا بویورور کی،

«واعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا»

"هامی‌لیقلا الله ایپینه ساریلین و آیریلمایین".

اما تأسفلر اولسون کی، اسلام دشمنلری مسلمانلارین جاهل و کورفیکیر عنصرلرین‌دن استفاده ائده‌رک اسلامی مذهب‌لرین آراسیندا تفرقه و تکفیرچی‌لیک کیمی قورخولو جریانلاری یارادا بیلیبلر.

ایران اسلام انقلابی‌نین ایلک گون‌لرین‌دن امام خمینی(ره) و اوندان سونرا ایسه آلی دینی لیدر امام خامنه ای بو مسئله‌یه همیشه اؤنم وئرمیش و وحدتی آرا‌دان آپارا‌جاق هر بیر آددیم ایله مبارزه آپارمیشلار.

امام خمینی‌نین (ره) 1357 و 1360 –جی شمسی ایللرین‌دکی (1978 -1980) توصیه‌لرین‌دن: "اومید ائدیرم کی، قارداش اولاق، هامی‌لیقلا اؤلکه‌میزین مصلحتی اوچون چالیشاق، استکبارچی قوه‌لرین الینی اؤلکه‌میزدن کسه ک. بوتون مسلمانلار "اعتصام" آیه‌سینه جدی یاناشسین‌لار... مسلمانلار بیر اولسایدی‌لار بو قدر ذلیل اولمازدیلار. بیز چالیشیب بیر اولا بیلمدیک، آمما اجنبی‌لر چالیشدی‌لار بیزی اؤز خئییرلرینه پارچالادی‌لار".

امام خامنه ای وحدت حاقیندا بویورور: "سنی و شیعه آراسیندا آیریلیق سالماق ایسته‌ین‌لر، وحدت علیهینه اولانلار، مذهب بهانه سیله ملی بیرلییه ضرر وورانلار دشمن مزدورودور، شیعه اولسون یا سنی، بیله‌رک‌دن اولسون یا سهواً فرق ائتمز... دشمنلر تکفیرچی‌لیگی و اونلارین جنایت‌لرینی یایا‌راق اسلامی دونیا انسان‌لاری‌نین گؤزوندن سالماق ایستییرلر. شبهه‌سیز کی، بو مسئله بیردن چیخماییب اورتایا، دشمن بونون اوچون اوزون زامانلار پروقرام حاضرلاییب".

غربین مسلمانلار آراسیندا تفرقه توخومو سپمک و مذهب ساواشینا گوجلن‌دیرمک اوچون اجرا ائتدیگی پروقرام‌لاردان بیری ده مختلف جاهل عنصرلردن استفاده ائده‌رک سنی یا شیعه مدافعه‌سی اوچون پئیک تی وی کاناللاری‌نین فعالیتی‌دیر.

بو کاناللاردان ان آکتیو‌لری و فیتنه آلووونو گوجلن‌دیرن‌لره مثال اولا‌راق "فدک"، "اهل البیت" و "سلام"آ ایشاره ائتمک اولار کی، غربین پروقرامی اساسیندا و اونلارین مادی یاردیمی ایله فعالیت ائدیرلر.

"اهل البیت" کانا‌لی:

حسن آللاه یاری آدلی بیر مزدور طرفین‌دن مدیریت اولونور. بو تی وی کانال رئیسی "محسنیه" (حضرت محسن نین (ع) آنا بطنین‌دن سقط اولماسی)، "عید الزهرا (س)" (عمرین قتلی) و دیگر بو جور پروقرام‌لارین اجراسینا و یاییلماسینا تشبث گؤستریر.

آللاه یاری امام خمینی (ره) کیمی بیر انسانی اموی و عباسی خلیفه‌لری ایله بیر حساب ائدیر.

آللاه یاری دئییر کی، بیز "ظهور" اوچون هئچ بیر ایش گؤرممه لییک.

او، شیعه‌لری قمه وورماق کیمی آخماق حرکت‌لره تشویق ائدیر.

او، "حجتیه" جریانینی و شیعه‌لرین دیگرلرینی سؤیمه یینی تبلیغ ائدیر.

"ال-اسلام" کانا‌لی:

بو کانال سئکولار و سیاست‌سیز اسلام، باشقا سؤزلر دئسک آمریکا اسلامینی تبلیغ ائتمکله مشغولدور. کانالین مدیری محمد هدایتی آدله بیری‌سی‌دیر.

اصلینده ایسه اونلار ایرانین داخلی ایشلرینه قاریشیر، اسلام دؤلت رژیمی‌نین علیهینه تبلیغات آپاریر، اهل سنه مذهبینی تحقیر ائدیر، قمه وورماق کیمی ایشلری تبلیغ ائدیر، حتی بونو قرآنلا اساسلاندیریرلار.

"فدک" کانا‌لی:

بو کانالین ایش-گوجو یالنیز اهل سنه مقدس‌لرینی شیعه‌لر آدیندان تحقیر ائتمک‌دیر. بو کانا‌لی 2011-جی ایلدن باشلایا‌راق یاسر یحیی عبدالله الحبیب آدلی بیر منافق اداره ائدیر. او، 1977-جی ایلده آنا‌دان اولوب و کویت اونیورسیتئتی‌نین سیاسی علملر فاکولته‌سی‌نین مأذونودور.

او، 25 یاشیندا ایکن اهل سنه نی تحقیر ائتدیگی اوچون کویت دولتی طرفین‌دن حبس اولوندو. اوچ آی حبس چکدیک‌دن سونرا آمریکا خارجی ایشلر ناظرینین تأکیدی ایله حبس‌دن آزاد اولونور و اینگیلتره‌یه گئدیر. او، بورادا "شیعه نیوزپئیپر" قزئتینی و امام عسگری (ع) مدره‌سه‌سینی تأسیس ائتدی.

بوندان سونرا ایسه "سید الشهدا" آدلی بؤیوک بیر حسینیه تیک‌دیره‌رک ایش یئرینی بورا کؤچوردو و همین واقتدا "فدک" پئیک کانالینی دا تأسیس ائتدی.

او، عایشه‌نین اؤلدوگو گون بایرام کئچیره‌رک بونو جانلی یاییمدا ائفیره وئردی.

بو حادثه‌دن سونرا آیت الله خامنه ای بئله بیر فتوا وئردی: "اهل سنه مقدس‌لرینی تحقیر ائتمک و پیغمبرین (س) خانیما تهمت وورماق حرامدیر".

یاسر الحبیب بو فتوا‌دان سونرا امام خومینی، امام خامنه ای، سید شهید صدر، آیت الله سیستانی، آیت الله بهجتی و دیگرلرینی قمه وورماغی حرام سایدیق‌لارینا و وحدت چاغریشی ائتدیک‌لرینه گؤره تحقیر ائتدی.

بو جور کاناللار ایله مبارزه آپارماق و غرب سیاستینی بو یؤنمده ضررسیزلش‌دیرمک اوچون مسلمانلارین بیرلیگینی و مذهب‌لرین یاخینلاشماسینی تأمین ائتمک اوچون "تقریب" پئیک کانا‌لی‌نین تأسیس ائدیلمه‌سی ضروری‌دیر.

قایناق: اسلامی مذهبلری یاخینلاشدیرما اوزره بین الخالق قوروم

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم تیر 1393ساعت 6:19 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

امام حسنین (ع) صلحه مجبور اولماسی

امام حسن (ع) انسانی کمالدا آتاسی‌نین یادگاری و کرامتلی جدّی‌نین کامل نمونه‌سی ایدی. پیغمبرین (ص) حیاتدا اولدوغو مدّتده قارداشی حسین ایله او حضرتین کناریندا یئر آلیردیلار. بعضاً اونلاری مبارک چیگنینه آلیب اؤپوب اییلردی. پیغمبردن (ص) امام حسن و امام حسین (ع) باره‌سینده بئله بویوردوغو نقل اولوب: «بو ایکیسی منیم اوشاقلاریمدیلار، ایستر اوتورسونلار ایستر قیام ائله‌سینلر».

امام حسن (ع) 25 دفعه حجّه گئتدی. اؤلومدن یاد اولان زمان آغلاردی و قبردن‌ده سؤز دوشنده گؤز یاشی تؤکردی. قیامتده حساب آیاغیندا اوتورماقدان یاد اولاندا او حضرت ائله‌ آغلاردی کی حالدان گئدردی. الله‌دان جنّتی ایستردی و جهنّم اودوندان اونا پناه آپاراردی. دستاماز آلیب نمازا دوراندا رنگی سارالیب اندامی لرزه‌یه دوشردی. اوچ دفعه اموالینی الله ‌ایله بؤلدو.

بعضی کئچمیش و معاصر یازیچیلار تاریخین حقیقتلرینی تحریف ائله‌ییب امام حسنین (ع) معاویه ‌ایله ساواشماق نیّتینده اولمادیغینی و فقط اوندان مادّی امتیازلار آلماق ایسته‌دیگینی ادعا ائدیرلر. الده اولان تاریخی سندلر بو ادعانین تماماً یالان اولدوغونو اوزه چیخاردیر. چونکی او حضرتین معاویه ایله ساواشماق نیتی اولماسایدی قوشون ییغیب جنگه حاضرلانمازدی. آما بیر طرفدن امامین قوشوندا اولان نئچه تیره‌لیک و آیری طرفدن معاویه‌نین توطئه‌لری جماعتی امام حسنین (ع) اطرافیندان داغیتدی. امام‌دا مجبوراً جنگدن واز گئچیب معاویه‌ ایله صلح ائله‌مگه مجبور قالدی. امام حسین ایشی قیام و جنگ اعلامی ایله باشلادی سونرا شرایطین دریندن درک اولونماسی و مصلحتلری نظرده آلماقلا مشروط صلحه یئتیشدی.

عهده خیانت ائدن جماعت

عراق و کوفه جماعتی صادق انسانلار دئییلدیلر بلکه وفاسیز و دوندان دونا دؤنن جماعت ایدیلر. هر گون بیر آیری بایراغین آلتیندا ییغیشیردیلار و همیشه گون مصلحتلری و قدرته تابع ایدیلر. بونا گؤره کوفه‌نین بعضی قبیله بؤیوکلری امام حسنه (ع) خیانت ائدیب گیزلینده معاویه‌یه مکتوب یازیب اونونلا ال بیر اولدوقلارین دئدیلر. و معاویه‌نین اورا گلدیگینده امام حسنی (ع) توتوب اونا تحویل وئرمکلرینه سؤز وئردیلر. معاویه‌ده همان نامه‌لری امام حسنه (ع) گؤندردی و دئدی: بوجور انسانلارا اومید باغلاییب نئجه جنگه حاضرلاشیسان؟

خائن باشچی

امام حسن (ع) کوفه‌نی معاویه ایله جنگ عزمی ایله ترک ائدنده «عبيدالله بن عباس»ی اون ایکی مین نفر قوشونلا  قاباقدا گؤندردی و ایکی کؤمگی «قيس بن سعد» و «سعيد بن قيس»ی اونون مشاورلری کیمی تعیین ائله‌دی کی هر بیرینه بیر حادثه اوز وئرسه او بیری قوشونون باشینا گئچه. امام اونلارا امر ائله‌میشدی معاویه‌نین قوشونو ایله اوزلشن زمان او حضرته خبر وئرسینلر کی امام حسن (ع) اصلی قوشونونان اونلارا ملحق اولسون.

«عبيدالله» امرینده اولان قوشونو آپاریب «مسکن» آدلی بیر یئرده معاویه ایله اوزلشیب اوتراق ائله‌دی. چوخ چکمه‌دیکی عبیداللهین معاویه‌دن بیر میلیون درهم آلیب سککیز مین نفر قوشونو ایله اونا قوشولدوغونون خبری امام حسنه (ع) چاتدی. آما قیس بن سعد امام حسنین (ع) امرینه اساساً قوشونون باشچیلیغینی عهده‌سینه آلیب هیجانلی سؤزلرله عسگرلره روحیه‌ وئریب دوشمن قاباغیندا دایاندی.

معاویه‌نین توطئه‌لری

معاویه عبیداللهین آلماسینا اکتفا ائتمه‌ییب امامین قوشونوندا تفرقه سالماق اوچون جاسولارین واسطه‌سی ایله امام حسنین (ع) قوشونو ایچینده قیس ابن سعدین معاویه ایله باریشدیغی و قیس این سعدین قوشونو ایچینده امام حسنین (ع) معاویه ایله باریشدیغی جار سالدیلار. حتی جماعتین اونلارا ایناندیغی نئچه نفری مدائنده امام حسنین (ع) محضرینه گؤندردی و اونلار امامین چادیریندان چیخاندا جماعتین ایچینده بئله جار سالدیلار: «الله پیغبرین بالاسی الی ایله جنگ اودونو سؤندوردو. حسن ابن علی (ع) معاویه ایله صلح ائله‌ییب جماعتین قانینی قورودو!» اونلارا اینانان جماعت تحقیق ائله‌مه‌دن امامین علیهینه شورش ائدیب او حضرتین چادیرینا یوگوردولر و چادیردا اولانلاری تالاماقدان علاوه امام (ع) اؤلدورمک نیّتینده اولدولار. سونرا داغیلدیلار.

امام حسن (ع) مدائندن «ساباط»ـا یوللاندی. خوارجین بیر نفری قاباقجادان یول اوستونده پوسقو قورموشدو و اماما آغیر ضربه یئندیردی و حضرت یارالانیب مخصوص اصحابی کؤمگی ایله مدائنه منتقل اولدو. مدائنده او حضرتین یاراسی جدّی‌لشدی. معاویه بو فرصتدن استفاده ائله‌مکله جریانا مسلط اولدو. امام‌دا نظامی گوجونو الدن وئریب تک قالدیقلارینا گؤره مجبوراً صلحی قبول ائله‌دی.

جریانلاری بیلندن سونرا گؤروروک کی امامین (ع) صلحدن سونرا چاره‌سی یوخیدی. طبری بو باره‌ده یازیر: «حسن ابن علی (ع) کؤمکلری‌نین داغیلیب و تک قالدیغی زمان صلحه راضی اولدو».

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم تیر 1393ساعت 1:19 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 5

 5-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین اشعث ابن قیسه (-اونون باره‌سینده 19-جو خطبه‌‌‌نین شرحینده بیر آز دانیشیلیب) مکتوبلارینداندیر. او، (عثمان طرفیندن) آذربایجانین حاکمی ایدی:

سنین ایشین (و حاکملیگین) سنین اوچون روزی و يئمک دئيیل. (سنی اونا گؤره حاکم ائتمه‌يیبلر کی، بیر شئي تاپان کیمی اوندان اؤز باشینا يئيه‌سن.) او ایش سنین بوينوندا اولان بیر امانتدیر (کی، قوروياراق اونون يولوندا، دینین حکملرینه ضد بیر آددیم آتمامالیسان). سندن اؤزوندن اوستون اولان کیمسه اوچون گؤزتچی اولماغینی ایسته‌يیبلر. (سن ائله بیر امیرین الی آلتینداسان کی، سنی گؤزتچی تعیین ائدیب و سنه ولایتی اونون طرفیندن قوروماغی تاپشیریب. بونا گؤره ده) رعیتین ایشینده اؤز ایسته‌دیگین کیمی داورانا بیلمزسن. (سنه امر ائدیلمه‌میش بیر ایش گؤره بیلمزسن.) سنه امر و فرمان گلمه‌يینجه بؤيوک ایشه گیریشه بیلمزسن. سنین اللرینده بنزرسیز و بؤيوک الله‌ین ماللاریندان وار. سن اونلاری منه تحویل وئرَنه کیمی منیم خزینه‌دارلاریمدان بیریسن. اومیدوارام کی، من سنین اوچون والی و امیرلرین ان پیسی اولمايیم. (بو حکمون سنین دنيا و آخرتینه ده خیری وار.) سلاما لايق کیمسه‌يه سلام اولسون!

و من كتاب له عليه السلام إلى أشعث بن قيس و هو عامل اذربيجان

وَ إِنَّ عَمَلَكَ لَيْسَ لَكَ بِطُعْمَةٍ وَ لَكِنَّهُ فِي عُنُقِكَ أَمَانَةٌ وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ لَيْسَ لَكَ أَنْ تَفْتَاتَ فِي رَعِيَّةٍ وَ لَا تُخَاطِرَ إِلَّا بِوَثِيقَةٍ وَ فِي يَدَيْكَ مَالٌ مِنْ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنْتَ مِنْ خُزَّانِهِ حَتَّى تُسَلِّمَهُ إِلَيَّ وَ لَعَلِّي أَلَّا أَكُونَ شَرَّ وُلَاتِكَ لَكَ وَ السَّلَامُ

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 10:57 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 4

 

 4-جو مکتوب

امام علی علیه السلامین اؤز قوشون باشچی‌لاریندان بعضیلرینه (امام علیه السلام طرفیندن بصره‌نین حاکمی اولموش و سرگذشتلری‌نین بیر حصه‌‌سی 171-جی خطبه‌‌‌نین شرحینده دئيیلمیش عثمان ابن حُنَیفه) مکتوبلارینداندیر. (امام اونا دوشمنین اطاعت ائتمه‌يه‌جگی تقدیرده اونلارلا ووروشماغی امر ائدیر.)

(جمل اهلی «طلحه، زبیر، عایشه و اونلارین طرفدارلاری» بصره‌يه چاتاراق جنگه حاضرلاشدیقدان سونرا عثمان ابن حُنَیف امام علیه السلامی اونلارین مقصدلریندن خبردار ائتمک اوچون اونا مکتوب يازدی. او حضرتین عثمان ابن حُنَیفه جواب اولاراق يازدیغی مکتوبون بیر حصه‌‌سی بئله‌دیر:)

اگر اطاعت کؤلگه‌سینه قايیتسالار (فتنه- فساددان ال چکه‌رک آسايش برقرار ائدیلمه‌سینی ایسته‌سه‌لر) بو، ائله بیزیم سئودیگیمیز (ایسته‌دیگیمیز) شئيدیر. آمّا اگر ایشلر اونلاری دوشمنچیلیک و عصیانکارلیغا سوق ائتسه (جنگه حاضرلاشسالار)، سنین امرینه تابع اولانلارلا، امرینه تابع اولمايانلارا قارشی قالخ و دؤيوش. سنین دالینجا گئدن کیمسه ایله سنه ياردیم ائتمکدن چکینن کیمسه‌يه محتاج اولما (کؤمک ائتمه‌ينلره محتاج اولدوغونو سانما). چونکی بیر ایشه میلی اولمايان کیمسه‌نین (اورادا) اولماماسی اولماسیندان داها ياخشیدیر، اوتورماسی دورماسیندان داها خیرلیدیر. (اونا گؤره کی، میلی اولمادان مجبوریّتله بیر ایشه باشلايان شخص اؤز سیرّینی آچا بیلر و نتیجه‌ده باشقالاری دا اونون دالینجا گئده‌رک ایشدن قالارلار.)

و من كتاب له عليه السلام إلى بعض أمراء جيشه

فَإِنْ عَادُوا إِلَى ظِلِّ الطَّاعَةِ فَذَاكَ الَّذِي نُحِبُّ وَ إِنْ تَوَافَتِ الْأُمُورُ بِالْقَوْمِ إِلَى الشِّقَاقِ وَ الْعِصْيَانِ فَانْهَدْ بِمَنْ أَطَاعَكَ إِلَى مَنْ عَصَاكَ‏ وَ اسْتَغْنِ بِمَنِ انْقَادَ مَعَكَ عَمَّنْ تَقَاعَسَ عَنْكَ فَإِنَّ الْمُتَكَارِهَ مَغِيبُهُ خَيْرٌ مِنْ مَشْهَدِهِ وَ قُعُودُهُ أَغْنَى مِنْ نُهُوضِهِ

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 10:56 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

فقیهلر امام زمانین (عج) خلیفه‌سی اولمالیدیر

امام صادقدن (ع) نقل اولان بیر روایتده بئله گلیب: «بیز هامیمیز امرده نهی‌ده، حلالدا حرامدا و اصولدا بیر-بیریمیزه تاییق. آما جدّیمیز رسول الله (ص) فضلده و باغیشلاماقدا بقیه‌یه گؤره فرقلی ایدی». پیغمبردن (ص) سونراکی تاریخی دوره‌لره دقّت یئتیرسکق اونلاردا واحد مدیریّتین اولماسینا متوجّه اولاریق. آما مختلف شرایطده و موقعیّتلرده اونلارین رفتارلاری دَییشیب. امام صادق (ع) روایتین ادامه‌سینده بویورور: «بیزیم علمیمیز بیردیر، شجاعتیمیز ده بیردیر آما دنیادا بونو نه‌قدر بروزه وئرمک الله‌ین امری و اجازه‌سیندن آسیلیدیر. بیر زمان الله بیزدن علمیمیزی و بیر زمان‌دا شجاعتیمیزی بروزه وئرمگی ایسته‌ییر». بو اماملارا نظرده توتولان نقشه باغلیدیر.

اماملارین خصوصیّتی و رفتارلاریندان علاوه، جماعت امام زماندان (عج) قاباق خلیفه‌لری تانیمالیدیلار. فقیه‌لر و دین بؤیوکلری امام زمانین (عج) خلیفه‌لری ساییلیرلار و ائله اخلاقا و رفتارا صاحب اولمالیدیلار کی جماعت اونلارا اینانیب اطرافلارینا ییغیشسینلار.

امام صادقدن (ع) بیر آیری روایت نقل اولوب کی بویوروب: «صاحب امر (عج) اوچون غیبت زمانی اولاجاق. غیبت زمانی دینینی ساخلایان شخص تیکانی الی ایله دَرَن شخص کیمی اولاجاق. سیزین هانسیز بو تیکانی الیزله دره بیلرسیز؟» امام مبارک باشینی آشاغی سالیب بویوردولار: «غیبت زمانی چاتاجاق و انسانین تقواسی چوخ اولمالیدیر و دینی ساخلامالیدیر».

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:57 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نییه ایران جماعتی کتاب اوخومور؟

بو سؤالین اولوندوغو زمان، مادّی مشکل‌لر و پولسوزلوق مسأله‌سی دئییلر آما دوزو بودور کی جماعت چاپ اولان کتابلاری فایدالی بیلمیرلر و اونلارا اولان اعتمادلارینی الدن وئریب کتابلارین تیراژ ساییسی‌نین آزالماسینا سبب اولوبلار. انسانلارین اعتمادینی آرادان آپاران عامل‌لرین بیری‌ده سانسور و کتاب ممیزلیغی اولا بیلر.

اؤلکه‌میزین کتاب بازاری اوزون زمان اولار کی بحران ایچینده‌دیر. بو بحرانی، کتاب تیراژی‌نین آزالماسیندا عیانی گؤرمک اولار. کتاب تیراژی اونون نه قدر اوخونماسینا مستقیم علامتدیر و تیراژ هر نه قدر آشاغی اولورسا او کتابین او قدر آز اوخوندوغونا دلالت ائلیر.

تازا کتابلارا اینانماماق اوشاقلارا دا سرایت ائله‌ییب. بو ایلکی کتاب نمایشگاهیندا اوشاقلار کتاب ایسته‌ینده اونلارین قدیم چاپینی ایسته‌یردیلر. علّتینی سوروشاندا دئییردیلر: «آخی اونلار سانسور اولماییبلار».

کتاب تیراژی‌نین آزلیغی‌نین بیر عاملی‌ده ایراندا کتاب داغیتما سیستمی‌نین اولماماسی اولا بیلر. یعنی بیر کتاب چاپ اولاندان سونرا اونو اوخوجونون الینه نئجه چاتدیرماغا هئچ برنامه و سیستم یوخدور. بیر اکین یئری و مزرعه‌نین مختلف یئرلرینه سو چاتدیرماق اوچون مختلف کانال‌لارین لازم اولدوغو کیمی کتابین‌دا اوخوجولارین الینه چاتماسینا داغیتما سیستمی لازمدیر.

کتاب اوخونماماغین اساس عامل‌لریندن بیری‌ده یاشاییش مسیرینده کتابین نقشی‌نین اولماماسیدیر. یعنی بیری ایسته‌سه بو گونکی جامعه‌ده موفّق اولا و باشلار ایچینده باشی اولا بو هدفه چاتماق اوچون اصلاً کتابا احتیاجی یوخدور یعنی جامعه‌ده مختلف زمینه‌لرده مطرح اولماق اوچون کتاب کؤمک ائله‌میر کی هئچ بلکه مانع اولور.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:53 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

پارکینگین قاباغیندا پارک ائله‌مک جرم ساییلیر

قانون مدنی بعضی یئرلرین مالکیتی و اونا متعلق اولان حقلر باره‌ده جزئی اشاره‌ ائله‌ییب.

مالک، اؤز ملکونون یوخاریسی (هر نه قدر کی گئده) و اؤز ملکونون آلتینا (هر نه قدر کی آشاغی گئده) صاحبدیر و هئچ کسین اونا تجاوز ائتمگه حقّی یوخدور. آما قانوندا ملکون کناری باره‌ده هئچ نه یازیلماییب. البته بو قایدا دالان کوچه‌لر باره‌ده صادق دئییل چونکی بو کوچه‌لر فقط اوردا ملکلری اولانلار و اوردا استفاده‌ ائله‌مگی اولانلارا مخصوصدور و آیریلارین اوردا ماشین ساخلاماغا حقلری یوخدور.

مالک، فقط ائوی‌نین ایچینه مالکیّت حقّی اولسا دا پارکینگی‌نین قاباغی فایدالانماق اذنی وار. یعنی پارکینگین گیریشی بنایا داخل اولماق اوچون استفاده اولونا بیلن لوازماتداندیر. نتیجه‌ده بیر آیریسی اوردا ماشین ساخلاییب مالکین گیریشینه مانع اولسا بیر جور مزاحمت ساییلیر. مثلاً کنار شخص اؤز ماشینینی اوزون مدّت سیزین پارکینگین قاباغیندا ساخلاسا اونون عکسینی سالیب مربوط اولان ارگانلارا مراجعه ائلیه بیلرسیز. قضایی محکمه‌لرین وظیفه‌سی وار «مزاحمت و حقدن ممانعت» عنوانلی بو شکایته یئتیشسینلر.

آما دیوار کناریندا ماشین پارک ائله‌مگین مانعی یوخدور. چونکی فقط دیوار و اونون ایچری طرفی مالکه مخصوصدور و مالکین اوردا «پارک ائله‌مک قاداغاندیر» تابلوسونو وورا بیلمز. آما مالک اؤز دیوارینا تابلو و یا آیری بیر شئی یاپیشدیرا بیلر و هئچ کسین و یا ارگانین اونا مانع اولماغا حقّی یوخدور.

توکانچیلارین توکان قاباغینا و خیابانا مالکیّتلری یوخدور. خیابان عمومی یئردیر و هامی‌یا مخصوصدور. توکانچی‌نین ماشینلارین پارکینا مانع اولماق اوچون توکانین قاباغینا بیر شئی قویماغا حقّی یوخدور و بئله اولسا شهرداری اونون بو ایشینه مانع اولمالیدیر.

هر بیر ائوین پارکینگی اولمالیدیر. نتیجه‌ده ماشینی کوچه‌ده و جماعتین یولو اوستونده ساخلاماق اصلاً دوز ایش دئییل. هابئله هر ائوین ماشین گئچه بیلن قدر بیر قاپیسی اولمالیدی و اوندان آرتیغی غیر قانونی ساییلیر.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:50 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

جماعتله نئجه دانیشماق لازیمدی؟

اسلام ديني انسانلارين بير بيري ايله دانيشماغي‌نين نئجه‌ليگينه چوخ تأكيد ائله‌ييب. روايتده گليب كي حضرت علي (ع) بو باره‌ده بويوروب: «سنه دئييلمه‌سينی سئومه‌ديگين سؤزو سن‌ده ديلينه گتيرمه». نهج‌البلاغه/921.

انسانلار بير-بيرلريله دانيشاماقدا بير سئري مسأله‌لره دقّت يئتيرمه‌ليديلر و اؤزلري ايله نئجه دانيشيلماغي سئوسه‌لر آيريلاري ايله‌ده اوجور دانيشماليديلار.

امام باقر ده (ع) «جماعت ايله ياخشيليقلا دانيشين» آيه‌سي باره‌ده بويوروب: «جماعت ايله اَن گؤزل ديلده كي سئويرسيز سيزينله دانيشيلسين، دانيشين». امام باقر (ع) ادامه‌ده بويورور: « چونكي الله تعالي لعنت اوخويوب نفرين ائدنلري، يامان دئيَنلري، مؤمن‌لره قولاي نسبت وئرنلري، اوزلو يامان دئيَنلر، سيرتيق تقاضاچيلاري دوشمن سايار. و الله تعالي حيالي انسانلاري، صبرلي و دؤزوملو انسانلاري، عفّتلي و گناهدان و عفّتسيزليكدن تقوالي اولان انسانلاري دوست توتار».تحف‌العقول/300.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:47 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

آیت ‏اللَّه میرزا باقر قاضی تبریزی

 

میرزه محمد علی اوغلو آیت ‏اللَّه میرزا باقر قاضی تبریزی، هجری قمری ایلی‌نین 1285-ده تبریزده دنیایا گؤز آچدی. او ، ملاحسینقلی همدانی، فاضل شربیانی، آخوند خراسانی، علامه محمد کاظم یزدی، میرزا حبیب‏اللَّه رشتی شریعت اصفهانی و شیخ حسن مامقانی کیمی اوستادلارین محضریندن فایدالار آپاردی. بو ربّانی عالم اؤز اوستادلاریندان چوخ سایدا اجازه‌لر آلاندان سونرا تبریزده درس وئرمگه و جماعتین ایشینی حلّ ائله‌مگه باشلادی.

آیت ‏اللَّه میرزا باقر قاضی تبریزی‌دن شیخ مرتضی انصاری‌نین رسائلینه حاشیه، ریاض المسائله حاشیه، فصول الاصول کتابینا حاشیه و الدُّرَرُ الغَرَویَّه فی الفوائِدُ العلمیه کیمی کتابلار یازیب. میرزه باقرین چوخ گؤزل اخلاقی واریدی. دؤزوملو و تواضع‌کار و دنیا ایشلریندن اوزاق انسان ایدی. او عمرونون آخرینا قدر شرعی وجوهاتدان شخصی استفاده ائله‌مه‌دی. بو ربّانی عالم 1366 هجری قمری ایلین رجبین اونوندا 81 یاشیندا تبریزده دنیایا گؤز یومدو.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:45 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

زحل قمری‌نین دنیزی اؤلو دریا قدر شور !

عالملر ناسانین دیتالارینی تحقیق ائتمکله زحل قمری‌نین تیتان آدلانان اقیانوسونون، یئر اوزونده‌کی «اؤلو دریا» قدر شور اولدوغونو بیلیبلر.

اردن‌ین شرق ساحلینده یئر آلان «بحرالمیّت» و یا «اؤلو دریا» یئر اوزونون اَن شور دنیزیدی کی اوردا هئچ جانلی یاشامیر و ائله بونا گؤره ‌ده بو آدی اونا ودئریبلر.

عالملرین اله گتیردیکلری کئچن اون ایل بویو تیتاندان اله گلن تازا توپوگرافی دیتالاری آراشدیرماقلا حاصل اولوب. اونلار بو سفینه‌نین دیتالارینی آراشدیرماقلا بو قمرین اوستونو توتان بوزون ترکیبینی داها آرتیق تانییبلار.

تازا اله گلن اطلاعات تیتانین اوست لایه‌سی‌نین قاباقکی برک اولما نظریه‌سینی تأیید ائلیر. عالملر دیتالاری آراشدیرماقلا بیلیبلر کی بو اقیانسون بستری حل اولمامیش دوزلارین سو ایله قاریشمیندان اله گلن نهایتسیز شور اولمالیدیر. بو دوزلار چوخ احتمالا گؤره جوجورت، سدیم و پتاسیم‌دان تشکیل تاپیب.

بوجور غلیظ اولماق بو اقیانوسون یئر اوزونون اَن شور جرملری کیمی اولماغینی آشکار ائلیر.

بو مقاله‌نین یازانی فرانسه‌نین نانت دانشگاهیندان «گویسپ میتری» دیر کی اونو  Icarus مجله‌سینده چاپ ائدیب.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:38 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اَن یاخشی دعا هانسیدی؟

اوروجلوق آیی راز- نیاز و دعا آییدیر. دعا نه اینکی چتینلیک زمانلاری بلکه انسانین بوتون لحظه‌لرینه لازم اولان عنصردور. دعا الله‌ـا اولان اورکده‌کی عشقی جانلاندیرار. دعایا مخصوص آداب رسوم احتیاج یوخدور. دعا انسانین خالق ایله خلوتده‌کی دانیشیغیدیر. هرچند اماملاردان نقل اولموش دعالاری اوخوماغین آیری تأثیری وار آما انسانین الله‌ایله راز و نیازی هر نه جور و هر نه دیلده اولسا انسانین اَن گؤزل لحظه‌لریندن ساییلیر.

اَن یاخشی دعا ایسه الله‌دان بیزی جهنمدن و عذابدان قورتارماغی ایسته‌مکدیر. حقیقتده اوددان اوزاق اولماغی ایسته‌مکله الله‌دان ایستیریک بیزی دوز یولدان آییرماسین و بوتون عمل‌لریمیزی اؤز دئدیگی کیمی قرار وئرسین. اوددان اوزاق اولماغی ایسته‌مکله حقیقتده دوزگون بنده اولماغی ایسته‌میشیک.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:38 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

قان فشاری‌نین چوخلوغو اؤلکه‌میزده ایلده 83 مین نفرین قاتلی !

سلامت، درمان و آموزش وزیری‌نین معاونی  قان فشاری‌نین چوخلوغونو اؤلکه‌میزده ایلده 83 مین نفرین جانین آلدیغیندان خبر وئردی. ایرنانین وئردیگی خبره گؤره، وزیر معاونی کانادالیلارین گونده‌لیک دوز مصرفینی 8 / 1 الی 5 / 2 گرم و بیزیم اؤلکه‌میزده بو رقمین 10 گرم اولدوغوندان خبر وئردی. هابئله بیزیم جماعتیمیزین آز تحرّکلی اولماسی قان فشاری‌نین چوخلوغونا گتیریب چیخاریر.

انسانلارین 85 ایل معلولیتسیز و خسته اولمادان یاشییا بیلدیقلاری بیر حالدا بیزیم جماعتیمیز اکثراً 40 ـ 50 یاشلاریندا مختلف خسته‌لیکلره مبتلا اولورلار.

قان فشاری‌نین چوخلوغو، دیابت، حددن آرتیق کؤک اولماق، تحرّکون آزلیغی، قانداکی یاغین چوخلوغو و سیگار، اؤلکه‌میزده‌کی اؤلوم سببلرین یاریسینی تشکیل وئریر. یعنی بیر آز دقّتلی باخساق اؤلنلریمیزین یاریسی اؤزلرینی خسته‌لیکله اؤلدورورلر !

بو عامل‌لر سرایت ائله‌مه‌ین خسته‌لیکلره سبب اولور. و متأسفانه بیزیم اؤلکه‌میزده بو خسته‌لیکلرین قاباغینی آلماغا دوزگون برنامه یوخدور.

انسانلاریمیزین تعلیمی و اونلارا تازا تحرّکسوز یاشاییش سبکینده، اؤزلرینی خسته‌لیکلردن نئجه قوروماقلارینی اؤیرتمه‌لی‌ییک کی متأسفانه ایندیلیکده بونون اوچون جامع برنامه‌میز یوخدور.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:37 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

دنیان اَن بؤیوک تلسکوپو تکمیل‌لشیر

 

شیلی‌نین آتاکاما چؤلونده‌کی دنیانین اَن بؤیوک تسکوپون دوزلتمه ایشلری باشا چاتدی و یاخین گله‌جکده بو تلسکوپ قوشولوب ایشه باشلایاجاق.

مهرین وئردیگی خبره گؤره، (ELT) تلسکوپو اروپا اؤلکه‌لری‌نین حمایتی ایله شیلیده دوزلن دنیانین اَن بؤیوک تلسکوپودور.

بو تلسکوپون دوزلتمه‌سینده 39 متر قطری اولان آینادان استفاده اولونوب. بو آینا 800 آلتی ضلعلی تیکه‌ده تشکیل تاپیب کی ایشیغی 12 برابر داها آرتیق آلا بیلیر.

منجم‌لر بو تلسکوپون آدینی «یئرین بؤیوک گؤزو» آدلاندیریبلار. عالملر بو تلسکوپلا ایندیه قدر حل اولمایان چوخلو معمالارین حل اولماسینا اومید باغلاییبلار چونکی بو تلسکوپ اوزاقدا اولان آز ایشیقلی جرملری‌ده گؤره بیله‌جک.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:37 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

پورشه‌دن باها ساتیلان قویون !

 

ایکی یاشلی عربستانلی قویون دنیانین اَن باهالی دؤرد آیاقلیسی کیمی رکورد سیندیردی و پورشه‌دن باها قیمته ساتیلدی.

العالمین وئردیگی خبره گؤره، عربستانین طائف شهرینده اولان بیر حراجلیقدا آز تاپیلان سویدان اولان 2 یاشلی بیر قویون بیر میلیون عربستان ریالینا ساتیلدی. (800 میلیون تومندن آرتیق) اونون ایکی قوزوسو دا هر بیری 250 مین ریالا آلیش ـ وئریش اولدو. قوزولارین هر بیری‌نین آلتی آی یاشلاری وار.

بو قویونلاری آلان «سعود الطجل» بو قویونلارا تضمینی چک یازاندان سونرا دئدی: «آز تاپیلان قویونلارین چوخالتماسی بیزه چوخلو منفعت گتیره‌جک».

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:37 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

کامل عارف ميرزا جواد آقاملكي تبريزي

 

آيت ‏اللَّه ميرزا جوادآقا ملكي تبريزي هجری شمسی 13-جو عصرین بیرینجی یاریسی‌نین آخرلرینده تبریز شهرینده دنیایا گؤز آچدی. او نجفده  آخوند خراساني و حاج آقارضا همداني کیمی استادلارین محضرینده فقه و اصول درسلرینی اوخودو. او بیر مدّت سونرا آخوند ملاحسينقلي همداني‌نین محفلینده عرفانا و سیر و سلوکا قدم قویدو.

او کرامتلی انسان، 1280 هجری شمسی ایل‌لرینده قم شهرینده تدریسه باشلادی. او اوستادین محضرینده چوخلو بؤیوک شخصیّتلر او جمله‌دن حاج آقا حسين فاطمي قمي، آخوند ملا علي همداني، سيد شهاب‏الدين مرعشي نجفي، سيد ابوالقاسم خويي، سيد رضا بهاءالديني و حضرت امام خميني(ره)تربیت تاپدی. هابئله بو سالک الی الله‌ین اسرار الصلاة، المراقبات و رساله لقاءاللَّه و... کیمی کتابلاری عرصه‌یه گلدی.

نهایتده بو بؤیوک عالم و عارف 1305 هجری شمسی ایلی‌نین خردادین بیرینده 1344 هجری قمری ایلی‌نین ذی الحجه آیی‌نین اون بیرینده فانی دنیایا گؤز یومدو و خانم معصومه‌نین (س) جیوارینداکی شیخان قبرستانیندا تورپاغا تاپیشیریلدی.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:36 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

خارجی دیل اؤیرشمگین حبّی چیخدی !

 

آیری دیللر اؤیرشمک همیشه انسانلارین بؤیوک احتیاجلاریندان بیری اولوب. بو یولدا ایندیه قدر چوخلو چالیشمالار اولوب و نهایتده بو ایش اوچون بیر کامپیوتری حب اختراع اولوب.

ام.آی.تی دانشگاهی‌نین مدیا لابراتوارین بناسینی قویان جناب نیکلاس نگروپونته، TED نمایشنده اؤز طرحی‌نین جزئیتانی توضیح وئردی. اونون دئدیگینه گؤره هضم اولا بیلن چیپین اوستونه لازم اولان اطلاعاتی قویماقلا بو اطلاعاتی انسانین قانینا و بدنینه وارد ائله‌مک اولار.

او، اؤز دانیشیغیندا خاطرلاتدی کی اون ایل بوندان اوّل اطلاعاتی اودماقدان سؤز دانیشمیشدی و ایندی بو تکنولوژی‌نین توسعه تاپماسی زمانی چاتیب.

اونون ادعاسینا اساساً 30 ایله قدر دیتا حبلری عادی بیر مسأله‌یه تبدیل اولاجاق.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم تیر 1393ساعت 11:36 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 3

 

 3-جو مکتوب

امام علی علیه السلامین اونون طرفیندن قاضی تعیین ائدیلن شریح ابن الحارثه يازدیغی مکتوبلارداندیر (کی، اوندا دنيايا و دنيا مالینا بئل باغلاماغین زیانلاریندان دانیشیب).

روايت ائدیلیب کی، امیر المؤمنین طرفیندن ده قاضی اولان شریح ابن الحارث، او حضرتین خلافتی زمانیندا هشتاد دینارا بیر ائو آلیبمیش. بو خبر اماما چاتاندا، اونو چاغیرتدیراراق دئيیب کی، منه سنین هشتاد دینارا ائو آلماغین و سند يازاراق بیر نئچه نفری شاهد توتماغین باره‌سینده خبر چاتیب. شریح جواب وئریر کی، اي امیرالمؤمنین، ائله اولوب. راوی دئيیر: حضرت غضبلی شخصین باخیشلاری ایله اونا باخاراق بئله بويوردو :

اي شریح، بیل کی، تئزلیکله سنین يانینا (يازدیغین) سنده باخمايان و شاهدلردن (بیر شئي) سوروشمايان بیر شخص (عزرائیل) گله‌جک، سنی همین ائودن گؤزون باخا- باخا (حیران و سرگردان، و یا کؤچری کیمی) چیخاراجاق و هر شئيدن آيری، گورونا تاپشیراجاق. اودور کی، اي شریح، باخ! مبادا بو ائوی باشقاسی‌نین پولو ایله آلمیش اولاسان، و یا اونون پولونو حلال اولمايان شئيله وئرمیش اولاسان کی، اگر بئله اولسا دنيا و آخرت ضرر- زیانینی قازانمیش اولارسان!! (چونکی اگر ائوی باشقاسی‌نین مالی و يا حرام ماللا آلمیش اولسان، دنيادان لازمینجا بهره‌لنمه‌يه‌جک، آخرتده ایسه عذابا دچار اولاجاقسان.) بیل (کی)، اگر ائو آلاندا منیم يانیما گلسه‌يدین، سنین اوچون بو (آشاغیداکی) کیمی بیر سند يازاردیم. اوندا همین ائوین چوخ (یعنی، هشتاد دینار) دئيیل هئچ بیر درهمه ده آلینماسینا رغبت گؤسترمزدین. همین سند بودور:

بو، خوار و حقیر بنده‌نین، (حتماً اؤله‌جک و ائویندن آخرت ائوینه) کؤچمک اوچون چیخمیش اؤلودن، يوخ اولانلارین يئری و محو ائدیلمیشلرین نشانه‌سی اولان يالان دیاردا آلدیغی بیر ائودیر. بو ائوین دؤرد هاساری وار: بیرینجی هاسار خوشاگلمز و آجیناجاقلی حادثه‌‌لره (داغینتی، خسته‌لیک، چتینلیک و اوغورلوغا) گئدیب چیخیر. ایکینجی هاسار غملر عاملینه (عزیزلرین اؤلومو، آرزو و سرمايه‌نین الدن گئتمه‌سینه)، اوچونجو هاسار محو ائدیجی ایستک و آرزولارا و دؤردونجو هاسار آزدیریجی شیطانا گئدیب چیخیر. بو ائوین قاپیسی ایسه دؤردونجو هاسارداندیر.

ایستک و آرزولارا اويموش بو شخص، بئله بیر ائوی اؤلوم اوچون چیخمیش شخصدن قناعت کرامتیندن خارج اولماق و ایستک و خوارلیق حقیرلیگینه داخل اولماق باهاسینا آلیب.

بو آلیجی‌يا آلدیغی شئيده ساتیجی طرفیندن دَيَن (و اونون ضامن اولماسینا سبب اولان، یعنی، ساتیجی‌نین، عوضینی اؤده‌مه‌لی اولدوغو) زیان و پیسلیگین انتقامی پادشاهلارین جانلارینی محو ائدن، اطاعتدن چیخانلارین جانلارینی آلان و (عراق شاهلاری) کسرا، (روم شاهلاری) سئزار، (يمن شاهلاری) تُبّع، (قبیله صاحبی اولان حِميَر ابن سبا ابن يشجب ابن يعرب ابن قحطانین اؤلادلاری) حِميَر کیمی فرعونلارین سلطنتلرینی آرادان آپاران و مال اوستونه مال توپلاياراق اونو چوخالدان، (بنالار) تیکیب اوجالدیب اونلاری بزه‌يه‌رک زینت‌لندیرنلری، ثروت توپلايان و ائو، باغ و اشيالارینی اؤز گمانلاری ایله اؤلادلاری اوچون نظرده توتاراق توپلايانلاری آرادان آپارانین (يوخ ائدن اؤلوم ملگی‌نین) عهده‌سینه‌دیر. (الله طرفیندن حق و باطل،) جنّتلیک و جهنملیکلر باره‌سینده قطعی حکم وئریلنده، او، اونلاری سورغو- سوال ائدیله‌جک و جزا وئریله‌جک يئره گؤندره‌جک.

اورادا، پوزغون و پوچ ایشلر گؤرنلر زیانا اوغرايارلار. (پیس ایشلره امر ائدن نفسین) ایستکلرینه تابعچی‌لیکدن آزاد اولان و دنيايا باغلی‌لیقدان ساغلام قالان عاغیل بو سنده (اونون دوزلوگونه) شاهددیر. (دنيايا اورک باغلامیش و نفسی ایستکلر الینده اسیر اولان کیمسه ایسه بو سؤزلره اینانماز و اونا گؤره ده اونون دوزلوگونه شهادت وئرمز.)

و من كتاب له عليه السلام كتبه لشريح بن الحارث قاضيه

رُوِيَ أَنَّ شُرَيْحَ بْنَ الْحَارِثِ قَاضِيَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام اشْتَرَى عَلَى عَهْدِهِ دَاراً بِثَمَانِينَ دِينَاراً فَبَلَغَهُ ذَلِكَ فَاسْتَدْعَاهُ وَ قَالَ لَهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ ابْتَعْتَ دَاراً بِثَمَانِينَ دِينَاراً وَ كَتَبْتَ كِتَاباً وَ أَشْهَدْتَ فِيهِ شُهُوداً فَقَالَ شُرَيْحٌ قَدْ كَانَ ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ نَظَرَ مُغْضَبٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ يَا شُرَيْحُ أَمَا إِنَّهُ سَيَأْتِيكَ مَنْ لَا يَنْظُرُ فِي كِتَابِكَ وَ لَا يَسْأَلُكَ عَنْ بَيِّنَتِكَ حَتَّى يُخْرِجَكَ مِنْهَا شَاخِصاً وَ يُسَلِّمَكَ إِلَى قَبْرِكَ خَالِصاً فَانْظُرْ يَا شُرَيْحُ لَا تَكُونُ ابْتَعْتَ هَذِهِ الدَّارَ مِنْ غَيْرِ مَالِكَ أَوْ نَقَدْتَ الثَّمَنَ مِنْ غَيْرِ حَلَالِكَ فَإِذًا أَنْتَ قَدْ خَسِرْتَ دَارَ الدُّنْيَا وَ دَارَ الْآخِرَةِ أَمَا إِنَّكَ لَوْ كُنْتَ أَتَيْتَنِي عِنْدَ شِرَائِكَ مَا اشْتَرَيْتَ لَكَتَبْتُ لَكَ كِتَاباً عَلَى هَذِهِ النُّسْخَةِ فَلَمْ تَرْغَبْ فِي شِرَاءِ هَذِهِ الدَّارِ بِدِرْهَمٍ فَمَا فَوقَهُ وَ النُّسْخَةُ هَذِهِ هَذَا مَا اشْتَرَى عَبْدٌ ذَلِيلٌ مِنْ مَيِّتٍ قَدْ أُزْعِجَ لِلرَّحِيلِ اشْتَرَى مِنْهُ‏ دَاراً مِنْ دَارِ الْغُرُورِ مِنْ جَانِبِ الْفَانِينَ وَ خِطَّةِ الْهَالِكِينَ وَ تَجْمَعُ هَذِهِ الدَّارَ حُدُودٌ أَرْبَعَةٌ الْحَدُّ الْأَوَّلُ يَنْتَهِي إِلَى دَوَاعِي الْآفَاتِ وَ الْحَدُّ الثَّانِي يَنْتَهِي إِلَى دَوَاعِي الْمُصِيبَاتِ وَ الْحَدُّ الثَّالِثُ يَنْتَهِي إِلَى الْهَوَى الْمُرْدِي وَ الْحَدُّ الرَّابِعُ يَنْتَهِي إِلَى الشَّيْطَانِ الْمُغْوِي وَ فِيهِ يُشْرَعُ بَابُ هَذِهِ الدَّارِ اشْتَرَى هَذَا الْمُغْتَرُّ بِالْأَمَلِ مِنْ هَذَا الْمُزْعَجِ بِالْأَجَلِ هَذِهِ الدَّارَ بِالْخُرُوجِ مِنْ عِزِّ الْقَنَاعَةِ وَ الدُّخُولِ فِي ذُلِّ الطَّلَبِ وَ الضَّرَاعَةِ فَمَا أَدْرَكَ هَذَا الْمُشْتَرِي فِيمَا اشْتَرَى مِنْ دَرَكٍ فَعَلَى مُبَلْبِلِ أَجْسَامِ الْمُلُوكِ وَ سَالِبِ نُفُوسِ الْجَبَابِرَةِ وَ مُزِيلِ مُلْكِ الْفَرَاعِنَةِ مِثْلِ كِسْرَى وَ قَيْصَرَ وَ تُبَّعٍ وَ حِمْيَرَ وَ مَنْ جَمَعَ الْمَالَ عَلَى الْمَالِ فَأَكْثَرَ وَ مَنْ بَنَى وَ شَيَّدَ وَ زَخْرَفَ وَ نَجَّدَ وَ ادَّخَرَ وَ اعْتَقَدَ وَ نَظَرَ بِزَعْمِهِ لِلْوَلَدِ إِشْخَاصُهُمْ جَمِيعاً إِلَى مَوْقِفِ الْعَرْضِ وَ الْحِسَابِ وَ مَوْضِعِ الثَّوَابِ وَ الْعِقَابِ إِذَا وَقَعَ الْأَمْرُ بِفَصْلِ الْقَضَاءِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ شَهِدَ عَلَى ذَلِكَ الْعَقْلُ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَسْرِ الْهَوَى وَ سَلِمَ مِنْ عَلَائِقِ الدُّنْيَا

 


برچسب‌ها: تورکجه نهج البلاغه, نهج البلاغه ترکی, آذربایجان تورکجه سی نهج البلاغه, مکتوبلار
+ نوشته شده در  جمعه بیستم تیر 1393ساعت 9:17 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 2

  2-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین کوفه اهلینه اولان مکتوبلارینداندیر (کی،همین مکتوبدا اونلارا) بصره (ساواشیندا‌کی) غلبه‌سیندن سونرا (منّتدارلیق ائدیب):

الله سیز کوفه اهلینه پیغمبریزین اهل بیتی طرفیندن (عوضیندن) اطاعتکارلارینا و نعمتینه شکر ائدنلره وئردیگی اجرلرین ان گؤز‌لیندن وئرسین کی، (بیزیم فرمانیمیزی) ائشیتدیز و (اونا) تابع اولدوز و (دینه ياردیم ائتمگه) چاغیریلدیز و قبول ائتدیز (و سوندا الله دوشمنلرینی مغلوب ائدیب الدن سالدیق).

و من كتاب له عليه السلام إليهم بعد فتح البصرة

وَ جَزَاكُمُ اللَّهُ مِنْ أَهْلِ مِصْرٍ عَنْ أَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّكُمْ أَحْسَنَ مَا يَجْزِي‏ الْعَامِلِينَ بِطَاعَتِهِ وَ الشَّاكِرِينَ لِنِعْمَتِهِ فَقَدْ سَمِعْتُمْ وَ أَطَعْتُمْ وَ دُعِيتُمْ فَأَجَبْتُمْ

 


برچسب‌ها: تورکجه نهج البلاغه, نهج البلاغه ترکی, آذربایجان تورکجه سی نهج البلاغه, مکتوبلار
+ نوشته شده در  جمعه بیستم تیر 1393ساعت 9:16 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه مکتوبلار 1

1-جی مکتوب

امام علی علیه السلامین مدینه‌دن بصره‌يه (طلحه، زبیر و اونلارین طرفدارلاری ایله جنگه) گئدرکن يولدان کوفه اهلینه گؤندردیگی مکتوبلارینداندیر. (او، ماء‌العُذیبه چاتاندا بو مکتوبو کوفه اهلینه يازدی و اونلاری عثمانین اؤلدورولمه سببیندن خبردار ائده‌رک اؤز کؤمگینه چاغیردی. مکتوبو کوفه‌يه امام حسن و عمّار ابن ياسر ایله گؤندردی) :

الله‌ین بنده‌سی امیر المؤمنین علی‌دن عالیجناب ياردیمچی و عربین شرافتلیلریندن اولان کوفه اهلینه:

الله‌ـا حمد و پیغمبره سلامدان سونرا، من سیزی عثمانین ایشیندن (و اونون اؤلدورولمه سببیندن) ائله خبردار ائدیرم کی، اونو ائشیتمک گؤرمک کیمی اولسون. (کوفه اهلیندن همین حادثه‌‌ده اولمايانلار اورادا اولانلار و گؤرنلر کیمی اولسونلار.) جماعت (ياراماز عمللرینه گؤره) عثمانا چیرکین و نالايق سؤزلر دئدی. من (حضرت پیغمبرله مکّه‌دن مدینه‌يه صلح و آسايش اوچون گلمیش) مهاجرلردن بیری ایدیم کی، (فتنه- فساد و قان تؤکولمه‌سینه نفرت بسله‌يه‌رک اوندان اوزاق گزیردیم و) جماعتین اوندان راضی اولماسینی چوخ ایسته‌يیر، اونو آز مذمّت ائدیردیم. (اونا همیشه اؤيود- نصیحت وئریر و داورانیشینی ديَیشمگه چاغیریردیم.) و (آمّا) طلحه و زبیرین اونون باره‌سینده‌کی ان يونگول داورانیشلاری کسکین موقع توتماق، ان ياواش سوق ائتمه‌لری ایسه (وضعیتین کسکینلشمه‌سینی) داها دا سرعتلندیرمک ایدی.

هابئله عایشه فکرلشیب دوشونمه‌دن، غفلتاً اونون باره‌سینده غضبلندی.

سونرا (طلحه، زبیر و عایشه جماعتی اونو اؤلدورمگه سوق ائتدیلر و) بیر دسته حاضرلاشاراق اونو اؤلدوردو. (بونا گؤره ده اونلار عثمانین انتقامینی آلماق فکرینه دوشمه‌مه‌لیدیرلر، بلکه اونلاردان انتقام آلینمالیدیر.) جماعت هئچ بیر اکراه و مجبوریت اولمادان اؤز ميل و ایستگی ایله منه بیعت ائتدی. (بس گؤره‌سن طلحه، زبیر و اونلارین اطرافینداکیلارین منه قارشی چیخمالاری‌نین و فتنه و چاخناشما ياراتمالاری‌نین سببی نه دیر؟!)

و بیلین کی، (طلحه، زبیر و عایشه‌نین فتنه‌لری نتیجه‌سینده) هجرت دیاری (مدینه) بوشالیب و اهالیسی اوندان اوزاقلاشیب. (من ناچار قالیب اوردان چیخدیم.) فتنه قازانین قايناماسی کیمی قايناياراق جوشا گلیب. (هرج- مرجلیک سببیندن اورانین ساکتلیک و آسايشی آرادان گئدیب.) فتنه (دینین) قطبونه (یعنی، امام علیه السلاما) قارشی يؤنه‌لیب. اودور کی، اؤز امیر و امامیزا دوغرو تله‌سین (اونا کؤمک و ياردیم ائدین) و الله‌ین ایستگی ایله دوشمنلریزله (طلحه، زبیر و اونلارین اطرافینداکیلارلا) جنگ ائتمگه چالیشین.

و من كتاب له عليه السلام إلى أهل الكوفة عند مسيره من المدينة إلى البصرة

مِنْ عَبْدِ اللَّهِ عَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَى أَهْلِ الْكُوفَةِ جَبْهَةِ الْأَنْصَارِ وَ سَنَامِ الْعَرَبِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أُخْبِرُكُمْ عَنْ أَمْرِ عُثْمَانَ حَتَّى يَكُونَ سَمْعُهُ كَعِيَانِهِ إِنَّ النَّاسَ طَعَنُوا عَلَيْهِ فَكُنْتُ رَجُلًا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ أُكْثِرُ اسْتِعْتَابَهُ وَ أُقِلُّ عِتَابَهُ وَ كَانَ طَلْحَةُ وَ الزُّبَيْرُ أَهْوَنُ سَيْرِهِمَا فِيهِ الْوَجِيفُ وَ أَرْفَقُ حِدَائِهِمَا الْعَنِيفُ وَ كَانَ مِنْ عَائِشَةَ فِيهِ فَلْتَةُ غَضَبٍ فَأُتِيحَ لَهُ قَوْمٌ قَتَلُوهُ وَ بَايَعَنِي النَّاسُ غَيْرَ مُسْتَكْرَهِينَ وَ لَا مُجْبَرِينَ بَلْ طَائِعِينَ مُخَيَّرِينَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ دَارَ الْهِجْرَةِ قَدْ قَلَعَتْ بِأَهْلِهَا وَ قَلَعُوا بِهَا وَ جَاشَتْ جَيْشَ الْمِرْجَلِ وَ قَامَتِ الْفِتْنَةُ عَلَى الْقُطْبِ فَأَسْرِعُوا إِلَى أَمِيرِكُمْ وَ بَادِرُوا جِهَادَ عَدُوِّكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

 


برچسب‌ها: تورکجه نهج البلاغه, نهج البلاغه ترکی, آذربایجان تورکجه سی نهج البلاغه, مکتوبلار
+ نوشته شده در  جمعه بیستم تیر 1393ساعت 9:1 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اوروجلوقدا نه یئییب نه ایچک؟

 

 

 
 
 

 

   

اوروجلوق آیی‌نین تغذیه‌سی چوخ مهمدیر. بونا گؤره اونا آرتیق دقّت یئتیرمه‌لی و نئجه یئدیگیمیزه ده اهمیّت وئرمه‌لی‌ییک.

اوروجلوغون ایستی و اوزون گونلری اوروج توتانلاری اذیّت ائلیه بیلر. آما تغذیه مسأله‌سینه دوزگون دقّت یئتیریلسه بو مسأله حل اولار.

ناخوشلار و گوجلری اولمایانلار اوروج توتماقدان معاف اولسالار دا اوروج توتماغین انسان جسمی‌نین بعضی ناخوشلوقلارینا خیرلی اولدوغو ثبوت اولونوب. آشاغیدا کیملرین اوروج توتوب و کیملرین توتابیلمه‌دیکلری یازیلیب:

هانسی ناخوشلار اوچون اوروج فایدالیدیر؟

کیملر اوروج توتماسینلر؟

-قانلاری‌نین یاغی چوخ اولان انسانلارا اوروج فایدالیدیر و اونلارین ضررلی یاغلارینی آزالدیب فایدالی یاغلارین آرتیرار.

 

 

-هضم سیستملرینده ناخوشلوقلاری اولان، مثلاً معده یاراسی سابقه‌سی اولانلار اوروج توتانمازلار. چونکی بئله انسانلار غذا یئمه‌سه‌لر یارالاری قاییدا بیلر.

 

-اوزون مدّت آج قالدیقلاریندا معده‌لری قانایان انسانلارین اوروج توتماغی مصلحتلی دئییل.

-دیابتلری اولان ناخوشلار، قانلارینداکی قند مرتّب اولاراق تنظیملنمه‌سی لازم اولماسینا گؤره اوروج توتماقدان ضرر گؤره بیلرلر. اوندان علاوه انسولیندن استفاده ائله‌یَنلر، انسولین نوعی‌نین تئز و اوزون مدّت تأثیر قویدوغونا دقّت یئتیرمکله، اونون استفاده‌سی بعضاً قانین قندینی آشاغی یئندیرر.

-اورک ناخوشلای‌نین واختیندا و ساعت باشیندا داوا - درمان یئمکلری‌نین چوخ اهمیّتی وار. نیتروکانتین حبلری و یا دیل آلتی کپسول‌لاری واختیندا مصرف اولمالیدیر.

-قان فشارلاری آشاغی و یا یوخاری اولان انسانلار طبیب نظارتینده اولمالیدیلار. بئله انسانلار داوا-درمانلارینی واختیندا آتمالیدیلار کی چتینلیگه دوشمه‌سینلر

 

آشاغیدا اوروج توتانلارا یئمک بارهده فایدالی توصیهلر وار:

اوروجلوق آییندا تغذیه

اوباشدانلیق یئمگی

افطار یئمگی

-اوروجلوق آییندا قیزارتما و یاغلی یئمه‌لیلردن استفاده اولونماسا داها یاخشی اولار. چونکی قانداکی یاغین مقدارینی آرتیرماقدان علاوه سوء هاضمه و معده ورمی و کؤکلوگه سبب اولار.

-چوخلاری گون بویو آجالماغین قاباغینا آلماقدان اؤترو اوباشدانلیقدا یاغلی و کالوری‌لی یئمکلرین مصرفی‌نین فایدالی اولدوغونو دوشونورلر. آما یاغلی و کالوری‌لی یئمگین جذبی اوچون بدنین سو مصرفی یوخاری گئدر و سوسوزلوغا سبب اولار.

- یاغلی و قیزاردیلمیش سوغانی اولان یئمکلر اوروجلوق اوچون مناسب یئمه‌لی دئییللر . یاخشی اولار بو آیدا یاغی آز و قیزارتماسی اولمایان یئمکلر مصرف اولونسون.

-چوخ چای ایچمک مخصوصاً اوباشدانلیقدا توصیه اولمور. چونکی چای آیاق یولونا تئز-تئز آپارار و بدنین سویونو الدن وئرمگه سبب اولار.

-اوباشدانلیقدا میوه و گؤی کیمی فیبرلی و یاغسیز یئمه‌لیلر مصرف ائله‌یین. چونکی فیبرلی یئمکلر داها چوخ سویو اؤزونده جذب ائلر و بدن اونو آراملیقلا جذب ائلر و گئج سوسار.

-یاخشی اولار شام یاریم ساعت افطاردان سونرا یئییلسین و یاتماقدان اوّل ایکی لیوان رنگسیز چای ، بیر لیوان یاغسیز سوت و هئچ اولماسا ایکی میوه یئمک یاخشی اولار.

-اوروجلوقدا خامالی شیرنی، زولبیه بامیه، چوخ شیرین حالوالار کیمی شیرین یئمه‌لیلرین یئمه‌سی کؤکلمگه سبب اولماقدان علاوه قانین قندینی چوخالتما احتمالی‌دا وار.

-اوباشدانلیقدا چوخ سو ایچمک مخصوصاً غذا آراسیندا توصیه اولمور چونکی معده‌ شیره‌سی‌نین رقیقلنمه‌سینه سبب اولار و هضم سیستمی‌نی مختل ائلر.

-افطار زمانی ایستی سوت، سوتلی آش و فیرنی یئمک یاخشی اولار. اوباشدانلیقدا و افطاردا سولو یئمکلرین مصرفی بدنین سو دنگه‌سینی ساخلاماغا کؤمک ائلر.

-لبنیات، میوه و گؤی، چؤرک و تاخیل کیمی مختصر و یونگول یئمکلرین مصرفی توصیه اولونور.

افطاردان سونرا یاتانا قدر سو، میوه سویو، دوزسوز آیران و سوتون مصرفی بدنین سو و الکترولیت دنگه‌سینی ساخلاماغا کؤمک ائلر.

-افطار ایله اوباشدانلیق آراسیندا تنقّلات مصرفی انسانا توخلوق حسّی وئرر و غذایا میلی آزالدار.

-خرما مصرفی قان قندی‌نین تنظیمینده فایدالیدیر. بونا گؤره افطار زمانی 4-5 عدد خرما یئمگین چوخ فایداسی وار. البته هر بیر شئیین آرتیق مصرفی ضررلی اولا بیلر.

-بیر عدّه‌نین اشتباه فکرینه رغماً اوباشدانلیق یئمه‌مک انسانی آریقلاتماز بلکه گون بویو قانین قندی آشاغی یئنماقلا انسان افطار واختی چوخ شیرین شئی یئمگه میل‌لی اولار و نتیجه‌ده کؤکلر.

- افطاردا و افطاردان اوباشدانا قدر میوه و گؤیون مصرفی اونلارین فیبرلی اولدوقلارینا گؤره چوخ فایدالیدیر. اونلار بدنین ویتامین و املاحینی تأمین ائله‌مکدن علاوه سوسولوغون دا قاباغینی آلارلار.

-اوباشدانلیقدا شیرین شئلرین یئمه‌سی توصیه اولمور. چونکی انسولینین تحریکی ایله قندین سلول‌لارا داخل اولماسینا سبب اولار و نتیجه‌ده بدن قند آزلیغینا دچار اولار. بئله‌لیکله اوباشدانلیقدا شیرین یئمه‌لیلرین یئمه‌سی گون بویو تئز آجالماغا سبب اولار. میوه‌لرین‌ده قندلی اولدوقلارینا گؤره اونلارین اوباشدانلیقدا آز مصرف اولونماسی توصیه اولور.

 
 

-سرین سو و سرین ایچمه‌لیلرین مصرفی بدنه ضررلیدیر و یاخشی اولار انسان همیشه محیطله بیر حرارتی اولان سو و یا مایعات استفاده ائله‌سین.

- افطار زمانی حددن آرتیق سو ایچمک غذا هضمینی مختل ائلر. اوباشدانلیقدا دا بو ایشین ضرریندن ساوایی فایداسی یوخدور.

 
+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم تیر 1393ساعت 12:23 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

ای الله منی اوروج توتانلار سیراسیندا یئرلشدیر !

 

اوروجلوق آیی‌نین بیرینجی گونونون دعاسیندا اوخوروق: « اللهمَّ اجعل صِیامی فیهِ صِیامَ الصائِمین، وَ قِیامی فیهِ قِیامَ القائِمین، وَ نَبِّهنی فیهِ عَن نَومَةِ الغافِلین، وَ هَب لی جُرمی فیهِ یا اِلهَ العالَمین، وَاعفُ عَنّی یا عافِیاً عَنِ المُجرِمی ؛ ای الله! بو آیدا اوروجومو اوروج توتانلارین سیراسیندا یئر وئر، گئجه‌لر آییق قالمامی گئجه‌ آییق قالانلارین سیراسیندا و اوندا منی غافل‌لرین یوخوسوندان اویالت و منیم گناهیمی باغیشلا ای عالملرین معبودی و منی باغیشلا ای گناهلاری باغیشلایان»

روایتلرده گلیب: «غیبت، یالان، دال به دال [حرام] باخیش، یامان دئمک، ظلم ائتمک -آز و یا چوخ- اوروجو باطل ائلر. اوروج فقط یئییب ایچمکدن پرهیز ائله‌مک دئییل. اوروج انسانین قولاغی، گؤزو و هر بیر اعضاسی اوروج توتمالیدیر. ال- آیاغینی ساخلا و چوخ ساکت اول مگر خیر ایشده. نؤکرینله مدارا ائله. نؤکرینی اذیّت ائله‌مه و اوروجون وقارینی ساخلا و اوروج اولمادیغین گون ایله فرقین اولسون».

بیر آیری روایتده گلیب: «الله-ین اوروج توتانا واجب ائله‌دیگی لاپ راحت ایش یئییب ایچمکدن چکینمکدیر».

بو روایتلردن و چوخلو بونلارا اوخشار روایتلردن بیلینیر کی الله-ین انسانی کامل‌لتمکدن اؤترو اونا واجب ائله‌دیگی اوروج، بوتون اعضانین گناهدان اوزاق اولماسیندان عبارتدیر. و لاپ کامل اوروج قلبی الله-دان ساوایی هر شئیدن فارغ ائله‌مکدیر.

+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم تیر 1393ساعت 12:11 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

انسانی الله‌-ا یاخینلادان عبادتین اثریدیر

عبادت اؤز-اؤزلوگونده انسانی الله تعالایا یاخینلاتماز بلکه اونون اثریدیر کی انسانی مقرّب ائلر. عمومی اوروج انسانین اخلاق صاحبی اولماسی اوچوندور و ائله بونا گؤره الله تعالا بویورورو: «جزاسینی فقط اؤزوم وئردیگیم عبادت اوروجدور».

الله بنده‌لری، الله تعالانین عبودیّتینه و عبادتینه بویون وئرمکده، اخلاق صاحبلری و متّقی‌لردن اولورلار. ائله بونا گؤره اخلاق صاحبی اولماغین بیر یولو دا عبادته بویون وئرکقدیر. انسانین اعضا و جوارحی عبادته عادت ائله‌دیگی زمان، الله بنده‌سی اولار. انسانین اَلی، گؤزو، دیلی و یا هر هانسی بیر اعضا و جوارحی عبادته عادت ائله‌دیگی زمان بو عبادتین اؤزو اونون اوچون حَسن اولوب اونو گناهدان اوزاق ساخلار. انسان گناهدان اوزاق اولدوغو زمان‌دا وجودی الاهی اخلاقا متخلّق اولار. الله تعالا عبادتی اؤزونه یاخینلاشماغا قاپی قویوب آما بو عبادتین اؤزو قرب گتیرمز، بلکه اونون اثریدیر کی انسانی الله درگاهیندا مقرّب ائلر.

مثلاً ««الصلاة معراج المؤمن» دئییلَنده، نماز تأثیرینده الله بنده‌سی اولموش انسان، داها ذوالجلال و الأکرامین قاباغیندان سونرا هئچ کسین قاباغیندا اَییلمز. و یا حقیقتاً الله ذکرینه دولانان دیل بیر داها یامان دئمز، غیبت ائله‌مز و تهمت وورماز. چونکی الله ذوالجلالین عبادتینه مشغول اولماغین وضعی اثری اعضا و جوارحین اخلاق صاحبی اولماقدیر.

قرآن کریمده بیان اولدغو کیمی: « یا أَيهَا الذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلكُمْ تَتقُون‏»[ بقره/ 183]. ای ایمان گتیرنلر، سیزدن قاباقکیلارا یازیلدیغی کیمی اوروج سیزه‌ ده واجب اولدو، اولسون کی متّقی اولاسیز». ظاهری عبادت و اوروج اؤزو انسانی مقرّب ائله‌میر، بلکه تقوایا سبب اولور. و البته او دا حتمی دئییل و «لعل» لفظی ایله یعنی «اولا بیلر».

+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم تیر 1393ساعت 12:8 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نباتی نشریاتی طرفیندن «میلیاردر بالاسی/ابن المیلیاردر» عنوانلی عربجه توکجه حکایه لر کتابی تبریزده یا

http://din-xadimi.arzublog.com/uploads/din-xadimi/internetlik.jpg

نباتی نشریاتی طرفیندن «میلیاردر بالاسی/ابن المیلیاردر» عنوانلی عربجه توکجه حکایه لر کتابی تبریزده یاییلدی.

کتابلا داها آرتیق تانیش اولماق اوچون کتابین اؤن سؤزونو بوردا نقل ائدیریک:

اؤن سؤز:
مفهوملارین افاده‌سی و انتقالی اوچون ذهنی تصویر یاراتماق ان دوزگون و اویغون وسیله‌دیر.  ذهنی تصویر یاراتما‌نین تانینمیش یولو دا حکایه و ناغیلدیر. حکایه واسطه‌سیله انسانلارین ذهنینده تصویرلر یارانیر و بو تصویرلر، افاده‌نین انسان شعورونا هوپماسی اوچون شرایط یارادیر.
بو ادبی نوعدان استفاده ائتمگین اوزون گئچمیشی وار. حتّی اسلام دینی‌ده مختلف ساحه‌لرده انسانلارا دوغرو و یالنیش عمللرین نتیجه‌سینی گؤسترمک اوچون حکایه و ناغیلدان استفاده ائتمیشدیر. گئچمیش قوملارین حکایه‌سینی تعریفله‌مکدن توتموش، غیبتی اؤلو قارداشین اتینی یئمگه بنزتمه‌سینه قدر اونون استفاده‌سی مشاهده اولونور.
یاخشی اولار دنیایا گؤزللیک بخش ائدن اخلاقی دَیَرلری خاطرلاتماق اوچون _کی پیغمبریمیز حضرت محمد ده (ص) محض بو سببه گؤره مبعوث اولونوب_ حکایه و ناغیلدان استفاده ائدک. پیغمبر (ص) بویوروب: «إنّما بُعِثتُ لأُتَمِّمَ مَکارِمَ الأخلاق». البته من اخلاق گؤزل‌لیکلرینی بوتونلَتمک اوچون مبعوث اولموشام. (سفينه البحار ،ج1،ص 410)
دانیشیقدا مختلف حکایه‌لرین یئر آلماسی، نظرده توتولان آنلامین مخاطبه داها یاخشی انتقال تاپماسینا امکان یاراتماقدان علاوه  قولاق آسانلاری‌دا کسالتدن کنارلادیب سؤزون دوامینی سئوه-سئوه دینله‌مکلرینه سبب اولار. دانیشیغیندا یئر به یئر حکایه سؤیله‌ین انسانین سؤز-صحبتی سئویملی و اورگه یاتیم اولار، بئله بیر شخص هر یئرده سئویلر و دانیشماسی طلب اولونار.
بو اوزدن گؤزل و اخلاقی دَیَرلره سؤیکه‌نن حکایه‌لری، عرب دیلیندن چئویریب بیر کتابدا توپلاماق قرارینا گلدیم. سئچیب ترجمه ائتدیگیم حکایه‌لرین هامیسیندا دوشونجه‌لی اخلاقی درسلر وار. حکایه‌لرین عربجه‌سینی‌‌ده اؤز دیلیمیزله یاناشی گتیرمگی فایدالی گؤردوم. عرب دیلی‌نین هَوَس‌کارلاری‌ بو کتاب واسطه‌سی ایله بو دیلی اؤیرنمگه داها هَوَس قازانیب لغت بیلیمی داییره‌لرینی گئنیشلندیره بیلرلر.
انسان الیندن چیخمیش هر بیر اثرین البته قصورلاری و سهولری اولا بیلر. بو اثرده اولا بیلن قصورلارین گله‌جکده‌کی ایشلرده اولماماسی اوچون عزیز اوخوجولاردان اؤز نظرلر و رأیلرینی مؤلّفه چاتدیرمالاری ایسته‌نیلیر. انشاءالله بو کیچیک تحفه اوخوجولارین رغبتینی قازانیب بو یولون دواملی اولماسینا سبب اولار.


        صمد کامران قراملکی – قم 1392

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم تیر 1393ساعت 9:30 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اورمیه گؤلونون نجاتی خردادین ایکینجی یاریسیندان باشلیر

شرقی آذربایجان استانداری خردادین ایکینجی یاریسیندان اورمیه گؤلونون نجات طرحی‌نین باشلانماسینی گؤزلدیگینی دئمکله آرتیردی: استانین فرهنگی- اجتماعی شوراسی مرکزی شورانین تصویبی ایله تشکیل تاپیب.

فارسین تبریزدن وئردیگی خبره گؤره، جبارزاده اورمیه گؤلونون نجات جلسه‌سینده دئدی: دکتر کلانتری‌نین و ایش بیلن دسته‌لرین گئجه- گوندوز تلاشلاری سایه‌سینده، بو گون گؤلون قورتولماسینا اینانیریق.

او آرتیردی: شرقی آذربایجانین بوتون اجرایی دستگاهلار و مسئول‌لاری‌ تمام گوجلری ایله اورمیه گؤلونون نجات ستادی‌نین کناریندادیلار و بو طرحین اجرا ایشلری‌نین خردادین ایکینجی یاریسیندان باشلاماسینی گؤزلوروک.

جبارزاده آرتیردی: بو شورا اوچ شمال غرب استانلاریندا تشکیل تاپیب و شرقی آذربایجاندا 29 ثابت عضوی وار. مربوطه دستگاهلارین اجرایی مدیرلری، مجلس و استان شوراسیندان نماینده‌لر، غیردولتی تشکیلاتلاردان و محلّی آغ ساققال‌لاردان نماینده‌لر، دانشگاهدان و ایکینچیلیک بؤلوموندن نماینده‌لر و ایکی نفر حقیقی و یا حقوقی شخصیت استاندارین انتخابی ایله بو شورا‌نین عضولری دیلر.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم خرداد 1393ساعت 9:48 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

آغ جیگرلره فایدالی یئمکلر

متخصصلرین دئدیگینه گؤره، گریپ فروت، موز، بالیق و پنیرین یئمگی آغ جیگر خسته‌لیکلرین ساغالماسیندا تأثیری اولار.

بو تحقیقده آمریکادا و اروپادا 2167 نفر آغ جیگر خسته‌لیگینه مبتلا اولان ناخوشلار مطالعه اولوندولار. اوستده ساییلان یئمکلردن یئیَن خسته‌لرین جیگرلری‌نین ایشینده و قانلارینداکی آغ گلوبول‌لارین سایی‌سیندا مثبت تأثیر گؤستریب.

بو مطالعه‌نین ارشد متخصصی «کورین هانسون» دئییر: یئمک رژیمی بالقوه خطرلی بیر عامل اولا بیلر و چوخلو خسته‌لیکلری گوجلندیره بیلر. علمی نتیجه‌لر گؤستریر کی یئمک رژیمی آغ جیگر خسته‌لیگینده یوخاری حدده تأثیری وار.

بو مطالعه‌ده آنالیزدن بیر گون اوّل، گریپ فروت، موز، بالیق و یا پنیر یئیَن ناخوشلارین وضعیّتی او بیریلره نسبت داها یاخشی اولور.

متخصصلرین عقیده‌سینه گؤره، بو یئمکلرله اله گلن نتیجه آراسیندا سبب - نتیجه رابطه اله گلمه‌ییب آما چوخ احتمالا بونلاردا اولان آنتی اوکسیدان مادّه‌سی بو نتیجه‌لری اله وئریر.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم خرداد 1393ساعت 9:44 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

کؤک اولانلار اوخوسونلار

کؤک اولان انسانلاردا آیری مشکل‌ده اولماسا اورک-دامار خسته‌لیگی‌نین احتمالی اونلاردا یوخاری اولار.

کؤکلوک، اورَگه آرتیق یوک و فشار گتیرن ساغلام اولمایان وضعیتدیر. بونا گؤره آریقلاماق لازم مسأله‌دیر.

سیز، ایده‌آل و نورمال چکی‌یه ال تاپساز سیزده اورک دامار خسته‌لیگی‌نین احتمالی آزالار. بو، یاغ مصرفی‌نین آزالتماسی، میوه، تره‌وز و حبوبات مصرفی‌نین آرتیرماسی و بدن تحرّکونون چوخالماسی معناسیندادیر.

یئمک رژیمینی باشلاماق راحت اولا بیلر آما اونو دوام ائتدیرمک چتیندیر. اوّلده هدفی بللی ائله‌مکله یول اوستو مانعلره دوشونوب چتینلیکلرله نئجه اوز به اوز اولماغا تصمیم توتمالی‌سیز.

مناسب بیر یئمک رژیمی باره‌ده تغذیه متخصصی ایله مشورت ائله‌مک سیزه یاخشی اولار. یونگول‌لشمک اوچون غذا یئمه‌مک گاهدان بیر دب اولان رژیملرله آریقلاماق اولماز. سیز بیر گونده کؤکلمه‌میسیز کی بیر گونده ده آریقلایاسیز.

یئمک عادتیزه نظر سالین. باخین گؤرون آجالاندا یئمک یئییرسیز یوخسا عادت اوزوندن هر گئجه تلویزیون قاباغیندا اوتوروب یئمک یئییرسیز. بئله اولسا یئمک رژیمیزده دَیشیک‌لیک وئرمه‌لیسیز.

ایچیزده اولان یئمک هو‌سینی کنترل ائله‌یین. سیزه کالوریسی یوخاری اولان یئمکلر وئریلنده، اونلاری مؤدبانه ردّ ائله‌یین.

آرام یئیین و تیکه‌لریزی کیچیک گؤتورون. آغزیزداکینی چئینه‌ییب قورتارمامیش او بیری تیکه‌نی گؤتورمه‌یین.

گونده بیر دفعه چوخ یئمک عوضینه، نئچه دفعه آز یئیین. جور به جور میوه‌لر، تره‌وز، تاخیل، سوت محصول‌لاری، قیرمیزی ات، بالیق و دریسیز تویوق کیمی سالم یئمکلردان استفاده ائله‌یین.

غذالاری یاغدا قیزارتمایین بلکه اونلاری توست، فئرده پیشیرمک، کباب و سودا پیشیرمک فورموندا حاضرلایین. هابئله گونده ایچدیگیز سویون مقدارینی آرتیرین.

بدن تحرّکوزو آرتیرین

بدن فعالیتی، غذا رژیمیندن آرتیق سیزین ساغلاملیغیزا فایدالی اولار. او سیزی آغ جیگر، سوموک و اورک دامار خسته‌لیکلریندن اماندا ساخلار.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم خرداد 1393ساعت 9:40 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

مبعث گئجه‌سی و گونونون عمل‌لری (مبعث بایرامی مبارک اولسون)

مبعث گئجه‌سی رجب المرجب آیی‌نین مبارک گئجه‌لریندندیر. بو گئجه‌یه بیر سئری عمل‌لر نقل اولوب.

امام جواددان (ع) نقل اولوب: «رجب آییندا گونش اوندا پارلایاندان داها یاخشی بیر گئجه وار و او گئجه سحرینده رسول الله، پیغمبرلیگه مبعوث اولان گئجه، رجبین 27-سی دیر. بیزیم شیعه‌لردن هر کیم او گئجه‌نین اعمالینی یئرینه یئتیرسه 60 ایلین اجرینی قازاناجاق». او حضرتدن سوروشدولار: «او گئجه‌نین عمل‌لری نه‌لردیر؟» امام بویوردو: «خفتن نمازینی قیلیب یاتاغا گئدندن سونرا، گئجه‌ یاراسیندان تئز هر هانسی ساعتده آییلیب 12 رکعت نماز قیلاسان و هر رکعتده حمد ایله مفصل قیسا سوره‌لرین (محمد سوره‌سیندن قرآنین آخرینا قدر) بیرینی اوخویاسان، هر ایکی رکعتدن بیر سلام وئرندن سونرا اوتوروب حمد، معوذتین، توحید، کافرون، قدر سوره‌لرینی و آیة الکرسی‌نی هر بیرینی یئددی مرتبه اوخویاسان و بو عمل‌لرین هر بیری‌نین آخرینده مخصوص دعا اوخویاسان». بو دعالا مفاتیح الجنان کتابیندا مفصل صورتده توضیح وئریلیب.

بو گئجه‌ده غسل ائله‌ماق‌دا مستحبدیر.

امیرالمؤمنین زیارتی بو گئجه‌نین فضیلتلی عمل‌لریندن ساییلیر. مفاتیح الجناندا او حضرته اوچ زیارت نقل اولونوب.

رحمتلیک شیخ عباس قمی مفاتیح الجناندا رجبین 27-جی گئجه‌سینده امیرالمؤمنین زیارتی‌نین اوخونماسی‌نین فضیلتینه چوخ تأکید ائله‌ییب. اونون یازدیغینا گؤره، نه فقط شیعه‌لر بلکه سنت اهلیندن بیر عده‌ده اونا اشاره ائله‌ییبلر. بو باره‌ده ابن بطوطه‌نین سفرنامه‌سینه اشاره ائدیب: . . او جمله‌دن سنت اهلی‌نین عالملریندن اولان، آلتی یوز ایل بوندان اوّل یاشامیش ابو عبدالله محمد بن بطوطه، «رحله ابن بطوطه» آدلی سفرنامه‌سینده مکه‌دن نجفه داخل اولماسی باره‌ده یازیر: «بو شهرین اهالیسی‌نین هامیسی رافضیدیلر و امیرالمؤمنین روضه‌سینه کرامتلر ظاهر اولوب. او جمله‌دن اورانین اهالیسی آراسیندا «لَيْلَةُ الْمَحْيا» آدینا معروف اولان رجبین ایرمی یئددینجی گئجه‌سی، عراق عجم و عراق عربدن و رومدان اوتوز قیرخ نفر چولاق و افلیج آدام ییغیشیب گلرلر و خفتن نمازیندان سونرا اونلاری مقدس ضریحین یانینا گتیررلر و جماعت ییغیشیب اونلارین ساغالماسینی گؤزلر. گئجه‌نین یاریسی و یا اوچدن ایکیسی گئدنه قدر بو جماعتین بیر عدّه‌سی نمازا مشغول اولار و بعضیسی ذکر دئیَر و بیر تعدادی قرآن تلاوت ائلر و بعضیلری‌ده روضه‌یه باخارلار. او آن حرکت ائده بیلمه‌ین بو افلیجلر هئچ ناخوشلوقلاری اولمادان ساپ-ساغلام آیاغا دوروب  «لا اِلهَ اِلا اللّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ عَلَىُّ وَلی ُّاللّهِ» دئیَرلر. بو مشهور و مستفیض مسأله‌دیر. من اؤزوم او گئجه‌نی درک ائله‌مه‌میشم آما سؤزلرینه ایناندیغیم ثقه انسالاردان ائشیتمیشم. هم ده بیر مدرسه‌نین مسافرخاناسیندا اوچ افلیج انسان گؤردوم. اونلاردان سوروشدوم: سیز نییه توخدامامیسیز و بوردا قالیبسیز؟ جواب وئردیلر: بیز ایرمی یئددینجی گئجه‌یه چاتمامیشیق و شفا آلماق اوچون بوردا قالیب گلن ایلی گؤزله‌ییریک. بو گئجه شهرلردن چوخلی جماعت ییغیشار و اون گونه قدر بؤیوک بازار قورولار. فقیر دئییر: آماندی بو مسأله نظرینه بعید گله!. بو مشرّفه مشاهددن گؤرونن معجزه‌لر سایا گلمز حدده چوخدور و متواتر اولوبلار . . .».

رجبین ایرمی یئددینجی گونونون عمل‌لری

بؤیوک بایراملاردان و حضرت رسول صَلَّى اللَّهِ عَلِيهِ وَ اله-ین رسالته مبعوث اولان گونو و جبرئیلین پیغمبریمیزه نازل اولان گونودور. بو گونون نئچه عملی وار:

غسل ائله‌ماق.

اوروج توتماق و بو گون ایل بویو ممتاز ساییلان دؤرد گوندن بیریدیر. بو گونون اوروجو یئتمیش ایلین اوروجو ایله برابردیر.

چوخلو صلوات چئویرمک.

حضرت رسول الله (ص) و اميرالمؤ منين (ع) زیارتینی اوخوماق.

شیخ، مصباح کتابیندا یازیر: رَيّان بن الصّلت‌دن نقل اولوب کی حضرت امام جواد عليه السلام بغداد دا اولان زمان رجبین اون بئشینده و ایرمی یئددیسینده اوروج توتدو و بوتون آداملاری‌دا اوروج توتدو. بیزه امر بویوردو 12 رکعت نماز قیلاق و هر رکعتده حمد و سوره اوخونا و هر نمازدان قورتولاندان سونرا حمد و توحيد و مُعَوَّذَتين سوره‌لری‌نین هر بیری دؤرد دفعه اوخونا و دؤرد دفعه « لا اِلهَ اِلا اللّهُ واللّهُ اَكْبَرُ وَسُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُلِلّهِ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّبِاللّهِ الْعَلِىِّ الْعَظيمِ» دئییله و دؤرد دفعه «اللّهُ اللّهُ رَبِّى لا اُشْرِكُ بِهِ شَيْئا»  دئییله و دؤرد دفعه‌ده «لا اُشْرِكُ بِرَبِّى اَحَدا» دئییله.

هابئله شیخ، جناب ابوالقاسم حسين بن رُوح‌دان نقل ائلیر کی بویوردو: « او گون 12 رکعت نماز قیلارسان و هر رکعتده حمد و راحت سوره‌لرین بیرینی اوخویارسان و تشهد سلامدان سونرا هر ایکی رکعت آراسیندا بئله دئیَرسن:

اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَريكٌ فى الْمُلْكِ

وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِىُّ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبيراً يا عُدَّتى فى مُدَّتى يا

صاحِبى فى شِدَّتى يا وَليّى فى نِعْمَتى يا غِياثى فى رَغْبَتى يا

نَجاحى فى حاجَتى يا حافِظى فى غَيْبَتى يا كافِىَّ فى وَحْدَتى يا

اُنْسى فى وَحْشَتى اَنْتَ السّاتِرُ عَوْرَتى فَلَكَ الْحَمْدُ واَنْتَ الْمُقيلُ

عَثْرَتى فَلَكَ الْحَمْدُ وَاَنْتَ الْمُنْعِشُ صَرْعَتى فَلَكَ الْحَمْدُ صَلِّ عَلى

مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاسْتُرْ عَوْرَتى وَآمِنْ رَوْعَتى وَاَقِلْنى عَثْرَتى

وَاصْفَحْ عَنْ جُرْمى وَتَجاوَزْ عَنْ سَيِّئاتى فى اَصْحابِ الْجَنَّةِ وَعْدَ

الصِّدْقِ الَّذى كانُوا يُوَعَدُونَ

هر نماز و دعادان قورتولاندان سونرا حمد، اخلاص، مُعَوَّذَتَيْن، قُلْ يا اَيُّهَا الْكافِرُونَ، اِنا اَنْزَلناهُ و آية الكرسى‌نی هر بیرینی یئددی مرتبه اوخویوب یئددی دفعه  «لا اِلهَ اِلا اللّهُ واللّهُ اَكْبَرُ وَسُبْحانَ اللّهِ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ» دئیَرسن. سونرا یئددی دفعه «اللّهُ اللّهُ رَبَّى لا اُشْرِكُ بِهِ شَيْئا» اوخویاندان سونرا ایسته‌دیگین دعانی ائلرسن.

+ نوشته شده در  سه شنبه ششم خرداد 1393ساعت 1:56 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

قولاق آسماق، حقیقتی اؤیرنمگین اساس تملیدیر

حقیقی فلسفه، بیزه دوزگون بیلمک اوچون داها چوخ ائشیتمگی اؤیره‌دیر. آیریلارین سؤزلرینی ائشیتمه‌دن دانیشا بیلمه‌ریک و صلحه چاتا بیلمه‌ریک.

صلحه چاتماق اوچون مقابل طرفی درک ائله‌مک لازمدیر. انسانی درک ائله‌مک، اونون سلیقه‌لرینی احتیاجلارینی نگرانلیقلارینی، اونون حقلرینی و نتیجه‌ده کثرتی درک ائله‌مک سعادته و کمالا ایشیقلی بیر یولدور. بونو درک ائله‌مک لازمدیر کی بوتون فرهنگلرین انسانلاری بیر اصیل و واحد حقیقتین ایشیقلاریدیلار کی هر بیرینه اهمیّت وئرمک لازمدیر.

بونو بیلمه‌دن کی بوتون انسانلار بیر غایت دالیسیجاندیلار و آنلادیقلاری قدر عزیز و احتراما لایقدیلر، و بونو بیلمه‌دن صلحه چاتماق اولماز. صلح هر شئیدن آرتیق انسانی آنلاماق و اونون عظمتینی و کرامتینی بیلمگه باغلیدیر. بو درین آنلاماغا چاتماق اوچون فلسفی تمل لازمدیر کی عقلی تفکّرو نتیجه وئرسین.

انسانین سعادتی آیریلارینی ائشیتمک و تانیماقلا میسّر اولار. اؤزگه‌نین نظرینی ائشیتمه‌دن دانیشا بیلمه‌ریک، حقیقی فلسفه بیزه داها آرتیق ائیشتمگی اؤرگدیر.

سؤز فقط دانیشیق دئییل بلکه حقیقتلری آیدینلاداندیر. آیریلاری ائشیتمگین صلح معنا تاپار و عیان اولار و دوام تاپار.

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم خرداد 1393ساعت 2:17 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

تورک طراح نظافتچی روبات دوزلتدی/ تادی هر یئری تمیزلیر

تورک محقق، سککیز آیاقدان الهام آلماقلا ائوین هر یئرینی تمیزله‌یه بیلن بیر نظافتچی روبات دوزلتدی.

مهرین وئردیگی خبره گؤره، «تادی» آدیندا بو روباتینهر بیرینده  29 سوران باجاسی و 22 بوخار وئرن باجاسی اولان دؤرد قولو وار.

اساس بدنه‌ده سو مخزنی و زیبیلی ییغماغا پاکت وار.

آیری نظافتچی روباتلار یالنیز صاف یئرلری تمیزله‌یه بیلسه‌ده تادی هر یئره سوزوب دیرماشا بیلر. حتی پرده‌لره‌ ده.

بو روباتین طراحی 21 یاشیندا اولان طراحلیق اؤیرنجیسی تورکیه‌لی «رعنا آلپر»دیر.

تادی پارچه و دؤشه‌مه نظافتچی‌سیدیر کی دؤرد قولونون کؤمگی ایله دیوارا چیخیب صندل، پرده و پنجره کیمی اوجا یئرلردن آسلانا بیلر.

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم خرداد 1393ساعت 2:13 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

فخ واقعه‌سی، امام موسی کاظمین (ع) تأیید ائله‌دیگی تکجه قیام

اماملاریمیز (ع) امام کاظمدن (ع) سونرا سیاست عرصه‌سینه قدم قویورلار و جماعته خلافتین فسادی باره‌ده خبردارلیق ائله‌ییب بیر عدّه‌نی خلافت دربارینا نفوذ ائتدیرمگه چالیشماقلا اسلاما ضربه وورولماغین قاباغینی آلماقلا عینی زماندا، اسلام فرهنگی‌نین یاییلماسینا زمینه یارادیردیلار.

امام کاظمین (ع) آدی، لقبی و نسبی

او حضرتین شریف آدی موسی جعفرین اوغلو، محمد باقرین اوغلو، علی زین العابدینین اوغلو، حسینین اوغلو، علی‌نین اوغلو، ابوطالبین اوغلودور. امام کاظم (ع) 128-جی هجری ایلین صفر آیی‌نین یئددی‌سینده مکه و مدینه آراسیندا یئرلشن «ابواء» کندینده دنیایه گؤز آچیب، مشهور نظره گؤره هجرتین 128-جی ایلینده هارون الرشیدین زندانیندا مسموم اولوب شهادته چاتدی. او حضرت بغدادین غربینده اولان قریش قبرستانینا معروف مقبره‌ده تورپاغا تاپیشیریلدی. ایندی او یئرین آدی کاظمین‌دیر. شیخ مفید دئییر: بو مقبره گئچمیشده بنی هاشم و قبیله و طایفا باشچیلاری‌نین قویلاندیغی یئریدی.

امام کاظمین (ع) آناسی حمیده بربریه ایدی. اونا حمیده مصفاه دا دئییلیب.

عبدصالح، کاظم، صابر و امین او حضرتین لقبلریندندیر کی اَن مشهورو کاظم دیر.

شیخ مفید یازیر: او حضرتین کنیه‌لریندن ابا ابراهیم، اباالحسن و اباعلی دیر. بعضیلری‌ده بیرینجی ابوالحسن، ابو ابراهیم و ابو اسماعیلی او حضرتین کنیه‌لریندن بیلیبلر.

امام موسی بن جعفر (ع) زمانینداکی خلیفه‌لر

امام کاظمین (ع) امامتی عباسی‌لارین خلافتی‌نین استقراری ایله عینی زماندا اولدو. امام اَن جبار و اَن ظالم خلیفه‌لرین حکومتده اولدوغو زمان امامته چاتدی. اونلارین حکومتلری داخلدن آرامشده ایدی و ایچریده هئچ مخالفت و ووروشماق یوخیدی. بو آرامش، خلیفه‌لره مخالفلرینی خفه‌له‌مگه و نظر آلتیندا ساخلاماغا امکان وئریردی.

امام کاظمین (ع) زمانیندا اولان خلیفه‌لر بونلاریدی:

منصور دوانیقی: قارداشی ابو عباس سفّاحدان سونرا عباسی‌لرین ایکینجی خلیفه‌سی ایدی. او پخیل‌لیگه و حسادته معروف ایدی و ائله بونا گؤره اونا دوانقی لقبی وئرمیشدیلر.

مهدی عباسی: حددن آرتیق عیّاشلیغا و لووغالیغا میلی واریدی. بو مسأله اوندا اوراجن ایدی کی اوغلو ابراهیم خواننده‌لرین رئسی و قیزی علیّه بغداد رقاصه‌لری‌نین بیری اولموشدو.

هادی عباسی: 25 یاشیندا حکومته چاتدی. او اهل بیتین (ع) باشدا گئدن دوشمنلریندن ساییلیر و شیعه‌لر و اهل بیت (ع) اونون زمانیندا اَن چتین گونلرینی یاشادیلار.

مشهور تاریخچی مسعودی، «مروح الذهب» کتابیندا هادی عباسی باره‌سینده یازیر: «. . . داش اورکلی، بد اخلاق و خصلتی پیس ایدی». علوی‌لر و بنی هاشمین رهبرلیگی آلتیندا اولان قیاملار اونون زمانیندا اولدو. حسین بن علی رهبرلیگی ایله باش وئرن «فخ» قیامی او زمانین معروف قیاملاریندان ساییلیر. امام کاظم (ع) بو قیامی تأیید بویورموشدولار. ائله‌ کی قیامین رهبری «حسین بن علی»یه شهادت بشارتی وئریب اونو مقاومت و صبره چاغیرمیشدیلار. حضرت اونا بئله بویوردو: سن اؤلدوروله‌جکسن، یاخشی ساواش، چونکی سنین قاباغیندا اولان قوم و قوشون فاسقدیلر . . .» و ائله بو مسأله فخ قیامینی علوی‌لرین عباسی‌لر علیهینه اولان قیاملاری‌نین اَن سالمی ائله‌ییب.

هارون الرشید: او، مال ییغماق، اسراف، حرم سرا ساخلاماق، رقاصه‌لره باش قوشماغا معروف ایدی. اماملارا و بنی هاشم سیدلرینه خصومتی و دوشمنچی‌لیغی آخر حدّه چاتدیرمیشدی و اونلارین آرادان آپارماسینا چالیشیردی. امام موسی بن جعفرین (ع) دفعه‌لرله زندانا سالینماسی و او حضرتین سندی بن شاهکین الی ایله شهادتی بو خصومتلرین بیر نمونه‌سیدیر.

امام موسی کاظمین (ع) هارون الرشید قاباغیندا موضع توتماسی

هارون داش اورکلی‌لیگه و قساوته و علوی‌لرله دوشمنچیلیگه مشهور اولسا دا امام کاظم (ع) اونا هئچ اهمیّت وئرمزدی و اوندان هئچ قورخوسو یوخیدی و اونون قاباغیندا سونسوز عزّت و شجاعتله دایاناردی و مسئولیتی یولوندا اصلاً دالی اوتورمازدی. بو باره‌ده تاریخده چوخلو نمونه‌لر وار کی آشاغیدا نئچه نمونه‌سینه اشاره ائدیریک:

هارون الرشید و پیغمبره (ص) منسوب اولماق ادعاسی

خطیب بغدادی اؤز تاریخ کتابیندا یازیر: «هارون الرشید پیغمبر (ص) مرقدی و کعبه زیارتینه گئتمیشدی. قریشدن، قبیله باشچیلاریندان و امام موسی کاظم (ع) اوننا بیرلیکده ایدیلر. هارون پیغمبرین (ص) مزارینا چاتاندا دئدی: «سلام سنه ای رسول الله ! سلام سنه ای عمی اوغلو !» او بونو دئمکله اطرافداکیلارا فخر ساتماق ایسته‌ییردی. بو آندا امام موسی بن جعفر (ع) پیغمبرین (ص) قبرینه یاخینلاشیب دئدی: « سلام اولوسن سنه آتا !» رشیدین قیافه‌سی پؤرتلدی و دئدی: «حقیقی افتخار بودور ای ابولحسن».

امام کاظمین (ع) فدکین حدّ و مرزینی ترسیم ائتمه‌سی

زمخشری یازیر: هارون الرشید امام موسی بن جعفره (ع) عرض ائله‌دی: «یا ابالحسن! فدکین حدّ مرزینی بللی ائله کی اونو سیزه قایتاریم». حضرت بو ایشی گؤره‌مکدن امتناع ائله‌دی آما هارون ال چکمه‌دی. بو آندا امام کاظم (ع) بویوردو: « من اونون حقیقی حد مرزینی بللی ائله‌رم آما سن اونو قایتارمازسان». هارون دئدی: « مگر اونون حد مرزی هارداندی؟ جدّی‌نین حقّی اوچون اونو بللی ائله» سونرا امام بویوردو: «بیرینجی مرزی عدنه‌جندی». بو آندا هارونون رنگی دَیشدی. دئدی: «ادامه وئر» امام بویوردو: «ایکینجی مرزی سمرقنددی». بونو ائشیتمکله قیافه‌سی قارالدی. امام بویوردو: «اوچونجو مرزی آفریقادی» رنگی قارالدی. دئدی دالیسینی دئ. امام بویوردو: «دؤردونجو مرزی خزر و آذربایجاندی» بورا یئتیشنده هارون دئدی: «بویور منیم یئریمده اوتور ! بئله‌لیکله بیزه بیر شئی قالماز !» اما بویوردو: سنه دئدیم کی فدک حدّینی بللی ائله‌سم اونو بیزه قایتارمازسان». ائله بوردایدیکی هارون او حضرتی شهید ائله‌مک فکرینه دوشدو.

رسول الله ایله(ص) نسبت ثابت ائتمه‌سی

نقل اولوب بیر گون هارون امام کاظمدن (ع) سوروشدو: «سیز نئجه رسول الله‌ین اولادی اولماق ادعاسی ائلیرسیز، بیر حالدا کی علی‌نین اولادیسیز. کیشی آتاسی طرفدن جدّینه منسوب اولار آناسی طرفیندن یوخ». امام (ع) بو مبارک آیه‌نی قرائت بویوردو: « . . .و اونون اولادیندان، داود و سلیمان و ایّوب و یوسف و موسی و هارونو (هدایت ائتدیک) بئله‌لیکله خیّر انسانلارا اجر وئردیک ! و (هابئله) زکریّا و یحیی و عیسی و الیاس هامیسی صالحلردن ایدیلر». بیر حالداکی عیسی‌نین (ع) آتاسی یوخدور و او آنا طرفیندن پیغمبرلره منسوب اولور. بئله‌لیکله بیز، آنامیز حضرت زهرا (س) واسطه‌سی ایله پیغمبرین (ص) اولادینا ملحق اولوروق. هابئله الله تعالی بویوروب: « (عیسی) باره‌سینده سنه علم چاتاندان سونرا (یئنه) بیر عدّه سن ایله ساواشماغا و دلیل گتیرمگه ال وورارلار، اونلارا دئ: گلین بیز اؤز اوشاقلاریمیزی و سیز اؤز اوشاقلاریزی چاغیرین. بیز اؤز آروادلارمیزی چاغیراق سیز ده اؤز آروادلاریزی، بیز اؤزوموزو و سیز اؤزوزو چاغیراق، اوندا مباهله ائدک و الله‌ین لعنتینی یالانچیلارا یوللایاق». رسول الله (ص) مباهله گونو علی، فاطمه، حسن و سیندن سونرا هئچ کسی چاغیرمادی. پس حسن و حسین پیغمبرین (ص) اولادی ساییلیرلار.

 فخ واقعه‌سی‌نین امام موسی کاظم (ع) طرفیندن تأیید اولونماسی

فخ واقعه‌سی علوی‌لرین بیر عده‌سی‌نین عباسیلرین علیهینه قیاملاریندان بیریدیر. بو قیام امام حسن مجتبی‌نین (ع) نواده‌لریندن اولان حسین بن علی بن حسن مثلث بن حسن مثنى بن حسن رهبرلیگی آلتیندا باش توتدو.

فخ، مکّه‌ده الزاهریه‌ وادی‌سیدن قاباق یئرلشیر. بو وادی مکه‌نین گیره‌جگینده (تنعیم مسجدی) یئرلشیر و فخ قیامی‌نین یوزدن آرتیق شهیدی بوردا دفن اولونوب. فخر واقعه‌سی تاریخچیلرین چوخونون یازدیغینا گؤره یوم الترویه گونو 169-جو ایلین ذی‌حجه آیی‌نین سککیزینده باش وئردی. بو قیام هادی عباسی زمانی باش توتدو.

سفّاحین اؤلومدن سونرا منصور دوانیقی‌نین خلافتی‌نین باشلاماسی ایله عباسی‌لر و علوی‌لر آراسیندا اختلاف شدّتلندی و زمان حاکملری قدارلیقلا مبارز علوی‌لری سرکوب ائله‌دیلر. عباسی خلیفه‌لر مدینه حاکملرینی اهل بیت دشمنلریندن سئچمکله علوی‌لره فشار گتیریردیلر و هادی عباسی زمانی بو فشارلار دوام ائله‌دی و اهل بیتین (ع) آند ایچمیش دوشمنلریندن اولان عمر بن عبدالعزیز بن عبیدالله‌ی (عمر بن خطابین نواده‌لریندن) مدینه‌یه حاکم کسدی.

بو قیامدا حسین بن علی نین  (صاحب فخ شهیدی) بوتون دوستلاری شهید اولدولار. بدنلری ترک ائدیلیب باشلاری کسیلدی. بو قیامدا علوی‌لرین چوخو شهید اولدولار. حسین بن علی (فخ شهیدی) 26 یاشیندا شهید اولدو. آما اونون بعضی دوستلاری اطرافا قاچدی. ادریس بن عبدالله مغربه گئدیب ادارسه حکومتی‌نین بناسینی قویدو و یحیی بن عبدالله دیلمه گئدیب اوردا قیام ائله‌دی.

امام علی‌نین (ع) اولادلاریندان چوخو حاضر اولان بیر مجلسه فخ شهیدلری‌نین باشلارینی تاماشایا قویدولار. امام کاظمدن (ع) سونرا هئچ کس بیر سؤز دئمه‌دی. امام کاظم حسین بن علی‌نین باشینی گؤرنده بویوردو: « انا لله و انّا الیه راجعون الله‌دانوق و اونا طرف قاییداجاییق. آند اولسون الله‌ا کی (حسین) مسلمان و دوز انسان کیمی شهید اولوب. چوخ اوروج توتاردی و گئجه‌لری آییق قالاردی و امر به معروف و نهی از منکر ائلردی. اونون طایفاسیندا اونون تایی یوخیدی».

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم خرداد 1393ساعت 1:34 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

فلسفه، صلح مسأله‌سینه لاقید قالا بیلمز

کانتدان قاباق چوخ آز فیلسوف صلح مسأله‌سینه لاقید قالمیشدی. افلاطون، آگوستین، بیکن، هابز و هابئله هگل و چوخلاری‌نین اساس فکرلری صلح و انسانلارین باریش ایچینده یاشاماسی اولوب. چونکی فلسفه بو مسأله‌یه لاقید قالا بیلمزدی و ایندیده اونا دقّتسیز اولا بیلمز. بونا گؤره کی صلح اخلاق، فضیلت، حق و حقوق و انسانی غایتلرله ایچ ایچه‌دیر.

بو گون امنیّت، حقوق، نظم، ساغلاملیق کیمی مفهوملارین جهانی سؤزو ایله بیرلیکده ایشلنمه‌لری چوخ رایج اولوب. اسکندرین «جهان وطن» ایده‌سیندن میلادی ایلین 11-جی عصرینه قدر کی مسیحیت عالمینده «جهانی دین» مفهومو مطرح اولدو هئچ کس جهانی اولماقدان دانیشمادی آما بو گون انسانلار هر بیر شئیین جهانی‌سینه دوشونورلر.

جهانی صلح باره‌ده بیرینجی رساله‌نی 18-جی عصرین اوّل‌لرینده «قالارگی صلح باره‌سینده» عنوانیندا کانت یازمیشدی. البته بو رساله‌ده کانتین نظری قایناغی هم فرانسه انقلابی‌نین هدفلری و هم اونون انسان شناسی مبنالاریدی.

مسأله بوردادیر که جهانی صلح هانسی هدفه گؤره و نه‌یه خاطردیر؟ فیلسوفلار صلحی اخلاقیات و انسان کمالی مسیرینده بیلیبلر آما اونا ابزار و وسیله کیمی باخماق بیر سئری قدرت صاحبلری‌نین خیردا هدفلرینه چاتماغا وسیله ائلیر. بو گونون فیلسوفلاریندان بو انتظار وار کی صلح مسأله‌سینی غیر اخلاقی و منفعت دالیسیجان اولماق کیمی مقوله‌لردن آریتلاسینلار و اونو انسان سعادتی و کمالی مسیرینده تعریفله‌سینلر.

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم خرداد 1393ساعت 10:43 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اوشاقلار مستقل‌لیک آختارماقلا عینی زماندا عنادکار اولورلار

اوشاقلار ایکی یاشیندان سونرا مستقل اولماغا میل‌لی اولورلار و آتا آنا بونو نظره آلاراق شرایطی تنظیمله‌مه‌دیلر. مستقل‌لیک حسّی اوشاقدا عنادکارلیقلا عینی زماندا باشلار. بو اساسدا اوشاغین بو یاشدا اولان عنادکارلیغینی والدین اونلارلا مخالف اولما معناسینا آنلاماسینلار بلکه بو، اوشاغاین بؤیومه پروسئسینده بیر مرحله کیمی نظرده آلینمالیدیر.

اوشاقلاردا مسئولیّت حسّینی گوجلندیرمکدن اؤترو گوجلری چاتدیغی قدر اونلارا مسئولیّت وئرمک لازمدیر. حتی ایکی – اوچ یاش آرالاریندا یاواش- یاواش اونلارین اوتاقلارینی آییرماق یاخشی اولار. آما بعضی اوشاقلار دا اولور کی بو یاشدا مستقل اولا بیلمیرلر و اونلارا داها آرتیق زمان وئرمک لازمدیر.

جامعه‌میزده اولان تک اوشاقلیق مشکلونه گؤره والدینین ایشی بیر آز چتین اولور و اونلار اوشاقلارینا اولان اعتمادلارینی چوخالدیب باشاردیقجا اوزاقدان- اوزاغا اونلاری نظر آلتیندا ساخلامالیدیلار و اونلارا مستقل اولماق امکانینی یاراتمالیدیرلار.

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم خرداد 1393ساعت 10:39 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

قرآنا اینانماق انسانی پیسلیکلردن ساخلار

قرآنا اینانان انسان نمازا لازمی قدر اهمیّت وئرر و نماز اونو پیسلیکلردن و چیرکینلیکلردن اوزاق ساخلار.

جامعه‌نین مشکل‌لرینی حل ائله‌مک اوچون اونلاری یاراندیغی نقطه‌دن درمان ائله‌مک لازمدی. مشکل‌لری و اونلارین یارانما علّتلرینی بیلسک اونلارین حلّینه موفّق اولا بیلریک. قرآنین تأکید ائله‌دیگی مسأله‌لرین بیری ‌ده فرهنگی مسأله‌ و نمونه گؤتورمک مسأله‌سیدیر.

عربلرین بیر مثلی وار دئییر: «الناس علی دین ملوکهم». جامعه‌ده بیر سئری نمونه‌لر وار کی جماعت اونلارا اسوه و نمونه کیمی باخار؛ اؤلکه مسئوللاری، روحانیلر، ورزشکارلار و سایر. بئله انسانلارین پاک و دوزگون اولماسی جامعه‌نین مثبت طرفه گئتمه‌سینه سبب اولار. جامعه‌نین اصلاحی بوردان باشلانسا، نمونه و الگو اولان انسانلارین دانیشیغی، عملی، اؤزگه‌نین حقّینی رعایت ائله‌مگی، امانت‌دارلیغی و ظاهری دوزگون اولسا جماعتین فرهنگی مثبت معنادا دَییشر.

جامعه‌ده اولان بوشانما، خشونت، قتل و آیری مشکل‌لری قرآن ایله حل ائتمک اولار. بونلارین یارانماسی‌نین اساس سببی قرآن تعلیماتیندان اوزاق اولماقدیر. ایندی بو اوزاق اولماق اولا بیلر قرآنی دانماقلا اولسون و یا ظاهرده قرآن اوخویوب عملده اونون ترسینه عمل ائله‌مکله اولسون.

یوخسا بیری دوغرودان قرآنا اینانسا، و نماز قیلماغین شرایطینی یئرینه یئتیرسه هئچ کسین حقّینی یئمز، هئچ کسه ظلم ائله‌مز، یئدیگی‌نین حرام حلال‌لیغینا فکر وئرر و بئله‌لیکله بوتون پیسلیکلردن اوزاق اولار. چونکی نمازین شرایطینده وار کی انسانین دوردوغو یئر، دستاماز آلدیغی و گئیدیگی پالتار غصب اولماسین یعنی اؤزگه‌نین مالیندان اولماسین. بیر انسان گونده 5 دفعه بو شرایطی رعایت ائله‌سه البته کی اوندا بئله اولماق یعنی یالنیز حلال نعمتلردن استفاده ائله‌مک عادتی یارانار.

+ نوشته شده در  شنبه سوم خرداد 1393ساعت 9:4 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

اؤلکه‌میزه مظفرالدین شاهین واسطه‌سی ایله ماشینین گلمه‌سی

ایران محروسه مملکتلرینه داخل اولان ایلک ماشینلار، مظفرالدین شاهین امری ایله 1280-جی ایلینده بلژیکین بروکسلیندن آلیندی. بو ماشینلار داش کؤمورله ایشلیردیلر. سونرالار فرانسه‌دن ده ایکی رنو ماشینی آلیندی آما اونلارین عاقبتی قاباقکی ماشینلارا تای خوش اولمادی. اونلار روسیه و خزر یولو ایله اؤلکه‌میزه داخل اولدو آما اونلارین بیری انزلی-تهران یولوندا خراب اولوب فقط بیری ساغ سالم تهرانا یئتیشدی.

مظفرالدین شاهدان سونرا محمد علی شاه دا اؤلکه‌میزه ماشین گتیردی. بیر گون او فایتونلا بیر یئره گئده‌جگیدی کی بیر توطئه‌دن خبردار اولور و فایتون عوضینه ماشینلا گئدیر. یولدا یعنی مسعودیه عمارتین قاباغیندا اونون فایتونونا ال بومبی آتیرلار آما شاهین اوندا اولمادیغی اوچون اونا بیر اتفاق دوشمور.

+ نوشته شده در  شنبه سوم خرداد 1393ساعت 8:50 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

«بياض قالا» روماني تبريزده «نباتي» نشرياتي طرفيندن ياييلدي


http://din-xadimi.arzublog.com/uploads/din-xadimi/beyaz_qala.jpgاورهان پاموكون «بياض قالا» روماني آذربايجان توركجه سينده تبريزده «نباتي» نشرياتي طرفيندن ياييلدي. كتابي خانم رباب حيدرزاد آذربايجان تورکجه سينه چئويريب.

بو رومانين ايكي اساس قهرمانلاري: 1.عثمانلي لارا اسير دوشموش بير بيزانسلي و 2.عثمانلي درباري نين عالمي ديلر.
«بياض قالا» رومانيندا بيزيم اؤيرشديگيميز سنّتي شرق-غرب مسأله‌سي بعضي مقاملاردا اويونا چئوريلير. و يازار اونو ادعا ائتمگه چاليشير كي، بؤيوك انسان اوچون بو توققوشما‌لار يوخدور. شرق-غرب دَيري يوخدور، ساده‌جه دَير وار و بؤيوك انسان يالنيز اؤز دنياسيني دوشونوب آدديم آتير. شرق-غرب مسأله‌سي ايكي انسان آراسيندا اؤز حلّيني تاپير. (بلكه ده، تاپمير). يعني، جهاني‌لشمه رژيميني بئله فردلر اداره ائدير. بوتون عمومي مسأله‌لر ده فردلرين مناسبتيندن دوغور و آرادان گئدير. اونا گؤره اورهان پاموك عموميّتده، مدنيتلرين قارشيلاشماسيندان بير قدر سوووشا‌راق، ايكي انسان آراسيندا چيخيش يولو آختارير.
رومان ايكي اوخشار انساندان بحث ائدير. ايكي آيري-آيري «مدني قطب» ون آداملاري بير-بيري‌نين سنّتلرينه، عادتلرينه بير قدر خور باخيرلار. غربلي شرقده قالسا بئله، يئنه ده، شرقلي اولا بيلمير. شرق و غرب مدنيتي بير-بيري‌نين ايچينده اريمه‌ديگيندن بو بئله اولور. اثرده كؤله و آغا مناسبتي وار. بو ايكي آيري-آيري مدنيتين مناسبتي كيمي تظاهر اولونور. آما مناسبت فرقلي و ياد مناسبتدير. كؤله آغا‌سيز ضعيفدير. آغا دا كؤله‌سيز.
کتاب رقعی قطعده 156 صفحه ده و 7000 تومن قیمتله حاضرلانیب.

ياييم مركزلري:
1. تبريز. شهريار تجارت مركزي. نباتي نشرياتي (تهراندا اولان 10-20 گونلرینده، کتاب سرگیسینده ده اولاجاق)

2. تبريز. گولوستان باغي فرهنگي علمي دائمي كتاب سرگيسي. غرفه 22

+ نوشته شده در  جمعه پنجم اردیبهشت 1393ساعت 6:27 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه نین تورکجه ترجمه سی یاخیندا چاپ اولور


نهج البلاغه نین تورکجه ترجمه سی انشاءالله یاخین گله جکده کتاب فورموندا ایشیق اوزو گؤره جک. بو کتاب اوچ (حکمتلر، مکتوبلار و خطبه لر) بؤلومده چاپا حاضرلانیر کی ایلک اولاراق حکمتلر بؤلومو «حکمت دریاسیندان اینجیلر» آدیندا نباتی نشریّاتی طرفیندن چاپ اولاجاق.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:23 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 09


دوققوزونجو بؤلوم

آرتیق کتابیمین آخرینا چاتمیشام. بلکه ده، عقل‌لی اوخوجولاریم، اصلینده، اثریمین چوخدان قورتاردیغینا قرار وئره‌رک اونو آرتیق اللریندن توللاییبلار دا. بیر وقتلر من ده عینی جور دوشونوردوم، ایللر اول یازدیغیم بو صفحه‌لری بیر ده تکرار اوخوماماغا قرارلی اولا‌راق بیر گوشهیه توللامیشدیم. او وقتلر عقلیمه، پادشاه اوچون یوخ، اؤزوم اوچون لذتله اویدوردوغوم دیگر اثرلره، آلوده اولوب اونلارین آراسینا قاریشان بیر تاجرله، هئچ گؤرمه‌دیگیم اؤلکه‌لرین کیمسهسیز چؤل‌لرینده و بوزلو مئشه‌لرینده باش وئرن عشق احوالاتلارینا آلوده ائتمک فکرینه دوشموشدوم، بو کتابی، بو احوالاتی اونوتماق ایسته‌ییردیم. ائشیتدیگیم او قدر سؤز صحبتدن، یاشادیغیم او قدر شئیلردن سونرا، چوخ دا آسان اولمایاجاغینی بیلدیگیم بو ایشی، بلکه ده، باجاراجاقدیم، آما ایکی هفته اول منی گؤرمگه گلن بیر قوناغیمین سؤزلرینه آلدانا‌راق کتابی یئنیدن اورتایا چیخارتدیم. بو گون ان سئودیگیم کتابیمین بو کتاب اولدوغونا آرتیق اینانیرام، اونو لازم اولان طرزده، ایسته‌دیگیم کیمی، آرزوسوندا اولدوغوم کیمی بیتیره‌جه‌یم. کتابیمی یازیب قورتارماق اوچون آرخاسینا گئچدیگیم کهنه میزمیزدن، جنّت‌حصاردان دوروب استانبولا گئدن کیچیک بیر یئلکنلی گمینی، اوزاقداکی زیتونلوقلارین ایچینده‌کی دییرمانلاردان بیرینی، باغچانین آشاغی حصّه‌سینده‌کی، انجیر آغاجلارینین آراسیندا ایته‌لشه‌رک اوینایان اوشاقلاری، استانبولدان گبزه اراضیسینه داخل اولان توزلو یولو گؤروردوم. یولدان قاردا-قیشدا چوخ دا گئچن اولمور، بهاردا و یایدا، شرقه، آنادولویا، بغدادا، شاما گئدن کاروانلاری گؤرورم، ان چوخ آغیر-آغیر ایره‌لیله‌ین او سینیق-سالخاق اؤکوز آرابالار گئچیر، بعضاً ده اوزاقدان پالتارینی دقیق سئچه بیلمه‌دیگیم بیر آتلینی گؤره‌رک هیجانلانیرام، آما یاخینلاشدیقجا مسافرین منیم یانیما گلمه‌دیگینی باشا دوشورم. سون وقتلر هئچ کس گلمیر، آرتیق بیلیرم کی، هئچ گلمه‌یه‌جکلر ده. آما شکایتچی دئییلم، تنها‌لیق آدلی بیر دردیم یوخدو. باش منجّم اولدوغوم ایللرده چوخ پول توپلادیم، ائولندیم، دؤرد اوشاغیم وار، بلکه ده ایشیمین منه قازاندیردیغی اوزاق گؤرنلیکله فلاکتلری اوّلجه‌دن گؤره‌رک وقتینده ایشیمدن اوزاقلاشدیم: سلطانین اوردوسو «وین»ـه گئتمهمیش، مغلوبیتلرین غضبیله اطرافینداکی تلخکلرین، مندن سونراکی باش منجّمین بوینو وورولمامیش، حیوانلارا هوسکار اولان پادشاهیمیز تختدن سالینمامیشدان چوخ اول، بوراگبزه‌یه قاچدیم، بو ائوی تیکدیریب، خوشلادیغیم کتابلاریم، اوشاقلاریم و بیر-ایکی آدامیملا بورا کؤچدوم. باش منجّم اولاندا ائولندیگیم حیات یولداشیم مندن چوخ بالاجادی، ائو ایشلریندن چوخ یاخشی باشی چیخیر، بوتون ائوی، باشقا خیردا-پارا ایشلریمی او اداره ائدیر، یئتمیش یاشینا نردیوان سؤیکه‌ین منی ده کتابلاریمی یازیم و خیالا دالیم دئیه بوتون گونو بو اوتاقدا تک قویور. بئله‌لیکله، اثریمه و حیاتیما مناسب بیر سونلوق تاپماق اوچون اونو دویونجا دوشونورم. حال بوکی، اوّلکی ایللرده چالیشیردیم کی، بونو هئچ ائتمهیم. بیر-ایکی دفعه پادشاه اوندان دانیشماق ایسته‌ینده، منیم بو موضوعنو هئچ خوشلامایاجاغیمی گؤرموشدو. ظنّیمجه، او دا بو وضعیتدن راضی ایدی، ساده‌جه ماراقلانیردی، آما بیلمه‌دیم کی، نهیین اونو نه قدر ماراقلاندیردیغینی هئچ وقت دقیق بیلمه‌دیم. اول‌لر منه دئمیشدی کی، اوندان تأثیرلندیگیم و اوندان اؤیرندیگیم اوچون گرک اونو هئچ وقت اونوتماییم. او وقتلر اونا تقدیم ائله‌دیگیم بوتون او کتابلاری، تقویملری، قناعتلری اونون یازدیغینی لاپ اوّلجه‌دن بیلیرمیش، بونو ائوده باتاقلیغا باتا‌راق قالان سلاحیمیزین پلانلاری ایله اللشنده ده اونا بو سؤزلری دئییب، اونون دا منه، عیناً منیم اونا هر شئیی دانیشدیغیم کیمی، بونلاری دانیشدیغینی دا بیلیرمیش. بلکه ده، او وقتلر، ایکیمیز ده کلفین اوجونو تام ایتیرمهمیشدیک، آما سلطانین ایشینی داها اعتبارلی توتدوغونو بیلیردیم. پادشاهین مندن داها ضیالی اولدوغونو، بیلینمه‌لی اولان هر شئیی بیلدیگینی، منی اله آلماق اوچون اویون اوینادیغینی او وقت دوشونوردوم. بلکه ده، باتاقلیقدا راستلاشدیغیمیز تخریباتدان و نحسلیک حقّینده دئییلنلردن غضب‌لنن عسکرلرین حرصیندن منی خلاص ائله‌دیگی اوچون اونا اولان منّت بورجومون دا بونا تأثیری واردی. چونکی کافرین قاچدیغینی اؤیرننده عسکرلرین بعضیلری منیم باشیمی ایسته‌میشدیلر. اوّلکی ایللرده آچیق شکلده سوروشسایدی، ظنّیمجه، سلطانا هر شئیی دانیشاجاقدیم. او وقتلر آرتیق منیم من اولمادیغیم حقّینده گزن سؤز-صحبتلر ده چیخمامیشدی، باش وئرنلری کیمینلهسه دانیشماق ایسته‌ییردیم و اوندان اؤترو داریخیردیم. اوزون ایللر بیرگه یاشادیغیمیز ائوده تک قالماق عصبلریمی داها دا پوزدو. جیبلریم پوللا دولویدو، اسیر بازارینا آیاغیم او زمانلاردا اؤیرشمیشدی، آختاردیغیمی تاپانا قدر آیلارلا اورا گئدیب گلدیم. نهایت، منه ده، اونا دا اوخشامایان بیر مظلومو پوللا آلیب ائوه گتیردیم. گئجه اونا، منه هر شئیی اؤیرتمگینی، اؤلکهسی و گئچمیشی حقده دانیشماسینی، ان واجبی پیس عمل‌لرینی آچیب آغارتماسینی دئینده، اونو آینانین قاباغینا چکنده مندن قورخدو. چوخ پیس گئجهیدی، مظلوما یازیغیم گلدی، سحری گون آزاد ائده‌جکدیم، بئینیمین قوردو ترپندی، آپاریب قول بازاریندا قایتاردیم. سونرا ائولنمگه قرار وئره‌رک محله‌یه خبر یایدیم. ان آخیردا منی ده اؤزلرینه اوخشادا‌جاقلارینی، کوچه‌یه راحتلیق گلهجگینی دوشوندوکلری اوچون سئوینجله گلدیلر. من ده اونلارا اوخشاماقدان ممنون ایدیم، نیکبین ایدیم، سؤز-صحبتین قورتاردیغینی، ایللردیر پادشاهیما احوالاتلار اویدوروب راحتلیقلا یاشایاجاغیمی دوشونوردوم. حیات یولداشیمی دقتله سئچدیم، او، گئجه‌لری منیم اوچون عود چالاردی. سؤز-صحبتلر تازادان باشلایاندا، اوّلجه ظنّ ائله‌دیم کی، بو پادشاهین اویونودور، دوشونوردوم کی، ناراحتلیغیما گؤز قویماغی، منی تعجبلندیرن سوال‌لار وئرمگی چوخ خوشلاییر. ایلک باخیشدا، منه غفیلدن -«اؤزوموزو تانییریقمی، انسان گرک کیم اولدوغونو یاخشی بیله» بو کیمی سؤزلر دئینده چوخ دا ناراحت اولمامیشدیم، بو عصبلری پوزان سوال‌لاری، اطرافینا تازادان توپلاماغا باشلادیغی او تلخکلر آراسینداکی یونان فلسفه‌سینه ماراغی اولان چوخبیلمیشدن اؤیرنیب ایناندیغینی دوشونوردوم. بو حقده نه‌سه یازماغیمی ایسته‌ینده، اونا، اؤزلری اوستونده چوخ دا دایانمادیقلاری و کیم اولدوقلارینی هئچ بیلمهدیکلری اوچون خوشبخت شن جئیرانلار و سئرچه‌لر حقّینده اولان سونونجو کتابیمی تقدیم ائله‌دیم. کتابی دقتله یاناشا‌راق، لذتله اوخودوغونو اؤیرننده بیر قدر راحتلاشدیم، آما سؤز-صحبتلر منیم ده قولاغیما گلیب چاتیردی. گویا سلطانی آخماق حساب ائله‌ییرممیش، چونکی یئرینه گئچدیگیم هئچ بیر آداما اوخشامیرمیش، او داها ضعیف و اینجیمیش، منسه گومبولاممیش: اونون بیلدیگی هر شئیی من هئچ وقت بیلمیه‌جیگمی دئینده یالان دئدیگیمی باشا دوشوبلر، نه واخسا محاربه وقتی من ده نحوسته اونلاری مبتلا ائدندن سونرا قاچا‌جاق، اونون ائله‌دیگی کیمی دؤیوش سرّینی دوشمنه وئره‌رک مغلوبیتی آسانلاشدیراجاقدیم. ظنّیمجه، سلطانین یایدیغی بو سؤز-صحبتلردن قورونماق اوچون اَلیمی-آیاغیمی تفریحدن چکدیم، اورتا‌لیقدا چوخ دا گؤرونمه‌دیم، آریقلادیم و او سون گئجه پادشاهین چادیریندا دانیشیلانلاری دقتله آراشدیرا‌راق اؤیرندیم. آروادیم دال به دال اوشاقلار دوغوردو، گلیریم ده یاخشی ایدی، سؤز-صحبتلری، اونو، گئچمیشی اونودوب خوشبختلیکله ایشیمه دوام ائله‌مک ایسته‌ییردیم. یئددی ایله یاخین دؤزدوم، عصبلریم داها ساغلام اولسایدی و ان واجبی، سلطانین اطرافینداکی آداملارین بعضیلرینین اوزاقلاشدیریلاجاغینی سئزمهسهیدیم، بلکه، آخرا قدر ده گئدردیم، چونکی اونو اونودا‌راق پادشاهین منه آچدیغی قاپیلاردان گئچه-گئچه اونوتماق ایسته‌دیگیم او اوّلکی منیمه بورونموشدوم. آرتیق اول‌لر منی ناراحت ائله‌ین شخصیت مسأله‌لرینه ده داها پیشمیش جوابلار وئریردیم. دئییردیم کی، «انسانین کیم اولدوغونون نه اؤنمی وار، واجب اولان ائتدیکلریمیز و ائده‌جکلریمیزدی». پادشاه، ظنّیمجه، اورگیمه بو اصوللا یول تاپدی! مندن اونون قاچدیغی اؤلکه، ایتالیا حقّینده دانیشماغیمی ایسته‌ینده، چوخ دا معلوماتیمین اولمادیغنی دئینده عصبیلشدی: او منه هر شئیی دانیشماغینی سلطانا دا دئییب، هم ده دئییردی کی، نیه قورخورسان، اونون دانیشدیقلارینی خاطرلاماغیم بونون اوچون کفایتدیر. بئله‌لیکله، اونون اوشاقلیغینی و بیر قیسمینی بو کتابیمدا یازدیغیم گؤزل خاطره‌لرینی، سلطانا بیر-بیر تازادان دانیشدیم. لاپ اول‌لر عصبلریم چوخ دا پوزولمامیشدی، سلطان منه لازم اولان شکلده، باشقاسیندان ائشیتدیگی حادثهنی دانیشان بیر آداما قولاق آسان کیمی قولاق آسیردی، آما سونراکی ایللرده داها دقّتجیل اولدو، دانیشدیقلاریما آرتیق اونا قولاق آسان کیمی قولاق آسیردی، آما اونون بیله-بیله‌جگی جزئیّاتلاری سوروشاندان سونرا مندن خواهش ائله‌دی کی، قورخماییم عقلیمه گلن جوابی وئریم: باجیمین ککهلهمگی هانسی حادثه‌دن سونرا باشلامیشدی، پادوا دانشگاهینا نییه قبول اولونمامیشدیم، ونیزده سیر ائله‌دیگی آتشفشانلیقدا بؤیوک قارداشی هانسی رنگده پالتار گئیینمیشدی؟ بو جرئیّاتلاری، اؤز باشیما گلمیش کیمی پادشاها دانیشارکن، یا دا بیر قاییق گزینتیسینده، یا دا قورباغا‌لارلا دولو اولان سو زنبقلری اولان حوضون یانیندا، یا دا ادبسیز میمونلارین گوموش قفسلرینین قاباغیندا، یا دا بیر وقتلر بیرلیکده گزدیکلری اوچون اورتاق خاطره‌لری ایله زنگین اولان او باغچا‌لارین بیرینده اولوردوق. او وقت حکایه‌لردن و حافظهمیزین باغچاسیندا آچان چیچکلرین اویونوندان خوشو گلن پادشاه، منه لاپ یاخینلاشیر، بیزه خیانت ائدن کهنه بیر دوستو آختاریرمیش کیمی اوندان دانیشاردی: او وقتلر اونون قاچماغینین یاخشی بیر حال اولدوغونو، یوخسا اونو او قدر مشغول ائتمه‌سینه باخمایا‌راق، حیاسیزلیغینا دؤزه بیلمه‌ییب اونو اؤلدورمگی چوخ دوشوندوگونو دئدی. سونرا هانسیمیز حقّینده دانیشدیغینی تام معیّن‌لشدیره بیلمه‌دیگیم اوچون، منی قورخودان بعضی شئیلری ایضاح ائله‌دی، آما حدتله یوخ، خوش-خوش دانیشیردی. بعضی وقتلر اؤزونو بیلمهمزلیگه وورماغینا دؤزه بیلمه‌ییب اونو اؤلدورهجگیمدن قورخدوغو گونلر اولوب، آخرینجی گئجه ده آز قالا جلّادلاری چاغیرتدیریرمیش! سونرا منه دئدی: سن حیاسیز دئییلسن، آما اؤزونو دنیانین ان عقل‌لی، ان باجاریقلی انسانی ظنّ ائدیرسن، طاعونون دهشتینی اؤز خیرین اوچون استفاده ائلهمزسن، کاغذا یازیلان اوشاق شاهلارین احوالاتلاری ایله گئجه‌لر هئچ کسین یوخوسونو قاچیرتمازسان: سلطانین یوخولارینا قولاق آساندان سونرا ائوه قاچیب اونو اله سالارکن دوشونوردوم کی، اونلاری دانیشماغا هئچ کسین یوخدور، اونو آلداتماق اوچون بیرلیکده آخماق و تفریحلی بیر احوالات یازماغا دا هئچ کسین یوخدور! بو سؤزلره قولاق آسارکن، ظنّ ائدیرم کی، یوخوداکی کیمی اؤزومو و ایکیمیزی کناردان گؤرورم، کلفین اوجونو ایتیردیگیمیزی قورخویلا حسّ ائدیردیم، آما آخر آیلاردا سلطان سانکی منی دلی ائله‌مک اوچون داها دا دانیشیردی: سن منیم کیمی دئییلسن. منیم کیمی عقلینی ده، اونلارلا-آخماقلارلا بیزی آییران بوش سؤزلره وئرمیسن»، تا ایللر اول، بیرگه حیاتا گئچیردیگیمیز و پادشاهین سککیز یاشیندا، بیزلری تانیمامیشدان اول، قارشیداکی ساحلدن سیر ائله‌دیگی آتشفشانلیقدا، اونا قارانلیق گؤلده‌کی شیطانی ظفره چاتدیران منیم شیطانیم، ایندی اونونلا بیرلیکدهیمیش و اونونلا بیرگه راحتلیق تاپاجاغینی ظنّ ائله‌دیگی اؤلکه‌یه گئدیب! سونرا بیر-بیرینه اوخشایان او باغچا گزینتیلریمیزین شیرین یئرینده سلطان دقتله سوروشاردی: انسانلار، دؤرد بیر طرفده، همیشه بیر-بیرلرینه اوخشادیغینی باشا دوشمک اوچون، گؤرهسن، مطلق پادشاهمی اولما‌لیسان؟ قورخا‌راق سوساردیم: سانکی سون دؤزومومو ده قیرماق اوچون بیر ده سوروشاردی: انسانلارین هر یئرده بیر-بیرینین بنزری اولدوغونون ان یاخشی ثبوتو اونلارین بیر-بیرلرینین یئرینه گئچمهسی دئییلدیمی؟

سون

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:20 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 08


سککیزینجی بؤلوم

 

باشقا اصول‌لارا دا ال آتدی. تئز-تئز اعتراف ائدنین اعترافینی، سؤزونو کسیب یالان دئدیگینی ادعا ائدیردی، اوندا آداملاریمیز گناهکاری ازیشدیریدیلر. بعضاً ده اعتراف ائد‌نین سؤزونو باشقا بیر دوستونون اونون عمل‌لرینی گؤردوگونو دئیه‌رک کسردی. بیر آرا اونلاری ایکی-ایکی حضورونا چاغیریردی. اوندا حقیقتلرین چوخ دا درینده قالمادیغینی، آداملاریمین حیاتا گئچیردیکلری شدته باخمایا‌راق، کندلیلرین بیر-بیریندن اوتاندیقلارینی گؤرنده عصبیلشیردی. هئچ جور دایانماق بیلمه‌ین یاغیشلار باشلایاندا باش وئرنلره سانکی من ده اینانمیشدیم. خاطرلاییرام: پالچیقلی بیر کند اراضیسینده، چوخ سؤز دئیه بیلمه‌ین، چوخ سؤز دئمگه ده نیتی اولمایان کندلیلر ساعتلارلا بوش یئره دؤیوله‌رک سویون ایچینده گؤزله‌ییردیلر. اوو سفرلری ده گئتدیکجه سؤنوکلشه‌رک آزالیردی. آرادا بیر پادشاهی حزنلندیرن، گؤزل گؤزلو جئیرانی، یا دا ایری بیر وحشی دونوزو باخمایا‌راق کی، ووروردوق، آما هامیمیزین فکرینده اوو آب-هواسی دئییل، عیناً اوو کیمی، حاضرلیقلارینا لاپ اول‌لر باشلانیلان استنتاقلار واردی. گئجه‌لر و گون عرضینده ائتدیکلریندن پئشمان اولموش کیمی، خوجا اورک سرّینی منه آچیردی. اولوب گئچندن، عذاب وئرمگیندن اؤزو ده ناراحت ایدی، آما بیر معلوماتی دا تصدیقلهمک ایسته‌ییردی. کندلیلر، گؤرهسن، حقیقتی نیه گیزلدیردیلر کی؟ سونرا دئدی کی، مسلمان کندلرینین بیرینده عینی تجربهنی گئچیرمهلیییک، آما بو ایشده موفقیّت قازانا بیلمه‌دی. چوخ دا سیخیشدیرمایا‌راق سوروشسا دا، اونلارا مسیحی قونشولاری کیمی اوچ آشاغی، بئش یوخاری عینی اعترافلاری ائدیب، عینی احوالاتلاری دانیشمیشدیلار. یاغیشین هئچ جور کسمک بیلمه‌دیگی او پیس گونلردن بیریدی، خوجا میزیلدادی کی، اونلار حقیقی مسلمان دئییل‌لر، آما گؤروردوم، آخشام باش وئرنلری مذاکره ائدرکن بو حقیقتی سلطانین دا گؤزوندن یایینمادیغینی بیلیردی. بو دا غضبینی داها دا آرتیرماقدان، آرتیق سلطانین بئله شاهدی اولماقدان چوخ دا خوشحال اولمادیغی، اما، بلکه ده، منیم کیمی، صرف ماراقلا آرخاسینجا گئتدیگی شدتی سونونجو اومیدله داها دا واقعیته تبدیل ائتمگیندن اؤزگه هئچ بیر ایشه یارامادی. قوزئیه طرف ایره‌لیله‌یه-ایره‌لیله‌یه، تکراراً کندلیلریندن بیری اسلاو دیلینده دانیشان مئشه‌لیک اولان اراضییه گلمیشدیک، بالاجا و جانا یاتیملی بیر کند ایدی، گؤردوک کی، او، بیر اوشاقلیق یالانیندان باشقا، هئچ بیر شئی خاطرلامایان یاراشیقلی جوان اوغلانی دؤیور. دئدی کی، بیر ده بئله شئی ائتمه‌یه‌جک، آخشام حدیندن آرتیق غریبه بیر گناهکارلیق حسّینه جومدو. بیر دفعه ایسه، سانکی ساریمتیل بیر یاغیشین آلتیندا کندلی قادینلارین، کیشیلرین باشینا گلنلره اوزاقدان باخیب آغلادیغینی گؤرموشدوم. ایشلرینده اوستا‌لاشان آداملاریمیز دا باش وئرن حادثه‌لردن بئزمیشدیلر، بعضاً بیزدن اول گؤزلرینی زیللهدیکلری اعتراف ائدن آدامی اونلار سئچیب گتیریردیلر، حدّتیندن یورغون گؤرونن خوجا‌دان اول سورغو-سوالا توتولان ترجمهچیمیزین اؤزو اولوردو. بو گؤستردیگی شدت حقّیندهکی احوالاتینین کندن-کنده افسانه‌لشه‌رک گزدیگینی، یا دا سرّینی چؤزه بیلمدیکلری ایلاهی بیر عدالتین قورخوسو و تعجبو ایله ایللردیر بو سورغو-سوا‌لی اورکله گؤزله‌ییرلرمیش کیمی، «بو اعترافلارینی اوزون-اوزادی نقل ائدن غریبه قربانلارلا قارشیلاشا بیلمه‌دیگیمیزه گؤره بئله دئییلدی، ساده‌جه بیر-بیرینی آلدا‌دان، ار-آروادین، وارلی قونشوسونون پخیللیگینی ائدن کاسب کندلیلرین احوالاتلاری آرتیق خوجانی ماراقلاندیرمیردی. خوجا تئز-تئز تکرارلاییردی کی، داها درین بیر حقیقت وار، اما، ظنّیمجه، اؤزو ده بیزیم کیمی، بو حقیقتی بیله‌جگینه بعضاً شبهه ائله‌ییردی. ان آزندان، بیزیم ناراحتلیغیمیزی حسّ ائده‌رک عصبیلشیردی، آما ال چکمه‌یه‌جکدی. بیز ده پادشاها گؤز قویوردوق. بلکه ده، بونا گؤره، امکانلاری تمامیله اؤز اَلینه آلماغینا قارشی هئچ بیر شئی ائده بیلمهدیک. بیر دفعه ده، آناسییلا پیس داورانان اؤگئی آتاسیندان و اؤگئی قارداش-باجیلاریندان زهلهسی گئدن جوان بیر اوغلانی، چاتینین آلتینا چکیله‌رک قوروندوغوموز سازاناق آلتیندا، تمامیله ایسلانا‌راق ساعتلارلا سورغو-سوالا چکدیگینی گؤرنده اومیدلندیک، آما سونرا اونون دا اونودولما‌لی عادی بیر جوان اولدوغونو دئیه‌رک بو موضوعنو باغلادی. قوزئیه، قوزئیین لاپ اوزاقلارینا گئتمیشدیک، هجوم قولو اوجا داغلارین آراسیندا فیرلانا‌راق درین و قارانلیق مئشه‌لرین ایچینده‌کی پالچیقلی یول‌لاردا یاواش-یاواش ایرهلیله‌ییردی. شام و راش آغاجلارییلا دولو اولان مئشه‌لردن گلن او سرین و قارانلیق هوانی، شبهه اویاندیران دومانلی ساکتلیگی، نامعلوملوغو خوشلاییردیم. کیمسه بو آدی چکمیردی، اما، ظنّیمجه، اوشاق وقتی آتامین اَلینده گؤردوگوم باجاریقسیز بیر رسّامین چکدیگی اروپا نقشه‌سینده، مارال‌لار و قوتیک قالا شکللریله بزهدیلمیش کارپات داغینین اتگیندهیدیک. یاغیشدان سویوقلایان خوجا خستهیدی، آما یئنه ده سانکی هدفینه داها گئج چاتماق اوچون بورولان یولدان، هر سحر آیریلیب، مئشه‌لرین ایچینه طرف گیریردیک. اوو سفرلری سانکی اونودولموشدو، سویون قیراغیندا، بیر اوچورومون کناریندا مارال وورماق اوچون دئییل، سانکی بیزه گؤره حاضرلاشان کندلیلری گؤزلتمک اوچون باشیمیزی قاتیردیق! سونرا فکرلشدیک کی، آرتیق وقت چاتیب، کندلردن بیرینه گیریب، لازم اولان ایشلری گؤرندن سونرا، هر دفعه، آختاردیغی لعل-جواهری تاپا بیلمه‌ین، آما ووروشوب دؤیولدوکلرینی و اومیدسیزلیگینی اونوتماق اوچون، تئز باشقا بیر کنده قاچماغیمیزی ایسته‌ین خوجانین آردینجا گئدردیک. بیر دفعه سیناق گئچیرمک اوچون صبری و ماراق حسّی منی تعجبلندیرن پادشاه، اونون اوچون ایگیرمی یئنی‌چری گتیرتدیردی، عینی سوال‌لاری بیر دفعه اونلاردان، بیر ده ائولرینین قارشیسیندا گؤزله‌ین ساریشین کندلیدن سوروشدو. بیر دفعه ده کندلیلری هجوم دستهسی اوچون آپاردی، اونلارلا پالچیقلی یول‌لاردا سلطانین عسکرلرینه چاتماق اوچون غریبه جیریلتی ایله گوجه دوشن مینیگیمیزی گؤستردی، سوروشدو کی، نه فکرلشیرلر، جوابلارینی کاتبلره یازدیرتدی، اما، بلکه ده، دئدیگی کیمی، بیز، حقیقتاً ده، باشا دوشمه‌دیگیمیزه گؤره، بلکه ده، بوش یئره گؤستردیگی شدّتدن اؤزو ده بئزهدیگی اوچون، بلکه، چکدیگی ویجدان عذابیندان، بلکه ده، اوردونون و پاشا‌لارین سلاح و مئشه‌ده باش وئرنلر حقّیندهکی سؤز-صحبتلریندن او صاندیغی اوچون، بلکه ده، تکجه خسته‌لیکدن بیلمیرم آرتیق گوجو توکنمیشدی: اؤسکورنده آرتیق سسی اوّلکی کیمی گور چیخمیردی، جوابلارینی ازبرلهدیگی سوال‌لاری ایندی اوّلکی کیمی هیجانلا سوروشموردو، گئجه‌لر ظفردن، گله‌جکدن دیسکینیب آییلمالی‌ییق دئیه تاپشیراندا سانکی گئتدیکجه سسینین قیسیلدیغینا اینانیردی. ان آخرینجی دفعه اونو، تکراراً باشلایان، سولغون بیر جوجورد دومانینین ایچینده، تعجب‌لو بیر نئچه اسلاو کندلیلرینی اینامسیزجا سورغو-سوال ائدرکن گؤردوگومو خاطرلاییرام، بیز آرتیق قولاق آسماق ایستمه‌دیگیمیزه گؤره اوزاقدایدیق، اونلار یاغیشین تیترتدیگی خیا‌لی بیر ایشیغین آلتیندا. خوجا اللرده گزن اولدوز چرچیوه‌لی یئکه بیر آینانین ایسلاق اولان طرفینه بوش-بوش باخیردی. بیر ده اووا گئتمهدیک، چایی گئچیب لهستان تورپاقلارینا گیرمیشدیک. گئتدیکجه آرتان مردار یاغیشین پالچیقلادیغی یول‌لاردا ایره‌لیله‌یه بیلمه‌ین سلاحیمیز سرعتله ایره‌لیلمه‌لی اولان هجوم دسته‌میزین سرعتینی آزالدیردی. پاشا‌لارین اونسوز دا خوشلامادیغی سلاحیمیزین نحوستی، لعنت گتیرهجگی بارهدهکی دئییلنلر بو زمانلاردا داها دا آرتدی. خوجانین گئچیردیگی سیناقلارا قاتیلان یئنی‌چئریلرین دئدی-قودولاری دا منی یاندیریب یاخیردی. همیشکی کیمی خوجانی یوخ، من کافری گناهلاندیریردی. خوجا آرتیق پادشاهی بئله بئزدیرن او شعر یانا بوش بوغازلیغینا باشلاییب، سلاحین اصالتیندن، دوشمنین گوجوندن، سیلکینیب حرکته گئچمه‌لی اولماغیمیزدان دانیشاندا پادشاهین چادیریندا اونا قولاق آسان پاشا‌لار بیزیم ساختاکارلیغیمیزا و سلاحین نحسلیگینه داها چوخ اینانیردیلار. خوجایا یولونو آزمیش، آما تمامیله اومیدی قیریلمامیش خسته گؤزویله باخیردیلار، اصل تهلکه‌لی اولان، اصل گناهکار، خوجایلا پادشاهی آلدادا‌راق نحوستلری پلانلاشدیران من ایدیم. گئجه‌لر چادیریمیزا چکیلنده خوجا خسته سسیله اونلاردان، اوّلکی ایلل‌لرده آخماقلاریندان دانیشدیغی کیمی، بئزه‌رک و عصبله دانیشاردی، آما او ایللرده آزالمایان سئوینج و اومیدیمیز آرتیق، دئمک اولار کی، قالمامیشدی. یئنه ده گؤروردوم، ایشدن، سن دئین ده، آسانجا ال چکهنه اوخشامیردی. ایکی گون سونرا، سلاحیمیز یاغیشدان برکیمیش پالچیغا باتیب، هجوم دسته‌سینین آراسیندا باتاندا من آرتیق اومیدیمی اوزدوم، خوجا خسته حالی ایله ووروشوردو. هئچ کس بیزه آدام وئرمیردی، حتی آت دا وئرمیردیلر، سلطانا دئییب قیرخا یاخین آت تاپدی، توپلارین زنجیرلرینی آچدیردی، آدام ییغدی، بوتون گون اللشندن سونرا آخشاما یاخین، پالچیغا باتیب قالماسی اوچون دعا ائدنلرین باخیشلاری آلتیندا، آتلاری غضبله شلّاقلایا‌راق بؤیوک سلاحیمیزی ترپتدی. آخشام دا، سلاحیمیز آنجاق نحسلیک گتیرمه‌دیگینی، هم ده عسکرلر اورک-دیرک وئردیگینی دئیه‌رک، بیزلردن قورتولماق ایسته‌ین پاشا‌لارلا ساواشدی، آما آرتیق حسّ ائدیردیم کی، ظفر قازاناجاغیمیزا اینانمیر. گئجه چادیریمیزدایدیق، اَلیمده سفره چیخاندا اؤزومله گؤتوردوگوم عود واردی، چالیشیردیم کی نه‌سه ایفا ائدیم، اَلیمدن آلیب بیر قیراغا توللادی. دئدی کی، منیم عقلیم لازمدی اونلارا و سوروشدو: بونو اؤزون بیلیرسن؟ بیلیردیم. منیم عوضیمه اونون کلّه‌سینی ایستهسهیدیلر داها خوشبخت اولاجاقمیش. بونو دا حسّ ائدیردیم، آما هئچ نه دئمه‌دیم. عودومو یئنه ده گؤتورجکدیم کی، منی ساخلادی، ایسته‌دی کی، اؤلکه‌م حقّینده دانیشیم. پادشاها دانیشدیغیم کیمی، بیر نئچه کیچیک و اویدورولموش احوالات دانیشاندا حرصلندی. حقیقتی ایسته‌ییرمیش، اصل جزئیّاتلاری: آنامی، نشانلیمی، و باجی-قارداشلاریمی سوروشدو. من ده حقیقی جزئیّاتلاری دانیشارکن سؤزومو کسدی، مندن اؤیرندیگی ایتالیا دیلیله معناسینی چوخ دا باشا دوشمه‌دیگیم معنا‌سیز کلمه‌لر، قیسا و یاریمچیق جمله‌لر میزیلداندی. نؤبتی گونلرده، اوّلجه قوّه‌لرین اله گئچیردیگی یاندیریلیمیش دوشمن کیچیک قالالاری گؤرنده سونونجو اومیدله بعضی غریبه و چیرکین دوشونجه‌لره جومدوغونو حسّ ائله‌دیم. سحری گون یاندیریلمیش بیر کندین ایچیندن یاواش-یاواش گئچیردیک، دیوارین دیبینده جان وئرن یارا‌لیلاری گؤرن کیمی آتیندان دوشوب اونلارین یانینا قاچدی. اوّلجه ائله بیلدیم کی، اونلارا کؤمک ائتمک ایسته‌ییر، یانیندا ترجمه‌چی اولسایدی، سانکی اونلاردان درد-سرّلرینی سوروشا‌جاقدی، اوزاقدان اونا باخیردیم، سونرا داها دا عصبلشدیگینی آنلادیم، بو عصبلیلیگینین سببینی سانکی بیلیردیم، اونلاردان باشقا شئیلر ده سوروشا‌جاقدی. سحری گون پادشاهلا بیرگه یولون ساغیندا، سولوندا تمیزلنمیش کیچیک قالالاری، کیچیک حصارلاری گؤرمگه گئدنده ده عیناً اوّلکی کیمی هیجانلیدی. یئرله بیر ائدیلمیش تیکیلیلرین، توپ آتشلری ایله دئشیک-دئشیک ائدیلمیش تخته دیوارلارینین آراسیندا، باشی هله ده قوپاردیلمامیش یارالینی گؤرن کیمی یانینا قاچیردی. باخمایا‌راق کی، چوخلاری دوشونه‌جک کی، اونو من آلداتمیشام، بونو بیله-بیله، پیس بیر ایش گؤرمه‌سین دئیه، بلکه ده، ساده‌جه بایاغی بیر ماراقلا آرخاسینجا گئدیردیم. بدنلری مرمیلرله، گولـله دئشیکلریله پارچالانمیش یارا‌لیلار، اؤلوم ماسکینی اوزلرینه گئچیرمهمیشدن اول سانکی اونا نه‌سه دئیه‌جکدیلر: خوجا همین سؤزو دئسینلر دئیه حاضرلاشیردی کی، اونلاری سورغو-سوال ائتسین، هر شئیی بیر آندا دَییشدیره‌جک او درین حقیقتی اونلاردان اؤیرنه‌جکدی، آما گؤردوم کی، اؤلومله قول-بویون اولموش او اوزلرده‌کی اومیدسیزلیگی همین آن اؤز اومیدسیزلیگی ایله مقایسه ائتدی، اونلارا یاخینلاشدیقجا حیرتدن سیزینده اشتراک ائتمک ایسته‌دیگینیز تفریحلی، فوتا وئرمک ایستمه‌دیگینیز خوشبختلیک وار، آما هر آن قورتاراجاغینی ظنّ ائتدیگینیز یول قورتارمیر کی، قورتارمیر. قارانلیق مئشه ایله، یاماجین اتکلری آراسینداکی دوزنلیکده، تئز-تئز داشان چایین یاراتدیغی چیرکلی باتاقلیق اولدوغونو، اونو آشا بیلن پیادا‌لارا، توپ آتشینین دستک وئرمه‌سینه باخمایا‌راق، یاماجی هئچ جور گئچه بیلمدیکلرینی من اؤیرننده، بیزی بورا گتیریب چیخاران یولو دوشونوردوم. سانکی هر شئی، اوستونده قوشلارین اوچوشدوغو بیاض قالانین، گئتدیکجه قارانلیقلاشان یاماجین، ساکت و قارانلیق مئشه‌نین گؤرونوشو کیمی قصورسوزدور: ایللردیر کی، تصادف بیلیب یاشادیغیم چوخ شئیین، ایندی ضرورت اولدوغونو، عسکرلریمیزین قالانین بیاض قلّه‌لرینی هئچ وقت آلا بیلمه‌یه‌جکلرینی، خوجانین دا منیم کیمی دوشوندوگونو بیلیردیم. سحر هجوما گئچنده، سلاحیمیزین، ایچینده‌کی و یانینداکی آداملاری اؤلومون قوجاغینا آتا‌راق، باتاقلیغا باتاجاغینی، سونرا نحوست حقّیندهکی سؤز-صحبتی، قورخونو و عسکرلری ساکتلشدیرمک اوچون اونلارین قاباغینا منیم کلّهمین آتیلماسینی ایسته‌یه‌جکلرینی ده، خوجانین دا منیم قدر اؤن گؤردوگونو بیلیردیم. ایللر اول، بیر دفعه اونو اؤزو بارهده دانیشدیرماقدان اؤترو کؤیله‌‌دهرک، عینی آندا عینی شئیلری دوشونمک عادتینه ییهلندیگیم بیر اوشاقلیق دوستوم حقّینده دانیشدیغیمی خاطرلادیم. اونون دا همین شئیلری دوشوندوگونه هئچ ده شبهه ائله‌میردیم. گئجه گئج گئتدیگی سلطانین چادیریندان قاییتمادی. چادیرداکی پاشا‌لارا، بو گونوموزو و گلهجگی شرح ائتمه‌سینی ایسته‌ین پادشاها نه دئیهجگینی چوخ یاخشی احتمال ائتدیگیمه گؤره، غفیل ائله اورداجا اؤلدورولدوگونو و جلّادلارین بیر آز سونرا منه خبر گتیره‌جکلرینی فکریمدن گئچیردیم. سونرا چادیردان چیخیب، منه خبر وئرمهمیش، بیر باشا بیاض دیوارلاری پاریلدایان قالایا گئتدیگینی، نؤبتچیلرین گؤزوندن یایینا‌راق، باتاقلیغی و مئشهنی گئچه‌رک چوخدان چاتدیغینی خیالیمدا جانلاندیردیم. چوخ دا هیجانلانمایا‌راق، یئنی حیاتیمی دوشونه‌رک سحری گؤزله‌ییردیم کی، گلدی. چادیرداکیلارا احتمال ائله‌دیگیم شئیلری دئدیگینی، چوخ سونرا، ایللر سونرا، اونلارلا دقتله و اوزون- اوزادی دانیشاندان سونرا اؤیرنه بیلدیم. منه هئچ نه دانیشمادی، یولا چیخمامیشدان اول تلاشلانان آدام کیمی تلسیردی. دئدی کی، چؤلده غلیظ بیر دومان وار، باشا دوشدوم. گون چیخانا قدر اونا اؤلکه‌مده قویوب گلدیکلریمی، ائویمی نئجه تاپا بیله‌جگیمی، ائمپولیده، فلورانسدا نئجه تانیندیغیمیزی، آنامی، آتامی، قارداشلاریمی، اونلارین شخصیتلری بارهده دانیشدیم. انسانلاری بیر-بیریندن فرقلندیرن بعضی کیچیک جرئیّاتلاردان دانیشدیم. بوتون بونلاری تا کیچیک قارداشیمین کورگینده‌کی ایری خالا قدر اونا اول ده دانیشدیغیمی، اونا بونلاری نقل ائتدیکجه خاطرلاییردیم. آما پادشاها دانیشارکن، یا دا ایندی بو کتابی یازارکن، بعضاً، ظنّیمجه، حقیقتی یوخ، آنجاق خیال‌لاریمی افاده ائتدیگیم بو احوالاتلارا، دانیشا-دانیشا اؤزوم ده اینانیردیم: باجیمین دیلینده آز-ماز پلتکلیک اولدوغو دا دوغرویدو، پالتارلایمیزدا چوخلو دویمه‌لرین اولماغی دا، یا دا ائویمیزین آرخا باغچاسینا باخان پنجره‌دن گؤردوکلریم ده. سحره یاخین بو احوالاتلارا، بلکه ده، قالدیقلاری یئردن، گئج ده اولسا، دوام ائده‌جگینه ایناندیغیما گؤره آلداندیغیمی ظنّ ائله‌دیم. خوجانین دا عینی شئیلری فکرلشدیگینی، اؤز احوالاتینا سئوینجله ایناندیغینی بیلیردیم. پالتارلاریمیزی، تلاشا قاپیلما‌دان ساکتجه دَییشدیردیک. اونا اوزوگومو و ایللردیر اوندان گیزله‌یه بیلدیگیم مدالیمی وئردیم. ایچینده ننهمین آناسینین شکلی و نشانلیمین اؤز-اؤزونه آغاران ساچی واردی، ظنّیمجه، اونو خوشلادی، بوینونا تاخدی. سونرا چادیردان چیخیب گئتدی. ساکت دومانین ایچینده یاواش-یاواش گؤزدن ایتمگینه باخدیم. هوا ایشیقلانیردی، یوخوم تؤکولوردو، اونون یاتاغینا اوزانیب راحتلیقلا یاتدیم.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:19 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 07


یئددینجی بؤلوم

«دوشمنلریمیزی دارما-داغین ائده‌جک سلاحی حاضرلا، بیر باخاق» دئیرکن، بلکه ده، سلطان خوجانی سیناییردی، بلکه ده، هر هانسی یوخونو گؤروب خوجا‌دان گیزلتمیشدی، بلکه، تضییق گؤسترن آناسینا و پاشا‌لارا، اطرافینا ییغدیغی او چوخبیلمیشلرین اللریندن بیر ایش گلدیگینی گؤسترمک ایسته‌ییردی، بلکه ده، طاعوندان سونرا باشقا خوجانین بیر معجزه ده یاراداجاغینی دوشونوردو، بلکه، ده کتابیمیزا دولدوردوغوموز او سقوط خیال‌لاریندان، حقیقتاً ده، تأثیرلنمیشدی، بلکه ده، سقوطدان چوخ، بیر نئچه دفعه اوردونون غیر موفّقلیگیندن سونرا قورخدوغو کیمی، اونون یئرینه قارداشلارینی حاکمیته گتیرمک ایسته‌ینلرین اونو تختدن سالاجاغینی دوشونه‌رک ناراحت اولموشدو. بوتون بونلاری پادشاهین سلاحی تکمیللشدیرک دئیه گلیرلرینی بیزه حواله ائتدیگی کندلریندن، زیتونلوقلاریندان الده ائده‌جگیمیز چوخلو پول‌لاری تعجب‌لنه-تعجّب‌لنه حسابلایارکن دوشونوردوک. نهایت، دئدی کی، تعجّبلنمه‌لی اولدوغوموز شئی ائله چاشباش اولماغینیزدیر: ایللردیر سلطانا دانیشدیغی او احوالاتلار، یازدیغیمیز رساله‌لر و کتابلار دوغرو دئییلدیمی کی، اونلارا ایناناندا بئله شبهه‌لنیردیک. هله بوندان باشقا: پادشاه بئینیمیزین ایچینده‌کی او معما‌لاردا نهلرین اولدوغو ایله ماراقلانماغا باشلامیشدی. خوجا هیجانلا مندن سوروشوردو: بو، ایللردیر گؤزله‌دیگیمیز موفقیّت دئییلمی؟

ائله ایدی، اوسته‌لیک بو دفعه موفقیّتیمیزی بؤلوشه‌رک ایشه باشلامیشدیق، ایشین نتیجه‌سینی اونون قدر گؤزلهمه‌دیگیم اوچون من ده خوشبخت ایدیم. سلاحی تکمیللشدیردیگی سونراکی آلتی ایل، ان تهلکه‌لی ایللریمیز اولدو. باروتلا ایشلهدیگیمیز اوچون، پخیل دوشمنلریمیزین بیزیمله حسدی اولدوغونا گؤره، هر کس صبرسیزلیکله موفقیّتیمیزی، یا دا مغلوبیتیمیزی گؤزله‌دیگی اوچون، بیز ده همین شئیلری قورخویلا گؤزله‌دیگیمیزه گؤره تهلکهدهیدیک. اوّلجه میزین آراخاسیندا ایشله‌یه‌رک وقتیمیزی هدر یئره گئچیردیگیمیز بیر قیش گئچدی. هیجانلی ایدیق، هوسلی ایدیک، آما سلاحین فکریندن و اونون دوشمنلرمیزی قاباغینا قاتیب نئجه قووالایاجاغینی دوشونرکن معما اولان او نامعلوم و تصویرسیز جرئیّاتلاردان باشقا اَلیمیزده هئچ بیر شئی یوخ ایدی. سونرا باروتلا ایشله‌مگه و آچیق هوایا چیخماغا قرار وئردیک. عیناً بیرگه آتشفشانلیق حاضرلادیغیمیز هفته‌لرده‌کی کیمی، بیز اوجا آغاجلارین آلتینداکی سرین کؤلگه‌لیکلره چکیلرکن، ایشچیلریمیز بیزیم نسخه‌لرینی حاضرلادیغیمیز قاریشیقلاری اوزاقدا پارتلادیردیلار. مختلف گورولتو سسلری ایله چیخان رنگ به رنگ دومانلاری ایزلهمگه، استانبولون دؤرد بیر طرفیندن ماراقلانانلار گلیردی. داها سونرا حاضرلادیغیمیز توپلارین، اوزون لوله‌لرین هدفلریمیزین و چادیرلاریمیزین یئرلشدیگی چاییرین اطرافی ماراقلانان آداملارلا دولو اولوردو. یایین آخریندا بیر گون غفیلدن سلطان گلدی. اونون اوچون ده آتشفشانلیق حیاتا گئچیردیک، یئری-گؤیو اینیلدتدیک، یاخشی سیخیشدیریلمیش باروت قاریشیقلاری اوچون حاضرلاتدیردیغیمیز پوکالاری، گولـله‌لری، تازا توپلاری و هله حاضرلانمامیش لوله‌لرین قالب پلانلارینی، اؤز-اؤزونه آلوو‌لانان مکانیزملرین طرحلرینی بیر-بیر گؤستردیک. اونلاردان چوخ منیمله ماراقلاندی. اوّلجه خوجا منی پادشاهدان چوخ اوزاقدا ساخلاماق ایسته‌میشدی، آما نمایش باشلایاندا، منیم ده اونون کیمی امرلر وئردیگیمی، آداملاریمیزین خوجا قدر ده مندن سؤز سوروشدوغونو گؤرنده منیمله ماراقلانیب. اون بئش ایل سونرا، ایکینجی دفعه حضورونا گئدنده، پادشاهین منی اوّلجه‌دن تانیدیغینی، آما ایندی منه کیملیگینی تام معیّن‌لشدیره بیلمه‌دیگی و گؤزو باغلی داددیغی میوه‌نین هانسی میوه اولدوغونو معیّن‌لشدیرمگه چالیشان بیری کیمی باخدی. اتگینی اؤپدوم. ایگیرمی ایلدیر بوردا اولدوغومو، آما هله مسلمان اولمادیغیمی بیلنده غضبلندی. فکری باشقا بیر شئیده ایدی: «دئمه‌لی، ایگیرمی ایل؟» دئدی. «غریبه‌دی!». سونرا مندن بو سوا‌لی سوروشدو: «بونلاری اونا سن اؤیردیرسن؟». آما بونو منیم جوابیمی اؤیرنمک اوچون سوروشمامیشدی، باروت و قیرما قوخویان داغینیق چادیریمیزدان چیخیب گؤزل آغ آتینا طرف یئریییردی، بیردن دایاندی، همین وقت یان-یانا دایانان بیزه، ایکیمیزه طرف چئوریلدی و الله‌ین انسان نسلینین غرورونو قیرماق، معنا‌سیزلیغینی بیر-بیرینه بیلدیرمک اوچون یاراتدیغی او تایسیز گؤزل‌لیکلردن بیرینی، عیناً بنزه‌ین ائکیز قارداشلاری گؤرموش کیمی گولومسه‌دی. گئجه اونو دوشوندوم، آما او خوجانین ایسته‌دیگی کیمی دئییل. خوجا هله ده اوندان نفرتله دانیشیردی، منسه اونا نفرت ائده بیلمیه‌جیگمی، اونا یوخاریدان-آشاغی باخا بیلمیه‌جیگمی دئمیشدیم: راحت، گولر اوز، عقلینه گلن هر شئیی دئین او ارکؤیون اوشاقدان خوشوم گلمیشدی.  اونون کیمی اولماق ایسته‌ییردیم، یا دا اونونلا دوست اولماق ایسته‌ییردیم. خوجانین عصب بحرانی گئچیرندن سونرا، یاتاغیمدا یاتماغا حاضرلاشاندا دوشونوردوم: سانکی پادشاه آلدادیلما‌لی آدام دئییلدی، اونا هر شئیی دئمک ایسته‌ییردیم. آما همین هر شئی نه ایدی؟ ماراغیم قارشیلیقسیز دئییلدی. بیر گون خوجا، پادشاهین سحر اؤزویله بیرلیکده منی ده گؤزله‌دیگینی اورکسیز دئینده من ده اونونلا گئتدیم. دنیز و یوسون قوخان او گؤزل پاییز گونلریندن بیریدی. بوتون گونوموزو، تؤکولن قیرمیزی یارپاقلارلا احاطهلنمیش بؤیوک بیر قوروقدا، جؤکه و چینار آغاجلارینین آلتینداکی سو زنبقی اولان حوضون اطرافیندا گئچیردیک. سلطان ایسته‌دی کی، حوضو آغزیناجان لبه لب دولدوران قورباغا‌لاردان دانیشاق. خوجا اونا اوز وئرمه‌دی، خیالدان و گؤزل‌لیکلردن اوزاق بیر-ایکی باسما قالب سؤز دانیشدی. منی چوخ تعجبلندیرن بو ارکؤیونلوگه سلطان باش قوشمادی. داها چوخ منیمله ماراقلاندی. بئله‌لیکله، قورباغا‌لارین سیچراما ماراغینی، قان دؤرانینی، بدنلریندن قوپسا دا، اوزون مدت دؤیونن اورکلری، یئدیکلری میلچک و بؤجکلر حقّینده اوزون-اوزادی دانیشدی. بیر یومورتانین حوضداکی یئتکین قورباغا‌لارا بنزهمک اوچون گئچیردیگی بؤیومه پروسسینی گؤسترمک اوچون کاغذ-قلم ایسته‌دیم. یاقوتلا بزنمیش گوموش بیر مرکّب قابینین ایچینده گتیریلن گوموش قلم دستی ایله شکل‌لری چکرکن پاداشاه چوخ ماراقلانیردی. یادیمدا قالان قورباغا‌لی ناغیل‌لاری تفریح ائده-ائده دینله‌دی، نؤبه قورباغا اؤپن شاهزاده‌یه گلنده اؤیویه‌رک اوزونو تورشوتدو، آما سلطان، خوجانین دانیشدیغی کیمی آخماق بیر جوانا هئچ اوخشامیردی، داها چوخ حیاتا علم و صنعتله آددیملاماق ایسته‌ین، عقل‌لی-باشلی یئتکین کیمی، گؤرونوردو. خوجانین قاش-قاباغینی تؤکه‌رک گئچیردیگی همین گؤزل ساعتلارین سونوندا پادشاه اَلینده‌کی قورباغا شکل‌لرینه باخا‌راق منه بئله دئدی: «حکایه‌لری سنین اویدورماغیندان اونسوز دا شبهه‌لنیردیم. دئمه‌لی، شکل‌لری ده سن چکیرسنمیش». سونرا مندن بیغلی قورباغا‌لاری سوروشدو. پادشاهلا رابطهم، باخ، بئله باشلادی. آرتیق هر دفعه خوجایلا بیرگه من ده سارایا گئدیردیم. اول‌لر خوجا چوخ دا دانیشمیردی، داها چوخ پادشاهلا من دانیشیردیم. سلطانلا یوخولاردان، هیجانلاریندان، قورخولاریندان و گئچمیشدن و گلهجگیندن دانیشارکن، قارشیمداکی بو شوخلوقچیل، ادارکلی آدامین، ایللردیر خوجانین منه دانیشدیغی پادشاها نه قدر بنزدیگینی دوشونوردوم. اوستا‌لیقلا سوروشدوغو سوال‌لاردان، حیلهگرلیگیندن ده، پادشاهین اونا تقدیم اولان کتابلارا اسا‌سلانا‌راق، خوجانین نه قدر خوجا، نه قدر من، منیم نه قدر من، نه قدر خوجا اولدوغوموزو بیلمک ایسته‌دیگینی آنلادیم. او وقت خوجا، آخماقلیق کیمی قبول ائتدیگی بو ماراقلا ماراقلانمایا‌راق توپلارلا و حاضرلاتدیرماغا چالیشدیغی اوزون لوله‌لرله مشغول ایدی. توپلارلا ایشله‌مگه باشلامیشدان آلتی آی سونرا، بو ایشلره بورنوموزو سوخماغیمیزین توپ آتیجیسینی عصبیلشدیردیگینی، آدامین یا اؤزونون وظیفه‌دن اوزاقلاشدیریلماغینی، یا دا یئنیلیک ائده‌جگم دئیه توپچولوق ایشینی روسوای ائدن بیز دلیلرین استانبولدان قووولماسینی ایسته‌دیگینی اؤیرننده خوجا ناراحت اولدو، اوزلشمگه حاضر گؤرونن توپ آتیجیسی ایله راضیلاشماق اوچون چیخیش یولو آختارمادی. بیر آی سونرا، پادشاه بیزه سلاحی تکمیللشدیرمک اوچون توپلاردان باشقا واسطه‌لر تاپماغیمیزی بویوراندا خوجا چوخ دا پیس اولمادی. ایکیمیز ده آرتیق بیلیردیک کی، تؤکدوردوگوموز یئنی توپلار، لوله‌لر ایللردیر استفاده اولونان کهنه‌لریندن اوستون دئییل. بئله‌لیکله، خوجایا گؤره، آرتیق هر شئیی تازادان قوروب یاراداجاغیمیز یئنی دؤره قدم قویموشدوق، آما عصبینه و آرزولارینا آرتیق عادت ائله‌دیگیم اوچون، منه تازا گؤرونن شئی آنجاق پادشاهی تانیماق ایدی. پادشاه دا بیزی تانیدیغینا گؤره خوشبخت ایدی. داشلاری قاریشدیرا‌راق ساواشان ایکی نفری «بو سنین، بو دا سنین» دئیه‌رک بیر-بیریندن آییران دقتلی بیر آتا کیمی، او دا سؤزلریمیز و داورانیشلاریمیزا گؤز قویا‌راق، بیزی بیر-بیریمیزدن آییریردی. بعضاً اوشاقجاسینا، بعضاً ده ادراکلا هر شئیه گؤز قویماغی منی تعجبلندیریردی: شخصیتیمین مندن آیریلیب خوجانین شخصیتینه، خوجانین شخصیتینین ده منیمکیله بیز فرقینه وارما‌دان بیرلشدیگینه، پادشاهین دا بو خیا‌لی وارلیغی اؤز یئرینه قویا‌راق بیزی بیزدن داها یاخشی تانیدیغینا آز قالیردیم کی، اینانیم. یوخولاریمی تعبیر ائدنده، یا دا او زمانلاردا آنجاق خیال‌لاری ایله اللشدیگیمیز یئنی سلاحدان دا دانیشارکن، پادشاه غفیل دوروب ایکیمیزدن بیریمیزه طرف چئوریله‌رک، دئدی: «خیر، بو سنین دئییل، اونون دوشونجهسیدی». بعضاً ده حرکتلریمیزی بیر-بیریندن آییریردی: «ایندی اونون کیمی باخیرسان، اؤزون کیمی باخ!». منه تعجبله گولومسه‌یه‌رک علاوه ائدردی: «باخ، بئله، آفرین. سیز هئچ ایکینیز بیرگه آینایا باخمیسینیز؟». آینایا باخارکن هانسیمیزین، اصل اؤزو اولماغیمیزا نه قدر دؤزه بیلدیگیمیزی سوروشاردی. بیر دفعه ده ایللردیر اونا یازیب وئردیگیمیز او رساله‌لری، حیوانلارلا باغلی کتابلاری، تقویملری گتیرتدی، صفحه-صفحه چئویریب اوخویارکن هانسی حصّه‌سینین هانسیمیز یازدیغینی، هاراسینی هانسیمیزین اؤزونو دیگرینین یئرینه قویا‌راق دوشوندوگونو دئدی. آما خوجانی عصبیلشدیرن، منی ده طلسمه سالا‌راق تعجبلندیرن شئی، بیز یانیندا اولاندا حضورونا چاغیرتدیردیغی او تقلیدچی ایدی. بو آدامین نه اوزو، نه ده بدنی بیزه اوخشاییردی، قیسا بوی و کؤک ایدی، پار-پالتاری دا فرقلی ایدی، آما دانیشماغا باشلایاندا قورخدوم: سانکی او یوخ، خوجا دانیشیردی. اونون کیمی، سرّی فاش ائدیرمیش تک، پادشاهین قولاغینا ساری اَییلیر، اونون سایاق دقتلی و دوشونجه‌لی طرزیله اینجه مقاملاردان دانیشارکن سسینی قالینلاشدیریردی، بئله ائدرکن عیناً اونون کیمی دئدیکلرینین هیجانینا جوموب الینی قولونو قارشیسینداکینی ایناندیرماق اوچون، عصبی-عصبی یئللیرکن لاپ یاخیندا دوروردو، آما خوجانین وورغولاری ایله دانیشارکن اولدوزلارلا، دهشتلی سلاحلارلا علاقه‌لی دردینی دانیشمیر، آنجاق سارای مطبخینده اؤیرندیگی یئمکلرین و اونلاری پیشیرمک اوچون لازم اولان شئی-شویون و ادویاتین آدلارینی ساییردی. پادشاه گولومسهیرکن تقلیدچی خوجانین اوزونو قارا ائدن ایشینه، استانبوللا حلب آراسینداکی منزل‌لری بیر-بیر سایا‌راق دوام ائله‌دی. سونرا پادشاه تقلیدچیدن خواهش ائله‌دی کی، اونو دا یامسیلاسین. تعجب‌لو-تعجب‌لو آغزی آچیق منه باخان او آدام من ایدیم: اؤزومو ایتیرمیشدیم. پادشاه یاریسینین خوجا، یاریسینین دا من اولان بیری کیمی بیزی تقلید ائتمه‌سینی ایسته‌ینده طلسملندیم. آدامین حرکتلرینی ایزلهیرکن، عیناً پادشاه کیمی منیم ده ایچیمدن «بو منم، بو دا خوجا» دئمک گئچیردی، آما تقلیدچی بارماغی ایله بیزی اشاره ائده-ائده بو ایشی اؤزو گؤروردو. پادشاها تشکر ائدیب تقلیدچینی یولا سالاندان سونرا، بیزه بویوردو کی، بو، بارهده بیر ده دوشونک. بو سؤز هانسی معنانی کسب ائدیردی؟ آخشام خوجایا پادشاهین منه ایللردیر دانیشدیغی انساندان داها چوخ ادراکلی اولدوغونو دئییردیم، اونو چکمک ایسته‌دیگی مسیره سلطان آرتیق اؤز ایستگیله گئدیردی، خوجا یئنه ده غضب بحرانینا غرق اولموشدو. بو دفعه اونا حق قازاندیریردیم، تقلیدچینین هنری دؤزولهسی بیر شئی دئییلدی. خوجا دئدی کی، بوندان سونرا چتینه دوشمهدیکجه سارایا آیاق باسمایا‌جاق. ایللردیر گؤزله‌دیگی فرصتی، نهایت، اَلینه گئچیرتمیشکن او آخماقلارین آراسینا سوخولوب ازیشدیریلمگه آرتیق هئچ نیتی یوخ ایمیش. اونون دئدیگینه گؤره، پادشاهین ماراقلارینی بیلدیگیم، او هللم-قللملیکلردن باش چیخاردیغیم اوچون سارایا اونون یئرینه من گئتمهلی ایدیم خوجانین خستهلندیگینی دئینده سلطان منه اینانمادی. سلطان دئدی: «سلاحی حاضرلاماق اوچون ایشله‌سین». بئله‌لیکله، خوجانین سلاحی حاضرلاییب ایشه سالا بیلدیگی او دؤرد ایلده سارایا من گئتدیم، او دا اول‌لر منیم ائله‌دیگیم کیمی، ائوده اؤز خیال‌لاری ایله قالدی. حیاتین نه‌ ایسه گؤزلهمه‌لی یوخ، دادی چیخاریلاسی بیر شئی اولدوغونو بو دؤرد ایلده اؤیرندیم. پادشاهین خوجا کیمی، منه ده دَیر وئردیگینی گؤرنلر، دئمک اولار کی، هر گون گئچیریلن او مراسملره، تفریحلره منی ده چاغیریردیلار. بیر گون وزیرین قیزی ائولنیر، بیر باشقا گون پادشاهین اوشاغی دوغولور، سونرا اوغول‌لاری سنّت اولونور، سحری گون مجار‌لاردان آلینان بیر قالا اوچون مراسم گئچیریلیر، سونرا شاهزاده مکتبه گئتمگه باشلادی دئیه مراسملر اولور، همچنین رمضان و بایرام شنلیکلری ده باشلاییردی. اکثر گونلرده دوام ائدن بو شنلیکلرده یاغلی ات و پلوو تیخیشدیرماقدان، شکردن و فیستیقدان حاضرلانمیش آسلانلاردان، دوه قوشولاریندان، سو پریلریندن یئمکدن تئز بیر زماندا کؤکلدیم. گونلریمین چوخو، اورکلری گئدنهدک گولشن یاغلی گولشچیلره، مسجدین مناره‌لرینین آراسیندا آسدیقلاری ایپه چیخیب کورکلرینه قویدوقلاری چوبوقلا اوینایان، دیشلری ایله آت نالینی قیران، اوراسینا-بوراسینا شیشلر باتیران کندیر بازلارا، جبّه‌لریندن ایلانلار، گؤیرچینلر، میمونلار چیخاردان، اَلیمیزده‌کی فینجانلاری، جیبیمیزده‌کی پول‌لاری قاشلا گؤز آراسیندا یوخ ائدن هوققابازلارا، سؤیوشلریندن لذت آلدیغیم قاراگؤزله هاجیواتا باخماقلا گئچیردی. گئجه‌لر فشنگ آتیشما‌لاری یوخدورسا، هامینین چیخیب گئتدیگی او سارایلاردان، ائولردن بیرینه، چوخونو دا او گونلرده تانیدیغیم تازا دوستلاریملا بیرگه گئدردیم. منی ده او سفیرلر قالان ائولرده گؤرمک ایسته‌ییردیلر، بونا گؤره او ائولره ده تئز-تئز گئدیر، ونیزدن گتیریلمیش موسیقی دستهسینین ان آخرینجی و دبده اولان موسیقیلرینه قولاق آساندان سونرا، یاواش-یاواش آرتان آد سانیمین لذتینی چیخاردیردیم. سفیرلیکلرده ییغیشان اروپا‌لیلار، باشیما گلن او دهشتلی سرگذشتلری مندن سوروشاردیلار، نه قدر ظلم چکدیگیمی، نئجه مقاومت گؤستردیگیمی، هله ده نئجه دؤزدوگومو بیلمک ایسته‌ییردیلر. بوتون حیاتیمی دؤرد دیوار آراسیندا مورگوله‌یه‌رک و معنا‌سیز کتابلار اوخوماقلا گئچیردیگیمی گیزلهدر، تانیماق ایسته‌دیکلری بو غریبه دیار حقّینده، عیناً سلطانا ائتدیگیم کیمی، عادت ائده‌رک اویدوردوغوم دهشتلی احوالاتلاری دانیشاردیم. آنجاق ائولنمهمیشدن اول آتا‌لارینی گؤرمگه گلن جوان قیزلار، یا منیمله اللشن سفیر آروادلارین یوخ، بوتون او آیاغی سوروشکن سفیرلر، کاتبلر اویدوردوغوم قانلی دین و وحشت احوالاتلارینی، حرم و عشق ناغیللارینی حیرانلیقلا دینله‌ییردیلر. چوخ تضییق گؤسترسه‌لر، ائله اورداجا تئز-بازار اویدوردوغوم بیر-ایکی دؤلت سرّینی قولاقلارینا پیچیلدایار، سلطانین هئچ کسین بیلمیهجگی غریبه عادتلرینین اولدوغونو دئیه‌رک اونو بزهییردیم. داها چوخ معلومات آلماق ایسته‌ینده اؤزومو قووزاییب داغین باشینا قویماقدان خوشوم گلیردی، ائله گؤرونوردوم کی، گویا هر شئیی دئمه‌یه‌جگم، خوجایلا بیزی اوخشاتماغا سعی گؤسترن بو آخماقلاری داها دا ماراقلاندیرا‌راق سوسوردوم. آما بیلیردیم کی، اونلار علم طلب ائدن بؤیوک و تأثیرلی بیر پلانلا، چوخلو پول‌لار طلب ائدن نامعلوم بیر سلاح حاضرلاماق ایسته‌دیگیمی اؤز آرا‌لاریندا دانیشیرلار. سارایلاردان آخشام ائوه قاییداندا گؤروردوم کی، خوجا ایگیرمی ایلدیر اَیشلدیگیمیز میزین آرخاسیندا اوتوروب ایشله‌ییر. اوندا ایندیهدک هئچ وقت گؤرمه‌دیگیم قدر سرعتله ایشله‌ییردی، میزین اوستو باشا دوشه بیلمه‌دیگیم غریبه شکل‌لرله، رسملرله، عصبی و یئیین ال‌یازما‌لارلا دولدوردوغو کاغذلارلا دولویدو. مندن ایسته‌ییردی کی، گون عرضینده ائتدیکلریمی، گؤردوکلریمی اونا دانیشیم، آما او بیر قدر سونرا اونا عارسیز و آخماقجاسینا تأثیر باغیشلایان تفریحلردن چیمچینه‌رک سؤزومو کسر و «بیزلردن و اونلاردان» سؤز سالا‌راق منه پلانلارینی دانیشاردی. بیر ده یئنه دئییردی کی؟ هر شئی، بئینیمیزین ایچیله علاقهلیدیر، بوتون پلانلارینی بونونلا اساسلاندیرمیشدی، بئیین آدلاندیردیغیمیز خیردا-خوروشلارلا دولو قابین تناسبوندن، یا دا قارما-قاریشیقلیغیندان هیجانلا دانیشیردی، آما بونا اساساً بوتون اومیدلرینی، اومیدیمیزی باغلادیغی او سلاحی هانسی فورمادا حاضریلایاجاغینی آنلایا بیلمیردیم. ظنّ ائدیردیم کی، بونو نه باشقا بیر آدام، نه ده بعضی وقتلر دوشوندوگوم کیمی حتی اؤزو بئله باشا دوشه بیلمه‌یه‌جک. کیمسه منه پیچیلداییردی کی، بیر گون کیمیسه بئینیمیزین ایچینی آچا‌راق بوتون بو دوشوندوکلریمیزی تصدیقله‌یه‌جک. طاعون اولان گونلرده آینایا بیرلیکده باخارکن، حسّ ائله‌دیگی بؤیوک بیر حقیقتدن دانیشدی، ایندی هامیسی بئینینده آیدینلاشمیشدی، باخ سلاح دا بو حقیقتین تصدیقی ایدی! سونرا بو هیجانلی سؤزلردن چوخ دا معنا درک ائتمه‌ین منه، عصبی بارماقلارینین اوجویلا کاغذلارین اوستونده‌کی غریبه و نامعلوم بیر اؤلچونو گؤسترردی. هر گؤسترنده بیر آز داها تکمیللشدیگینی گؤردویوم بو فورما، سانکی منه نه‌سه خاطرلادیردی. رسمین آنجاق «شیطانی» آدینی وئره بیله‌جگیم او قارا لکه‌سینه باخارکن، غفیل گؤردویوم شئیی نهیه اوخشاتدیغیمی ائله بیلیردیم کی، دئیه‌جگم، آما دیلیم-آغزیم قورویا‌راق، یا دا بیر اویون اوینادیغینی دوشونه‌رک سوساردیم. اساس مطلبلریم کاغذلارین آراسینا داغیلان، هر دفعه بیر آز دا تکمیللشه‌رک دقیقلشن بو فورمانی ان آخیردا، ایللرله توپلانان بوتون او پول‌لاری و انسان امگی صرف ائده‌رک گرچکلشدیگی او دؤرد ایل عرضینده، همیشه بئله گؤردوم. بعضاً گونده‌لیک حیاتدا، بعضاً یوخولاریمیزدا، بیر-ایکی دفعه ده بیر-بیریمیزه خاطره‌لریمیزی دانیشدیغیمیز وقتلرده گؤردوگوموز، یا دا حقّینده دانیشدیغیمیز بیر شئیه بنزهدیردیک، آما عقلیمدن گئچنلری ایضاح ائده‌جک بیر آددیم آتا بیلمز، دوشونجه‌لریمین نامعلوم‌لوغونا بویون ایه‌رک، سلاحین سرّینی منه اؤزونون آچاجاغینی بوش-بوشونا گؤزلهیردیم. دؤرد ایل سونرا او کیچیک لکه بوتون استانبولون حقّینده دانیشدیغی بؤیوک بیر مسجد بویدا اولان او غریبه وارلیغا، او قورخونج گؤرونوشه، خوجایا گؤره حقیقی بیر سلاحا چئوریلدیگی وقت بئله، هر کس اونو بیر شئیه اوخشا‌داندا، من خوجانین سلاحی گله‌جک‌ده‌کی ظفری حقّینده دانیشدیغی جزئیّاتلارین آراسیندا ایتیب-باتیردیم. سارایا گئتدیگیم وقتلرده، ان پارلاق و قورخودوجو جزئیّاتلارین عیناً حافظهمیزین عنادلا اونوتماق ایسته‌دیگی یوخونو، انسانین خاطرلاماق ایسته‌دیگی کیمی سلطانا تکراراً دئمگه چالیشیر، خوجانین منه الله بیلیر نئچهنجی دفعه دانیشدیغی او تکرلردن، چرخلردن، باروتدان دانیشاردیم. سؤزلر منیم سؤزلریم دئییلدی، دانیشدیقلاریمدا خوجانین آتشلی سؤزلرینین بیری بئله یوخ ایدی، آما یئنه ده گؤردوم کی، پادشاه تأثیرلنیر. نورمال انسان سایدیغیم بو آدامین بو باش-آیاق سؤز ییغناغیندان، منیم ده آنجاق عامیانه دیلده فکریمی افاده ائده بیلدیگیم خوجانین او جوشقولو ظفر و قورتولوشلا باغلی شعریندن اومیدلنمهسی منی ده تأثیرلندیردی. پادشاه ائوده اولان خوجانین، عیناً من اولدوغومو دئیردی. فکریمی عمل‌لی-باشلی قاریشدیران ذکا اویونلارینا آرتیق عادت ائله‌میشدیم. دوشونوردوم کی، منیم خوجا اولدوغومو دئینده، هئچ بیر شئی باشا دوشمهمگیم داها یاخشی ایدی، چونکی بیر قدر سونرا ادعا ائله‌دی کی، بوتون بونلاری خوجایا من اؤیردیرم. ایندیکی کیمی اوتانجاق دئییلمیش، آما بونلاری ائدن من اوّلجه‌دن خوجانی دَییشدیرمیشممیش! دوشونوردوم کی، او گونکی تفریحلردن، حیوانلاردان، شنلیکلردن، یا دا پلانلی شکلده ائدیلن تاجر ال سالما‌لاریندان دانیشاق. سونرا، پادشاه دئدی کی، هامی بیلیر کی، بو سلاح پلانلارینین آراخاسیندا سن دایانیرسان. منی ان چوخ قورخودان دا ائله بو ایدی. خوجا، ایللردیر اورتا‌لیقدا گؤرونموردو، اونو دئمک اولاردی کی، اونوتموشدولار، اقامتگاهلاردا، سارایلاردا، شهرین ایچینده، پادشاهین یانیندا آنجاق-تئز-تئز منی گؤروردولر، آرتیق منی قیسقانیردیلار! آنجاق حقّینده سؤز-صحبت گون به گون آرتان بو نامعلوم سلاح پلانینا اوّلجه کندین، زیتونلوغون، خانین گلیری باغلاندی دئیه، سلطانا بو قدر یاخین اولدوغوما گؤره دئییل، بو سلاحلا باشقا‌لارینین ایشینه بورنوموزو سوخوروق دئیه، منی کافرلرین ال آلتیسی ساییردیلار. اعترافلارین قولاق آساندا ناراحتلیقلاریمی خوجایا دا، سلطانا دا آچاردیم. آما تام معنادا اورا‌لی اولا بیلمزدیلر. خوجا پلانلارینا غرق اولموشدو! جوانین آرزوسونا هوسلنن قوجا‌لار کیمی، من ده اونون غضبینه هوسلنیردیم. کاغذلارین اوستونده‌کی او نامعلوم و قارا لکهنی دقیقلیگی ایله اؤیرنیب تکمیللشدیررکن، منی قورخودان، بیر اوجو منیم کهنه پلانلارینا چئوریلدیگی پلانلارا دا چوخلو پول تؤکه‌رک، هئچ بیر گولـله‌نین باتمایاجاغی قدر پولادلار تؤکدوردوگو آخیر آیلاردا، اونا دانیشدیغیم پیس دئدی-قودولارا قولاق دا آسمازدی، آنجاق بو صحبتلرین دانیشیلدیغی سفیر قوناقلاریلا ماراقلاناردی: بو سفیرلر نئجه انسانلاردیر، باشلاری نئجه ایشله‌ییر، بو سلاح اوچون نه‌سه دوشونوردولرمی و سایر. و ان واجبی: سلطان نهیه گؤره دؤلتی او اؤلکه‌لرده دواملی تمثیل ائدن سفیرلر یوللاماغی دوشونمور؟ اؤزونون بو وظیفه‌یه ییه‌لنمک ایسته‌دیگینی، اونلارین ایچینده یاشاماق و بو آخماقلاردان خلاص اولماق ایسته‌دیگینی سئزیردیم، آما پلانینی واقعیته تبدیل ائتمکده چتینلیک چکدیگی، تؤکدوردوگو پولادلارین چاتلادیغی، یا دا پولون چاتیشمادیغی اومیدسیز گونلرده بئله بو ایستگیندن آچیق-آشکار دانیشمیردی. آنجاق بیر-ایکی دفعه «اونلارین» یئتیشدیردیگی علم آداملاری ایله رابطه یاراتماق ایسته‌دیگینی آغزیندان قاچیرتدی، عقلیمیزه مناسب ظنّ ائتدیگی حقیقتلری، بلکه، اونلار باشا دوشردیلر، ونیز‌لی، فلورانسلی یا دا نؤبتی هانسی اؤلکه عقلینه گلسه، باخ او اوزاق اؤلکه‌لرین علم آداملاری ایله مکتوبلاشماق ایسته‌ییردی. گؤرهسن اونلارین ان یاخشیلاری هانسیلاردی، هارادا یاشاییرلار، اونلارلا نئجه یازیشماق اولار، بونلاری سفیرلردن اؤیرنه بیلهرممی؟ باشلی-باشینا بوراخدیغیم و گرچکلشمکده اولان سلاحلا چوخ دا مارقلانمادیغیم او زمانلاردا، دوشمنلریمزه لذت وئره‌جک بیر بدبینلیگین ایزلرینی داشییان بیر ایستگی اونوتدوم. دوشمنلریمیزین دئدی-قودولارینا پادشاه دا قولاق آسیردی. خوجانین سلاحی سیناقدان گئچیرمک اوچون او دهشتلی پولاد ییغناغینین ایچینه گیریب، بوغاز یاندیران پاس و دمیر قوخوسونون ایچینده چرخلری چئویره بیلن جسور آداملار آختاردیغی گونلرده، من دئدیکلریندن گیلئیلننده، سلطان منه قولاق آسمادی. همیشه ائتدیگی کیمی، منه خوجانین دانیشدیقلارینی تکرارلاتدی. اونا اینانیردی، هر شئیدن راضی ایدی، اونا بئل باغلادیغینا گؤره هئچ ده پئشمان دئییلدی. بوتون بونلارا گؤره منه تشکّر ائدیردی. طبیعی کی، یئنه عینی سببدن، خوجایا هر شئیی من اؤیرتدیگیمه گؤره بو بئله‌یدی. او دا خوجا کیمی باشلارینین ایچیندن دانیشیردی، بو ماراغینا تصدیق کیمی سونرا دیگر مسألهنی خاطرلاییردی، عیناً خوجانین مندن بیر وقتلر سوروشدوغو کیمی، سلطان دا سوروشوردو کی، اورادا، او اؤلکه‌ده نئجه یاشاییرلار. اونا بیر ییغین خیال‌لاریمی دانیشیردیم. تکرارلایا-تکرارلایا بو گون چوخونا ایناندیغیم بو خیال‌لارین جوانکن، حقیقتاً، باشیما گلدیگینی، یا دا واقعیّته اساسلانمایا‌راق، کتابیما یازماق اوچون هر صندله اوتوراندا قلمیمین اوجونا گلن خیا‌لی احوالاتلار اولدوغونو ایندی دقیق بیلمیردیم: بعضاً او وقت عقلیمه گلن بیر-ایکی تفریحلی یالانی اورتالیغا آتیردیم، اویدورا-اویدورا بعضی ناغیل‌لار دا یارادیردیم، پادشاه بو وضعیتی اؤیرنمک ایسته‌دیگی اوچون، هامیسینین پالتارلاریندا چوخلو سایدا دویمه اولدوغونو تکرارلاییردیم، جرئیّاتلارینین خاطره‌لریمدن، یوخولاریمدانمی قایناقلاندیغینی بیله-بیلمه‌دیگیم احوالاتلار دانیشیردیم، آما ایگیرمی بئش ایل عرضینده هله ده اونوتمادیغیم بیر-ایکی حقیقت واردی: او حقیقتلر آنام، آتام و قارداشلاریملا بیرگه جؤکه آغاجلارینین آلتیندا سحر یئمگی یئیرکن سوفره آرخاسیندا دانیشدیقلاریمیز ایدی. پادشاه ان آز بونلارلا ماراقلانیردی. بیر دفعه منه، اصلینده بوتون طالعلرین بیر-بیرینه اوخشادیغینی دئمیشدی. نهیه گؤرهسه بو سؤزدن قورخموشدوم، اوندا سلطانین اوزونده داها اول‌لر هئچ وقت گؤرمه‌دیگیم شیطانی بیر افاده واردی، ایسته‌دیم کی، اوندان بو سؤزون هانسی معنانی افاده ائتدیگینی سوروشوم. سونرا اوزونه قورخویلا باخارکن، اورگیمدن «من، منم» دئمک گئچدی. سانکی بو معنا‌سیز سؤزو دئمگه جسارتیم چاتسایدی، منی باشقا بیر آدام ائتمک اوچون هللم-قللم ایشلر گؤرن بوتون او آغزی گؤیچکلرین، خوجانین و پادشاهین اویونلارینی بوشا چیخارا‌جاق و اؤز وارلیغیمین ایچینده راحتلیقلا یاشاماغا دوام ائلیهجکدیم. اصلیندهسه، راحتلیغیمی تهلکه قارشیسیندا قویا بیله‌جک هر جور نامعلوملوغون سؤزوندن بئله اورکنلر سایاق قورخا‌راق سوسدوم. خوجانین سلاحی حاضرلادیغینی، آما ایشه سالماق اوچون آداملاری توپلایا بیلمه‌دیگینه گؤره استفاده ائده بیلمه‌دیگی بو گونلرده آرتیق بهار گلمیشدی. بیر مدت سونرا پادشاه اوردو ایله بیرلیکده لهستانا سفره گئدنده تعجّبلندیک. دوشمنلریمیزی قاباغینا قاتیب قووالاماق اقتدارینا مالک سلاحی و منی نیه اؤزویله بیرگه آپارمامیشدی، یوخسا بیزه گوونمیردیمی؟ استانبولدا قالانلار کیمی، بیز ده اینانیردیق کی، سلطان، اصلینده، محاربه اوچون یوخ، اوو اوچون سفره گئدیب. خوجا بیر ایل علاوه اولا‌راق قازاندیغی اوچون ممنون ایدی، منیم باشقا گؤرولهسی ایشیم و تفریحیم یوخ ایدی، ایکیمیز بیرلیکده سلاح اوچون چالیشدیق. واسطه‌چیلر واسطهسی ایله آداملار تاپماق اوچون چوخ اللشدیک. قورخونج گؤرونوشلو، نه اولدوغو معلوم اولمایان آلتین ایچینه هئچ کس گیرمک ایستهمیردی. خوجا دئییردی کی، چوخلو پول وئره‌جم، شهره دللا‌لار گؤندرتدیک، بندره، توپ‌خانایا آداملار گؤندردیک، ایشسیزلر توپلاشان چایخانلاردا آوارا‌لار، هوققابازلیق ائدنلرین ایچینده آدام آختاردیق. تاپا بیلدیگیمیز آداملارین چوخو قورخوسونا غالب گلیب، دمیر ییغینینین ایچینه گیرسه‌لر ده، او دمیر حشرهنین ایچینه تام سیخیلیب ایستیده پیشه-پیشه چرخ فیرلاتماغا دؤزه بیلمه‌ییب قاچیردیلار. یایین آخیریندا، واسطه‌چیلره ایش تاپشیردیغیمیز وقت، ایللردیر بو ایش اوچون ییغیلان پول‌لارین هامیسی قورتارمیشدی. ماراقلانانلارین تعجب‌لو و قورخولو باخیشلاری و ظفر قیشقیریقلاری آراسیندا سلاح یاواش-یاواش ترپندی، خیا‌لی بیر قالایا هجوم ائدیب سارسیلا-سارسیلا توپلاری ایله آتش آچدی و دایاندی. کندلردن، زیتونلوقلاردان پول، گلیر گلمکده دوام ائله‌ییردی، آما خوجا چوخ پول توتدوغونو ادعا ائده‌رک چتینلیکله تاپیب ییدیغیمیز دستهنی ده داغیتدی. قیشی گؤزله‌مکله گئچیردیک. پادشاه سفردن قاییداندان سونرا چوخ خوشلادیغی ادیرنه‌ده قالمیشدی، بیزی ایتیریب-آختاران یوخ ایدی، تک-تنها قالمیشدیق. سحرلر سارایینا گئدیب حکایه‌میزله مشغول ائدهجگیمیز و گئجه‌لری عمارتلرینده تفریح ائدهجگیمیز کیمسه اولمادیغی اوچون ایشسیز-گوجسوز ایدیک. من ونیزدن گلن بیر رسّاما رسمیمی چکدیره‌رک، عود درسلری آلا‌راق گونلریمی گئچیرمگه چالیشیردیم. خوجا دا تئز-تئز قالا یاخینلیغیندا یانیندا بیر عسکر قویدوغو سلاحینی گؤرمک اوچون گئدیردی. دئمک اولماز کی، آلتین اوراسینا-بوراسینا نه‌سه علاوه ائدیب تکمیللشدیرمگه چالیشمادی، آما بو ایشدن تئز بئزدی. بیرگه گئچیردیگیمیز آخرینجی قیشین گئجه‌لرینده منه سلاحدان و اونونلا ائده‌جگی ایشلردن ده دانیشدی. اونو بیر سوستلوق بوروموشدو، آما بو آرزوسوندا اولدوغو اوچون یوخ، من اوندا هیجان اویاندیرا بیلمه‌دیگیمه گؤره بئله‌یدی. گئجه‌لر وقتیمیزین چوخونو گؤزله‌مکله گئچیریردیک، کولگین و قارین آزالماسینی گؤزله‌ییردیک، سحره یاخین کولگین لنگیمگینی، سوبایا اودون آتماق اوچون کؤزون کللنمه‌سینی گؤزله‌ییردیک، خلیجین اوز به اوز ساحلینده سون تیترک چیراغین سؤنمگینی و گلمه‌ین یوخوموزون گلمگینی و سحر اذانینی گؤزله‌ییردیک. آز دانیشا‌راق تئز-تئز خیال‌لارا دالدیغیمیز او قیش گئجه‌لرینین بیرینده، خوجا منه دئدی کی، چوخ دَییشمیسن، تمام باشقا بیر آداما اولموسان. معدهم گؤینه‌دی، کورگیم ترله‌دی، ایسته‌دیم کی، جوابینی وئریم، حقسیز اولدوغونو، اوّلکی کیمی اولدوغومو، بنزهدیگیمیزی، منیمله اوّل‌لر ماراقلاندیغی کیمی یئنه ده منه دقت آییرما‌لی اولدوغونو، دانیشما‌لی هله چوخ سؤز-صحبتیمیزین اولدوغونو دئمک ایسته‌دیم، آما حقلی ایدی، گؤزوم همین سحر رسّامدان آلیب گتیردیگیم رسمیمده ایلیشیب قالمیشدی، دَییشمیشدیم: ضیافتلرده تیخیشدیرماقدان کؤکلمیش، بوخاغیم ساللانمیش، اتیم یاییلمیش، حرکتلریم آغیرلاشمیشدی، ان پیسی ایسه اوزوم ده تمام دَییشمیشدی، گؤزلریمین آلتی تولوقلامیش، حیاتلاریندان، دنیا‌دان و اؤزلریندن راضی اولان آخماقلار کیمی، باخیشیما بایاغی بیر راحتلیق چؤکموشدو، آما بیلیردیم، بو حالیمدان راضی ایدیم: سوسدوم. سونرا‌لار پادشاهین بیزی سلاحلارلا بیرگه ادیرنه‌یه سفره چاغیرتدیردیغینی اؤیرننده، تئز-تئز عینی یوخونو گؤروردوم قاریشیقلیغی، استانبولداکی تفریحلری خاطرلا‌دان بیر تفریحده، ونیزده ماسکلی بیر بالداییق، اوزلرینده‌کی بایاغی قادین ماسکلارینی اوزلریندن چکنده انسانلارین آراسیندا گؤردوگوم آناملا نشانلیمی تانییا‌راق اومیدلنیر، من ده، آرتیق منی تانیسینلار دئیه، اؤز ماسکیمی چیخاریردیم، آما اونلار هئچ جور منی تانیمیردیلار، بیلمیردیلر کی، بو آدام منم، ساپیندان توتدوقلاری ماسکلارلا، آرخامداکی هر هانسی آدامی اللریله گؤستریردیلر، چئوریلیب باخاندا گؤروردوم کی، منیم اصل من اولدوغومو باشا دوشه‌جک بو آدام خوجا‌دیر. منی تانیسین دئیه، بو دفعه ده اونا اومیدله یاخینلاشاندا، خوجا اولان آدام، منه هئچ بیر سؤز دئمه‌یه‌رک ماسکینی چیخاردیر و ماسکین آلتیندان منی گناهکارلیق دویغوسو ایله قورخودا‌راق منی یوخودان اویا‌دان جوانلیغیم چیخیردی.

یایین اولینده، پادشاهین بیزی و سلاحی ادیرنه‌ده گؤزله‌دیگینی اؤیرننه قدر خوجا ایشه باشلادی. هر شئیی حاضرلادیغینی، سلاح پایلادیغی دسته ایله رابطه‌سینی قیش بویو دوام ائلهتدیردیگینی اوندا باشا دوشدوم. اوچ گون سونرا سفره حاضرلاشدیق. خوجا آخرینجی گونون آخشامینی سانکی تازا ائوه کؤچوروکموش کیمی جلدلری جیریق کهنه کتابلاری، یاریمچیق قالمیش رساله‌لری، سارالمیش قارالاما‌لاری، اشیا‌لارینی، خیردا-خوروش شئیلرینی ائشه‌له‌یه‌رک گئچیردی. پاسلانمیش نماز ساعتینین زنگینی دوزلتدی، نجوم جهازلارین توزونو آلدی. ایگیرمی بئش ایلدیر یازدیغیمیز کتابلارین، حاضرلادیغیمیز آلتلرین طرحلری، قارالاما‌لاری آراسیندا سحره قدر ائشه‌لندی. گون دوغاندا، فشنگلرله حیاتا گئچیردهجگیمیز آتشفشانلیق اوچون ائتدیگیمیز سیناقلارین مشاهده‌لری ایله دولدوردوغوم کیچیک دفترین جیریلمیش و سارالمیش صفحهلرینی صفحه‌له‌ینده اونو گؤردوم، چکینه-چکینه سوروشدو: بونلاری دا اؤزوموزله آپارمالی‌ییق، گؤرهسن، ایشیمیزه یارایار؟ گؤرنده کی، بوش-بوش باخیرام، عصبیلشیب اَلیندهکیلری بیر گوشهیه توللادی. آما یئنه ده اون گون دوام ائدن بو ادیرنه سیاحتینده اؤتن ایللردهکی قدر اولماسا دا، بیر-بیریمیزین ایشینه کؤمک ائتدیک. هر شئیدن اول، خوجا اومیدلیدی، قورخونج خیشیلتیلار، غریبه گوپپولتولار، یاواش-یاواش گئدن و آز تصادف اولونان حشره، شیطان، اوخلو توسباغا، حصار، قارا دمیر، تورامان (تورکیه‌ده کیشی آدیدیر)، تکرلی قازان، دیو، تپهگؤز، جاناوار، دونوز خصلتلی قارا اوغلان، گؤی گؤزلو قارابد دئیه آدلاندیریلان سلاحیمیز، خوجانین ایسته‌دیگی کیمی، گؤرنلری دهشته سالا‌راق، دوشوندوگوموزدن ده سرعتلی ایرلیله‌ییردی. یول بویو اطرافداکی کندلردن گلن ماراقلانانلارین یاخینلیقداکی تپه‌لره توپلاشیب قورخودان یاخینلاشمادیقلاری سلاحا هیجانلا باخدیقلارینی گؤرنده خوجا لذت آلدی. گئجه‌لر، گون عرضینده قان-تر ایچینده قالان آداملاریمیز چادرلاریندا درین یوخویا گئدنده اوخویان بؤجکلریمیزین بؤلدوگو سس‌سیزلیکده خوجا منه تورامانین دوشمنلریمیزه نئیلیهجگی باره‌ده دانیشیردی. باخمایا‌راق کی، اوّلکی هیجان قالمامیشدی، پادشاهین اطرافینداکی آداملارین و اوردونون سلاحا نئجه عکس العمل وئره‌جکلرینی، اوردو هجوم ائدنده بو سلاحا نئجه بیر یئر وئریلهجگینی، او دا منیم کیمی ناراحتلیقلا گؤزله‌ییردی، آما هله «سون شانسیمیزدان» ایشین آخارینی ایسته‌دیگیمیز مسیره چئوریله بیله‌جگیندن و ان واجبی، هیجانیمیزی آزالماغا قویمایان «اونلارا‌دان و بیزلردن» اورک راحتلیغی ایله و اینانا‌راق دانیشا بیلیردیک. ادیرنه‌ده پادشاهدان و اطرافینداکی بیر نئچه ایشبیلمه‌ین یالتاقلاردان باشقا هئچ کسین خوش حاللا قارشیلامادیغی سلاحین سیناق نمایشینه باشلادیلار. پادشاه، خوجانی کهنه بیر دوستونو قارشیلایان سایاق قارشیلامیشدی، دانیشیلیردی کی، محاربه اولا بیلر، آما چوخ دا حاضرلیق و تلاش گؤزه دیمیردی، گونلرینی بیر یئرده گئچیرمگه باشلادیلار. اونلارا من ده قوشولوردوم، آتلارینا مینیب اطرافداکی قارانلیق مئشه‌لره قوش جیککیلتیسینه قولاق آسماغا، تونجادا و مئریچده قاییقلا گزینتییه چیخا‌راق قورباغا‌لارا باخماغا، قارتال‌لارلا ساواشارکن یارالانیب سلیمیّه حیاطینه دوشن لئیلکلره باخیب ذوق آلماغا و باجاریقلارینی بیر ده گؤرمک اوچون اونلار سلاحا باخماغا گئدنده من همیشه یانلاریندا اولوردوم. آما آغرییلا حسّ ائدیردیم کی، دانیشدیقلاری موضوعلارا قوشولماق، ماراقلا منه قولاق آسسینلار دئیه و اونلارا اورکله دئیه بیلمهجیگم هئچ بیر سؤزوم یوخدو. بلکه ده، بیر-بیرلرینه بئله یاخین اولدوقلارینا گؤره پخیللیک ائدیردیم. آما آرتیق بیلیردیم کی، بئزمیشم: خوجا هله ده همین شعری اوخویوردو. ظفردن، دیگرلرینین اوستونلوگوندن خبرداردی، دؤیوشه باشلامالی‌ییق، گله‌جک و بئینیمیزین ایچی حقّینده اولان عینی اویدورولموش حکایه‌یه هله ده پادشاهین آلدانماغینا تعجبلنیردیم. محاربه باشلایا‌جاق دئیه دانیشیلان سؤز-صحبتلر یایین اورتاسیندا آرتیردی، خوجا بیر گون گوجلو-قوّتلی بیر آداما احتیاجی اولدوغونو دئیه‌رک منی اؤز یانینا گؤتوردو. ادیرنه‌نین ایچینده تئز-تئز یئریدیک، قارا‌چی و یهودی محله‌لریندن، داها اوّل‌لر ده داریخا-داریخا گزدیگیمیز بعضی بوز کوچه‌لردن، چوخو دا بیر-بیرینه اوخشایان کاسب مسلمان ائولرینین آراسیندان گئچدیک. سولومدا اولان سارماشیقلی ائولرین ساغ طرفیمه گئچدیگینی بیلنده باشا دوشدوم کی، عینی کوچه‌لرده گزیشیریک، اوندان سوروشدوم، دئدی کی، فیلدامی محلهسیندهییک، خوجا بیردن-بیره بیر ائوین قاپیسینی دؤیدو. یاشیل گؤزلو، تخمیناً سککیز یاشی اولان بیر اوشاق قاپینی آچدی. خوجا اونا دئدی: «آسلانلار! پادشاهین ساراییندان آسلانلار قاچیب اونلاری آختاریریق». اوشاغی ایته‌له‌یه‌رک ائوین ایچینه گیرنده من ده آرخاسینجا گئتدیم. ایچریدن توز، تخته و صابون اییی گلیردی، ظلمت قارانلیقدا جیریلدایان پیلهکنلردن تئز یوخارییا، سالونا چیخدیق، خوجا قارشیسینا چیخان قاپیلاری آچدی. بیرینجی اوتاقدا بیر قوجا دیشسیز، آغزی آچیق حالدا یاتیردی، اوندان نه‌سه سوروشماق اوچون ساققالینا ال اوزا‌دان ایکی شن اوشاق گؤرنده کی، قاپی آچیلدی، او دقیقه قورخدولار. خوجا بو قاپینی اؤرتدو، بیر باشقاسینی آچدی، ایچریده بیر ییغین یورغان و یورغانلیق پارچا واردی، اوچونجو اوتاغین قاپیسینا کوچه قاپیسینی آچان اوشاق خوجا‌دان اول یاپیشیب دئدی:«بوردا آسلان یوخدو، آناملا گلینیمیز وار»، خوجا بونا باخمایا‌راق، قاپینی آچدی، آرخاسی بیزه طرف اولان ایکی قادین سولغون ایشیغین آلتیندا نماز قیلیردیلار. دؤردونجو اوتاقدا یورغان تیکن بیر آدام واردی، ساققال‌سیز اولدوغو اوچون منه چوخ اوخشاییردی، خوجانی گؤرن کیمی آیاغا قالخدی. دیللندی: «نیه گلدین، سفئه؟». خوجا جواب وئردی: «بیزدن نه ایسته‌ییرسن؟ سمرا هاردادی؟». همین آدام دئدی: «اون ایل اوّل استانبولا گئدیب. طاعوندان اؤلوب. بس سن نیه گور به گور اولمامیسان؟». خوجا هئچ بیر سؤز دئمه‌یه‌رک پیلهکنلردن دوشوب ائودن چیخدی. آرخاسینجا گئدرکن، آرخا‌دان اوشاغین قیشقیردیغینی و بیر قادینین اونا جواب وئردیگینی ائشیتدیم: «آنا، آسلانلار گلیب». «خیر، عمیلرین گلیب». بلکه، باش وئرنلری هئج جور تعبیر ائده بیلمه‌دیگیمه گؤره، بلکه، یئنی حیاتیما و هله صبرله اوخودوغوموز بو کتابا حاضرلیق اولسون دئیه ایکی هفته سونرا، سحر تئزدن یئنه همینکی یئره گئتدیم. ایشیق منی آلداتدیغی اوچون اوّلجه کوچهنی و ائوی تاپماقدا چتینلیک چکدیم، تاپاندا دا اوّلجه‌دن مسیرینی معیّن‌لشدیردیگیم بیازید مسجدینین حکیم‌خاناسینا گئدن اَن کسه یولو دقیقلشدیرمگه چالیشدیم. بلکه ده، ان کسه یولو سئچه‌جکلرینه گؤره کؤرپویه چاتان و صنوبر آغاجلارینین کؤلگه‌سی دوشن قیسا یولو هئچ جور تاپا بیلمهدیم، تاپدیغیم صنوبر آغاجلاری اولان یولون کناریندا ایسه ائله بیر یئر یوخ ایدی کی، انسان اوتوروب چایا باخا-باخا هوا یئسین. خسته‌خاناداسا خیالیمیزدا جانلاندیردیقلاریمیزین هئچ بیری یوخ ایدی، پالچیقلی دئییلدی، بلکه ده، تمیز ایدی، آما نه سو سسی گلیردی، نه ده رنگلی شوشه‌لر واردی. عاشق اولموش، دلییه چئوریلمیش، اکثریتی دلیلر کیمی اؤزونو باشقا بیر آدام حساب ائدیرمیش، یئنه ده اورا حقّینده دانیشا‌جاقدی، آما قولاق آسمایا‌راق قاییتدیم. ائله بیلیردیم کی، سفره چیخمایاجاغیق، آما همین سفره چیخماق قراری یایین آخریندا، هئچ گؤزلمه‌دیگیمیز بیر گونده آلیندی: گئچن ایلکی مغلوبیته و اوندان چوخ وئرگییه دؤزه بیلمه‌ین کندلیلر، «وئرگینی گلین قیلینجینیزلا آلین» دئیه خبر یوللاییبلار. اوندان سونراکی گونلرده خوجا آز قالیردی حرصیندن پارتلاسین: اوردو سیرایلا یئریش قایداسینا حاضرلاشارکن هئچ کس سلاح حقّینده دوشونموردو، هئچ کس دؤیوشرکن بو قارا دمیر ییغینینی یانیندا گؤرمک ایستهمیردی، هئچ کس بو یئکه قازاندان بیر کرامت گؤزلهمیردی، ان واجبی ده اونو نحس بیر شئی کیمی قبول ائدیردیلر. آرتیق خوجا سفردن بیر گون اول محاربه‌نین گلهجگی اوچون احکام قورارکن، دوشمنلریمیز سؤزلرینی بیر یئره قویوب، سلاحین موفقیّتله برابر نحسلیک-لعنت ده گتیره بیله‌جگینی دئییبلر. بو لعنتین آرخاسیندا خوجا‌دان چوخ، منیم اولدوغومو دوشوندوکلرینی خوجا منه دانیشاندا قورخدوم، پادشاه بیلدیریب کی، خوجایا و سلاحا گوونیر، مباحثه اولماسین دئیه، سلاحین دؤیوش وقتی بیر باشا اؤزونه و اؤز قوه‌لرینه منسوب اولاجاغینی دئییب. سنتامبرین اولینده، ایستی بیر گونده ادیرنه‌دن گئتدیک. هامی دوشونوردو کی، سفره چیخماق اوچون بو مؤسوم چوخ گئجدی، آما بو موضوعدا چوخ دا دانیشمیردیلار. سفر زمانیندا عسکرلرین دوشمن قدر، بعضاً دوشمندن ده چوخ نحسلیکدن قورخدوغونو، مغلوبیت قورخوسو ایله دؤیوشدوکلرینی تازا-تازا اؤیرنیردیم. باخیملی، وارلی کندلردن، سلاحیمیزین یئرینی اینیلدتدیگی کؤرپولردن گئچه‌رک قوزئیه گئتدیگیمیز بیرینجی گونون آخشامی، خوجا، سلطانین چادیریندان چاغیریلاندا تعجّبلندیک. عسکرلری کیمی، پادشاه دا اوشاقلاشمیشدی، اوندا تازا بیر اویونا باشلایان اوشاغین ماراغی و هیجانی واردی، عیناً عسکرلری کیمی، خوجا‌دان گون عرضینده باش وئرنلری نئجه قیمتلندیردیگینی سوروشدو: باتان گونشین قارشیسینداکی قیزیلی بولود، آلچاقدان اوچان شاهینلر، بیر کند ائوینین قیریق باجاسی، گونئی طرفه قونان لئیلکلر- بوتون بونلار هانسی معنانی افاده ائدیردی؟ طبیعی کی، بونلارین هامیسینی خوجا یاخشی ایضاح ائتدی. آما ایشیمیز بیتمهمیشدی، پادشاهین سفر گئجه‌لرینده قورخولو، ماراقلی حکایه‌لره قولاق آسماغا میل‌لی اولدوغونو ایکیمیز ده یئنیجه اؤیرنیردیک. خوجا بیر نئچه ایل اول سلطانا وئردیگیمیز او ان خوشلادیغیم کتابلاریمیزداکی جوشغون شعردن تأثیرلنه‌رک بیر شکل چکدی، بو شکل اؤلولر، قانلی مغلوبیتلر، نحسلیکلر، خیانتلر و سفالتله قایناشان چیرکین بیر شکل ایدی، آما غالبیّتین آلووو پادشاهین قورخولو باخیشلارینین گؤره بیله‌جگی بیر طرفده پاریلداییردی: اونو کؤروکلهمک اوچون آغلیمیزی ایشلتمهلی ایدیک، «اونلارین و بیزلرین»، سونرا بئینیمیزین ایچینین، خوجانین ایللردیر منه دانیشدیغی و آرتیق اونوتماق ایسته‌دیگیم بوتون دیگر شئیلرین، تئز بیر زماندا فرقینه وارما‌لی، آییلمالی ایدیق! بلکه ده، آرتیق پادشاهین دا بئزدیگینی دوشوندوگونه گؤره، منه ده بئزدیریجی گلن بو جان سیخیجی حکایه‌نین قارانلیغینی، چیرکینلیگینی، دهشتینی خوجا هر گئجه بیر آز داها آرتیریردی. یئنه ده بئینیمیزین ایچینده‌کیلردن دانیشارکن پادشاهین لذتله تیترهدیگینی حسّ ائدیردیم. اوو سفرلری یوروشوموزله عینی هفته‌ده باشلادی. صرف بو ایش اوچون اوردویا گلن دسته ایره‌لیده گئدیر، اراضیده کشفیات آپاراندان، الوئریشلی اراضی سئچندن، کندلیلر حرکته گئچندن سونرا پادشاه، بیز و اووچولاری، یوگوروش اولان طرفدن چکه‌رک جئیرانلاری ایله مشهور بیر قوروغا، وحشی دونوزلارین قاچیشدیغی داغین یاماجلارینا، یا دا تولکولرله دووشانلارین قایناشدیغی بیر مئشه‌یه گئدیردیک. ساعتلارلا دوام ائدن، بو کیچیک و تفریحلی اوو سفرلریمیزدن سونرا هجوم قولونا، ظفرله قورتاردیغیمیز دؤیوشدن قاییدان کیمی قاییدار، اوردو پادشاهی سلاملایارکن بیزلر ده اونون آرخاسینجا گلردیک. خوجانین غضب و نفرتله قارشیلادیغی بو مراسملری خوشلاییردیم، آخشام یوروشده اولاندا، اوردونون گئچدیگی کندلرین و قصبه‌لرین حالیندان، یا دا دوشمنلریمیزدن گلن سون خبرلردن چوخ، پادشاهلا بیرگه اوو حقّینده دانیشماقدان خوشوم گلیردی. سونرا خوجانین آخماقجا سرسملیکله علاقهلندیردیگی بو بوش صحبتلرین غضبیله شدتینی هر گئجه بیر آز دا آرتیران حکایه‌لردن و قناعتلردن دانیشماغا باشلایاردی. پادشاهین، قورخودوجو حکایه‌لره، بئینیمیزین ایچی ایله علاقه‌لی بو ناغیل‌لارا اینانماغی اطرافینداکیلار کیمی، منی ده کدرلندیریردی. آما ان پیس حادثه‌لره، بوندان سونرا شاهد اولاجاقدیم! یئنه ده مغلوبیته دوغرو ایرهلیله‌ییردیک، اونا یاخین کند بوشالدیلمیشدی، اها‌لیسینی ده اللریندهکی تنیکه ایله وورا-وورا چیخاردیقلاری چیغیرتییلا عصبیلشه‌رک و مارال‌لاری بیزیم آتلاریمیز و سلاحلاریمیز اولان یئره قیسناسینلار دئیه، اورمانا سپلنمیشدیلر، آما گون اورتایا قدر هئچ بیر حیوانا راست گلمهدیک. بیر آز دا گون اورتانین ایستیسینین تأثیری ایله، بدنیمیزه یاییلان سیخینتینی آزالتماق اوچون پادشاه، خوجا‌دان خواهش ائتمیشدی کی، گئجه‌لر اونو تیترهدن همین احوالاتلاری دانیشسین. چوخ اوزاقلاردان گلن، آز-چوخ ائشیدیلن تنیکه اوغولتوسونا قولاق آسا‌راق یاواش-یاواش ایرهلیله‌ییردیک کی، مسیحی کندلریندن بیرینه چاتیب دایاندیق. اوندا گؤردوم کی، خوجا، پاشایا بوش کندین ائولریندن بیرینی گؤستریر، قاپینین آراسیندان باشینی اوزا‌دان جیلیز بیر قوجا قولتوق آغاجی ایله اونلارا یاخینلاشیر. بیر قدر اول یئنه ده اونلاردان، اونلارین بئیینلرینین ایچیندن دانیشمیشدیلار، اوزلریندهکی ماراق حسّینی و خوجانین قوجا‌دان ترجمه‌چی واسطهسیله نه‌سه سوروشدوغونو گؤرنده، عقلیمه گلن شئیدن قورخا‌راق اونلارا یاخینلاشدیم. خوجا فکرلشمهمیش، تئز جواب وئرمه‌سینی طلب ائده‌رک سوروشوردو: حیاتینداکی ان بؤیوک گناه، ائتدیگی ان بؤیوک پیسلیک نه ایدی؟ کندلی، ترجمه‌چینین بیزه یاواش-یاواش ترجمه ائتدیگی قاتما-قاریشیق اسلاو دیلیله میزیلدانیردی، گناهسیز، شرسیز یازیق بیر قوجایمیش، آما خوجا غریبه بیر حدتله اونو اوستله‌ییر، ایسته‌ییردی کی، قوجا اؤزو حقده دانیشسین. قوجا آنجاق سلطانین دا خوجا قدر ماراقلاندیغینی گؤرندن سونرا گناهینی بوینونا آلدی: بلی، گناهکار ایدی، او دا بوتون کند اهلیله بیرگه ائویندن چیخما‌لی، او دا حیوانلاری قووالایان یئرلیلریله بیرگه اووا گئتمهلیدی، آما خسته ایدی، مشکلو واردی، اوندا بوتون گونو اورماندا او طرف، بو طرفه قاچماق اوچون لازم اولان ساغلاملیق یوخ ایدی، الیله اورگینی گؤستریب عذر ایسته‌ییردی کی، خوجا بو آن غضبلندی، قیشقیردی. اونو یوخ، اصل گناهلارینی سوروشوردو اوندان، آما کندلینین ترجومهچیمیزین تکرارلادیغی سوا‌لی باشا دوشمگه حالی یوخ ایدی، الینی اورگینین اوستونه آغرییلا باسیب، اورگینی توتوب دورموشدو. قوجانی آپاردیلار. گتیردیکلری باشقا بیر آدام دا همین شئیلری دئینده خوجا قیپقیرمیزی قیزاردی. ایکینجی آداما آسان اولسون دئیه و گناه اؤرنکلریمی خاطرلاتسین دئیه منیم اوشاقلیغیمین گناهلارینی، اؤزومو قارداشلاریمدان داها چوخ ایستتدیرمک اوچون دئدیگیم یالانلاری، دانشگاهده اوخویارکن ائتدیگیم جنسی گناهلاری خوجا، کندلییه نامعلوم بیر گناهکارین پیسلیکلرینی دانیشدیغی کیمی دانشاندا من بو کتابی یازارکن حسرتله خاطرلادیغیم طاعونلو گونلریمیزی دیسکینتیله و اوتانجلا خاطرلاییردیم. ان آخیردا گتیریلن توپال کندلی، دره‌ده یویونان قادینلارا گیزلیجه باخدیغینی خوجایا پیچیلتییلا اعتراف ائله‌ینده خوجا بیر قدر ساکتلشدی. بلی، باخ، «اونلار» پیسلیکلرین قارشیسیندا بئله اولوردولار، اونو اؤرت-باسدیر ائده بیلیردیلر، آما بئیینلرینده نه باش وئردیگینی آرتیق بیلمه‌لی اولان بیزلر و سایر و باشقا‌لاری واردی. اینانماق ایسته‌ییردیم کی، پادشاه چوخ دا تأثیرلنمه‌ییب. آما اونو ماراق بوروموشدو، ایکی گون سونرا، مارال‌لارین آردینجا قاچدیغیمیز باشقا بیر اوو وقتی، بلکه، خوجانین اصرارینا دؤزه بیلمه‌دیگی اوچون، بلکه ده، ظنّیمجه، سورغو-سوال ائدیلمکدن خوشلاندیغی اوچون گؤز یومدو کی، حکایهنی تکراراً دانیشسین. بو دفعه تونانی گئچمیشدیک، یئنه ده مسیحی کندلرینین بیریندهیدیک، آما لاتین منشأ‌لی بیر دیلله دانیشیردیلار. خوجانین سوروشدوغو سوال‌لاردا ایسه چوخ دا دَییشیکلیک یوخ ایدی. طاعونلو گئجه‌لرین، اونا پیسلیکلرینی یازدیرماغی باجاردیغیم او مجبوریتی منه خاطرلا‌دان بو سوال‌لاردان و سوال‌لاری سوروشان، کیملیگی نامعلوم اولان حاکمله، اونو ساکتجه دستکله‌ین سلطاندان قورخان کندلیلرین جوابلارینا اوّلجه قولاق آسماق ایستمه‌دیم. غریبه بیر خوفا دوشموشدوم؛ خوجا‌دان چوخ، اونا آلدانان، یا دا بو چیرکین اویونون جاذبه‌دارلیغینا قارشی مقاومت گؤسترمه‌ین پادشاهین حالینا یانیردیم. آما بو مردار ماراغا منیم ده آلوده اولماغیم چوخ دوام ائلهمه‌دی، دوشوندوم کی، انسان نیهسه قولاق آسماقدان هئچ نه ایتیرمز، اونلارا یاخینلاشدیم. قولاغیما داها ظریف و خفیف گلن بیر دیلله دانیشیلان گناهلارین و پیسلیکلرین چوخو بیر-بیرینه اوخشاییردی: بسیط  یالانلار، کیچیک آلداتما‌لار، بیر ایکی اجلافلیق. بیر-ایکی وفا‌سیزلیق، نهایت، بیر نئچه کیچیک اوغرولوق. آخشام خوجا دئدی کی، کندلیلر هر شئیی دانیشمیرلار حقیقتی گیزله‌دیرلر، او وقت من اؤزومو چوخ آچمیشدیم. اونلاری بیزلردن آییران چوخ درین، بیزدن داها حقیقی گناه‌لاری اولمالی ایدی. پادشاهی آلدادا‌جاق بو حقیقتلری الده ائتمک، «اونلارین»، سونرا دا «بیزلرین» نئجه بیر انسان اولدوغونو گؤره بیلمک اوچون لازم اولارسا، گوج ده تطبیق ائده‌جکمیش. اوندان سونراکی گونلر، گئتدیکجه داها دا آرتان، گئتدیکجه داها دا معناسیزلاشان بو شدتله گئچدی. اول‌لر هر شئی داها آسان ایدی، او گونلرده، اویونون اورتاسیندا صمیمیتله بیر-ایکی قابا شوخلوق ائدن اوشاقلار کیمیدیک، سوال-جواب ائدنده، اوزون و تفریحلی اوو سفرلریمیز اولان وقت هر بیری حیاتا گئچیریلن کیچیک حجملی اویون کیمیدیلر، آما سونرا‌لار بوتون ایشلریمیزی، دؤزوملولوگوموزو، عصبیلریمیزی توکندیرن و هانسی سببدنسه ال چکه بیلمه‌دیگیمیز مراسملره چئوریلدیلر. خوجانین سول‌لارینین و سببی سرّ قالان عصبینین دهشتی ایله تعجب‌لنن کندلیلری گؤروردوم، کندلیلردن ایستنیلن شئیین نه اولدوغونو تام بیلسه‌لر، بلکه ده، باشا دوشه‌جکدیلر، کند خاطره‌لرینی بیر یئره جمعلهمیش دیشسیز و یورغون قوجا‌لاری گؤروردوم، اصل یا ساختا گناهلارینی دانیشمامیشدان اول اومیدسیز گؤزلریله اطرافداکی آداملاردان، بیزلردن اومید دیلنیردیلر، اعترافلاری و پیسلیکلری اساس‌سیز ساییلا‌راق دؤیولن، ییخیلان جوانلاری گؤروردوم. میزده یازدیقلاریمی اوخویاندان سونرا، «آی سنی» دئیه‌رک کورگیمه بیر یومروق ووردوغونو، نهیه گؤره بئله بیر آدام اولدوغومو باشا دوشه بیلمه‌دیگینه گؤره عصبله دئیینه-دئیینه اؤزو-اؤزونو مغلوب ائله‌دیگینی خاطرلادیم. آما چوخ قطعی اولماسا دا، آرتیق نهیی آختاردیغینی، هانسی نتیجه‌یه چاتماق ایسته‌دیگینی داها یاخشی بیلیردی.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:18 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 06


آلتینجی بؤلوم

طاعون قورتاراندان سونراکی هفته‌لرده خوجا آنجاق باش منجّم‌لیک وظیفه‌سینه گتیریلمکله کفایتلنمه‌دی، سلطانلا ایللردیر اومیدله گؤزله‌دیگیمیزدن ده یاخین رابطه قوردو: باش وزیر او کیچیک و غیر موفّق عصیاندان سونرا آرتیق پادشاهین اطرافینا توپلادیغی او ابله‌لردن قورتولما‌لی اولدوغونو آناسینا حسّ ائلهتدیرمیشدی، چونکی تاجرلر ده، یئنی‌چئریلر ده، سلطانی بوش سؤزلری ایله پیس یولا چکن چوخبیلمیشلرین بلا‌لارینین یارادیجیسی کیمی گؤرورموش. بئله‌لیکله، قورولان پلانلاردا اَلی اولدوغو دئییلن اوّلکی باش منجّم صدقی افندینین دستهسی، سورگونله و معیّن شئیلرله علاقه‌دار سارایدان قووولاندا اولان-قالان ایشلر ده خوجانین بوینونا دوشدو. آرتیق هر گون پادشاهین وقت گئچیردیگی سارایلاردان بیرینه گئدیر، اونا وقتلی-وقتسیز ده زمان آییران پادشاهلا دانیشیردی. ائوه قاییداندا هیجانلا و ظفر حسّی ایله اولانلاری منه دانیشیردی: هر سحر بیرینجی پادشاهین گؤردوگو یوخونو تعبیر ائلیردی. عهده‌سینه گؤتوردوگو ایشلرینی ایچینده، بلکه ده، ان چوخ بو ایشی خوشلاییردی، پادشاه یوخو گؤرمه‌دیگینی حزنله اعتراف ائتدیگی بیر گونده ایسه مصلحت گؤروب کی، باشقا بیر آدامین یوخوسونو تعبیر ائلهسین سلطان دا ماراقلا بو فکری منیمسه‌ینده، بوستانچیلار تئز یاخشی یوخو گؤرن بیر آدامی آختاریب تاپیب حضورونا گتیریبلر، بئله‌لیکله، هر سحر بیر یوخونون تعبیری ال چکیلمهسی ممکن اولمایان عادته چئوریلمیشدی. باشقا وقتلر ایسه حیاطلرده، ایری چینار و ارغوان آغاجلارینین کؤلگه‌سی دوشن باغچا‌لاردا یئریرکن، بوغازدا قاییقلارلا گزینتییه چیخارکن، طبیعی کی، سلطانین سئویملی حیوانلاریندان، بیزیم خیا‌لی حیوانلاریمیزدان دا سؤز سالاردی. آما منه بؤیوک ماراقلا دانیشدیغی باشقا موضوعلاری دا پادشاها آچیردی: بوغازداکی آخینتیلارین سببی ندیر؟ قاریشقا‌لارین حیاتیندا اؤیرنمگه دَیرلی اولان نه وار؟ مغناطیس اللهدان باشقا، نهدن گوج آلیردی؟ اولدوزلارین ائله، یا بئله فیرلانماسینین اساس خصوصیتی نهدن عبارتدی؟ مسلمان اولمایانلارین حیاتیندا کافرلیکدن باشقا اؤیرنمگه نه‌سه تاپا بیلرممی؟ اونلاری قاباغیمیزا قاتیب قووالایا بیلن هر هانسی سلاحی حاضرلاماق ممکندورمو؟ بونلاری سلطانین ماراقلا قولاق آسدیغینی دئیندن سونرا هیجانلا میزین آرخاسینا گئچیب، سلاح شکل‌لری چکمک اوچون دوزلدیلمیش باها‌لی و ایری کاغذلارا، اوزون لوله‌لی توپلار، اتوماتیک آتش مکانیزملری، گؤرونوشو واهمه‌لی حیوانلاری خاطرلا‌دان سلاح نوع‌لارینی قارالایار، منی ده میزین یانینا چاغیریب، سلاحی چوخ یاخین وقتده واقعیته تبدیل ائلیهجگینی بیلدیرر، دانیشدیغی بو خیال‌لارا شاهدلیک ائتمگیمی ایستیردی. اصلیندهسه من، بو دانیشدیقلارینی خوجایلا بؤلوشمک ایسته‌ییردیم. بلکه ده، بونا گؤره فکریم هله ده بیزه او قورخولو و قارداشلیق دویغوسو ایله گئچیردیگیمیز گونلری یاشا‌دان طاعوندا ایدی. طاعون شیطانیندان خلاص اولوبلار دئیه آیاصوفیادا هامیلیقلا شکر ائده‌رک نماز قیلیبلار، آما خسته‌لیک هله شهردن تمامیله ال چکمهمیشدی. خوجا سحرلر سلطانین سارایینا تلسرکن، من شهرده ماراقلا گزینر، گودک میناره‌لی محله مسجدلردن، یوسون باغلامیش مسجدلردن هله ده آپاریلان جنازه‌لرین سایینی حسابلایار، سببینی ایندییه قدر باشا دوشمه‌دیگیم غیر ارادی بیر حسّله، ایسته‌ییردیم کی، خسته‌لیک شهردن و بیزدن ال چکمه‌سین. خوجا منه پادشاهی نئجه تأثیر آلتینا سالدیغیندان، ظفریندن دانیشارکن من اونا خسته‌لیگین داها شهری ترک ائتمه‌دیگینی، تدبیرلر گؤرولمهدیگی تقدیرده تکراراً باش قالدیرا بیله‌جگینی دانیشیردیم. منی غضبله سوسدوروب دئدی کی، گویا من اونون موفقیّتینه پخیللیک ائدیرم. اونا حق قازاندیریردیم، باش منجّم اولماغی، پادشاهین هر سحر اونا یوخولارینی دانیشماغی، بوتون او آخماق جماعت پادشاهین یانیندا اولمایاندا سؤزلرینی شاها دئیه بیلمگی بونلار اون بئش ایلدیر کی، بیزیم گؤزله‌دیگیمیز شئیلر، موفقیتلر ایدی، منیم مصلحت گؤردوگوم، چوخ دا دوغرو چیخمایان، آما دوغرو تک قارشیلانان تقویمی، گؤروندوگو کیمی، منیم حاضرلادیغیمی اونوتموشدو، منه چتین گلن شئی منی تلاش ایچینده آدا‌دان نئجه سرعتلی گتیرمهسی یوخ، منیم اورا نئجه گئتمگیمی خاطرلاماسی ایدی. بلکه ده، حقلی ایدی، بلکه ده، حسّ ائتدیگیم بو حسّه پخیللیک دئمک اولار، آما بو اونون فرقینه وارمادیغی سهو بیر دویغو ایدی. بونو باشا دوشسون دئیه طاعون باشلامامیشدان اوّلکی گونلرده میزین ایکی طرفینه تنها گئجه‌لرین سیخینتیسینی اونوتماق ایسته‌ین ایکی سوبای اوغلان کیمی نئجه اوتوردوغوموزو خاطرلا‌داندا، بعضاً اونون، بعضاً ده منیم نئجه قورخولارا جومدوغوموزو، آما بو قورخولاردان چوخ شئی اؤیرندیگیمیزی، حتی آدادا تک اولاندا او گئجه‌لر اوچون داریخدیغیمی خاطرلا‌داندا دا، بوتون بو دئدیکلریمی، اؤزونون هئچ جور قوشولا بیلمه‌دیگی بیر اویوندا منیم آشکار اولونان ساختاکارلیغیم عبرت گؤتوره‌رک اولانلارین شاهدی کیمی گولومسه‌یه‌رک دینلهیر، آما منه او عزیز گونلریمیزله علاقه‌لی هئچ بیر اومید و سؤز وئرمزدی. آرتیق محله-محله گزدیکجه گؤروردوم: تدبیرلر گؤرولسه ده، سانکی خوجانین موفقیّت آدلاندیردیغی شئیه کؤلگه سالماق ایستهمه‌دیگینه گؤره، طاعون یاواش-یاواش شهردن چکیلیردی. بعضاً منه غریبه گلیردی کی، اؤلومون ظلمت قورخوسو آرامیزدان چکیلیب گئدیرسه، نییه اؤزومو تنها حسّ ائدیرم. بعضاً ایسته‌ییردیم کی، پادشاهین یوخولاریندا، یا دا خوجانی اونا نقل ائله‌دیگی گله‌جکده اولا‌جاقلاردان یوخ، یئنه ده بونلاردان دانیشاق. دیواریندان گؤتوردوگوموز واهمه‌لی آینانین قارشیسینا، دوز یاخینلیغیمدا اؤلوم قورخوسو اولسا بئله اونونلا بیرگه گئچمگه چوخدان حاضر ایدیم! آما خوجا آرتیق چوخ زماندیر کی، منی آلچالدیردی، یا دا اؤزونو ائله گؤستریردی، ان پیسی ایسه بعضاً بونو ائتمگه احتیاط ائدیردی. اونو یئنه او اوّلکی خوشبخت دنیامیزا چکمک اوچون بعضاً دئییردیم کی، آرتیق یئنه ده بیرگه میزین آرخاسینا گئچمهلی ایدیک. بو ایشده اونا اؤرنک اولماق اوچون بیر-ایکی دفعه یئنه کاغذلاری دولدورماغا جهد ائتدیم، طاعونون قورخوسونا، قورخونون عمله گتیردیگی او پیسلیک ائله‌مک ایستگینه، یاریمچیق قالمیش پیسلیکلریمله علاقه‌لی شیشیردیلمیش سؤز-صحبتلر یازیلمیش صفحه‌لری اونا اوخویاندا منه قولاق آسمادی. بلکه ده، اؤز موفقیّتیندن چوخ، منیم چارهسیزلیگیمدن آلدیغی بیر گوجله حیا‌سیزجاسینا دئدی: بوتون او یازیلانلارین آخماقلیقدان باشقا بیر شئی اولمادیغینین دا همین وقتلر فرقینه واریب، و قطعیاًده او اویونلار نه وقت قورتارا‌جاق دئیه بیر مسألهسی یوخ ایدی، بیر آز دا منی سیناماق اوچون: طاعونا یولوخوب قاچدیغیم گون، اونسوز دا بیلیب کی، من نئجه آدامام. گناهکاراممیش! انسانلاری ایکی یئره آییریرلار: اونون کیمی حق آداملاری و منیم کیمی گناهکارلار. موفقیتلرینی تعبیر ائتمگه چالیشدیغیم بو سؤزلرینه جواب وئرمه‌دیم. باخمایا‌راق کی، ادراکیم اوّلکی کیمی پارلاق ایدی، گونده‌لیک خیردا حادثه‌لره حرصلندیگیمی گؤرنده باشا دوشوردوم کی، لازم اولاندا غضبلنمگه ده حاضرام، آما خوجایا قارشی حرصلنمگه اساس وئرن او سؤزلرینه گؤسترهجگیم عکس العملله اونو هارایا سوروتلیهجگیمی، هارادا سیخیشدیراجاغیمی سانکی بیلمیردیم. اوندان قاچیب هئیبه‌لی آدادا گئچیردیگیم گونلرده بیلیردیم کی، مقصدیم تام آیدین دئییل. ونیزه قاییتسام نه باش وئرردی؟ بو اون بئش ایلده آنامین اؤلمگینی، نشانلیمین دا ائولنیب باشینین عایله و اوشاقلارینا قاریشماغینی بئینیمه تام یئریتمیشدیم، اورگیمدن اونلاری فکرلشمک گئچمیردی، یوخولاریما دا گئت-گئده آز-آز گیریردیلر، هم ده اؤزومو او اوّلکی ایللرده اولدوغو کیمی، ونیزده ده اونلارین یانینداکی کیمی دئییل، یوخولاریمدا دا اونلاری استانبولدا، اؤز آرامیزدا گؤروردوم. ونیزه قاییتسام، بیلیردیم کی، یاریمچیق قویدوغوم حیاتا قالدیغیم یئردن دوام ائتمه‌یه‌جگم، اگر ممکن اولسا، باشقا بیر حیاتا تازادان باشلایا بیلردیم. بیر وقتلر تورکلر و کؤله‌لیک حقّینده یازماغی پلانلاشدیردیغیم کتابدان اؤزگه، او حیاتین ماراقلی آنلاری آرتیق منی هیجانلاندیرمیردی. بعضاً دوشونوردوم کی، خوجا مندهکی بو ضعیفلیگی و مقصدسیزلیگی سئزدیگی و ضعیف جهتلریمی آنلادیغی اوچون منی آلچالدیردی، بعضاً ده بو جهتلری یقینلشدیرمه‌سینه شبهه ائله‌ییردیم. هر گون پادشاها دانیشدیغی حکایه‌لردن، جزئیّاتلارینی بئینینده جانلاندیردیغیندان و سلطانی مطلق تأثیر آلتینا سالاجاغی او اینانیلماز سلاحین خیال‌لاریندان و موفقیّتیندن ائله حال به حال ایدی کی، بلکه، هئچ منیم نهلری دوشوندوگومون فرقینه بئله وارمیردی. بیر ده گؤروردوم کی، اؤزو-اؤزونه آلوده اولان خوجانین بو خوشبختلیگینی غبته ایله ایزله‌ییرم. اونو چوخ ایسته‌ییردیم، شیشیرتدیگی موفقیّتیندن آلدیغی او الده قاییرما جوشغونلوغو، بیتیب-توکنمه‌ین پلانلارینی، پادشاهی اله آلاجاغینی دئیرکن اووجونون ایچینه باخماغینی چوخ خوشلاییردیم. بئله فکرلشدیگیمی اؤزونه اعتراف ائده بیلمزدیم، آما حرکتلرینی، گونده‌لیک داورانیشلارینی ایزلیرکن، بعضاً ائله حسّ ائدیردیم کی، سانکی اؤزومه گؤز قویورام. انسان بعضاً بیر اوشاغین، بیر جوانین داورانیشلاریندا اؤز اوشاغلیغینی و جوانلیغینی گؤرنده نئجه کی سئوگی و ماراقلا اونو ایزله‌ییر ها، قورخوم و ماراغیم دا محض بئله‌یدی، تئز-تئز دوشونوردوم کی، پئیسریمدن توتوب «من سنه چئوریلدیم» دئییر، آما او گونلری اونا خاطرلا‌داندا خوجا منی سوسدورور، یا او گون سلطانا اینانیلماز سلاحا ایناندیرماق اوچون نهلر ائدیگینی دانیشیر، یا دا سحر یوخوسونو تعبیر ائدنده پادشاهین عقلینین نئجه اوغورلادیغینی ناغیل ائلیردی. به-بهله دانیشدیغی بو موفقیتلری پارلاقلیغینا من ده ایسته‌ییردیم کی، اینانا بیلیم. بعضاً خیال‌لاریمین سرحدسیزلیگینه جوموب اؤزومو خوشبختجه‌سینه اونون یئرینه قویوب اینانیردیم دا. او وقت اونو و اؤزومو، بیزی داها چوخ ایستیردیم، خوش بیر ناغیل دینله‌ین آغزی یاریق کیمی آغزی آچیق حالدا دانیشدیقلاریندان سحرلنرکن، ظنّ ائلیردیم کی، گله‌جکدهکی همین گؤزل گونلر حقّینده ایکیمیزین ده پلانی ایمیش کیمی دانیشیر.

سلطانین یوخولارینی تعبیر ائدرکن اونا قوشولدوم. خوجا ایگیرمی بیر یاشینداکی پادشاهی، اقتداری داها چوخ صاحبلنمگه یؤنلندیرمک اوچون قرار وئرمیشدی. بئله‌لیکله، پادشاهین یوخولاریندا تئز-تئز گؤردوگو دؤرد نالا قاچان آتلارین، صاحب‌سیز اولدوقلاری اوچون سئوینجسیز، وحشی دیشلریله دوشمنلرینین حلقوملارینا هجوم ائدن قوردلارین دا، اؤز ایشلرینی اؤزلری گؤردوگو اوچون خوشبخت اولدوقلاری وقتلر، آغلایان یاشلی قادینلارلا گؤزل کور قیزلارین و قارانلیقدا یاغیش یاغارکن سرعتله یارپاقلارینی تؤکن آغاجلارین اونو کؤمگه چاغیردیقلارینی، مقدس هؤرومچکلرله، اعجازکار شاهینلرین تنهالیغین فضیلتینه اشاره ائله‌دیگینی دانیشدی. اقتدارا ییه چیخاندان سونرا ایسته‌ییردیک کی، سلطان بیزیم سوادیمیزلا ماراقلانسین، بوندان اؤترو قورخولاریندان دا استفاده ائدیردیک. اووا ماراغی اولانلارینین چوخو کیمی، اوزون و یوروجو اوو سفرلرینده گئجه‌لر، پادشاه اوولانانین اؤزو اولدوغونو دوشوننده، تختینی ایتیرمک قورخوسو ایله یوخوسوندا اؤز تختینده، اؤز اوشاقلیق وقتینی گؤرنده، خوجا اونا دانیشیردی کی، تختینده همیشه جوان قالا‌جاق و آما همیشه حاضرلیقلی اولان دوشمنلریمیزین پلانلاریندان آنجاق اونلار کیمی گوجلو سلاح حاضرلایا‌راق قورتولا بیلر. باباسی سلطان مرادین قول گوجونو اثبات ائله‌مک اوچون بیر دفعه قیلینجلا وورا‌راق ایکی یئره بؤلدوگو ائششگین ایکی حصّه‌سینین قاچا‌راق بیر-بیریندن اوزاقلاشماغینی، آتا ننهسی ساییلان کؤسم سلطان آدلانان عفریته‌نین اونو و آناسینی بوغماق اوچون دیریلیب لوم-لوت اوستونه گلمگینی، آت میدانینداکی چینار آغاجلارینین یئرینده بیتن انجیر آغاجلاریندان انجیر یئرینه قانلی جسدلر ساللاندیغینی، اوزو اونون اوزونه اوخشایان پیس آداملارین اونو اللریندهکی چووالا سوخوب بوغماق اوچون قووالادیغینی، یا دا اوسکوداردان دنیزه گیرن توسباغا اوردوسونون کورکلریندهکی چاناغین کولکدن هئچ جور سؤنمه‌ین آلوو‌لارلا سارایا طرف یئریدیکلرینی پادشاه خیال ائدنده، بیز اونون دؤلت ایشلریندن ال چکمگینی، اوودان و حیوانلاردان باشقا، فکرینده هئچ نه اولمادیغینی دئینلرین نه قدر حقسیز اولدوغونو دوشونور، منیم صبر و لذتله دفتره یازا‌راق تصنیفلشدیردیگیم بو یوخولاری، حاضرلانما‌لی اولان دهشتلی بیر سلاحین گرچکلشهجگینی تعبیر ائتمگه چالیشیردیق. خوجانین فکرینجه، یاواش-یاواش اونو تأثیر آلتینا سالیردیق، آرتیق بو ایشین عهده‌سیندن گلهجگیمیزه اینانیردیم. بیر رصدخانادا علم مرکزی قورماق اوچون، تازا بیر سلاح حاضرلاماق اوچون اوندان سؤز آلیب، جوشقونلوقلا خیال قوردوغو گئجه‌لردن سونرا بو موضوعلاری سلطانلا بیر دفعه ده اولسون جدّی-جدّی دانیشا بیلمه‌میشدی. طاعوندان بیر ایل سونرا، کؤپرولو اؤلنده خوجا اومیدلنمک اوچون یئنه بیر بهانه تاپدی: کؤپرولونون گوجوندن و شخصیتیندن قورخدوغونا گؤره سلطان بئینیندهکیلری واقعیته تبدیل ائتمکدن چکینیردی، ایندی باش وزیر اؤلدوگونه و یئرینه ده آتاسی قدر گوجلو اولمایان اوغلو گئچدیگینه گؤره پادشاهدان جسور قرارلار گؤزلهمگین اصل وقتی ایدی. اوندان سونراکی اوچ ایلی بو جسور قرارلاری گؤزله‌مکله گئچیردیک. آرتیق منی تعجبلندیرن شئی خیال‌لاری ایله اوولاری آراسیندا چاش-باش قالان سلطانین سوستلوغو یوخ، خوجانین هله اومیدینی اونا باغلایا بیلمهسهیدی. بوتون بو ایللر عرضینده اومیدلرینی ایتیریب منه اوخشایاجاغی گونو گؤزله‌ییردیم». آرتیق موفقیّت آدلاندیردیغی شئیدن اوّلکی کیمی سؤز سالا بیلمیر، طاعوندان سونراکی آیلاردا دویدوغو جوشغونلوغو باخمایا‌راق کی، دویا بیلمیردی، آما سلطانی بؤیوک پلان آدلاندیردیغی شئیله اونو آلدادا بیله‌جگی گونون خیالینی هله ده ساغلام ساخلایا بیلیردی. همیشه بیر بهانه تاپیردی: استانبولو محو ائله‌ین او بؤیوک یانغیندان بیر مدت سونرا سلطانین بؤیوک پلانلارلا پول خرجلهمگی قارداشینی تخته چیخارتماق ایسته‌ین دوشمنلرینه فرصت یارادیردی، پادشاه ایندی هئچ بیر شئی ائده بیلمیردی، چونکی اوردو مجارستانا سفره چیخمیشدی، نؤبتی ایلده ده آلمانلارا قارشی هجوما گئچدیکلرینه گؤره گؤزله‌ییردیک، سونرا قورتارماسی اوچون بؤیوک پول‌لار خرجلهنن و تورخان سلطان و پادشاهلا بیرلیکده خوجانین دا تئز-تئز گئتدیگی خلیج ساحلیندهکی او یئنی والده مسجدینین تیکیلیشی واردی هله، سونرا دا منیم گئده بیلمه‌دیگیم بیتیب-توکنمه‌ین اوو سفرلری واردی. من خوجانین اوودان قاییتماغینی ائوده گؤزلیرکن نصیحتینه قولاق آسماغا چالیشیر، «بؤیوک پلان»، یا «علم» آدلاندیردیغی او شئی اوچون پارلاق ادّعا‌لار آختارا-آختارا و تنبل-تنبل مورگوله‌یه‌رک صفحه‌لری چئویرردیم. اجرا ائدیلسه ده وئرهجگی نتیجه‌یه چوخ دا اینانمادیغیم بو پلانلارین خیال‌لاری بئله منی آرتیق سئویندیرمیردی. تانیشلیغیمیزین ایلک ایل‌لرینده منجّم‌لیک، جغرافیا، یا دا شرق علملری موضوعلاریندا دوشوندوگوموز شئیلرین واقعی بیر طرفی اولمادیغینی خوجا دا منیم کیمی بیلیردی: ساعتلار، آلتلر، مدل‌لر گوشهده اونودولوب چوخدان پاسلانمیشدی. هر شئیی اونون علم آدلاندیردیغی بو نامعلوم ایشی واقعیته تبدیل ائدهگیمیز گونه ساخلامیشدی، اَلیمیزده بیزی فاجعه‌دن قورتارا‌جاق بؤیوک بیر پلاندان داها چوخ، پلانین خیا‌لی واردی. منی هئچ آلچادا بیلمه‌ین بو رنگسیز خیالا اینانا بیلمک و خوجایلا بیرگه اولا بیلمک اوچون بعضاً چئویردیگیم صفحه‌لره، یا دا عقلیمه غفیل گلن دوشونجه‌لره اونون گؤزویله باخماغا، اؤزومو اونون یئرینه قویماغا چالیشیردیم. اوودان قاییداندا، منی اوستونده باش سیندیرماق اوچون قویوب گئتدیگی هر هانسی بیر موضوعدا، تازا بیر حقیقتی آشکارلامیشدیم، هر شئیی ده منه آرخا چئویره‌رک دَییشدیره بیلر دئیه ایناملا ائدردیم؛ «دنیزین قاباریب چکیلمگینین سببی اونا تؤکولن چایلارین ایستیلیگی ایله علاقه‌لیدیر» دئینده، یا «طاعون هوا‌داکی توز دنهجیکلرینه هوپور، هوا دَییشنده ایسه یوخ اولور»، یا دا «بؤیوک بیر سلاح حاضرلاییب اوزون لولهسی و تکرلری ایله هامینی قاباغیمیزا قاتیب قووالایا بیلمک ممکندور» یا دا، «دنیا گونشین اطرافیندا فیرلانیر، گونش ده آیین اطرافیندا»، دئینده اَینیندهکی توزلو اوو پالتارینی دَییشن خوجا همیشه منی خوش-خوش گولدورن همینکی جوابی وئریردی: «بیزیم آخماقلار بو حقیقتدن خبرسیزدیرلر!» سونرا شدتله منی ده آرخاسینجا سوروتله‌ین غضب بحرانینا قاپیلیر، پادشاهین چاشقین دونوزون آرخاسینجا ساعتلارلا آت سورمگینین، یا دا تازیلارینا توتدوردوغو دووشان اوچون گؤز یاشی تؤکمگینین فایداسیز اولماغیندان دانیشار، اوو عرضینده سؤزلرینین سلطانین بیر قولاغیندان گیریب دیگریندن چیخماغینی ایستمه‌یه-ایستمه‌یه اعتراف ائدر و نفرتله تکرارلایاردی: بو آخماقلار حقیقتلرین فرقینه نه وقت وارا‌جاقلار؟ بو قدر آخماغین بیر-بیرینی تاپماسی تصادف ایدی، یوخسا ضرورت. نیه بو قدر آخماقدیلار؟ بئله‌لیکله یاواش-یاواش، «علم» آدلاندیردیغی شئیه، بو دفعه اونلارین بئیینلرینین ایچینی باشا دوشمک اوچون، تازادان باشلاما‌لی اولدوغونو حسّ ائدیردی. بیر میزین آرخاسیندا اوتوروب، بیر-بیریمیزه نفرت ائده‌رک، بیر-بیریمیزه اوخشادیغیمیز او گؤزل گونلری عقلیمه سالدیغی اوچون من ده بو «علم»ـه گیریشمگه هوسلندیم، آما ایلک سیناقلاردان سونرا باشا دوشدوک کی، آرتیق ایشلر اوّلکی کیمی دئییلدی. بیر دفعه، اونو هارا، نیه گؤره سیخیشدیریلاجاغیمی بیلمه‌دیگیمه گؤره هئچ جور اوستونه گئده بیلمیردیم. ان واجبی حسّ ائدیردیم کی، آغریلاری و مغلوبیتی سانکی منیم آغریلاریم و مغلوبیتلریم ایدی. بیر دفعه ایناناماسام دا بورداکیلارین آخماقلیغینی شیشیردیلمیش اؤرنکلرله خاطرلا‌داندان، اونلار قدر اؤزونون ده مغلوبیته محکوم اولدوغونو حسّ ائتدیرندن سونرا اونا گؤز قویدوم: باخمایا‌راق کی، حدتله منیم علیهیمه حرکت ائدیر، مغلوبیتین مجبوری اولمادیغینی، اونلاردان اول باشلاییب بو ایشلرله مشغول اولساق، سؤز گلیشی دئییردی کی، بو سلاح پلانینی حیاتا گئچیرده بیلسک، اوستوموزه دوغرو آخیب بیزی آرخایا آپاران چایین آخینینی یئنه ده گئرییه چئویره بیلردیک، پلانلاریندان یوخ، اومیدسیز اولاندا ائتدیگی کیمی، «پلانلاریمیزدان» دانیشا‌راق منی سئویندیریدی، آما یاخینلاشان و قاچیلماز مغلوبیتین دهشتی اونو بوروموشدو: اونو کیمسهسیز بیر اوشاغا بنزدیردیم، منه کؤلهلیگین اوّلکی ایللرینی خاطرلا‌دان غضبینی و حزنونو چوخ خوشلاییردیم، من ده اونون کیمی اولماق ایسته‌ییردیم. اوتاغین ایچینده وار-گل ائدرکن، قارانلیقدا، یاغیشین آلتینداکی پالچیقلی کوچه‌یه، یا دا خلیج ساحلیندهکی بیر-ایکی ائوین هله ده یانان سولغون و تیتره‌ین ایشیقلارینا باخیردی، سانکی اورادا اومید باغلانیلماسی ممکن اولان یئنی بیر اشارهسیینین ایزلرینی آختاریردی، دوشونوردوم کی، اوتاغین ایچینده قیوریلا‌راق گزینن خوجا یوخ، منیم جوانلیغیمدی. بیر وقتلر من اولان بو آدام، منی تک قویوب گئتمیشدی، گوشهده مورگه‌له‌ین من ایسه سانکی هیجانیمی تکراراً اؤزمده تاپا بیلمک اوچون اونا دقتله باخیردیم. قورتارماق بیلمه‌ین و اؤزونو تکرارلایان بو هیجان حسّیندن آرتیق بئزمیشدیم. باش منجّم اولاندان سونرا گبزه‌دهکی تورپاقلاری بؤیوموش، گلیریمیز ده آرتمیشدی. پادشاهلا بوشبوغازلیق ائدیب وقت گئچیرمگیندن اؤزگه، بیر ایشله مشغول اولماغینا دا احتیاج یوخ ایدی. آرادا بیر گبزه‌یه گئدیب سینیق-سالخاق دییرمانلاری و هامیدان اول بیزی یئکه چوبان ایتلرینین قارشیلادیغی کندلری گزه‌رک گلیرلرینی یوخلاییر، ثبتلره نظر سالا‌راق ائشیک آغاسینین بیزی نه قدر آلداتدیغینی آنلاماغا چالیشیر، بعضاً گولوشه‌رک، اکثر وقت دا سیخینتییلا آه چکه‌رک پادشاه اوچون تفریحلی رساله‌لر یازیر، باشقا هئچ بیر ایش ده گؤرموردوک. من اصرار ائلهمهسهیدیم، بلکه، گؤزل وقت گئچیریب، او یئرلری ده قایداسینا سالدیرمایا‌جاقدی. عصبلرینی داها دا پوزان شئی آلمانا سفری ایدی، گیریت[1] قالاسی ایدی، اوردولارین و پاشا‌لارین استانبولو ییهسیز قویماغیندان و آناسینین دا اونا سؤزونو گئچیره بیلمهمگیندن جسارت‌لنن پادشاهین، سارایدان قووولان بوتون چنهباز چوخبیلمیشلری، تقلیدچیلری، آلچاقلاری اطرافینا توپلاماسی ایدی. نفرت ائتدیگی و زهلهسی گئدن بو ساختاکارلاردان اؤزونو آییرماق و اوستونلوگونو اونلارا دا قبول ائلهتدیرمکدن اؤترو خوجا اونلارین آراسینا گیرمهمکده قرارلی ایدی، آما پادشاهین اصراری ایله بیر-ایکی دفعه دانیشیب مباحثه ائتدیکلری شئیلری دینلهمک مجبوریتینده قالدی. حیوانلارین روحو اولا بیلردیمی، هانسینین روحو وار، هانسی جنّته، هانسی جهنمه گئدیر، بالیق قولاغی ائرککدیر، یوخسا دیشی، هر سحر چیخان گونش تازا گونشدیرمی، یوخسا آخشام باتان گونش آرخا‌داکی یولدان فیرلانیب صاباح دیگر طرفدن باشینی چیخاریر، بو تیپلی موضوعلارین دانیشیلدیغی بو ییغینجاقلاردان گله‌جکدن اومیدینی اوزه‌رک چیخار، نه‌سه ائلهمهسک، یاخین وقتلرده پادشاهین دا الدن گئدهجگینی دئیردی. بیزیم پلانلاریمیزدان، بیزیم گلهجگیمیزدن دانیشدیغی اوچون سئوینجله اونا قوشولوردوم. بیر دفعه سلطانین فکرینین نهدن عبارت اولدوغونو آنلاماق اوچون منیم ایل‌لردیر توتدوغوم دفترلری، گؤردوگوم یوخولاری، خاطره‌لریمیزی آچیب تؤکدوک. سانکی ایشکابین سیگیرمه‌لریندن چیخان خیردا خوروشلاری ییغیشدیریردیق. پادشاهین عقلینین مسیرینی توتماغا چالیشیردیق، نتیجه چوخ دا اومید وئریجی دئییلدی: خوجا هله ده بیزی خلاص ائتمه‌لی اولان او دهشتلی سلاحلاردان، یا دا فکریمیزده تئز بیر زماندا حل ائتمه‌لی اولدوغوموز سیرلردن باخمایا‌راق کی، دانیشا بیلیردی، آما آرتیق ائله داورانیردی کی، گویا داها یاخینلاشماقدا اولان قورخونج بیر افلاسین دا فرقینده دئییل. بو بارهده آیلارجا چنه یوردوق. سقوطدان، امپراطورلوغون اَلیندهکی اؤلکه‌لری بیر-بیر ایتیرمه‌سینی باشا دوشوردوک می؟ نقشه‌لریمیزی میزین اوستونه سرر، اوّلجه هانسی اؤلکه‌نین، سونرا هانسی چایلارلا هانسی داغلارین الدن گئدهجگینی تعیین ائدردیک. یوخسا سقوط، انسانلارین و اینانجلارین فرقینه وارما‌دان دَییشمهسی دئمک ایدی؟ بوتون استانبول‌لولارین بیر سحر ایستی یاتاقلاریندان باشقا بیر انسان کیمی قالخدیقلارینی گؤزوموزون قاباغینا گتیردیک، پالتارلارینی بیلمیردیلر کی، نئجه گئیینسینلر، مناره‌لرین نه اوچون استفاده ائدیلدیگینی خاطرلایا بیلمیردیلر. بلکه، بو سقوط، دیگرلرینین اوستونلوگونو گؤره‌رک اونلارا اوخشاماق دئمک ایدی: بئله اولاندا منه ونیزدهکی حیاتیمدان بیر قسمت دانیشدیرار، سونرا، بورداکی تانیشلاریندان بعضیلرینین باشیندا بؤرکلر، ایینلرینده شالوارلارلا منیم خاطره‌لریمی تکراراً یاشادیقلارینی خیالیمیزدا جانلاندیراردیق. قورارکن وقتی نئجه گئچدیگینی بیلمه‌دیگیمیز بو خیال‌لاری سونونجو خلاص یولو کیمی پاشایا بیلدیرمگه قرار وئردیک. دئییردی کی، خیال‌لارین ان اینجه جرئیّاتلاری ایله جانلاندیریلان بوتون او سقوط صحنه‌لری، بلکه، اونو تلاشا سالار. بئله‌لیکله، سس‌سیز و قارانلیق گئجه‌لر عرضینده آیلارلا حزن و اومیدسیز سئوینجله پلانلاشدیردیغیمیز او مغلوبیت و سقوط خیال‌لاریندان یارانان، بوتون او بوینو بوکوک کاسبلاری، پالچیقلی یول‌لاری، یاریمچیق قالمیش تیکیلیلری، قارانلیق و غریبه کوچه‌لری، هر شئی اوّلکی کیمی اولسون دئیه باشا دوشمهدیکلری دعا‌لاری اوخویانلاری، دردلی آنا‌لارلا یازیق آتا‌لاری، باشقا اؤلکه‌ده حاضرلانان و یازیلانلاری بیزه باشا سالماغا عمرلری چاتمایان بدبختلری، ایشلمه‌ین آلتلری، او گؤزل گونلره مرثیه اوخویان گؤزو یاشلیلاری، بیر دری بیر سوموک اولان کوچه ایتلرینی، تورپاقسیز کندلیلری، شهرده بوش-بوش گزن ایشسیزلری، اوخویوب یازا بیلمه‌ین شالوارلی مسلمانلاری و سونو مغلوبیتله بیتن بوتون محاربه‌لری کتابا دولدوردوق. کتابین باشقا بیر حصّه‌سینه منیم سولغون خاطره‌لریمی: آنام، باجیم و قارداشیملا ونیزده اولاندا و مکتب ایللرینده باشیما گلن خوشبخت و عبرت آمیز حادثه‌لردن بیر-ایکیسینی یازدیق. بیزی مغلوبیته دوچار ائده‌جک آداملار بو جور یاشاییردیلار، بیز ده اونلاردان اول باشلایا‌راق بو جور ائتمهلی ایدیک. سولاخای خطاطیمیزین آغلامایا یازدیغی نتیجه حصّه‌سینده ایسه خوجانین چوخ خوشونا گلن ایشکاب بنزتمهسیله بئیینلریمیزین سرّلی معماسینین قاریشیق سیرا‌لارینا گیریش ساییلا بیلن قافیه‌لی بیر شعر واردی. غرورلو و سس‌سیز آدلاندیرا بیله‌جگیم بو شعرین اینجه طرزی، خوجایلا بیرگه یازدیغیمیز کتاب و رساله‌لرین ان یاخشیسینی حزنله تماملاییردی. خوجا کتابی سلطانا وئرندن بیر آی سونرا اوندان بو دهشتلی سلاحین حاضرلانماسینا باشلاماق اوچون امر آلدی. تعجب ایچیندهیدیک، موفقیّتیمیزین نه قدرینی بو کتابا بورجلو اولدوغوموزا هئچ جور قرار وئره بیلمیردیک.




[1] . Girit

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:17 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 05


بئشینجی بؤلوم

یاخشی کی، عادت ائلهمهمیشم. چونکی بیر گون بیر ده گؤردوم کی، خوجا قارشیمدا دایانیب! بالیقچینین حیاطینین آرخاسیندا اوزانیب، قاپا‌لی گؤزلریمی گونشه چئویریب، خیال قوروردوم، کؤلگه‌سینی حسّ ائله‌دیم، قارشیمدا دایانیب گولومسهییردی. اویونو اودموش بیر آدام کیمی یوخ، سانکی منی چوخ ایسته‌ین بیر آدام کیمی گؤرونوردو. منی قورخویا سالا‌جاق قدر غیر عادی بیر راضیلیق واردی گؤرکمینده. بلکه ده، گیزلی شکلده من ده بونو گؤزلهییرممیش: چونکی تئزجه تنبل کؤله‌نین، بویون اَین کنیزین گناهکارلیق حسّینه بوروندوم. گئتمک اوچون حاضرلاشارکن خوجا‌دان نفرت ائله‌مک عوضینه، اؤزومه خور باخیردیم. بالیقچییا اولان بورجومو دا او اؤده‌دی. یانینا ایکی آدام گؤتوروب، قوشا قاییقلارلا گلیبلر، تئز قاییتدیق. هوا قارالمامیش ائودهیدیک، ائوین قوخوسوندان اؤترو داریخمیشاممیش. آینا دا دیواردان گؤتورولموشدو. سحری گون خوجا منی یانینا چاغیریب دئدی: گناهیم چوخ آغیر ایمیش، آنجاق قاچدیغیم اوچون یوخ، بیر حشره دیشلگینی طاعون چیخینتیسی ظنّ ائدیب اونو اؤلوم آیاغیندا قویوب گئتدیگیمه گؤره ده گناهکاردیم، منی جزالاندیرماق اوچون اورگی آخیرمیش، آما ایندی وقتی دئییلمیش. دانیشدی کی، پادشاه بیر هفته اول، نهایت، خوجانی چاغیریب بو طاعونون نه وقت بیتهجگینی، داها نئچه جان آلاجاغینی، اؤز جانینین تهلکه‌ده اولوب-اولماماغینی سوروشوب. چوخ هیجانلانان خوجا حاضرلیقسیز اولدوغو اوچون عمومیلشدیریلمیش جوابلار وئریب، اولدوزلارلا ایشلهمه‌لی اولدوغونو دئیه‌رک وقت ایسته‌ییب. سویو سوزوله-سوزوله ائوه قاییدیب، پادشاهین ماراغینی نئجه آزالتماق لازم اولدوغونو معیّنلشدیره بیلمیرمیش. بئله‌لیکله، قرار آلیب کی، منی گتیرسین. آدادا اولدوغومو چوخدان بیلیرمیش، من قاچاندان سونرا سویوقلاییب، اوچ گون سونرا آرخامجا دوشوب، بالیقچیلارین اوردا ایزیمی تاپدیغینی بیلیب، بیر آز پول گؤرن کیمی بوشبوغاز قاییقچی منی هئیبه‌لیده گؤردوگونو دئییب، خوجا آدا‌لاردان اؤزگه یئره قاچا بیلمیه‌جگیمه گؤره آرخامجا گلمه‌ییب. پادشاهلا قوردوغو بو سونونجو علاقه‌نین حیاتینین ان واجب فرصتی اولدوغونو دئینده حقلی اولدوغونو بیلدیردیم. آچیق-آشکار منیم بیلگیمه احتیاجی اولدوغونو دئدی. تئز ایشله‌مگه باشلادیق. خوجادا مقصدینی تام آیدینلاشدیرمیش بیر انسانین قرارلیلیغی حسّ اولونوردو، بوندان اول هئچ وقت گؤرمهدیگیم بو سرتلیک خوشوما گلیردی. سحری گون یئنه چاغیریلاجاغینی بیلدیگیمیز اوچون قرارا آلدیق کی، وقت قازاناق. اوستونده ایشلهمک اوچون تئز راضیلاشدیغیمیز تجربه اولونان ایشه چوخ دا علم صرف ائتمهمه‌لی، فقط، چکدیگیمیز زحمت تئز بیر زماندا اؤزونو دوغرولتما‌لی ایدی. خوشلادیغیم او ایتی درّاکهلی خوجانی، «کاهنلیک بیر شیطانلیقدیر، آما آخماقلیقلاری احاطه‌لهمک اوچون چوخ یاخشی استفاده اولونا بیلر» افاده‌سینی دوغرولتماغا امکان وئریردی. گؤرونور، خوجا دانیشدیقلاریما قولاق آسارکن طاعونون آنجاق ساغلاملیغا فکر وئرمکله قارشیسینین آلینماسی ممکن اولان فلاکت اولدوغونو تصدیقله‌ییردی. او دا منیم کیمی، فلاکتین اللهلا باغلی اولدوغونو انکار ائله‌میردی، آما بو فکر بیرباشا دئییلدی، بونا گؤره ده بیز اؤلوم‌لولر ده ال-قولوموزو چیرمالاییب فلاکته قارشی نه‌سه ائده بیلردیک و بو الله‌ین غرورونا هئچ ده توخونمازدی. عمر ده، ابو عبیدهنی اوردونو طاعوندان قوروماق اوچون سوریه‌دن مدینه‌یه چاغیرمامیشدیمی؟ خوجا پادشاهی قوروماق اوچون اوندان طلب ائده‌جکدی کی، هئچ اولماسا باشقا‌لاری ایله رابطهسینی بیر قدر آزالتسین. دئمک اولماز کی، فکریمیزدن بو تدبیرلری گؤرمک، پادشاهی مجبور ائتمک اوچون اونون اورگینه اؤلوم قورخوسو سالماق گئچمه‌دی، آما بو تهلکهلیدی: سلطان شعر یانا بیر اؤلوم تصویری ایله قورخودولا‌جاق قدر ده تک بوراخیلمیردی، خوجانین بوشبوغازلیغیندان تأثیرلنسه ده، اطرافینداکی آداملارا قورخوسونو دانیشسا دا، اطرافیندا قورخوسونا گوج گله بیله‌جک انسانلار واردی، سونرا بو اوزسوز آخماقلار، هر آن خوجانی دینسیز کیمی گناهلاندیرا بیلردیلر. بونا گؤره ده منیم ادبی معلوماتیما اساسلانا‌راق بیر احوالات اویدوردوق. خوجانین گؤزونو ان چوخ قورخودان شئی طاعونون نه وقت بیته‌جگینی معیّن‌لشدیرمک ایدی. باشا دوشدوم کی، گونده‌لیک اولان اؤلوم رقملری ایله ایشلهمهلیییک، بونو خوجایا دئینده چوخ دا تأثیرلنمه‌دی، بو حقده رقملر الده ائده بیلمک اوچون پادشاهدان کؤمک ایسته‌یه‌جکدی، آما بو دا باشقا بیر احوالاتلا اؤرت-باسدیر اولونا‌جاقدی. آمارا او قدر اینانمیرام، آما باشقا چیخیش یولوموز دا یوخدور. او سحری گون سارایا گئتدی، من ده شهرین و طاعونون ایچینه اوّلکی کیمی طاعوندان یئنه ده قورخوردوم، آما فعّاللیغین و حیاتین شدتی، دنیانی آز دا اولسا اله گئچیرمک ایستگی عقلیمی اَلیمدن آلمیشدی. کولکلی و سرین بیر یای گونویدو، اؤلنلرین و اؤلولرین ماراغییلا گزینرکن دوشوندوم: اوزون ایللردیر کی، حیاتی بو قدر سئوه بیلمه‌میشم. مسجدلرین توالتلرینه گیریر، کاغذا تابوتلارین سایینی یازیر، سونرا محله‌ده گزینه‌رک گؤردوکلریمله اؤلولرین سایی آراسیندا رابطه قورماغا چالیشیردیم. بوتون ائولری، انسانلاری، انسان ازدحامینی، شادلیغی، سئوینجی و کدری معنالاندیرماق آسان دئییلدی. اوستهگل، غریبه بیر معنوی آجلیقلا گؤزوم تصویرلرده قالیردی.

باشقا‌لارینین حیاتینا، بیر ائوین ایچینده اؤز سرّلرینی و گؤزل گونلرینی بؤلوشن انسانلارین خوشبختلیگینه، چارهسیزلیگینه، قایغیسیزلیغینا باخیردیم. گون اورتایا آز قالیردی، انسان ازدحامینین و اؤلولرین تأثیرلی سحریله قارشیداکی ساحله، قالاتایا گئچدیم، بندرین اطرافینداکی ایشچیلر اوتوران چای‌خانا‌لارین یاخینلیغیندا گزیندیم، چکینه-چکینه توتون چکدیم، صرف درک ائتمک ایستگی ایله آشخانادا یئمک یئدیم، بازارلارا گئتدیم، توکانلارا گیردیم. هر شئیی بیر-بیر بئینیمه یازماق ایسته‌ییردیم کی، بیر نتیجه چیخاردا بیلیم. آخشامین قارانلیق دوشندن سونرا یورغون-آرغین ائوه قاییتدیم، سارایدان قاییدان خوجایا قولاق آسدیم. ایشلر قایداسیندا گئدیب. اویدوردوغوموز احوالات پادشاهین بئینینه باتیب. طاعونون عیناً شیطان کیمی، انسان جلدینه گیریب اونو آلداتماق ایستیهجگی پادشاهین عقلینه باتیب، قرار وئریب کی، هر یاد آدامی سارایا قویمایین، گیریش-چیخیشلار ایسه جدی نظارته آلینیب، طاعونون نه وقت و نئجه قورتاراجاغی سوا‌لی سوروشولاندا خوجا ائله دیل تؤکوب کی، پادشاه شهرین ایچینده سرخوش کیمی گزینن عزراییلی گؤزونون اؤنونده جانلاندیرا بیله‌جگینی قورخویلا دئییب، گؤزو توتان آداملاری اَلی ایله توتوب ایتهله‌ییرمیش. خوجا تئز تلاشلا دوزلیش وئریب: او، عزراییل یوخ، انسانا اؤلومو تلقین ائدن شیطان ایمیش. هم ده سرخوش یوخ، چوخ حیلهگر ایمیش. خوجا اونا پلانلاشدیردیغیمیز کیمی، شیطانلا مبارزه آپارما‌لی اولدوغونو دا دئییب. طاعونون شهردن نه وقت ال چکهجگینی آنلاماق اوچون هارا‌لاردا گزیندیگینی گؤرمهلیدیلر. اطرافینداکیلاردان طاعونلا مبارزه آپارماغین الله-ا قارشی چیخماق اولدوغونو دئینلر اولوبسا دا، پادشاه چوخ دا فکر وئرمه‌ییب، سونرا بیر ده حیوانلاری سوروشوب: شاهینلرینه، قیزیل قوشلارینا، آسلانلارینا، میمونلارینا شیطان ایلیشه بیلردیمی؟ خوجا تئز شیطانین انسانلارا انسان جلدینده، حیوانلارا دا سیچان جلدینده گؤروندوگونو دئییب. سلطان طاعون یولوخمامیش اوزاق بیر شهردن بئش یوز پیشیک گتیریلمه‌سینی، خوجایا دا ایسته‌دیگی قدر آدام وئریلمه‌سینی بویوروب. امریمیزده اولان اون ایکی آدامی تئز بیر زماندا استانبولون دؤرد بیر طرفینه گؤندردیک، محله-محله گزیب، گؤردوکلرینی و اؤلولرین سایینی بیزه بیلدیردیلر. میزمیزین اوستونه منیم باشقا کتابلاردان اخذ ائده‌رک چکدیگیم قابا بیر استانبول نقشه‌سینی سرمیشدیک. گئجه‌لر طاعونون هاردا گزیندیگینی نقشه‌نین اوستونه قورخو و لذتله ایشارهلیر، سلطانا دئمه‌لی اولدوغوموز فکرلری پلانلاشدیراردیق. اوّلجه چوخ دا نیکبین دئییلدیک. طاعون شهرده حیله‌گر شیطان کیمی یوخ، مقصدسیز بیر آوارا کیمی دولاشیردی. بیر گونده آغسارایدا قیرخ جان آلیر، سونرا اورا‌دان اوزاقلاشیب سونراکی گون فاتحه باش چکیردی و بیر ده گؤروردون کی، قارشیداکی ساحلده، توپ‌خانادا، جهانگیرده یاییلدیغی معلوم اولوردو، سحری گون بیر ده باخیردیق کی، اورا‌لارادا دا چوخ آز یاییلیب، زئیرکدهدیر، خلیجدن گؤرونن بیزیم محله‌میزه گیریب ایگیرمی نفری اؤلدوروب. اؤلولرین ساییندان دا هئچ نه باشا دوشه بیلمیردیک، بیر گون بئش یوز آدام اؤلوردو، سحری گونو ایسه یوز. طاعونون قربانینی هاردا اؤلدوردوگونو یوخ، ایلکین وضعیتده هاردا اله گئچیردیگینی اؤیرنمه‌لی اولدوغوموزو باشا دوشنده چوخ وقت گئچمیشدی، پادشاه یئنه ده خوجانی چاغیریردی. گؤتور-قوی ائله‌دیک، قرارا آلدیق کی، خوجا پادشاها طاعونون انسانلارین چوخ باش چکدیگی ساتیش منطقه‌لری اولان یئرلرده، انسانلارین بیر-بیرینی آلداتدیغی بازارلاردا، یاخین اَیلشیب سؤز-صحبت ائله‌دیکلری چای‌خانا‌لاردا گزیندیگینی دئسین. گئتدی و آخشام دا قاییتدی. پادشاها دئییب. پادشاهسا سوال وئریب: «نه ائدک؟». خوجا دئییب کی، بازار-گذار، شهر ایچینده‌کی گئدیش-گلیش دَیهنک زورو ایله محدودلاشدیریلسین. سلطانین اطرافینداکی او چوخ بیلمیشلر طبیعی کی، تئز بو فکره قارشی چیخیبلار: شهر مادی احتیاجینی نئجه اؤدهیهجکمیش، تجارت دایانسا، حیات دا دایاناجاقمیش، طاعونون انسان جلدینده گزیندیگینی ائشیدنلرین قورخودان زهری یاریلیب، قیامتین چاتدیغینا اینانیبلار، سونرا کیمسه ایچینده طاعون شیطانینین گزیندیگی محله‌ده اؤزونو حبس ائتمیهجگینی ادعا ائده‌رک، عصیان ائدیب. «حقلی ایدیلر»،- خوجا دئدی. بو وقت بیر آخماق دا خلقی بو قدر سیخان بیر آدامی هاردان تاپا‌جاقلارینی سوروشاندا پادشاه حرصلنیب، اونون گوجوندن شبهه‌یه دوشنلری جزالاندیراجاغینی دئیه‌رک هامینی قورخودوب. بو غضبله ده خوجانین دئدیکلرینین ائدیلمه‌سینی بویوروب، آما اطرافینداکی آداملارلا دا مصلحتلشمگی اونوتماییب. باش منجّم صدقی افندی ضربه یئندیرمک اوچون خاطرلادیب کی، خوجا هله طاعونون استانبولدان نه وقت سوووشاجاغینی دئیه بیلمز. سلطانین اونون فکرینی تصدیقلمگیندن قورخان خوجا گلن دفعه گلنده تقویمی گتیرهجگینی دئییب. میزین اوستوندهکی نقشهنی اشاره‌لر و رقملرله دولدورموشدوق، اما، طاعونون هانسی عقله اویا‌راق شهرده گزیندیگینی هئچ جور باشا دوشه بیلمیردیک. همچنین پادشاهین قاداغاسی دا گرچکلشدی و اوچ گوندن آرتیق دوام ائله‌دی. بازارین گیریشلرینی، اساس یوللاری، گمی بندرلرینی محاصرهیه آلان یئنی‌چئریلر گلیب گئچنی سیخیشدیرا‌راق «کیمسن؟ هارا گئدیرسن؟ نیه گئدیرسن؟»، دئیه سورغو سوال ائدیردیلر. اورکک، تعجّبلو یول آداملاری، بوش-بوش گزینن انسانلاری ائولرینه یوللاییبلار کی، طاعون اونلارا دیمه‌سین. اوست اؤرتولو بازاردا، اون دییرمانیندا گونده‌لیک یاشام فعالیّتینین یاواشیدیغینی اؤیرننده سون بیر آیدیر توپلادیغیمیز اؤلوم رقملرینی کاغذا یازیب، دیواردان آسیب دوشونوردوک. خوجایا گؤره، طاعونون هر هانسی منطقهیه اساساً حرکت ائده‌جگینی هدر یئره گؤزله‌ییردیک، باشیمیزی سلامت ساخلاماق اوچون نه‌سه اویدوروب پادشاهین باشینی قاتمالی ایدیق. اجازه کاغذی اصولو دا بو زمانلاردا یاراندی. یئنی‌چری اؤز آغاسی تجارت دایانماسین و شهر اهلی ارزاقلا تأمین اولونسون دئیه لازم بیلدیگی آداملارا اجازه کاغذی پایلاییرلارمیش. بوندان چوخ پول قازاندیغینی و خراجدان آسیلی اولماق ایستهمه‌ین کیچیک تاجرین ده عصیان ائلهمگه حاضرلاشدیغینی اؤیرننده، من بیرینجی دفعه اؤلوم رقملرینده ده منطقلی اولدوغونو باشا دوشمگه باشلامیشدیم. باش وزیر کؤپرولونون تاجرله البیر اولوب حاضرلایاجاغی پلانلاری نقل ائدن خوجایا اولا‌جاقلاری دئدیم، طاعونون یاواش-یاواش کنار محله‌لردن، کاسب سمتلردن چکیلمگینه اونو ایناندیرماغا چالیشدیم. دانیشدیقلاری چوخ دا عقلیمه باتمادی، آما تقویمی حاضرلاماغی منه حواله ائله‌دی. پادشاهین باشینی قاتماق اوچون هئچ بیر معناسی اولمایان و اوخویاندان سونرا هئچ کسین هئچ بیر نتیجه الده ائده بیلمه‌دیگی بیر حکایه یازدیغینی دئدی. باشقا وقتسه مندن سوروشدو: انسان اوخوما و دینلهمه ذوقوندن اؤزگه، هئچ بیر نتیجهسی و معناسی اولمایان بیر حکایه اویدورا بیلرممی؟ دئدیم کی، «موسیقی کیمی؟». خوجا تعجبلندی. سونرا دوشوندوک کی، یاخشی حکایه‌نین اوّلی ناغیل کیمی اوشاق یانا، اورتاسی قورخولو یوخو کیمی، سونو دا آیریلیقلا قورتاران عشق احوالاتی کیمی اولما‌لیدیر. سارایا گئتمهمیشدن بیر گئجه اول اوتوروب شن-شن بوشبوغازلیق ائدیر، تلاشلا چالیشیردیق. یان اوتاقدا خوجانین هله سونونو یازا بیلمه‌دیگی حکایه‌سینین اوّلینی آغلامایا کؤچورن دوستوموز، سولاخای خطاط واردی. سحره یاخین من اَلیمده‌کی محدود رقملرله گونلردیر اویغونلاشدیرماغا چالیشدیغیم اؤن گؤرمهلردن طاعونون سونونجو قربانلارینی بازارلاردا اؤلدوروب ایگیرمی گون سونرا شهره گئدهجگینی معیّن‌لشدیرمیشدیم. خوجا دا بو نتیجه‌نین اساسلاندیریلدیغی منبعینی سوروشمادی، آنجاق خلاص گونونون چوخ اوزاقدا اولدوغونو دئدی، بویوردو کی، تقویمی ایکی هفته‌یه اساساً تازادان دوزلدیم و مدتی ده باشقا رقملرله بیرگه آچیقلاییم. او قدر ده نیکبین دئییلدیم، آما دئدیگینی ائله‌دیم. خوجا تئز اوردا تقویمین بعضی تاریخلرینه مصراعلار دوزوب، ایشینی قورتارماق اوزره اولان خطاطا وئردی، مندن ده خواهش ائله‌دی کی، مصراعلارین بعضیلرینه رسملر چکیم. گون اورتایا یاخین ابرولو، ماوی بیر قاپاقلا تئز جلدلتدیردیگی رسالهنی اؤزویله گؤتوروب گئدرکن غملی ایدی، داریخیردی و قورخوردو. منه دئدی کی، تقویمدن داها چوخ، باشدان-باشا حکایه‌سینه دولدوردوغو قوتان قوشلارینا، قانادلی بوغا‌لارا، قیرمیزی قاریشقا‌لارا و دانیشان میمونلارا گوونیر. آخشام قاییداندا هیجانلی ایدی، بو هیجان قناعتلرینین دوغرولوغونو پادشاها تمامیله قبول ائتدیردیگی او اوچ هفته عرضینده دوام ائله‌دی. اول‌لر، دئییردی کی، «هر شئی اولا بیلر»، بیرینجی گون هئچ ده اومیدلی دئییلدی، حتی گؤزل سسلی جوان بیر اوغلانا اوخوتدورولان حکایه‌لرینی دینلیرکن پادشاهین اطرافیندا توپلاشان آداملاردان بعضیلری گولوبلر، معلومدور کی، بونو خوجانی آلچالتماق، سلطانین گؤزوندن سالماق اوچون ائدیبلر، آما پادشاه، اونلاری سوسدوروب و آجیلاییب، سوروشوب کی، طاعونون ایکی هفته سونرا قورتاراجاغینی هانسی ایرهلیلهییشلره اساساً بیلیر. خوجا دا هر شئیین آچیقلاماسینین هئچ کسین باشا دوشمه‌دیگی اثرده اولدوغونو دئییب. سونرا اؤزونو پادشاها خوش گؤسترمکدن اؤترو طرابزوندان گمیلرله گتیریلن و آنجاق حیاطلرین ایچینی یوخ، اوتاقلاری دا آغزیناجان دولدوران رنگ به رنگ پیشیکلری عزیزله‌ییب. او ایکینجی گون گلنده دئدی کی، سارای آداملاری ایکی یئره آیریلیب: باش منجّم صدقی افندینین ده ترکیبینده اولدوغو دسته شهردهکی بوتون محدودیتلرین آرا‌دان قالدیریلماسینی ایستیرکن، خوجایلا بیرگه دیگرلری ده دئییرمیش: «شهری یاخشی قورویاق کی، شهرده گزن طاعون شیطانی دا راحت نفس آلا بیلمه‌سین». من گون به گون اؤلوم سایینین آزالماسینا نظر سالیب اومیدلنیردیم، آما خوجا هله ده هیجانلی ایدی، دانیشیردیلار کی، بیرینجی دسته کؤپرولویله راضیلاشیب عصیان ائتمک ایسته‌ییر، مقصدلری طاعونون قارشیسینی آلماق یوخ، دوشمندن قورونماقدی. بیرینجی هفته‌نین سونوندا اؤلوم آماریندا گؤزه گلیم آزالما مشاهده اولونوردو، آما خسته‌لیگین بیر هفته سونرا بیتمیهجگی ده منیم حسابلاما‌لاریما گؤره آشکار اولونموشدو. حاضرلادیغیم تقویمی دَییشدیردیگینه گؤره خوجایا حرصلنمیشدیم، آما آرتیق اومیدلنمیشدی، دانیشیردی کی، داها باش وزیر حقّینده دانیشیلانلارین دوامی گلمیر. بونا گؤره اونلار سؤز-صحبت یاییبلار کی، کؤپرولو اونلارلا البیر اولوب. بوتون بو هللم-قللم ایشلردن عمل‌لیجه بئزن پادشاه اؤز راحتلیغینی پیشیکلرده آختاریرمیش.

ایکینجی هفته قورتاراندا شهر طاعوندان چوخ، گؤرولن تدبیرلردن بئزمیشدی، هر گون داها آز انسان اؤلوردو، آما بونو یالنیز بیزیم کیمی ایشلرین گئدیشاتینی بیلنلر بیلیردی. دانیشیردیلار کی، آجلیق حکم سورور، استانبول ترک ائدیلمیش قورخوج بیر شهر کیمیدی، محله‌دن کنارا چیخمادیغیما گؤره بونلاری منه خوجا دانیشیردی: بوتون او قاپا‌لی پنجره‌لرین و حیاط قاپیلارینین آرخاسیندا طاعونلا بوغوشان انسانلارین چارهسیزلیگینی، طاعوندان و اؤلومدن اؤزگه نه‌سه گؤزله‌دیگینی حسّ ائدیرلرمیش. گؤزله‌دیکلری بو وضعیت سارایدا دا حسّ اولونورموش، یئره فینجان دوشنده، کیمسه برکدن اؤسکورنده، غفیل پیچیلتی ایله دانیشان و «سلطان گؤرک بو گون نه قرار وئره‌جک» دئیه‌رک گؤزله‌ین او چوخ بیلمیش سارای اهلینین باغری یاریلیرمیش، آما نه‌سه اولسون، نه اولورسا اولسون دئین چارهسیزلر کیمی تئز هیجانلانیرلارمیش. خوجا دا بو هیجانا مبتلا اولوردو: سلطان طاعونون یاواش-یاواش جدّیلشدیگینی، قناعتلرینین دوغرو چیخدیغینی باشا سالماغا چالیشیب، آما اونو چوخ دا تأثیرلندیره بیلمه‌ییب، نهایت، یئنه مجبوریت قارشیسیندا قالا‌راق حیوانلاردان سؤز سالیب. ایکی گون گئچندن و مسجدلرده آپاریلان حسابلاما‌لاردان سونرا اونا معلوم اولوب کی، خسته‌لیک عمل‌لیجه جدّیلشیب، آما همین جمعه خوجانین سئوینجی بونونلا علاقه‌دار دئییلدی. اومیدسیزلیگه قاپیلان بیر نئچه کیچیک تاجرلر، یول‌لاری توتان یئنی‌چئریلرله ووروشوبلار، گؤرولن تدبیرلردن ناراحت اولان باشقا بیر قسم یئنی‌چئریلری، محله مسجدلرینده وعظ ائدن ایکی آخماق واعظی، یاغمالاماق هوسی ایله بعضی آوارا‌لاری، ایشسیز-گوجسوزلری یانلارینا چکیبلر، طاعونون الله‌ین ایشی اولدوغونو، اونا قاریشماغین ممکنسوزلوگونو تلقین ائدیرلرمیش، آما حادثه‌لر بؤیومهمیش تئز قارشیسی آلینیب. شیخ الاسلامدان فتوا آلان کیمی، بلکه ده حادثه‌لری اولدوغوندان دا داها بؤیوک گؤسترمک اوچون ایگیرمی نفر اؤلدورولوب. خوجا حیاتیندان چوخ راضی ایدی. سحری گون غلبه قازاندیغیمیزی اعلان ائله‌دیک. آرتیق سارایدا گؤرولن تدبیرلرین آرا‌دان قالدیریلماسیندان هئچ کس سؤز سالا بیلمیرمیش، یئنی‌چئریلرین باشچیسی چاغیریلاندا عصیانچیلارین سارایداکی همرأیلریندن ده بحث ائدیب، سلطان حرصلنیب، دوشمنلیک ائده‌رک خوجایا چتین گونلر یاشا‌دان او دسته ده چیل تویوق بالاسی کیمی داغیلیشیب. دئییلنلره گؤره، بیر وقتلر اونلارین طرفداری اولان کؤپرولو عصیانچیلارا قارشی سرت تدبیر گؤرهجکمیش. خوجا لذت آلا-آلا دئدی کی، سلطان بو ایشده اونون تأثیری آلتیندا‌دیر. عصیانی یاتیرانلار دا سلطانی راضیلاشدیرماق اوچون طاعونون آزالدیغینی دئییرلرمیش. اوسته‌لیک، بو سؤز، حقیقتاً ده، دوغرویدو. پادشاه خوجایا ایندییه قدر هئچ وقت دئمه‌دیگی تعریفلی سؤزلری دئییب: آفریقا‌دان گتیرتدیگی میمونلارینی گؤسترمک اوچون اونو حاضرلاتدیردیغی قفسه آپاریب. آخماقلیقلاری و ادبسیزلیکلری خوجانی دا چیمچیندیرن میمونلاری سیر ائدرکن، پادشاه سوروشوب کی، او میمونلار دا طوطیلر کیمی دانیشا بیلرمی؟ سونرا اطرافینداکی آداملارا طرف چئوریله‌رک دئییب کی، آرتیق خوجانی یانیندا داها چوخ گؤرمک ایسته‌ییر، حاضرلادیغی تقویم ده دوز چیخیب. بیر آی سونرا، جمعه گونلرینین بیرینده خوجا آرتیق باش منجّم ایدی، حتی اوندا آرتیق بیر وظیفهسی ده واردی، سلطان طاعون قورتاردی دئیه، بوتون شهرین اشتراک ائتدیگی آیاصوفیا‌داکی جمعه نمازینا قاتیلمیشدی، الله-ا و پادشاها دعا ائله‌ین انسانلار آراسیندا من ده وار ایدیم. پادشاه آتی ایله قارشیمیزدان گئچرکن اطرافیمداکیلار وار گوجلری ایله قیشقیریردیلار، سونرا اؤزلرینی اونوتدولار، ایتهلشمه باشلاندی، انسانلار دالغالاندی، یئنی‌چئریلر بیزی آرخایا ایته‌له‌دی، اَلینده آغاجلا اوستومه ییخیلانلارین آراسیندا سیخیلدیم، انسانلاری دیرسکله‌یه‌رک اؤزومو قاباغا وئردیم، مندن دؤرد-بئش آددیم آرا‌لیدا شاد-خرم یئریین خوجایلا گؤز-گؤزه گلدیک. گؤزلرینی مندن چکدی، سانکی منی تانیمامیشدی. او قورخونج سس-کوی ایچریسیندن منی غفیل معنا‌سیز بیر جوشقونلوق بورودو، او آن ایناندیم کی، خوجا منی گؤرمور، وار گوجومله قیشقیرا‌راق اونو چاغیردیم، ایسته‌ییردیم کی، بوردا اولماغیمدان خبردار اولسون، منی گؤرسه، انسان ازدحامینین آراسیندان سانکی منی چکیب چیخاردا‌جاقدی، من ده ظفری و غلبهنی قورویانلارین او خرّم یوگوروشلرینه قوشولاجاقدیم. آما بونو ظفردن اؤز پاییمی الده ائتمک، یا دا ائتدیکلریمین قارشیلیغینی آلماق اوچون ایستهمیردیم، ایچیمده تمام باشقا بیر حسّ واردی: من اوردا اولمالی ایدیم، چونکی من خوجانین اؤزویدوم! عیناً، تئز-تئز گؤردوگوم قورخولو یوخولاردا اولدوغو کیمی، کناردان باخیب سیر ائله‌دیگیم اؤز وارلیغیمدان آیری دوشموشدوم: اؤزومه کناردان نظارت ائده بیلدیگیمه گؤره، دئمه‌لی، من بیر باشقا آدام ایدیم، آد-سانینا بوروندوگوم بو اؤزگه آدامین کیملیگینی اؤیرنمک ده ایستهمیردیم، قارشیمدان منی تانیمایا‌راق یانیمدان گئچن اؤزومه قورخویلا باخارکن، تئز بیر زماندا اونا قوشولماق ایسته‌ییردیم. آما حیوانا بنزه‌ین بیر عسکر وار گوجویله منی گئرییه، انسان ازدحامینین ایچینه ایته‌له‌دی.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:16 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 04


دؤردونجو بؤلوم
اوّلجه قارداشلاریم، آنام و ننه‌مله بیرگه، ائمپولی‌ده‌کی باغ ائویمیزده گئچیردیگیمیز او گؤزل گونلری شامل اولان بیر نئچه صفحه یازدیم. منیم نیه من اولدوغومو ایضاح ائتمک اوچون بو شئیلر حقّینده یازماغی قارشیما آچیق شکلده مقصد قویدوغومو بیلیردیم، بلکه ده، بو حال ایتیردیگیم او گؤزل گونلره قارشی اولان حسرتیمدن قایناقلانیردی، اوسته‌لیک، حرصله دئدیگیم او سؤزدن، غضبدن سونرا خوجا منی او قدر بو ایشه مجبور ائله‌میشدی کی، عیناً ایندی ائتدیگیم کیمی، جزئیّاتلارینی بَیندیرمگه چالیشا‌راق، اوخوجونو ایناندیراجاغیم شئیلری دوشونه‌رک یازماق مجبوریتینده‌یدیم. آما خوجا اوّلجه یازدیقلاریمی بینمه‌دی، بونلار هامی‌نین فکرلشیب یازا بیله‌جگی شئیلریمیش، آینایا باخیب دوشونرکن ائدیلنلرین بونلار اولدوغونا اینانمیرمیش، منیم خوجادا اسکیکلیگینی گؤردوگوم جسارت حسّی ده بئله اولا بیلمزمیش. آتام و قارداشلاریمیزلا گئتدیگیم اوو وقتی قارشیما چیخان آلپ آییسی ایله گؤز-گؤزه گلیب اوزون-اوزادی بیر-بیریمیزه نئجه باخدیغیمیزی و اؤز آتلاری طرفیندن گؤزوموزون قارشیسیندا تاپداندیقدان سونرا یاتاغیندا اؤلن عزیز آراباچیمیزدان اؤترو حسّ ائتدیکلریمی اوخویاندا دا عینی عکس العملینی وئردی: بونلاری هامی یازا بیلرمیش. بونون حقّینده اوردا هامی‌نین ائتدیگی‌نین بوندان فرقلی بیر شئی اولمادیغینی دئدیم، ایلک سؤزوم عصبله دئییلمیشدی، شیشیرتمه‌نی، بوندان آرتیغینی خوجا مندن گؤزلمه‌مه‌لیدی. آما منه قولاق آسمیردی، اوتاغا قاپادیلماقدان قورخدوغوم اوچون خیال‌لاریمی یازماغا دوام ائله‌دیم. بئله‌لیکله، ایکی آی ایچینده، بو جور کیچیک، آما خاطرلانماسی خوش بیر شئی اولان بیر ییغین خاطره‌نی کئف و عذابلا تکراراً خیالیمدا جانلاندیردیم و نظر سالدیم، اسیر دوشنه قدر یاشادیغیم یاخشی-پیس نه واردیسا، هامیسینی گؤزومون قارشیسینا گتیره‌رک بیر ده یاشادیم: نتیجه‌ده باشا دوشدوم کی، بو ایشدن ذوق آلیرام. آرتیق یازماق اوچون خوجانین منی مجبور ائتمگینه احتیاج یوخ ایدی، یازدیغیمین اونون ایسته‌دیگی کیمی اولمادیغینی هر دفعه دئینده، داها اول‌لر یازماغی قرارلاشدیردیغیم بیر باشقا خاطره‌یه، بیر باشقا احوالاتا گئچیردیم. چوخ مدت سونرا خوجانین دا یازدیقلاریمی اوخوماقدان لذت آلدیغینی گؤرنده اونو بو ایشه جلب ائتمک اوچون موافق بیر وقت تاپماغی گؤزله‌دیم. اونو دا حاضرلاماق اوچون، اوشاقلیغیمداکی بعضی تجربه‌لریمدن دانیشدیم: سونو اولمایان یوخوسوز بیر گئجه‌نین قورخوسونو، عینی وقتده عینی شئیلری دوشونمه عادتینی الده ائتدیگیم جوانلیق دوستلاریمداندان بیرینه قارشی حسّ ائتدیگیم یاخینلیغیمی، سونرا اونون اؤلومونو منیم اؤلومومله سهو سالیب اونونلا بیرگه باسدیریلماق حقّینده‌کی قورخومو دانیشدیم: بونلاردان خوشو گله‌جگینی بیلیردیم. بیر مدتدن سونرا جسارت تاپیب یوخولاریمدان بیرینی دانیشدیم: اطرافلاریم بدندن آیریلا‌راق قارانلیقدا اوزو گؤرونمه‌ین بیر بنزریمله راضیلاشیر و ایکیسی منه قارشی ال‌بیر اولوردولار. خوجا دا او گونلرده او گولونج ماهنینی تکراراً و داها تئز-تئز ائشیتدیگینی دئییردی. یوخودان ایسته‌دیگیم کیمی تأثیرلندیگیمی گؤرنده، بو جور یازی‌نین اونون دا سیناقدان گئچیرمه‌لی اولدوغونو اصرارلا دئدیم. هم بو بیتیب-قورتارمایان گؤزله‌مک مجبوریتیندن قورتولار، هم ده آخماقلاری ایله اونو آییران حقیقی سرحد خطّینی گؤرردی. آرادا-بیر سارایدان چاغیریردیلار، آما اومید وئریجی بیر ایره‌لیله‌ییش یوخ ایدی، اوّلجه بیر قدر نازلاندی، آما من اونو اوسته‌له‌ینده ماراقلا و اوتانا-اوتانا سینایاجاغینی دئدی. گولونج گؤرونمکدن قورخدوغو اوچون شوخلوق دا ائتدی: «بیرلیکده یازدیغیمیز کیمی، بیرلیکده ده آینایا باخاجاغیق؟». بیرلیکده یازماق دئینده، منیم اونونلا عینی میز آرخاسیندا اوتورماق فکریم یوخ ایدی. او یازماغا باشلایاندا تنبل کؤله‌نین اؤز آزادلیغینا تکراراً قاییداجاغینی ظنّ ائله‌ییردیم، یانیلمیشام. دئدی کی، میزین اوز به اوز طرفلرینده اوتوروب قارشیلیقلی یازمالی‌ییق: بو تهلکه‌لی موضوعلار قارشیسیندا تنبل‌لشمک ایسته‌ین عقل‌لرمیز آنجاق بو شکلده یولا گئدرمیش، مسئولیّت حسّینی آنجاق چالیشا‌راق بیر-بیریمیزه اؤتوره بیلردیک. آما بیلیردیم: بونلار هامیسی بهانه‌ ایدی. تک قالماقدان، دوشوننده تک اولدوغونو حسّ ائتمکدن قورخوردو. بوش کاغذلا اوز-اوزه گلنده منیم ائشیتدیگیم کیمی میزیلداماغا باشلاماغیندان دا بونو باشا دوشدوم، ایسته‌ییردی کی، یازماق ایسته‌دیکلرینی ائله اورداجا تصدیقلمه‌ییم. بیر نئچه جمله قارالادیقدان سونرا اوشاقجاسینا بیر تواضع کارلیغی خاطرلا‌دان غرور اسکیکلیگی و ماراقلا یازدیقلارینی منه گؤسترمگه باشلادی. گؤره‌سن، بونلار یازماغا دَیردیمی؟ طبیعی کی، اونو دستکله‌ییردیم. بئله‌لیکله، ایکی آی عرضینده حیاتی حقّینده اون بیر ایل عرضینده اؤیرنه بیلمه‌دیگیم قدر معلومات اؤیرندیم. سونرا‌لار پادشاهلا گئتدیگیم ادیرنه‌ده یاشاییرلارمیش. آتاسی چوخ تئز اؤلموشدو، سیماسینی ائله-بئله خاطرلاییردی. آناسی چالیشقان بیر قادین ایدی. سونرا بیر ده ائولنمیشدی. ایلک اریندن بیر قیز، بیر اوغلان اوشاغی واردی، دیگر اریندن دؤرد اوغلو اولموشدو. بو آدام یورغانچی ایمیش. اوخوماغا ان چوخ ماراق گؤسترن اوشاق، طبیعی کی، بو اؤزویموش. قارداشلاری‌نین ایچینده ان عقل‌لیسی‌نین، ان باجاریقلیسی‌نین، ان چالیشقانی‌نین و ان گوجلوسونون ده خوجا اولدوغونو اؤیرندیم. ان دوروستلری ده او ایمیش. باجیلاریندان باشقا، دیگر اوشاقلاری نفرتله خاطرلاییردی، آما بوتون بونلاری یازماغا دَییب-دَیمه‌یه‌جگینی چوخ دا بیلمیردی. بلکه، سونرا‌لار بو اسلوبو و طالعی اؤزومونکی حساب ائده‌جگیمه گؤره اونو جسارتلندیریردیم. انسان سئچدیگی حیاتی سونرا‌دان اخذ ائده‌جگی قدر سئومه‌لیدی، ائله سئویردیم ده. طبیعی کی، قارداشلاری‌نین هامیسی‌نین آخماق اولدوغونو دوشونوردو، اونو آنجاق پول ایسته‌مک اوچون آختاریردیلار، آما او بوتون انرژیسینی اوخوماغا صرف ائدیردی. سلیمیه مدرسه‌سینه قبول اولونوبموش، مدرسه‌نی بیتیرمک اوزره اولاندا اوستونه بهتان آتیبلار. بو مسأله‌یه بیر ده قاییتمادی، غضبله یازدیقلاری‌نین هامیسینی جیردی. او گئجه چؤلده چوخ پیس یاغیش یاغیردی. سونرا‌لار بیر نئچه‌سینی یاشادیغیم او قورخونج گئجه‌لردن ایلکیدی. منی چوخلو تحقیر ائتدی، یازدیقلاری‌نین یالان اولدوغونو دئیندن سونرا، هامسینی تازادان یازماغا گیریشدی، منیم ده قارشیسیندا اوتوروب یازماغیمی ایسته‌دیگی اوچون، ایکی گونومو یوخوسوز گئچیردیم. منیم یازدیقلاریما آرتیق گؤز اوجو دا باخمیردی، میزین دیگر طرفینده اوتورور، خیال گوجونو چوخ دا زحمته سالمایا‌راق، عینی شئیلری تکرار-تکرار یازا‌راق گؤز اوجو دا اولسا اونا باخیردیم. بیر نئچه گون سونرا شرقدن گتیریلن او باها‌لی و تمیز کاغذلارین اوستونه، هر سحر «نیه سن منسن» دئیه یازماغا باشلادی. آما بو باشلیغین آلتیندا دیگرلری‌نین نیه او قدر آخماق و آلچالدیلمیش اولدوغوندان ساوایی، هئچ نه یازمیردی. یئنه ده آناسی‌نین اؤلوموندن سونرا اونا حقسیزلیق ائدیلدیگینی، اَلینه دوشن پوللا استانبولا گلدیگینی، بیر آرا تکّه‌یه داداندیغینی، آما اورداکیلارین هامسینی آلچاق و ساختاکار اولدوغونو گؤرندن سونرا آیریلدیغینی اؤیرندیم. بو تکّه ماجراسینی بیر ده دانیشماغینی ایسته‌دیم: اوندا اونلاردان خلاص اولماغی‌نین خوجانین حقیقی بیر موفقیّتی اولدوغونو دوشونموشدوم: اؤزونو کنارلاشدیرا بیلمیشدی. بونو اونا دئینده حرصلندی، مردار تأثرّاتلارینی بیر گون اونا قارشی استفاده ائتمک اوچون ماراقلاندیغیمی بیلدیگینی دئدی، اونسوز دا ایندی‌یه قدر اؤیرندیکلریم چوخ ایدی، بیر ده علاوه اولا‌راق او جور – گوبود سس‌لنن قبیح سؤزلردن بیرینی بوردا ایشلتدی، جزئیّاتلاری اؤیرنمک ایسته‌مگیم اونو شبهه‌لندیریرمیشدی، سونرا اوزون-اوزادی باجیسی سمرا‌دان دانیشدی. اونون یاخشیلیغینی و اری‌نین پیس‌لیگینی، اونو ایللردیر گؤرمه‌دیگینه گؤره چکدیگی دردیندن سؤز آچدی، آما من بو حقده ماراقلاناندا شبهه‌لندی، باشقا شئی دانیشدی: اَلینده قالان آخرینجی پولو کتابلارا وئرندن سونرا اوزون مدت اوخوماقدان اؤزگه بیر شئی ائتمه‌دیگینی، سونرا اوردا-بوردا کاتبلیک ایشلری تاپدیغینی، آما انسانلارین نه قدر ده ناموس‌سوز اولدوقلارینی دانیشیردی کی، آز مدت اول ارزینجاندان اؤلوم خبرینی آلدیغیمیز صادق پاشانی خاطرلادی. اونو او وقت تانی‌ییب، علمله ماراقلاندیغینا گؤره تئز بیر زماندا گؤزونه گیریب، مکتبده معلملیک ایشینی ده اونا او تاپیب، آما اصلینده آخماغین بیریمیش، بیر آی دوام ائدن بو یازی ایشی‌نین آخریندا، بیر گئجه پئشمان اولوب بوتون یازدیقلارینی جیردی. بونا گؤره ده اونون یازدیقلارینی و اؤز گئچمیشیمی، ایندی ذکاما سؤیکنه‌رک یئنیدن دوشوننده خوشلادیغیم جزئیّاتلارا جومماقدان هئچ ده قورخموردوم. سونونجو دفعه هیجانلانا‌راق، «یاخیندان تانیدیغیم آخماقلار» آدلی بیر باشلیقدا حصّه‌لره بؤلدوکلری یازیلار حقّینده نه‌سه یازدی، آما حرصلندی: بوتون بو یازیلار اونو هئچ بیر یئره چاتدیرمامیشدی، تازا بیر شئی اؤیرتمه‌میشدی، نیه من اولدوغونو ایندی ده بیلمیردی. دئدیگینه گؤره، من اونو آلداتمیش، خاطرلاماق ایسته‌مه‌دیکلرینی بوش یئره دوشوندورموشدوم. منی جزالاندیرا‌جاقدی. اونونلا گئچیردیگیمیز ایلک گونلری خاطرلا‌دان بو جزا سؤزو، او گونلرده اونون فکرینده هانسی سببدن قالدیغینی بیلمیرم. بعضاً، دوشونوردوم کی، سؤزه قولاق آسان ساکت بیر قورخاق اولدوغوم اوچون اونو داها دا جسارتلندیریرم. یئنه ده جزا‌دان سؤز سالاندا بو دفعه مقاومت گؤسترمگه قرار وئردیم. خوجا بونلاری خاطرلاتماقدان عمل‌لیجه بئزنده بیر مدت ائوین ایچینده وار-گل ائله‌دی. سونرا تکرار منیم یانیما گلدی و اصل دوشوندوکلرینی یازماغین واجبلیگینی وورغولادی: آینایا باخاندا انسان اؤز گؤرونوشونو نئجه سیر ائدیرسه، اؤز دوشونجه‌سی‌نین ده داخلینه باخا‌راق اؤزونو سیر ائده بیلر. بنزتمه‌نین افاده ائتدیگی پارلاق معنا منی ده هیجانلاندیردی. تئز، میزین آراخاسیندا اوز به اوز اوتوردوق. او آندا عقلیمه شخصیتیمه خاص اولان همین خصوصیتیم گلدیگینه گؤره، اوتانجاقلیغیم حقّینده اولان اوشاقلیق خاطره‌می یازماغا باشلادیم. یئنه باشقا‌لاری‌نین پیسلیگیندن گیلئیلیک ائدن خوجانین یازدیقلارینی اوخویاندا، عقلیمه او آن واجب اولدوغونا ایناندیغیم بیر فکر گلدی و دئدیم: خوجا دا اؤز پیسلیکلرینی یازمالیدی. او وقت منیم یازدیقلاریمی اوخودوغونا گؤره منه قورخاق اولمادیغینی دئدی. انکار ائتدیم، بلی، قورخاق دئییلدی، آما هر انسان کیمی، البته، اونون دا منفی خصوصیتلری واردی، اونلاری آشکارلایارسا، حقیقی منینی تاپا‌جاقدی. من ائله ائتمیشدیم، او دا منیم کیمی اولماق ایسته‌ییردی، بونو بیلدیگیمی دئینده گؤردوم کی، حرصلندی، آما اؤزونو ساخلادی، سویه‌سینی ساخلاماغا چالیشا‌راق دئدی: پیس اولان اؤزگه‌لر ایدی، البته، هامی پیس دئییلدی، هر شئی دیگر آداملارین چوخونون یاریمچیق و بدخواه اولدوقلاری اوچون بئله سهو ایدی. بونا علاوه اولا‌راق پیس، هم ده چوخ پیس خصوصیتلری اولدوغونو، بونون اؤزونون ده بیلمگینه احتیاج اولدوغونو دئیه‌رک اونا قارشی چیخدیم. گستاخلیقلا علاوه ائتدیم کی، خوجا مندن ده پیس آدامدی. بئله‌لیکله، او گولونج، قورخونج و پیس گونلر باشلادی! منی صندله باغلاییب میزیمین آرخاسیندا اوتورداندان سونرا قارشیما گئچیر، منه امر ائدیردی کی، ایسته‌دیگی شئیی یازیم، آما آرتیق بونون نه اولدوغونو اؤزو ده بیلمیردی. فکرینده همین بنزتمه‌دن اؤزگه بیر شئی یوخ ایدی: عیناً آینادا خارجی گؤرکمینه باخدیغین کیمی، انسان دوشونه‌رک بئینی‌نین ایچینی ده نظردن گئچیره بیلرمیش. من ده بونو ائده بیلیرممیش، آما سرّینی گویا اوندان گیزلدیرممیش. خوجا قارشیمدا اوتوروب بو سرّی یازماغیمی گؤزلیرکن، من قارشیمداکی کاغذلاری اؤز پیسلیکلریمین شیشیردیلمیش احوالاتلاری ایله دولدوروردوم: اوشاق وقتی اولان کیچیک موفقیّتلریمی، پخیل‌لیکدن دئدیگیم یالانلاری، اؤزومو قارداشیمدان داها چوخ ایستتمک اوچون زیرکلیکله حیاتا گئچیردیگیم فیریلداقلاری شیشیرده-شیشیرده و لذتله یازیردیم. خوجا اونلاری ماراقلا و منی تعجبلندیرن غریبه بیر حظّ و قورخویلا اوخویاندان سونرا منه داها دا حرصلنیر، آرتیق حدینی بیلمه‌دیگی ایشگنجه‌لری داها دا آرتیریردی. بلکه ده، صاحب چیخاجاغینی حسّ ائتدیگی گئچمیشین پیسلیکلرینه تاب گتیره بیلمه‌دیگی اوچون عصیان ائله‌ییردی. عمل‌لی-باشلی وورماغا باشلامیشدی. بیر گناهیمی اوخویاندان سونرا «ناموس‌سوز» دئیرکن شوخلوقلا قاریشیق غضبله کورگیمه یومروق ووروردو، اؤزونو ساخلایا بیلمه‌ییب بعضاً سیللی ده ووروردو. سارایدان لاپ آز چاغریلدیغینا، مندن و اؤزوندن باشقا باش قاتا‌جاق هئچ نه تاپمایاجاغینا آرتیق اؤزونون ایناندیردیغینا گؤره، بونلاری ساده‌جه مشغولیت اوچون ائدیردی. آما پیسلیکلریمی اوخودوقجا و اوشاقجاسینا اولان جزا‌لارینی آرتیردیقجا غریبه بیر گوون حسّینه آلوده اولوردوم: ایلک دفعه اونو اله آلدیغیمی دوشونمگه باشلامیشدیم. بیر دفعه عمل‌لیجه عذاب وئرندن سونرا گؤردوم کی، منه یازیغی گلیر. بو دویغو انسانین اؤزویله، دئمک اولار کی، برابر گؤرمه‌دیگی بیر آداما قارشی اولان بَینمه‌مزلیگی ایدی، بئله اولماسینی، آرتیق منه نفرتسیز باخا بیلمه‌مگیندن باشا دوشوردوم. دئدی کی، آرتیق هئچ نه یازمایاق. سونرا ایسه فکرینه دوزلیش وئردی: «ایسته‌میرم کی، یازاسان»، چونکی هفته‌لردیر من منفی خصوصیتلریمی یازاندا او آنجاق باخیردی. گئتدیکجه داها دا درین قساوته غرق اولان ائودن چیخیب گزینتی‌یه، بلکه ده، گبزه‌یه گئتمه‌لی اولدوغوموزو دئدی. منجّم‌لیک ایله باغلی تحقیقاتلارینا تکرار باشلایا‌جاقدی، قاریشقا‌لارین حیاتی حقّینده داها جدی بیر رساله یازماغی دوشونوردو. منه اولان حرمتینی تمامیله ایتیرمک اوزره اولدوغونو گؤره‌رک، قورخدوم و ماراغینی داها دا جلب ائتمک اوچون اؤزومو ان آغیر شکلده آشاغیلایان بیر احوالات اویدوردوم. سئوگی و لذتله یازدیقلاریما خوجا هئچ حرصلنمه‌دی ده، تکجه، بو قدر پیس بیر انسان اولماغا نئجه دؤزدوگومه تعجب ائله‌ییر، بیلیردیم. بلکه ده، او وقت بیر دفعه‌لیک اؤزو اولا‌راق قالماغا راضی ایدی. البته، بو ایشده بیر اویون اولدوغونو چوخ یاخشی بیلیردی. او گون اونونلا آدام یئرینه قویولمایان سارای تلخگی کیمی دانیشدیم، گئتدیکجه آرتان ماراغینی دورتمه‌له‌مگه چالیشدیم: منیم ائله آدام اولدوغوما اینانماق اوچون گبزه‌یه گئتمه‌میش، سون دفعه، اؤزو ده اؤز پیسلیکلرینه عاید نه‌سه یازسا، گویا نه ایتیرردی کی! اوسته‌لیک یازدیقلاری‌نین دوغرو اولدوغونا، یا دا یازدیقلارینا کیمینسه اینانماغینا احتیاج یوخ ایدی. بونو ائدرسه، منیم و منه اوخشایان آداملارین نئجه آدام اولدوغونو آنلایا‌جاقدی: بو معلومات نه وقتسه کاریما گله بیلردی! نهایتده، ماراغینا و منیم بوش‌بوغازلیغیما قارشی دیرنمه‌ییب، سحری گون سینایاجاغینی دئدی. طبیعی، بونون منیم آخماق اویونلاریما آلداندیغی اوچون دئییل، اؤزو ائله ایسته‌دیگی اوچون ائله‌دیگینی دئمگی ده اونوتمادی. سحری گون کؤله‌لیگیمین ان یاخشی گونو اولدو. آرتیق منی صندله ده باغلامیردی، آما بوتون گونومو یاواش-یاواش باشقا بیر انسانا چئوریلدیگینی لذتله گؤزله‌مک اوچون قارشیسیندا اوتورا‌راق گئچیریردیم. گؤردوگو ایشه اوّلجه او قدر اینانیردی کی، گولونج معناسی اولان «من نیه منم» افاده‌سینی صحیفه‌نین اوستونه یازماغا بئله تنبل‌لیک ائتدی. سونرا اؤزونو تفریحلی بیر یالان آختاران بالاجا شوخلوقجیل اوشاغا اوخشاتدی؛ هله ده اؤز ساغلام دنیاسی‌نین اولدوغونو اؤتَری باخماقلا گؤروردوم. آما همین بوش اینام حسّی چوخ دوام ائتمه‌دی. منه عنوانلالان بیر گؤستریشله غیظلندیگی او قوندارما گناهکارلیق حسّی ده چوخ دوام ائله‌مه‌دی. آز وقت عرضینده جدی ظنّ ائدیلن شوخلوق تشویشه، اویون حقیقته چئوریلدی: یالاندان دا اولسا اؤزومو گناهکار کیمی گؤسترمک خوجانی غیر عادی درجه‌ده قورخودوردو. یازدیغینی منه گؤسترمه‌میش تئز قارالادی. آما نه ائله‌سه ده، ماراق حسّی اورگینه گیرمیشدی، مندن ده اوتانیردی، دوام ائله‌دی. اصلینده‌سه، عقلینه گلن ایلک شئیی ائدیب میز‌دن قالخسایدی، بلکه ده، راحتلیغینی پوزماقدان دا خلاص اولاردی. سونراکی ساعتلاردا یاواش-یاواش گؤردوم کی، داخلاً چؤکور. اؤزونو گناهلاندیران نه‌سه یازیر، سونرا یازدیقلارین منه گؤسترمه‌میش جیریر، هر دفعه اؤزونه اولان اینامینی و حرمتینی داها دا ایتیرمیش شکلده، آما یازماغا ایتیردیکلرینی تاپماق اومیدی ایله تکرار باشلاییردی. من او پیسلیکلری‌نین اعترافلارینی، قارانلیق چؤکدوگو زمان اوخوماق اوچون ایسته‌دیگیم او یازیلارین بیر کلمه‌سینی ده گؤره بیلمه‌میشدیم، هامیسی جیریلیب آتیلمیش، خوجانین دا گوجو توکنمیشدی. بونون چیرکین و بیر آخماق اویونو اولدوغونو، منی تحقیر ائده‌رک قیشقیرا-قیشقیرا دئینده، اؤزونه اولان اینامی او قدر ضعیف ایدی کی، حتی اونا حیا‌سیزجاسینا جواب وئردیم: او قدر کدرلنمه‌مگینی، پیس اولماغا عادت ائده‌جگینی دئدیم. بلکه ده، ائودن منیم باخیشلاریما دؤزه بیلمه‌دیگی اوچون چیخیب گئتدی، گئجه چوخ گئج قاییتدی، اوستونه هوپموش قوخودان باشا دوشدوم. سحری گون گون اورتا‌دان سونرا اونو ایشه باشلاماغا فتوالاماق اوچون خوجایا بئله کیچیک اویونلارا قارشی ضعیفلیک گؤسترمیه‌جک قدر گوجلو اولدوغونو دئدیم. بو ایشی وقت گئچیرمک اوچون دئییل، بیر شئی اؤیرنمک اوچون ائدیردیک، ایشین مقصدی آخماق دئدیگیم آداملارین نیه بئله اولدوقلارینی بیلمک ایدی. بیر-بیریمیزی تام تانیماق کفایت قدر ماراقلی بیر شئی دئییلدیمی؟ انسانین ان کیچیک تأثرّاتینا قدر تانیدیغی بیر آدامین تأثیرینه، قورخولو بیر یوخونو خوشلادیغی کیمی آلوده اولا بیله‌جگینی بیلدیردیم. سارای اهلی‌نین تلخکلیکله جدی سایدیغی بو سؤزلریمه گؤره یوخ، داخلی عالمی‌نین اینامی ایله یئنه ده میز آرخاسینا گئچدی. آخشام میز‌دن قالخاندا، اؤزونه اوّلکی گونکوندن ده آز گوونیردی. بئله‌لیکله، هر سحر، اؤزونو او گون یازاجاغی پیسلیکلردن داها یوکسک توتا بیله‌جگینی ظنّ ائده‌رک، بیر گون اول ائتیدیکلرینی قازانماق اومیدی ایله میز آرخاسینا گئچیر و آخشام اَلیندن یاریمچیق قالانلارین بیر حصّه‌سینی میزده قویا‌راق قالخیردی. آرتیق اؤزونه خور باخدیغی اوچون منه خور باخمیردی، اونونلا گئچن ایلک گونلریمده یانیلا‌راق ظنّ ائتدیگیم برابرلیک حسّینی، نهایت، الده ائتدیگیمی دوشونوردوم، بوندان چوخ ممنون ایدیم. منیم اوچون ناراحت اولدوغونا گؤره میزین دیگر طرفینده اوتورماغیما احتیاج اولمادیغینی دا دئمیشدی، بو دا یاخشی بیر حال ایدی، آما ایللردیر جمع‌لنن غضبیم منده قارشیسی آلینماز نفرت حسّی تربیه ائتمیشدی. انتقامیمی آلماق، هجوما گئچمک ایسته‌ییردیم، اونون کیمی من ده ترازی‌نین گؤزونو اَیمیشدیم: خوجانی اؤزونه قارشی بیر قدر ده شبهه‌یه سالا بیلسم، مندن قورویا‌راق گیزله‌دیگی اعترافلارینی‌نین بیر حصّه‌سینی دقتله اوخویوب اونو آلچالتسام، منه ائله گلیردی کی، آرتیق هم کؤله، هم ده ائوین ان پیس انسانی من یوخ، او اولا‌جاقدی. اونسوز دا بونون اشاره‌لری ده آرتیق موجود ایدی. آرادا بیر اونو اله سالدیغیمی بیلمک اوچون بونو تام معنادا یقینلشدیرمک ایسته‌دیگینی بیلمیردیم، اؤزونه گوونمه‌ین بوتون او ضعیف انسانلار کیمی مندن دستک گؤزله‌ییردی، آرتیق خیردا معیشت موضوعلاریندا منیم فکریمی داها چوخ اؤیرنیردی: هر شئی قدرینده ایدی‌می، باشقاسینا وئردیگی جواب یاخشی ایدی‌می، خطّینی بَینیردیم‌می و یا نه دوشونوردوم؟ اومیدسیزلیگه جوموب اویونو یاریمچیق قویماسین دئیه بعضاً اؤزومو آلچالدیردیم کی، راحتلاشسین. «آی سنی» دئین نظرله باخیر، آما آرتیق یومروق وورا بیلمیردی، بیلیردیم کی، اؤزونون ده یومروغا لایق اولدوغونو فکرلشیر. اؤزونو بو قدر آلچالتماسینا رواج وئرن او اعترافلارین نه‌دن عبارت اولدوغونو بیلمک ایسته‌ییردیم. او گونلرده، اؤز-اؤزومه ده اولسا اونو آلچالتماغا عادت ائله‌دیگیم اوچون اعترافلارین بیر نوع بسیط ، عادی شئیلردن عبارت اولدوغونو دوشونوردوم. ایندی گئچمیشینی ایناندیریجی ائتمک اوچون بیرجه سطرینی ده اوخویا بیلمه‌دیگیم بو اعترافلاردان بیر-ایکیسینی جزئیّاتی ایله خیالیمدا جانلاندیرماق ایسته‌ینده، طالعیمین و خیالیمدا جانلاندیردیغیم حیاتیمین گئدیشاتینی پوزمایان و خوجایا یاراشان پیسلیگی هئچ جور تاپا بیلمیرم. آما منیم وضعیتیمده اولان بیر آدامین اؤزونه تازادان ایناناجاغینا اومید ائله‌میرم. یقین، خوجایا فرقینده اولما‌دان بیر شئی ایجاد ائتدیردیگیمی، اؤزونون و اوخشارلاری‌نین چوخ دا دقیق و آیدین اولماسا دا، ضعیف نقطه‌لرینی آشکارلادیغیمی دئمیشدیم. یقین، تکجه اونون دئییل، دیگرلری‌نین ده کولونو هوایا سوووراجاغیم گونلرین چوخ دا اوزاق اولمادیغینی دوشونموشدوم؛ پیس انسان اولدوقلارینی فاش ائده‌جک، اونلاری چؤکدورجکدیم: ظنّیمجه، اثریمی اوخویانلار خوجانین مندن اؤیرندیگی قدر منیم ده اوندان اؤیرنمه‌لی اولدوغومو آرتیق باشا دوشورلر! بلکه ده، ایندی انسان یاشلاشاندا بو اویغونلوغو اثرلرده ده آختاردیغی اوچون بئله دوشونورم. ایللردیر توپلانان کینیمین هیجانی ایله جوشموشام. خوجایا اؤزونو عمل‌لی-باشلی تحقیر ائتدیردیکدن سونرا دا بوراخیلیش کاغذیمی حیا‌سیزجا ایستیه‌جکدیم. جینقیرینی دا چیخارما‌دان منی آزاد ائده‌جگینی دوشونور، اؤلکه‌مه قاییداندا سرگذشتلریمین و تورکلر حقّینده یازاجاغیم کتابلارین جرئیّاتلارینی دوشونوردوم. اؤلچو حسّینی نئجه ده آسان ایتیریردیم؟ بیر سحر منه گتیردیگی خبر هر شئیی دَییشدیردی. شهرده طاعون یاییلیب! بو سؤزلری استانبولدان یوخ، باشقا، اوزاق بیر شهردن سؤز سالان بیر آدام کیمی دئدیگی اوچون اوّلجه اینانمادیم، خبری نئجه ائشیتدیگینی سوروشدوم، جرئیّاتلاری اؤیرنمک ایسته‌دیم. بیر ده گؤروبلر کی، غفیل اؤلنلر آرتیر، خسته‌لیک یاییلدیغینی باشا دوشوبلر. دوشوندوم کی، بلکه ده طاعون دئییل، خسته‌لیگین علامتلرینی سوروشدوم، خوجا گولدو منه: ناراحت اولمامالیاممیش، دوچار اولسام، هئچ شبهه‌لنمه‌دن خسته‌لیگه توتولدوغومو باشا دوشه‌جگم‌میش، بونو باشا دوشمک اوچون انسان اوچ گونونو خسته‌لیگین قیزدیرماسی ایله گئچیریرمیش. بعضیلری‌نین قولاقلاری‌نین، قولتوقلاری‌نین آلتیندا، قارنیندا شیشلر اولور، چیخینتیلار چیخیرمیش، سونرا قیزدیرما باشلاییرمیش، بعضاً یارا‌لار آچیلیرمیش، بعضاً ده جیگرلریندن قان گلیرمیش، ورمه توتولانلار کیمی اؤسکوره‌رک اؤلنلر ده وارمیش. هر محله‌دن اوچ-بئش نفرین اؤلدوگونو علاوه ائتدی. هیجانلا بیزیم محله‌نی سوروشدوم. اوشاقلار باغچا‌داکی آلما‌لاری یئییر، تویوقلار دا دیواردان اوچوب گئچیر دئیه بوتون محلّه‌ ایله دالاشان دیوار اوستاسی، بیر هفته ایچینده قیزدیرما ایچینده قیشقیرا-قیشقیرا اؤلوب. جماعت اونون طاعون‌دان اؤلدوگونو تازا-تازا باشا دوشوب. یئنه ده اینانماق ایسته‌میردیم: چؤلده هر شئی او قدر راحت، پنجره‌نین قارشیسیندان گئچن انسانلار او قدر ساکت ایدی کی، سانکی طاعونون وارلیغینا اینانماق اوچون تلاشیمی منیمله بؤلوشه‌جک بیر آدام تاپماغا احتیاجیم واردی. سحری گون خوجا مکتبه گئدنده کوچه‌یه چیخدیم. اون بیر ایل عرضینده بوردا تانیدیغیم ایتالیا تشکلاتچیسینی آختاردیم. بیری تازا آدی مصطفی رئیس اولان شخص بندره گئدیب، دیگری عثمان افندی ایسه قاپیسینی یومروقلایان سایاق دؤیمگیمه باخمایا‌راق، اوّلجه منی ایچری بوراخمادی، نؤکرینه ائوده اولمادیغینی دئدیرتدیردی، آما گئدنده دؤزمه‌ییب آرخا‌دان چاغیردی. دئدی کی، نئجه اولور کی، هله خسته‌لیک دوام ائدیر دئیه جانفشانلیق ائدیرسن، مگر داشینان تابوتلاری گؤرمورم؟ سونرا منه دئدی کی، قورخورسان، اؤزو ده دئدیگینه گؤره مسیحی اولماق اوچون مقاومت گؤستردیگیم اوچون قورخوراممیش. منی دانلادی، «بوردا خوشبخت اولماق ایسته‌ییرسنسه، مطلق مسلمان اولما‌لیسان»، آما اؤز ائوی‌نین نملی قارانلیغینا قاپانما‌دان اول نه ال-اله گؤروشدو، نه ده توخوندو. نماز وقتی ایدی، مسجدین ال-اوز یویانی‌نین قارشیسینداکی انسان ازدحامینی گؤرن کیمی قورخویا قاپیلا‌راق سرعتله ائوه قاییتدیم. فلاکت اولان وقت انسانا تأثیر ائدن او آخماقلیق و چاشقینیلیق حسّی منی چولغامیشدی. سانکی گئچمیشیمی ده اونوتموشدوم، یادداشیمی ایتیرمیشدیم، دونوب قالمیشدیم. محله‌ده تابوتونو یوکله‌میش انسان توپلوسونو گؤرنده عصبلریم عمل‌لی-باشلی پوزولدو. خوجا مکتبدن قاییدیب حالیمی گؤرن کیمی سئویندیگینی سئزدیم. منی قورخاق بیر آدام سایدیغی اوچون اؤزونه اولان اینامی‌نین آرتدیغینی گؤرور و حرصلنیردیم. قورخوسوزلوغومون بوش غرور حسّیندن خلاص اولماسینی ایسته‌دیم: هیجانیمی ساکتلشدیرمگه چالیشا‌راق بوتون طبّی و ادبی بیلگیمی فاش ائتدیم؛ بقراطدان، توکیدیدسدن و بوکاچیودان عقلیمه گلن طاعونلا باغلی بیلگیلری دانیشدیم، خسته‌لیگین گئچیجی اولدوغونا هامی‌نین ایناندیغینی دئدیم، آما سؤزلریم منه داها دا خور باخماغیندان اؤزگه بیر ایشه یارامادی، طاعوندان قورخمورموش، چونکی خسته‌لیک الله‌ین مصلحتیدی، انسانین آلنینا اؤلوم یازیلیبسا، بئله ده اولما‌لیدیر، بونا گؤره ده منیم قورخاقجاسینا تارتان-پارتان دانیشدیغیم کیمی، ائوه قاپانیب ائشیکله رابطه‌نی کسمک، یا دا استانبولدان قاچماغا سعی گؤسترمک فایدا‌سیز ایدی. اگر آلنیمیزا هاردا اؤلوم یازیلیبسا اوردا دا گلیب بیزی تاپاجاقمیش. نیه قورخموردوم؟ گونلردیر کی، کاغذلارا یازدیغیم او پیسلیکلریمه گؤره‌می؟ بونو دئیرکن گولومسه‌دی، گؤزلری اومیدله پاریلداییردی. بو دئدیکلریمه اینانیب-اینانماماغینی بیر-بیریمیزی ایتیرَنه قدر باشا دوشه بیلمه‌دیم. دیری‌باش اولماماغیندان دا بیر قدر قورخموش، آما سونرا میز آرخاسیندا دانیشدیقلاریمیز، او قورخولو اویونلار عقلیمه گلنده شبهه‌لنمیشدیم. دقیق‌باشی قارشیلیقلی شکلده یازدیغیمیز پیسلیکلردن دانیشیر و منیم بوتون عصبلریمی پوزان اؤزوندن راضیلیقلا همیشه عینی فکری ایره‌لی سوروردو: اؤلومدن بو قدر قورخدوغوما گؤره من جسارتلی یازیچی کیمی هئچ ده پیسلیکلریمین فوقوندا دایانمیش بیر آدام دئییلدیم. گناه‌لاریمی فاش ائدرکن گؤستردیگیم جسارت بسیط  بیر عارسیزلیقدان ایره‌لی گلیردی. اصلینده‌سه، خوجانین بو گونلرده گئچیردیگی قرارسیزلیق حسّی ان کیچیک پیسلیکلرین فوقونده تمیز و دقتله دورماسیندا ایدی. آرتیق ایندی راحتلاشیب‌میش، طاعون خسته‌لیگینه قارشی دویدوغو درین قورخوسوزلوق، اونو گناهسیز اولدوغونا تام اورک راحتلیغی ایله ایناندیرمیشدی.
 آخماقجاسینا ایناندیغیم بو آچیقلاما‌دان دیکسینه‌رک اونونلا مبارزه آپارماغا قرار وئردیم. قورخوسوزلوغون اورک راحتلیغیندان دئییل، اؤلومون یاخینلیغینی بیلمه‌مگیندن ایره‌لی گلدیگینی آچیق-آشکار دئدیم. باشا سالدیم کی، اؤلومدن یایینا بیلریک، طاعونا یولوخانلارا توخونماماغی، اؤلولرین آهانگلی قویولارا باسدیریلماسینی، انسانلارین بیر-بیری ایله رابطه‌لرینی هئچ اولماسا آزالتماغی، خوجانین دا انسانلارین چوخ اولدوغو یئره - مکتبه گئتمه‌مه‌سینی دئدیم. بو آخرینجی دئدیگیم شئی فکریمه طاعوندان دا قورخولو شئیلر سالمیشدی! سحری گون گون اورتا اوشاقلارین هامیسینا بیر-بیر توخوندوغونو دئیه‌رک اللرینی منه طرف اوزاتدی. قورخدوغومو، توخونماق ایستمه‌دیگیمی گؤرنده لذتله یاخینلاشیب منی قوجاقلادی، قیشقیرماق گئچیردی کؤنلومدن، آما یوخوداکی کیمی قیشقیرا بیلمیردیم. خوجاسا، منه چوخ سونرا‌لار آیدین اولان همیشه‌کی شوخلوقلا دئییردی کی، سنه قورخوسوزلوغو اؤیره‌ده‌جگم.
طاعون سرعتله یاییلیردی، آما خوجانین قورخوسوزلوق آدلاندیردیغی حسّی هئچ جور اؤیرنه بیلمیردیم. بونونلا یاناشی، ایلک گونلرده‌کی قدر اؤزومو قوروموردوم. یاتاق بیر خسته کیمی اوتاغا گیریب گونلرله پنجره‌دن چؤله باخماق آرتیق صبر کاسامی داشدیرمیشدی. آرادا-بیر ائودن چیخیب سرخوش کیمی کوچه‌یه چیخیر، بازار-گذاردا آل-وئر ائدن قادینلارا، توکانلاریندا ایش گؤرن تاجرلره، یاخینلارینی باسدیراندان سونرا چایخانلاردا توپلاشان آداملارا باخیب طاعونا اؤیرشمگه چالیشیردیم. آز قالمیشدی کی، تام عادت ائدیم، آما خوجا منه تضییق گؤستریردی. بوتون گون عرضینده انسانلارا توخوندوردوغو اللرینی گئجه‌لر منه طرف اوزادیردی. هئچ ترپنمه‌دن گؤزله‌دیم. یوخودان دوروب عقربین اوستونوزده گزیندیگینی گؤروب دیلینیز-آغزینیز قورویور ها، باخ ائله اولدو! بارماقلاری منیمکیلره اوخشامادی، اونلاری سویوق حالدا هر ایکیمیزین اوستونده گزدیرنده خوجا سوروشاردی: «قورخورسان؟». ترپنمزدیم. «قورخورسان؟ نه‌دن قورخورسان؟». بعضاً الینی ایته‌له‌ییب ووروشماق ایسته‌ییردیم اونونلا، آما بونون حرصینی داها دا آرتیراجاغینی بیلیردیم. «قوی نه‌دن قورخدوغونو دئییم. گناهکار اولدوغون اوچون قورخورسان. بوغازینا قدر گناها باتدیغین اوچون قورخورسان. منیم سنه ایناندیغیمدان داها چوخ، سنین منه ایناندیغینا گؤره قورخورسان». میزده قارشی-قارشی‌یا اوتوروب نه‌سه یازماغا احتیاج اولدوغونو دا او دئدی. نییه ایکیمیزین ده من اولدوغوموزو، اصلینده ایندی یازمالی‌ییق‌میش. آما نتیجه‌ده، یئنه دیگرلری‌نین نیه ائله اولدوغوندان اؤزگه هئچ نه یازمادی. یازدیقلارینی بیرینجی دفعه منه غرورلا گؤستریردی. هانسی سببدنسه، گؤزله‌ییردی کی، اوخودوقلاریمدان اوتانیم، بو شئیلری دوشوننده نیّتیمی گیزله‌ده بیلمه‌دیم و خوجایا دئدیم کی، منی اؤز آخماقلاری ایله عینی ترازی‌یه قویور و مندن اوّل اؤزو اؤله‌جک. اوندا یقینلشدیردیم کی، ان تأثیرلی سلاحیم بو سؤزدور. بونونلا باغلی اونا خاطرلاتدیم کی، اون ایل چالیشما‌لیدیر، افلاک شناسی قانونلاری اوچون صرف ائتدیگی ایللردن، گؤزلرینی ضعیفلتمک بهاسینا دا اولسا، ساعتلارلا گؤی اوزونه باخماغیندان، باشینی کتابدان قالدیرمادیغی گونلردن دانیشدیم، بو دفعه من اونا تضییق گؤستردیم، طاعوندان اوزاق یاشاماق ممکن اولا-اولا، هدر یئره اؤلمگین آخماقلیق اولدوغونو دئدیم. سؤزلریم شبهه‌لری ایله بیرگه جزا‌لاریمی دا آرتیریردی. او وقت یازدیقلاریمی اوخویاندا منه قارشی اولان ایتیریلمیش حرمتینی تکراراً اراده‌سیندن آسیلی اولمایا‌راق سانکی یئنیدن تاپدیغینی حسّ ائتدیم. بختسیزلیگیمی اونوتماق اوچون، او گونلرده آنجاق گئجه‌لر یوخ، گون اورتا یاتاندا دا تئز-تئز گؤردوگوم خوشبخت یوخولاری صفحه‌لره دولدورموشدوم. مفهوملا حرکتین اوست-اوسته دوشن همین خیال‌لاری یوخودان اویاناندان سونرا هر شئیی اونوتماق اوچون، شعر دیلی ایله خصوصی بیر دقتله قلمه آلیرام: ائویمیزین یاخینلیغینداکی مئشه‌نین آغاجلاری آراسیندا ایللردیر اؤیرنمک ایسته‌دیگیمیز سرّلری بیلن انسانلار واردی، مئشه‌نین قارانلیق اولان ایچینه گیرمگه جسارت ائتدیگینیز وقت اونلارلا دوست اولاجاقسینیز، کؤلگه‌لریمیز گونش باتاندا یوخ اولمور، بیز تمیز و سرین یاتاقلاریمیزدا راحتلیقلا یاتارکن، اؤیرنیلمه‌سی و سهو ائدیله‌سی مینلرله شئیی بیر-بیر الدن گئچیریر و هئچ ده یورولما‌دان، بیر-بیر بونلارین نه اولدوغونو بیلیردیک، یوخولاردا چکدیگی شکل‌لرده‌کی انسانلار، حیاتداکی کیمی اوچ نوعدا اولان انسانلار کیمی اولموردولار، اونلار اؤز احاطه‌لریندن آیریلیب آرامیزا داخل اولوردولار، اوندا آنام، آتام و من آرخا حیاطیمیزده ایشلری بیزیم عوضیمیزه گؤرن پولاد وسایلی قوروردوق... خوجا بو یوخولارین اؤزونو اؤلومسوز بیلگی‌نین نامعلوم‌لوغونا چکه‌جک شیطانی پوسقولار اولدوغونو بیلیردی، آما یئنه ده هر دفعه سوروشاندا اؤزونه اولان اینامی‌نین بیر حصّه‌سینی ایتیردیگینی بیله-بیله مندن سوروشوردو: بو یوخولار هانسی معنانی شامل اولوردو، من اونلاری حقیقتاً ده گؤروردوم‌مو؟ بئله‌لیکله، ایللر سونرا پادشاه اوچون بیرگه گؤرجگیمیز بیر ایشی، من بیرینجی دفعه اونون اوچون ائتدیم، یوخولاریمیزدان ایکیمیزین گله‌جگی اوچون نتیجه‌لر چیخاردیم: خسته‌لیک بیر دفعه یولوخدوسا، عیناً طاعوندا اولدوغو کیمیدی، انسانین علمدن قاچا بیلمه‌مگی آیدین بیر شئی ایدی، خسته‌لیگین خوجایا دا گئچدیگینی اونا دئمک چوخ دا چتین بیر شئی دئییلدی، آما انسان یئنه ده خوجانین یوخوسونو بیلمک ایسته‌ییردی. آچیق-آشکار اله سالا‌راق دینله‌ییردی منی، آما سوا‌لی سوروشا‌جاق قدر غرورونو تاپدالایاجاغی اوچون چوخ دا منه تضییق گؤسترمیردی، هم ده دانیشارکن گؤروردوم کی، دئدیکلریم اونو دا ماراقلاندیریردی. خوجانین طاعونلا بیرگه آلوده اولدوغو راحتلیغین آزالدیغینی گؤردوکجه، اؤز اؤلوم قورخوم آزالمیردی، آما هئچ اولماسا، قورخونون تنهالیغیندان قورتولدوغومو دوشونوردوم. طبیعی کی، بونو گئجه اذیتلری ایله اؤده‌ییردیم، آما هدر یئره مقاومت گؤسترمه‌دیگیمی بیر دفعه اونسوز دا باشا دوشموشدوم: اللرینی منه یاخینلاشدیردیقجا خوجایا، مندن اوّل اؤزونون اؤله‌جگینی، قورخمایانلارین معلوماتسیزلیغینی، یاریمچیق قویدوغو یازیلارینی، او گون اونا اوخودوغوم خوشبخت یوخولاریمی خاطرلادیردیم. آما بو دئدیکلری ایله یوخ، صبر کاساسینی باشقا بیر شئیله علاقه‌دار داشدیردی. بیر گون مکتبده‌کی شاگردلری‌نین بیری‌نین آتاسی ائویمیزه گلدی. هئچ کسله ایشی اولمایان بیر آداما اوخشاییردی، بیزیم محله‌ده قالیرمیش. من ده اونون کیمی اوتانجاقلیقلا ائوین بیر کنارینا چکیلیب قولاق آسیردیم، اوردان-بوردان اوزون-اوزادی دانیشدیلار. سونرا قوناغیمیز دیلی‌نین آلتینداکی سؤزلری چیخاردی: اری گئچن یای نه‌سه آختارارکن دامدان ییخیلیب و او دول قالیب. ایندی بیر نئچه یئردن ایسته‌ینی وارمیش، آما قوناغیمیزین عقلینه خوجا گلیب، چونکی محله اهلی‌نین دانیشدیقلاردیندان بیلیرمیش کی، ائولنمک ایسته‌ینلر اونون یانینا گلیرلر. خوجا گؤزله‌مه‌دیگیم قدر قابا عکس العمل گؤستردی: ائولنمک ایستمه‌دیگینی، آما ایسته‌سه ده، دول قادین آلمایاجاغینی دئدی. بو سؤزون اوستوندن قوناغیمیز محمدین (محمد (ص) پیغمبر) خدیجه‌نی دوللوغونا باخما‌دان، هم ده بیرینجی آروادی کیمی آلدیغینی خاطرلاتدی. خوجا دا او دول قادینا قولاق آسدیغینی، اونون حضرت خدیجه‌نین دیرناغی بئله اولا بیلمیه‌جگینی دئدی. بوندان باشقا، غریبه بورنو اولان قونشوموز خوجایا حضرتین اؤزونون ده چوخ دا ماتاه اولمادیغینی سئزدیرمک ایسته‌دی: او اینانمیرمیش، آما محله اهلی، خوجانین عمل‌لیجه عقلینی ایتیردیگینی دانیشیرلارمیش، اولدوزلارا باخماغینی، لوپا‌لارلا باش قاتیب ساعتلار حاضرلاماغینی هئچ کس خیره تعبیر ائله‌میرمیش. قوناغیمیز آلاجاغی مالی پیسله‌ین تاجر کیمی حرصلنه‌رک علاوه ائتدی: محله اهلی خوجانین یئمک یئیرکن چؤمبه‌لیب بارداش قورا‌راق دئییل، کافرلر کیمی میزده اوتورا‌راق یئمگینی، کتابلارا جیب دولوسو پول وئرندن سونرا اونلاری یئره آتیب پیغمبرین آدی اولان صفحه‌لری تاپدالادیغینی، گؤی اوزونو ساعتلارلا سیر ائده‌رک ایچینده‌کی شیطانی ساکتلشدیره بیلمه‌دیگی اوچون گوندوزون گون اورتا چاغی یاتاغیندا اوزانیب ائوی‌نین کثیف تاوانینا باخماغینی، قادینلاردان یوخ، آنجاق اوغلانلاردان خوشلاندیغینی، منیم گویا اونون ائکیز قارداشی اولدوغومو، رمضاندا اوروجونو یئدیگینی و طاعونون دا اونا گؤره بو مملکته بلا کیمی یوللانیلدیغینی دانیشیرلارمیش. قوناغی قوواندان سونرا خوجا عصب گرگینلیگی گئچیردی. دیگرلری ایله عینی حسّلری بؤلوشمکدن، یا دا اؤزونو ائله گؤسترمکدن ناراحت اولدوغونو یقینلشدیردیم. اونا سونونجو ضربه‌نی وورماق اوچون طاعوندان قورخمایانلارین بو سفئه کیمی آخماق اولدوقلارینی دئدیم. ناراحت اولدو، آما بیلدیردی کی، او دا طاعوندان قورخمور. نیه‌سه بونو اورکدن گلن بیر سؤز اولدوغونا قرار وئردیم. چوخ عصبیلشدی، بیلمیردی کی، الینی-قولونو هارا قویسون، سون وقتلر اونوتدوغو «آخماقلار» حقده اولان ماهنینی دایانما‌دان تکرارلاییردی. قارانلیق چؤکندن سونرا خواهش ائتدی کی، لامپانی یاندیریب اورتایا قویدوغو میزده، اوتوراق. نه‌سه یازمالی ایدیق. عیناً اوزاندیقجا اوزانان قیش گئجه‌لرینی گئچیرمک اوچون فالا باخان ایکی بئکار اوغلان کیمی، میزین قارشی طرفینده اوز-اوزه اوتوروب، قارشیمداکی بوش کاغذلارا مختلف شئیلر یازیب-پوزوردوق. سحر یوخو آدلاندیردیغی یازیلارینی اوخویاندا اونون اؤزومدن ده گولونج وضعیته دوشدوگونو گؤردوم. منیم یوخولاریما اساسلانان بیر یوخو دا او یازمیشدی، آما همین یوخونو گؤرمه‌دیگی آچیق-آشکار بیلینیردی: گویا بیز قارداشیق‌میش. منیم اونا بؤیوک قارداش اولماغیمی اؤزونه یاراشدیرمامیشدی، من ده ساکت-ساکت اونون علمی سؤزلرینه قولاق آسیرام‌میش. سحری گون سحر یئمگی یئینده مندن محله اهلی‌نین، بیزیم ائکیز قارداشلار اولدوغوموز حقده‌کی سؤز-صحبتی حقده نه فکرلشدیگیمی سوروشدو. بو سوال خوشوما گلدی، آما چوخ دا غرورومو یوکسلتمه‌دی، هئچ نه دئمه‌دیم. ایکی گون سونرا یازدیغی همین یوخونو بو دفعه حقیقتاً گؤردوگونو دئینده گئجه وقتی منی اویاندیردی. بلکه ده دوغرویدو، آما هانسی سببدنسه، چوخ دا فکر وئرمه‌دیم. نؤبتی گئجه دئدی کی، طاعوندان اؤلمکدن قورخور. ائوده قالماقدان داریخیدیغیم اوچون آخشام‌چاغی کوچه‌لری گزمگه چیخمیشدیم: باغچادا اوشاقلار آغاجلارا چیخمیشدیلار، رنگلی باشماقلارینی دا آشاغیدا قویموشدولار، چشمه باشیندا دایم سو دولدوران بوش‌بوغاز قادینلار آرتیق من گئچنده ده سوسموردولار، بازار آل-وئر ائدنلرله دولویدو، ایته‌لشیب بوغوشانلارلا اونلاری آییرانلارا لذتله باخانلار دا تاپیلیردی. اؤزومو ایناندیردیم کی، اپیدمی ضعیفله‌ییب، آما بیازید مسجدی‌نین حیاطیندن دال به دال چیخان تابوتلاری گؤرنده عصبیلشیردیم، تئز ائوه قاییتدیم. اوتاغیما گیرنده خوجا چاغیردی: «گل، بونا بیر باخ!». پالتاری‌نین دویمه‌لرینی آچیب گؤبگی‌نین آلتینداکی بالاجا شیشی، قیرمیزی لکه‌نی گؤستردی. «هر طرفی حشره بورویوب». یاخینلاشیب دقتله باخدیم، کیچیک قیرمیزی بیر لکه واردی، بیر ده بالاجا شیش، یئکه بیر حشره نین دیشله‌دیگی یئر کیمیدی، اما، گؤره‌سن، منه بونو نیه گؤستریردی؟ اوزومو داها دا یاخینلاشدیرماقدان احتیاط ائله‌دیم. «خوجا دئدی: حشره دیشله‌ییب، ائله دئییل؟»، بارماغی‌نین اوجو ایله شیشه توخوندو. «یوخسا بیره دیشله‌ییب؟». سوسدوم، دئیه بیلمه‌دیم کی، هئچ وقت بئله بیره دیشلگی گؤرمه‌میشم. بیر بهانه تاپیب گونش باتانا قدر باغچادا قالدیم. آرتیق حسّ ائدیردیم کی، ائوده قالماما‌لی‌یام، آما فکریمده گئتمگه بیر یئر یوخ ایدی. او لکه، حقیقتاً ده، حشره دیشلگینه اوخشاییردی، طاعون چیخینتیسی قدر بؤیوک و ایری دئییلدی، آما بیر قدر سونرا عقلیمه باشقا بیر شئی گلدی، بلکه ده، باغچادا سرعتله یاشیل‌لاشان اوتلار آراسیندا گزیندیگیم اوچون قیزارمیش یئرین ایکی گون ایچینده شیشه‌رک چیچک کیمی آچیب پارتلایاجاغینی، خوجانین آغریلاردان اؤله‌جگینی دوشونوردوم. فکرلشیردیم کی، بلکه ده هله تام چیخا بیلمه‌ین چیباندیر، آما ائله دئییلدی، حشره دیشلگینه اوخشاییردی، دوشونوردوم کی، بلکه، هانسی حشره اولدوغو تئزجه عقلیمه گلر، گئجه‌لر گزن، ایری و ایستی اؤلکه‌لرده اولان بیر حشره اولمالی ایدی، آما خاطرلادیغیم حیوانین آدی دیلیمین اوجونا گلمیردی. آخشام یئمگینه اوتوراندا خوجا چالیشدی کی، شن گؤرونسون، شوخلوقلار ائتدی، منه ساتاشدی، آما بو حال چوخ دوام ائتمه‌دی. ساکتجه یئدیگیمیز یئمکدن سونرا آیاغا قالخاندا کولکسیز و ساکت قارانلیق چؤکندن چوخ سونرا خوجا دئدی: «داریخیرام، غریبسه‌دیم. اَیله‌شک، نه‌سه یازاق». بیلدیردی کی، باشینی آنجاق بئله قاتا بیلر. آما یازا بیلمه‌دی. من تام راحتلیقلا یازاندا، او بوش-بوش اوتوروب گؤزونون اوجویلا منه باخیردی. «نه یازیرسان؟». مهندسلیک مکتبی‌نین بیرینجی ایلینی قورتاریب تعطیلین اولینده تک آتلی بیر آرابایلا ائویمه قاییدارکن نئجه صبرسیزلندیگیمی یازمیشدیم، اوخودوم اونا. آما مکتبی و یولداشلاریمی دا چوخ ایسته‌ییردیم، تعطیلده اؤزومله گؤتوردوگوم کتابلاری سویون باشیندا اوتوروب تک تنها اوخویارکن، اونلاری نئجه ده فکرلشیب داریخدیغیمی اوخودو. بیر قدر ساکتلیکدن سونرا خوجا بیردن-بیره سرّ دانیشان آداملار سایاق پیچیلتییلا سوروشدو: «اوردا همیشه ائله خوشبخت یاشاییرلار؟» سوا‌لی سوروشان کیمی پئشمان اولاجاغینی ظنّ ائله‌دیم، آما هله ده اوشاق کیمی ماراقلا منه باخیردی. من ده پیچیلدادیم: «من خوشبخت ایدیم». اوزونده آز-ماز پخیل‌لیک حسّ اولوندو، آما قورخودوجو دئییلدی. چکینه-چکینه دانیشدی: ادیرنه‌ده اون ایکی یاشی اولاندا، بیر مدت آناسی و باجیسی ایله آنا باباسی معده‌سیندن خسته اولدوغو اوچون بیازید مسجدی‌نین حکیم‌خاناسینا گئدرلرمیش. سحر آناسی و یئریه بیلمه‌ین دیگر قارداشینی قونشویا قویور و خوجایلا باجیسینی و تئزدن حاضرلادیغی پودینق قابینی گؤتورور بیرگه یولا چیخیرلارمیش، صنوبر آغاجلاری‌نین کؤلگه سالدیغی قیسا، آما چوخ ماراقلی بیر یوللا گئدرلرمیش. باباسی اونلارا ناغیل دانیشارمیش. خوجا او ناغیل‌لاری خوشلایارمیش، آما خسته‌خانانی داها چوخ خوشلادیغی اوچون یانلاریندان قاچیب اطراف اراضینی سیر ائله‌یرمیش. بیر دفعه دلیلر اوچون چالینان موسیقی‌یه قولاق آسیب، فانوسدان ایشیقلانان بؤیوک بیر قبّه‌نین آلتیندان سو سسی گلرمیش، آخار سویون سسی، سونرا ایچینده غریبه و رنگلی شوشه‌لرله قابلارین پار-پار پاریلدادیغی باشقا اوتاقلاردا گزرمیش، بیر دفعه یولو آزیب و باشلاییب آغلاماغا، عبدالله افندی‌نین اوتاغینی تاپانا قدر بوتون خسته‌خانانی اونا اوتاق-اوتاق گزیبلر، آناسی دا بعضاً آغلایارمیش، بعضاً ده قیزیلا بیرگه آتاسی‌نین ناغیلینا قولاق آسارمیش. سونرا بابانین وئردیگی بوش قابی آلیب قاییدارلارمیش، آما ائوه گلمه‌میشدن اول، آناسی اونلارا حالوا آلار و دئیَرمیش کی، گلین هئچ کس گؤرمه‌میش یئیَک. سویون ساحلینده‌کی صنوبرلرین آراسیندا یئرلری وارمیش، اوچو ده آیاقلاری سویا طرف اوتوروب هامیدان گیزلی یئیرلرمیش. خوجا سوساندا بیزی غریبه بیر مَحرملیک حسّی ایله ناراحت ائده‌رک بیر-بیریمیزه یاخینلاشدیران سکوت چؤکدو. خوجا اوزون مدت ناراحت اولدو. سونرا یاخینداکی بیر ائوین بؤیوک قاپیسی ناراحتلیقلا و گورولتویلا باغلاناندان سونرا دئدی: علمه اولان ماراغینی بیرینجی دفعه او وقت حسّ ائدیب، خسته‌لر و اونلارا شفا وئرن او رنگلی شوشه‌لره، قابلارا و ترازیلره اولان ماراغینا گؤره هوس‌لنیب. آما باباسی اؤلندن سونرا بیر ده اورا گئتمه‌ییبلر. خوجا دا همیشه بؤیوگوب تکجه گئده‌جگینی آرزولاییرمیش، آما تونجا چایی داشیب، خسته‌لر یاتاقلاریندان آپاریلیب، خسته‌خانانین اوتاقلارینی دولدوران کثیف و بولانیق سو اوزون مدت چکیلمه‌ییب، چکیلندن سونرا دا او گؤزل خسته‌خانا ایللر اوزونو تمیزلنیلمه‌سی ممکن اولمایان پیس قوخولو ایگرنج پالچیغین ایچینده قالیب. خوجا یئنه ده سوساندا آرتیق بیز بیر-بیریمیزین یاخینلیغیندا دئییلدیک. میز‌دن قالخمیشدی، گؤزومون اوجویلا باخا‌راق اوتاغین ایچینده گزینن کؤلگه‌سینی گؤروردوم، سونرا میزین اورتاسیندا اولان چیراغی گؤتوردو، آرخاما گئچدی، نه کؤلگه‌سینی گؤره بیلیردیم، نه ده خوجانی، چئوریلیب باخماق ایسته‌ییردیم، آما باخا بیلمیردیم، سانکی اوندان نه‌سه پیس بیر حرکت گؤزله‌یه‌رک ناراحت اولوردوم. بیر قدر سونرا چیخاریلان پالتارین خیشیلتیسینی ائشیده‌رک قورخویلا چئوریلدیم. بئلدن یوخاریسی چیلپاق ایدی، آینانین قارشیسینا گئچیب، اوستونه لامپانین ایشیغی دوشن کؤلگه‌سینه و قارنینا دیقّتله باخیردی.
دیللندی: «آمان الله بو نه چیباندی؟». سوسدوم. «گل، بیر بونا باخ». یئریمدن ترپنمیردیم، قیشقیردی. «گل دئمیرم سنه!». جزالاندیراجاغی بیر طلبه کیمی قورخویلا یاخینلاشدیم. چیلپاق بدنینه هئچ وقت بو قدر یاخینلاشمامیشدیم، بو یاخینلیقدان خوشوم گلمیردی. اوّلجه، اونا بونا گؤره یاخینلاشمادیغیما اینانماق ایسته‌دیم، آما بیلیردیم کی، چیباندان قورخورام. او دا باشا دوشدو، اصلینده، باشا دوشمه‌سین دئیه، باشیمی یاخینلاشدیردیم، حکیم کیمی گؤزلریمی او شیشه، قیزارمیش یئره زیلله‌ییب نه‌سه میزیلدانیردیم. نهایت، خوجا دیللندی: «قورخورسان، هه؟». قورخمادیغیمی اثبات ائله‌مک اوچون باشیمی داها دا یاخینلاشدیردیم. «طاعون چیخینتیسیدیر دئیه قورخورسان.». همین سؤزو قولاق آردینا ووردوم، دئیه‌جکدیم کی، حشره دیشله‌ییب، داها اول منی بیر دفعه هارداسا دیشله‌ین غریبه بیر حشره واردی، آما او مخلوقون آدی عقلیمه هله ده گلمیردی. خوجا دئدی: «توخون دا! توخونمامیش نئجه بیلرسن کی، توخون منه!». توخونمادیغیم اوچون سئویندی. شیشین اوستونده ترلتدیگی بارماقلارینی اوزومه یاخینلاشدیردی. دیکسینه‌رک چکیلدیگیمی گؤرنده ایسه قهقهه چکدی، عادی بیر حشره دیشلگیندن قورخدوغوم اوچون منی اله سالدی، آما بو سئوینج چوخ دوام ائتمه‌دی. دئدی کی، «اؤلومدن قورخورام». سانکی باشقا شئیلردن دانیشیردی، اوزونده اوتانجاقلیق افاده‌سیندن داها چوخ غضب واردی، نئجه کی، بو افاده حقسیزلیگه معروض قالان آداملارین اوزونده اولور. «سنده بو چیباندان یوخدور، دقیق بیلیرسن، سویون پالتارینی». تضییق گؤسترنده یویونماقدان زهله‌سی گئدن اوشاق کیمی کؤینگیمی چیخاردیم. اوتاق ایستی ایدی، پنجره ده باغلی ایدی، آما هاردانسا سرین یئل گلیردی، بیلمیرم، بلکه ده، منی تیتره‌دن آینانانین سویوغو ایدی. گؤرونوشومدن اوتاندیغما گؤره بیر آددیم ایرلیله‌دیم، کنارا چکیلدیم. بو دفعه آینادا منیم بدنیمه باشینی یاخینلاشدیران خوجانین اوزونو یاندان گؤروردوم، هامی‌نین دئدیگی کیمی منیم باشیما بنزه‌ین یئکه باشی بدنیمه طرف اییلمیشدی. روحومو زهرله‌مک ایستیر – غفیل بئله دوشوندوم –، اصلینده‌سه تام عکسینه بئله حرکت ائدیردیم، من اونا اؤیردیرم دئیه ایللردیر کی، غرورلانیردیم. عقلیمه گلمگی بئله گولونج ایدی، آما غفیل لامپانین ایشیغیندا عارسیزلاشان او ساققال‌لی باشین قانیمی اممک اوزره اولدوغونو دوشوندوم! دئمه‌لی، اوشاقکن دینله‌دیگیم او قورخولو ناغیل‌لاری خوشلاییرام‌میش. بونلاری دوشونرکن، حسّ ائتدیم کی، بارماقلاری قارنیما توخونور، قاچماق ایسته‌ییردیم، باشینا بیر شئی وورماق گئچدی اورگیمدن. دئدی: «سنده یوخدو». آرخاما گئچیب، قولتوقلاریمین آلتینا، بوینوما، قولاقلاریمین آرخاسینا دا باخمیشدی. «بوردا دا یوخدو». الینی چینیمه قویا‌راق یانیما گئچدی. سانکی دردینی بؤلدوگو اوشاقلیق دوستویدوم. بارماقلاری ایله چینیمی ایکی طرفدن سیخدی و چکدی منی: «گل، بیرلیکده آینایا باخاق». لامپانین چیی ایشیغی‌نین آلتیندا باخدیق، نه قدر ده چوخ اوخشادیغیمیزی بیر ده گؤردوم. صادق پاشانین قاپیسیندا گؤزله‌یرکن اونو بیرینجی دفعه گؤرنده ده بو حسّی گئچیرمیشدیم، خاطرلادیم. او وقت اونون کیمی اولماق ایسته‌دیگیم بیر آدامی گؤرموشدوم، ایندیسه اونون دا اونون منیم کیمی بیر آدام اولماغا احتیاجی اولدوغونو دوشونورم. ایکیمیز ده عینی آدامیقمیش! ایندی بو حال منه چوخ آیدین بیر حقیقت کیمی گؤرونوردو. بصیرتیم باغلانمیش و سانکی توتولوب قالمیشدیم. قورتولماق اوچون ترپندیم، سانکی منیم اصل من (اؤزوم) اولدوغومو تام بیلمک اوچون بئله ائتدیم: تئز اَلیمی ساچیمین ایچینده گزدیردیم، آما او دا همین حرکتی ائدیردی، هم ده داها اوستا‌لیقلا و آینانین داخلینده‌کی تقارنی قورویا‌راق. باخیشلاریمی دا تقلید ائله‌ییردی، باشیمین دوروشونو، آینادا گؤرمک ایستمه‌مگیمی، قورخونون ماراغی ایله گؤزومو اوندان چکه بیلمه‌یه‌رک ائتدیگیم حرکتی بئله تکرارلاییردی. سونرا دوستونون حرکتینی و سؤزلرینی یامسیلایا‌راق اونو حرصلندیرن اوشاق کیمی سئویندی. قیشقیردی! بیلدیردی کی، بیرگه اؤله‌جییک. دوشوندوم کی، نئجه ده بوش بیر شئیدی. آما قورخدوم دا. بو اونونلا گئچیردیگیم گئجه‌لرین ان قورخونجویدو. سونرا بیلدیردی کی، تا اولدن بری طاعوندان قورخورموش، هر شئیی منی سیناماق اوچون ائدیرمیش، باشقا‌لاری بیزی بیر-بیریمیزه بنزه‌دنده ده. سونرا دئدی کی، روحومو اله گئچیریب، عیناً بیر قدر اول حرکتلریمی تقلید ائدرکن ائتدیگی کیمی، آرتیق نه دوشونوردومسه، او بیلیردی، نه‌یی بیلیرمسه، اونو دا دوشونورموش! سونرا ائله او وقت نه فکرلشدیگیمی سوروشدو، فکریمده اوندان اؤزگه بیر شئی یوخ ایدی، دئدیم کی، هئچ نه دوشونمورم، آما منه قولاق آسمیردی، چونکی اؤیرنمک اوچون یوخ، آنجاق قورخوتماق اوچون دانیشیردی، اؤز قورخوسویلا اویناماق اوچون، او قورخودان منه ده پای دوشسون دئیه دانیشیردی. تنها‌لیغینی حسّ ائتدیکجه پیسلیک ائتمک ایسته‌دیگینی سئزیردیم، اَلیمی اوزوموزه توخوندورارکن، او غریبه اوخشارلیغین طلسمیله منی دهشته سالماق ایستیرکن و مندن داها چوخ اؤزو هیجانلانیب جوشارکن پیسلیک ائتمک ایسته‌دیگینی دوشونوردوم. فکرلشیردیم کی، پیسلیگی غفیل ائتمگه کؤنلو راضی اولمادیغی اوچون، چینیمی سیخا‌راق منی آینانین قارشیسیندا ساخلاییر، آما اونو تمامیله آخماق و چاره‌سیز بیری کیمی قبول ائدیردیم. حقلی ایدی، دئدیکلرینی و ائتدیکلرینی من ده دئمک و ائتمک ایسته‌ییردیم، مندن اول حرکته گئچیب طاعونون و آینانین داخلینده‌کی قورخویلا اوینایا بیلدیگی اوچون اونو قیسقانیردیم. آما او قدر قورخماغیما گؤره، اؤزومله علاقه‌لی داها اول دوشونمه‌دیگیم شئیلری بیلدیگیم اوچون فکر ائله‌سم ده، بو اویون حسّیندن هئچ جور قورتولا بیلمه‌دیم. چینیمی سیخان بارماقلاری گوبود ایدی، آما آینانین قاباغیندان چکیلمیردیم. خوجا دیللندی: «من ده سنین کیمی اولموشام. آرتیق بیلیرم کی، نئجه قورخورسان. من سنه چئوریلدیم». دئدیگینی باشا دوشدوم، آما بو گون یاریسی‌نین دوغرو اولدوغوندان شبهه ائله‌مه‌دیگی بو حال بوش و اوشاقجاسینا بیر شئی کیمی گؤروندو منه. ادعا ائدیردی کی، دنیانی دا منیم کیمی گؤرور. یئنه ده «اونلار، اونلار» دئییردی، ایندی «اونلار» نئجه دوشونور، نئجه ائشیدیر و نئجه آنلاییرلار. باخیشینی آینادان کناردا توتا‌راق لامپانین ایشیقلاندیردیغی یاری قارانلیق میزه، بارداقلارا، کرسیلره، وسایله زیلله‌یه‌رک بیر آز دانیشدی. سونرا دئدی کی، داها اول گؤرمه‌دیگی اوچون دئمه‌دیگی شئیلری، ایندی دئیه بیلیر، آما من دوشونوردوم کی، سهو ائله‌ییر: کلمه‌لر ده همینکی کلمه‌لردی، وسایل ده. تازا اولان یگانه شئی قورخوسویدو. او دا یوخ، قورخونو یاشاماق طرزی، آما بو طرزین نئجه بیر شئی اولدوغونو ایندی آچیق شکلده یازمایاجاغام، آینانین قارشیسیندا فکرلشدیگی بیر شئی، یئنی بیر اویون اولدوغونو دوشونوردوم. سانکی اؤز ایستگیندن باشقا بیر شئیین، بو اویونو دا بیر یانا قویاق، تئز-تئز فکری او قیرمیزی چیباندا قالیردی و سوروشوردو کی، بو حشره دیشلگی‌نین یئریدیر، یوخسا طاعوندور. بیر آرا هر شئیه منیم قالدیغیم یئردن دوام ائتمک ایسته‌دیگینی دئدی. هله ده یاری چیلپاقدیق و آینانین قارشیسیندان چکیلمه‌میشدیک. او منیم یئریمه گئچمیشدی، من ده اونون، بونون اوچون پالتارلاریمیزی دَییشدیرمگیمیز و او ساققالینی کسندن سونرا منیم تاخماغیم کفایت ایمیش. بو فکر، آیناداکی اوخشارلیغیمیزی داها دا اورکودوجو ائتدی، عصبلریم عمل‌لیجه گریلدی، قولاق آسدیم: او وقت، من اونو آزاد ائتمه‌لی‌یم‌میش: منیم یئریمه گئچن او، من یاشادیغیم اؤلکه‌یه قاییداندا گؤره‌جگی ایشلری لذتله دانیشدی. اوشاقلیغیم و جوانلیغیم حقده اونا دانیشدیقلاریمین هامیسینی، ان کیچیک جرئیّاتلارینا قدر یادیندا ساخلادیغینی، او جرئیّاتلاردان، اؤزونه گؤره غریبه و حقیقتدن اوزاق بیر خیال عالمی قوردوغونو گؤره‌رک تعجّبلندیم. سانکی حیاتیم اؤز اختیاریمدان چیخا‌راق اونون اَلینده باشقا یؤنلره سوروندورولور، منیم ده باشیما گلنلری یوخو کیمی گؤروب اوزاقدان باخماقدان باشقا، اَلیمدن هئچ نه گلمیردی. آما منیم اوزومه اؤلکه‌مه ائده‌جگی سیاحتین و اوردا یاشایاجاغی حیاتین گولونج بیر غریبه‌لیگی و صافلیغی واردی کی، منی اونا تمامیله اینانماغا قویموردو. بیر یاندان دا خیا‌لی دقیقلیگینده‌کی توتارلیغا دا تعجبلنیردیم. ایسته‌ییردیم دئیم کی، بئله ده اولا بیلر، بئله ده یاشایا بیلرم. او وقت خوجانین حیاتی ایله علاقه‌لی داها درین بیر شئیی بیرینجی دفعه باشا دوشدوم، آما اوقاتیم ائله‌یدی کی، بونون نه‌دن عبارت اولدوغونو دئیه بیلمزدیم. آنجاق ایللردیر کی، دوشوندوگوم اوّلکی حیاتیمدا ائتدیکلریمی تعجبله دینله‌یه‌رک، طاعونون قورخوسونو اونوتدوم. آما بو حال چوخ دوام ائله‌مه‌دی. خوجا ایسته‌ییردی کی، بو دفعه اونون یئرینه گئچنده نه ائده‌جگیمی دئییم. بنزمه‌دیگیمیزه و چیبانین حشره دیشلگی اولدوغونا اینانا‌راق، او غریبه وضعیتده آیاق اوسته قالماق عصبلریمی او قدر پوزموشدو کی، عقلیمه هئچ نه گلمه‌دی. تضییق گؤسترنده ایسه بیر وقتلر، اؤلکه‌مه قاییداندا خاطره‌لریمی یازماق ایسته‌دیگیمی دئدیم: او وقت، بلکه ده، نه وقتسه، فکریمدن گئچنلردن یاخشی بیر حکایه یازاجاغیمی دئینده غفیل آشاغیلادی منی. اونون منی تانیدیغی قدر من اونو تانیمیرام‌میش! منی ایته‌له‌ییب آینانین قارشیسینا اؤزو گئچدی. یئریمه گئچن کیمی منیم باشیما گلنلری دئیه‌جکمیش! اوّلجه چیبانین طاعون چیخینتیسی اولدوغونو دئدی: اؤله‌جگم‌میش. سونرا اؤلومدن اول نئجه ده آغریلار ایچینده قیوریلاجاغیمدان دانیشدی، ایندییه قدر فرقینه وارمادیغیم اوچون حاضرلیقسیز اولدوغوم قورخو، اؤلومدن ده بئتریمیش. خسته‌لیگین آغریلاری ایله نئجه بوغوشاجاغیمی دئیرکن خوجا آرتیق آینانین قارشیسیندان چکیلمیشدی، بیر قدر سونرا باخاندا ایسه یئره سریلمیش داغینیق یاتاغینا اوزانیب، چکه‌جگیم آغری و عذابلار حقّینده دانیشیردی. هانسی سببدنسه آرتیق شیشین آنجاق بیر حشره دیشلمه‌سی اولدوغونو دوشونوردوم، آما یئنه ده قورخوردوم. اَلی قارنی‌نین اوستونده‌یدی، دوشوندوم کی، سانکی اَلی دانیشدیغی او آغری‌نین دا اوستونده‌یدی. دوز همین وقتده چاغیردی، قورخا-قورخا یانینا گئتدیم و همین آن دا پئشمان اولدوم، الینی یئنه منه سورتوردو. بوتون گئجه بئله دوام ائله‌دی. خسته‌لیگی و قورخونو منه ده گئچیرمگه چالیشارکن منیم او، اونون دا من اولدوغومو دقیقه باشی تکرارلاییردی. فکرلشیردیم کی، اؤزوندن کنارا گئچیب اؤزونه نظر سالماقدان لذت آپاردیغینا گؤره بئله‌یدی، یوخودان اویانماق ایسته‌ین بیر آدام کیمی اؤز-اؤزومه تکرارلاییردیم: اویون اویناییر، چونکی بو سؤزو اؤزو ده دئییردی، آما دیگر طرفدن ده یاواش-یاواش تکرارلاییردی: ایستی بیر اوتاقدا آدام بوغان سؤزلرین قورخوسویلا کاریخان آدام کیمی یوخ، بدنینده شکست‌لیک اولان آدام کیمی تکرارلاییردی. گونش چیخارکن اولدوزلاردان و اؤلومدن، اویدورما قناعتلریندن، پادشاهین آخماقلیغیندان، ان واجبی نمک به حراملیغیندان، اؤز عزیز آخماقلاریندان، «بیزلردن» و «اونلاردان»، باشقا بیر آدام اولماق ایسته‌مگیندن دانیشیردی! آرتیق قولاق آسمیردیم، حیاطا چیخدیم. هانسی سببدنسه عقلیمه، اؤلومسوزلوک حقّینده قدیم بیر کتابدا اوخودوغوم دوشونجه‌لر گلمیشدی. جؤکه (زیزفون) آغاجلاری‌نین ایچینده جیککیلده‌شه‌رک اوچوشان سئرچه‌لردن باشقا، چؤلده هئچ بیر حرکت یوخ ایدی. تعجّبلندیریجی بیر سکونت حکم سوروردو، استانبولداکی دیگر اوتاقلاری و طاعونا یولوخموش خسته‌لری دوشوندوم. خوجانین خسته‌لیگی طاعوندورسا، اؤلنه قدر بئله دوام ائده‌جک، یوخ اگر دئییلسه، او قیرمیزی شیش ایتنه قدر اولا‌جاق دئیه دوشوندوم. آرتیق حسّ ائدیردیم کی، بو ائوده چوخ دا قالا بیلمه‌یه‌جگم. ائوه گیررکن هارا قاچا بیله‌جگیم و هاردا گیزلنه‌جگیمی بیلمیردیم. خوجا‌دان و طاعون‌دان اوزاق اولان بیر یئری خیالیمدان گئچیریردیم. بیر نئچه دست پالتاریمی بیر توربایا باسارکن، بیرجه بو یئرین اله گئچمه‌میش قاچا بیله‌جگیم قدر یاخین اولما‌لی اولدوغونو بیلیردیم. او وقتلر خوجا‌دان آز-آز اوغورلایا‌راق بیر آز پول توپلامیشدیم، اوردان-بوردان قازاندیغیم پول‌لار دا واردی. ائودن چیخمامیشدان اول اونلاری گیزلتدیگیم یئردن، آرتیق هئچ اوخومادیغیم کتابلار اولان یئرده قویولموش صاندیقداکی جورابیمدان گؤتوردوم. ماراغا جومدوغیم اوچون سونرا خوجانین اوتاغینا گئتدیم، لامپا یانیردی، ترین ایچیندیدی و یوخو آپارمیشدی اونو. هئچ وقت تام اینانمادیغیم او سحرلی اوخشارلیق یئنه ده واردی، من بوتون گئجه قورخودان آینانین کیچیکلشدیگینه تعجّبلندیم. هئچ بیر شئیه توخونما‌دان تئز ائودن چیخدیم، محله‌نین بوش کوچه‌لرینده یئریرکن خفیف کولک اسدی، ایسته‌دیم کی، اللریمی یویوم، بیلمیردیم کی، هارا گئدیم، آما حالیمدان راضی ایدیم. سحرین سکوتوندا کوچه‌لرده یئریمک، دنیزه طرف یوخوشلاردان ائنمک، چشمه‌لرده اللریمی یوماق، خلیجی سیر ائله‌مک خوشوما گلیردی. هئیبه‌لی آدا[1] حقّینده ایلک دفعه اورا‌دان استانبولا گلمیش جوان بیر راهبدن ائشیتمیشدیم. قالاتا[2]دا قارشیلاشاندا منه هوسله آدا‌لارین گؤزللیگیندن دانیشمیشدی. یقین کی، فکریمده قالیبمیش، محله‌دن چیخارکن اورا گئده‌جگیمی بیلمیردیم. دانیشدیغیم قاییق‌چیلار و بالیق‌چیلار منی آدایا آپارماق اوچون عقله سیغماز درجه‌ده پول ایسته‌دیلر، ناراحت اولدوم، دوشوندوم کی، قاچاق اولدوغومو باشا دوشدولر، خوجانین آرخامجا یوللایاجاغی آداملارا دا یئریمی دئیه‌جکلر! سونرا‌دان بونون طاعون‌دان قورخدوقلاری اوچون آلچالتدیقلاری مسیحیلره وئردیکلری گؤز داغی اولدوغونو یقینلشدیردیم. چوخ دا دقتی جلب ائتمه‌مک اوچون دانیشدیغیم ایکینجی قاییقچی ایله راضیلشدیم. گوجلو-قوّتلی بیر آدام دئییلدی، آوارلاردان یاپیشماقدانسا صحبت ائدیر، طاعونون هانسی گناهلارین جزاسی اولدوغو حقده دانیشیردی. طاعون‌دان قاچماق اوچون آدایا سیغینماغین دا کارا گلمیه‌جگینی دئدی. دانیشارکن اونون دا، منیم قدر قورخدوغونو باشا دوشدوم. یول آلتی ساعت دوام ائله‌دی. سونرا‌لار دوشوندوم کی، آدادا خوشبخت گونلر گئچیریرم‌میش. آز مقداردا پول وئره‌رک، کیمسه‌سیز بیر روم بالیقچیسی‌نین ائوینده قالیردیم، چالیشیردیم کی، چوخ دا اورتا‌لیقدا گؤرونمه‌ییم، ناراحت دئییلدیم. بعضاً دوشونوردوم کی، خوجا اؤلوب، بعضاً ده آرخامدان گؤندره‌جگی آداملاری دوشونوردوم. منیم کیمی طاعون‌دان قاچان چوخ مسیحی واردی، آما اونلارا گؤرونمک ایسته‌میردیم. سحرلر بالیقچیلا بیرگه دنیزه چیخیر، آخشام اوستو قاییدیردیم. بیر آرا نیزه‌یله وورا‌راق خرچنگ و بالیق اووونا میل سالدیم. هوا بالیغا چیخمایا‌جاق قدر پیسدیرسه، آدانین اطرافیندا گزینیردیم، صومعه‌یه گیریب آسما‌لارین آلتیندا بعضاً شیرین-شیرین یاتیردیم. بیر ده انجیر آغاجینا سؤیکنمیش چارداق واردی، هوا آچیق اولان گونلرده اوردان آیاصوفیا گؤرونوردو، آغاجین آلتیندا اوتوروب استانبولا باخا‌راق ساعتلرله خیالا دالیردیم، بیر دفعه یوخومدا آدایا گلرکن قاییقلا برابر گئدن دولفینلرله بیرگه خوجانی گؤرموشدوم، اونلارا دوست ایدی، منی سوروشوردو، دئمه‌لی، ایزیمه دوشموشدو، نؤبتی دفعه آناملا بیر یئرده ایدیلر، منه ایراد توتوردولار، سوروشوردولار کی، نیه جوان قالمیشام. اوزومه دوشن گوندن ترله‌یه‌رک اویاناندان سونرا بو یوخولارا تکرار قاییتماق ایسته‌ییر، قاییدا بیلمه‌ینده ایسه اؤزومو مجبور ائده‌رک دوشونوردوم: بعضاً دوشونوردوم کی، خوجا اؤلوب، تک گلدیگیم بوش ائوین ایچینده‌کی اؤلونو، جسدی قالدیرماغا گلنلری، کیمسه‌سیز جنازه‌نین سس‌سیزلیگینی، سونرا ایسه کاهنلیگیمی دوشونوردوم، اویدوردوغو او تفریحلی شئیلری، نفرت و غضبله اویدوردوقلارینی دا، پادشاهی دا، پادشاهین حیوانلارینی دا دوشونوردوم، نیزه‌می کورکلریندن سوخوب قارینلاریندان چیخاردیغیم خرچنگ و بالیقلار بئله گوندوز قوردوغوم خیال‌لارا بدنلرینی یاواش-یاواش اوینادا‌راق هم‌رأی اولاردیلار. یاواش-یاواش اؤزومو ایناندیرماغا چالیشیردیم کی، اؤلکه‌مه قاچا بیلرم. بونون اوچون آدانین قاپیسی-باجاسی آچیق ائولریندن پول اوغورلاماغیم کفایت ایدی، آما داها اول خوجانی اونوتمالیدیم، بو اساس شرط ایدی. چونکی غفیل باشیما گلنلرین طلسمینه، خاطره‌لرین جاذبه‌دارلیغینا جوموردوم: آز قالسین کی، عینیله منه بنزه‌ین بیر انسانی اؤلومله اوز-اوزه قویدوغوم اوچون اؤزومو گناهلاندیراجاقدیم. ایندیکی کیمی اونو آرزولایا‌راق داریخیردیم، من، حقیقتاً، خاطره‌لریمده اولان انسانا نه قدر بنزه‌ییردیم، یوخسا اؤزومو آلدادیردیم، سونرا بو اون بیر ایلده بیر دفعه ده اولسون اوزونه دویا-دویا باخمادیغمی یقینلشدیردیم، اصلینده‌سه، همین شئیی چوخ ائتمیشدیم. ایسته‌ییردیم کی، استانبولا گئدیب جسدی‌نین اوزونه سونونجو دفعه بیر ده باخیم. آزاد اولا بیلمک اوچون آرامیزداکی اوخشارلیغین سهو خاطرلانان بیر آن، اونوتما‌لی اولدوغوم لازمسیز بیر یانیلما اولاجاغینا اؤزومو ایناندیرمیشدیم، قرار وئردیم کی، بونا عادت ائتمه‌لی‌یم.
[1]. Heybeli Ada
[2] . Kalata
+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:15 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 03


اوچونجو بؤلوم

یایین آخرینا یاخین گونلرده باش منجّم حسین افندی‌نین جسدینی ایستینیه[1] ساحلینده تاپیلدیغینی ائشیتدیک. پاشا قتل اوچون فتوا امرینی ان آخردا آلیب، او دا گیزلندیگی یئرده راحت دورماییب، صادق پاشانین یاخین گونلرده اؤلهجگی احتما‌لی وار دئیه هر یانا کاغذلار یوللادیغینا گؤره یئرینی بیلیبلر. آنادولویا گئچمک ایستیرکن جللادلار قاییغینا چاتیب بوغوبلار. مالی‌نین-ملکونون مصادره ائدیلدیگینی اؤیرننده خوجا باش منجّمین کاغذلارینی، کتابلارینی، دفترلرینی اله گئچیرمک اوچون فعالیته گئچدی: بونون اوچون ییغدیغی نه قدر پولو وارسا، هامیسینی رشوهیه خرجله‌دی. بیر آخشام ائوه یئکه بیر صاندیق ایچینده گتیردیگی مینلرله کتابی بیر هفته ایچینده اخذ ائله‌دیکدن سونرا بوندان لاپ یاخشیسینی دوزلده بیلهجگینی دئدی. دئدیگینی ائلیرکن من ده اونا کؤمک ائتدیم. پادشاها تقدیم ائتمگه قرار وئردیگی «حیات الحیوان و عجایب المخلوقات» آدلی ایکی رساله اوچون «ائمپولی»[2]دهکی ائویمیزین گئنیش باغچا‌لاریندا، چاییرلاریندا گؤردوگوم گؤزل آتلار، غیر عادی ائششکلر، دووشانلار، کرتنکه‌له‌لر حقّینده اونا دانیشدیم. خوجا بصیرتمین نه قدر گئنیش اولدوغونو دئیندن سونرا، سو زنبقلری اولان حوضوموزداکی بیغلی فرنگ قورباغا‌لارینی، سیسیل لهجه‌سی ایله دانیشان ماوی طوطیلاری و جوتلشمهمیشدن اول اوتوروب بیر-بیری‌نین توکلرینی تمیزله‌ین سنجابلاری اونا خاطرلادا‌راق دانیشدیم. سلطانین چوخ ماراقلاندیغی، آما سارایین بیرینجی حیاطی‌نین تمیزلیگینه گؤره لازمینجا معلومات صاحبی اولمادیغی موضوعلاردان بیری اولان قاریشقا‌لارین حیاتی اوزون مدت دقتله آراشدیردیغیمیز ساحه‌لردن بیری اولدو. خوجا قاریشقا‌لارین نظاملی، منطقلی حیاتینی قلمه آلارکن اوشاق پادشاهی اؤیردهجگیمیزی ده دوشونوردو. بو مقصد اوچون بیزه معلوم اولان قارا قاریشقا‌لارین معلوماتی تام منعکس ائتدیرمهدیگینی گؤرنده، آمریکا‌داکی قیرمیزی قاریشقا‌لارین حیات سیستمیندن دانیشدی. بو دا اونا آمریکا آدلاندیریلان، ایلانلی اؤلکه‌ده یاشایان و یاشادیقلاری حیاتی دَییشدیرمه‌ین قول وطنداش‌لارین باشلارینا گلنلر حقّینده هم کین-کدورتلی، هم ده چوخ حصّه‌لی بیر کتاب یازماق فکرینده اولدوغونو بیلدیردی: منه بو حقده احاطه‌لی دانیشارکن دئییردی کی، اووا گئتمگی خوشالایان بیر اوشاق شاهین علمله ماراقلانمادیغی اوچون، نتیجه‌ده اسپانیا‌لی کافرلر طرفیندن نئجه پئشمان ائدیلدیگینی یازا‌جاق، ظنّیمجه، کتابی آخرا قدره یازماغا جسارتی چاتمادی. قانادلی ماموتلاری، آلتی آیاقلی اؤکوزلری، ایکی باشلی ایلانلاری داها باشا دوشولن طرزده چکمک اوچون چاغیرتدیردیغیمیز مینیاتور اوستاسی‌نین چکدیکلری ایکیمیزی ده راضی سالمادی. «اورژینا‌لی اوّل‌لر بئلهیدی، ایندیسه هر شئی اوچ اؤلچولو، اورژینال کؤلگه‌لی، - بیر باخ- ائنینه اولاندا دا کؤلگه‌سینی آرخاسینداکی اوخشاری کورگینده داشییان کیمی صبرله دؤزه‌رک داشییر.» خوجا دئدی. سلطانین سوروشدورمادیغینا گؤره، رساله‌لری پادشاها، پاشانین واسطه‌سی ایله وئرمگی قطعیلشدیرمیشدی، آما سونرا بونا گؤره چوخ پئشمان اولدو. پاشا اولدوز علمی‌نین بوش شئی اولدوغونو، باش منجّم حسین افندی‌نین بویوندان بؤیوک ایشلره گیریشدیگینی، سیاسی اویونلار اوینادیغینی، خوجانین دا ایندی اونون بوش قالان یئرینده گؤزو اولماغیندان شبههلندیگینی، علم آدلانان شئیه ایناندیغینی، آما بونون اولدوزلارا یوخ، سلاحلارلا رابطه‌لی اولدوغونو، باش منجّملیگین غیر موفّق بیر ایش اولدوغونو، بونون او وظیفه‌یه گلنلرین هامیسی‌نین نهایتده اؤلدورولمه‌لریندن، یا دا لاپ پیسی، نه وقتسه سرّی فاش ائدیب یوخ اولماقلاریندان باشا دوشدوگونو، چوخ ایسته‌دیگی و علمینه گووندیگی خوجانین دا بو سببدن، بو وظیفه‌یه ییهلنمگی هئچ ده ایستمه‌دیگی، اونسوز دا تازا باش منجّمین بو ایشین لازمینجا عهده‌سیندن گله بیله‌جک قدر آخماق و صاف اولان صدقی افندی اولاجاغینی، خوجانین اوّلکی باش منجّمین کتابلارینی الده ائتمگینی ائشیتدیگینی، بو ایشله ماراقلانماماسینی توقّع ائتدیگینی اونا دئییب. خوجا دا اونا، علمدن باشقا بیر شئیله ماراقلانمادیغینی دئیه‌رک، پادشاها چاتدیرماسینی ایسته‌دیگی رساله‌لری وئریب. آخشام علمدن اؤزگه شئیله ماراقلانمایاجاغینی، آما بو علمی واقعیته تبدیل ائتمک اوچون لازم اولان هر شئیی ده ائده‌جگینی دئییب، ایلک ایشی اولا‌راق دا پاشایا لعنت اوخودو. سونراکی آی، ادراکیمیزین یاراتدیغی رنگلی حیوانلارا اوشاغین نئجه بیر عکس العمل گؤسترمهسیله ماراقلانارکن، خوجا هله ده سارایدان نیه چاغیریلمادیغینی دوشونوردو. نهایت، اووا چاغیردیلار، او پادشاهین یانینا، منی آنجاق اوزاقدان باخماق اوچون، کاغذخانا دره‌سی‌نین ساحلین‌دهکی میرآخور قصرینه گئتدیک، آدام چوخ ایدی. بوستانچیلارین باشچیسی هر شئیی حاضرلاییب: دووشانلاری و تولکولری قوووراندان سونرا آرخاسینجا تازیلاری پیشیردیلر، بیز ده باخدیق:

دووشانین بیری دیگرلریندن آیریلیب اؤزونو سویا آتاندا هامی اونا باخدی: اوزه-اوزه قارشیداکی ساحله گئچمک ایسته‌ینده بوستانچیلار اورا دا ایت گؤندرمک ایسته‌دیلر، آما اوزاقداکیلاری دا ائشیدیردیک. پادشاه دووشانین آزاد اولماغینا اذن وئرمه‌دی. آما یاد بیر ایت دیگر ساحلده ایمیش، دووشان یئنه اؤزونو سویا آتدی، آما ایت اونا چاتدی، بوستانچیلار تئز یوگوروشوب دووشانی اونون آغزندان آلدیلار. پادشاهین حضورونا گتیردیلر. اوشاق تئز حیوانی یوخلاتدیردی، بدنینده جدی بیر یارا اولمادیغینی گؤرنده سئویندی، او سونرا داغین باشینا گئدیب دووشانین آشاغی آتیلماسینی امر وئریب. سونرا آرا‌لاریندا خوجانی و قیرمیزی ساچلی آروادی گؤردوگوم ازدحام دا پادشاهین اطرافینا توپلاشدیلار. آخشام خوجا دانیشدی. پادشاه سوروشوب کی، بو حادثه نئجه تعبیر اولمالیدی؟ هامیدان سونرا، نؤبه اؤزونه گلنده، خوجا، سلطانا دئییب کی، هئچ گؤزلنیلمه‌ین یئردن دوشمنلر پیدا اولا‌جاق، آما تهلکه‌دن ساغ-سلامت چیخا‌جاقسان. دوشمنلرین اؤلوم تهلکه‌سیندن دانیشان، حتی پادشاهلا دووشانی بیر توتان بو تعبیری پیسلهمگه چالیشسالار دا ، سلطان آرا‌لاریندا تازا باش منجّم صدقی افندی‌نین ده اولدوغو انسانلاری سوسدوروب، خوجانین سؤزلری‌نین قولاغینا سیرغا اولاجاغینی دئییب. سونرا بیز-بیز توکو اولان قارانقوشون جان هوو‌لو اؤزونو مدافعه ائتمه‌سینه و عارسیز تازیلارین کیچیک حصّه‌لره آییردیقلاری بیر تولکونون آجینا‌جاقلی اؤلومونو سیر ائدرکن سلطان آسلانین بیری دیشی، بیری ده ائرکک، بیر-بیرینه اویغون ایکی بالا دوغدوغونو، حیوانلار حقده اولان کتابلاری چوخ خوشلادیغینی دئییب و خوجا‌دان نیل اطرافینداکی چاییرلاردا راست گلینن ماوی اؤکوزلری و چهرهای پیشیکلری سوروشوب. سارایدا هر هانسی حادثه‌لرین باش وئرمه‌سی خبرینی بو حادثه‌دن چوخ سونرا ائشیتدیک: کؤسم[3] سلطان (سلطانین بؤیوک آناسی) یئنی‌چئریلرین آغا‌لاری ایله راضیلاشیب، سلطانی و آناسینی اؤلدوروب یئرینه شاهزاده سلیمانی گئچیرمک اوچون پلان قوروبلار، آما سونرا پلانلارینی یئرینه یئتیرمهییبلر. کؤسم سلطانین آغزیندان، بورنوندان قان گلنه قدر بوغوب اؤلدوروبلر، خوجا بونلاری مکتبده ائشیتمیشدی. پاییزدا بیر آرا یئنه ده افلاک شناسی ایله مشغول اولماغا قرار وئردی، آما اومیدسیزلیگه جومدو: رصدخانا لازم ایدی، اوسته‌لیک آخماقلارین اولدوزلارا قارا قپیک وئرمهدیگی کیمی، اولدوزلار دا آخماقلارا دیرسک گؤستریردی. قیش گلدی، قاپا‌لی گونلر باشلادی و بیر گون اؤیرندی کی، پاشا تهلکه‌ده‌دیر. اونو دا بوغدوراجاقلارمیش، آما والده سلطان راضی اولماییب، مالینی-ملکونو اَلیندن آلیب ارزینجانا سورگون ائله‌ییبلر. بیر داها اؤلوموندن اؤزگه هئچ بیر خبرینی ائشیتمهدیک. خوجا دئدی کی، آرتیق هئچ کسدن قورخمور، هئچ کسه ده بئش قیرانلیق منّت بورجو یوخدو، بونلاری دئیرکن مندن نه قدر شئی اؤیرنیب-اؤیرنمهمگینی بیلمیرم. آرتیق اوشاقدان دا، آناسیندان دا چکینیرمیش، آز قالیریدی کی، دئسین: «یا دؤلت باشا، یا قوزغون لئشه»، آما ائویمیزده قالیر، کتابلار آراسیندا ساکتجه اوتورور، آمریکا‌داکی قیرمیزی قاریشقا‌لاردان دانیشا‌راق تازا بیر قاریشقانامه‌نین خیال‌لارینی قوروردوق. اوندان اوّلکیلر و اوندان سونراکی بیر چوخ قیش کیمی او قیشی دا ائوده گئچیردیک، هئچ بیر شئی اولمادی. سویوق گئجه‌لرده، سازاغین قاپیسیندان، باجاسیندان گیردیگی ائوین آشاغی مرتبه‌سینده اوتوروب دانیشیردیق. آرتیق منه یوخاریدان-آشاغی باخمیردی، یا دا منه خور باخماغا حیا ائدیردی. بو یاخینلیغی نه سارایدان، نه ده سارایا یاخین بیر چئوره‌دن هئچ کسین اونونلا رابطه ساخلاماماسی ایله علاقهلندیریدیم. بعضاً ده دوشونوردوم کی، آرامیزداکی اوخشارلیغی منیم قدر او دا دوشونور، آرتیق منه باخارکن اؤزونو گؤردوگونو دوشونوردوم، منه باخاندا اؤزونو گؤرر دئیه ماراقلانیردیم: نهیی دوشونوردو؟ حیوانلار حقّینده یئنه ده اوزون بیر رساله یازیب قورتارمیشدیق، آما پاشانین سورگون اولوندوغونا گؤره و خوجا سارایا گیریب-چیخان اوزاق تانیشلاری‌نین هئچ بیری‌نین منّتینی گؤتورمگه حاضر اولمادیغی اوچون، رساله میزین اوستونده قالیردی. آرادا بیر بوش گئچیردیگیم گونلرین سیخینتیسی ایله صفحه‌لری آچار، چکدیگیم بنؤوشیی چکیرتکه‌لره، اوچان بالیقلارا باخار، پادشاهین بو سطرلری اوخویاندا نه فکرلشجگینی دوشونردیم. خوجانی بیر ده بهارین اولینده چاغیردیلار. اوشاق اونو گؤرنده چوخ سئوینیب: خوجانین دئدیگینه گؤره، هر حرکتیندن، هر سؤزوندن خوجانی چوخ وقتی دوشوندوگونو، آما اطرافینداکی سفیهلرین تضییقی ایله آختارمادیغینی باشا دوشورموش. پادشاه تئز آتا ننه‌سی‌نین پلانیندان سؤز سالیب، خوجانین بو تهلکهنی اوّلجه‌دن گؤردوگونو دئییب، آما خوجا، سلطانین بو تهلکه‌دن ساغ-سلامت قورتاراجاغینی دا اوّلجه‌دن بیلیب. او گئجه سارایدا جانینا قصد ائدنلرین قیشقیریقلارینی ائشیدرکن اوشاق قطعیاً قورخماییب، چونکی یادینا دووشانی دیشله‌ین خاین ایت دوشوب. پادشاه، تعریفلی سؤزلردن سونرا، خوجایا اویغون بیر یئردن مواجب وئریلمه‌سینی بویوروب. ایش قورتولوب تصدیقلنمهمیش، خوجا گئتمک مجبوریتینده قالیب، دئییبلر کی، مواجب براتی اوچون یایین آخرینی گؤزله‌سین. گؤزلهیرکن، مواجبین گلیرینه گوونه‌رک خوجا باغچادا چوخ دا بؤیوک اولمایان بیر رصدخانا قورماغی پلانلاشدیردی، قازیلا‌جاق قویونون اؤلچولرینی، یئرلشدیرهجگی مکانیزمین مالیه‌سینی حسابلادی، آما بو دفعه تئز بئزدی: او زمانلاردا بیر صحافی توکانیندان تقی الدینین الده ائتدیگی نجوم نتیجه‌لری توپلانمیش کتابین پیس ال‌یازماسیندان چیخاردیلمیش نسخه‌سینی تاپمیشدی. ایکی آیینی تاپدیغی کتابی اثبات ائتمگه خرجله‌دی، آما نهایتده، هانسی سهوین اؤز اوجوز وسایلیندن، هانسی‌نین تقی الدینین، هانسی‌نین دا ال‌یازماسی پیس اولان کاتبین دقّتسیزلیگیندن قایناقلاندیغینی بیلمه‌دیگی اوچون حرصلندی. عصبلرینی داها دا گرگینلشدیرن شئی آلتمیشلیق اصوللا حسابلانمیش مثلثاتی خطلر جدول‌لری‌نین آراسینا کتابین اوّلکی صاحبلریندن بیری‌نین یئرلشدیردیگی، وزنلی، قافیه‌لی مصراعلار ایدی. کتاب صاحبی ابجد حسابی و باشقا اصول‌لار‌دان استفاده ائده‌رک دنیانین گلهجگی بارهده تواضع کارلیقلا اؤن گؤرمهلر وئرمیشدی. ان آخردا، دؤرد قیزدان سونرا بیر اوغلان اوشاغی اولا‌جاق، گناهسیزی گناهکاردان آییران بیری پیدا اولا‌جاق، قونشوسو بهاءالدین افندی اؤلهجکمیش. خوجا بو قناعتلری اوخویارکن اول تفریح ائتدیسه ده، سونرا اومیدسیزلیگه جومدو. باشیمیزین ایچیندن، غریبه و قورخودوجو بیر قارانلیقدان دانیشیلیردی: سانکی قاپاغینی آچیب ایچینه باخا بیلهجگیمیز صاندیقلاردان، اوتاغین ایچینده‌کی ایشکابلاردان دانیشیلیدیغینی دا وورغولاییردی. پادشاه سؤز وئردیگی مواجب نه یایین آخریندا وئریلدی، نه ده قیشا یاخین. نؤبتی بهار ایسه خوجایا یئنی بیر قرار حاضرلاندیغینی دئییبلر، اونا قدر گؤزلهمهلیمیش. بو زمانلاردا، آز دا اولسا سارایا چاغیریلیر، چارتلایان بیر آینانین، یاسسی آدا دوزنلیکلرینه دوشن یاشیل ایلدیریمین، دوردوغو یئرده داغیم-داغیم اولان گیلاس سویو ایله دولو سراهی‌نین تعبیرینی و سون یازدیغیم رساله‌دهکی حیوانلار حقّینده پادشاهین سوروشدوغو سوال‌لاری جوابلاندیریردی. ائوه قاییداندا اوشاغین حدّ بلوغ چاغینا یئتیشدیگینی دئدی، انسانین ان آسان تأثیره دوشن چاغی بو چاغ ایدی. پادشاهی اله آلاجاقمیش. بو مقصدله تازا بیر کتاب یازماغا باشلادی. مندن آزتکلرین سقوطونو، کورتزین خاطره‌لرینی ائشیتمیشدی، آغلیندا علمه دقت آییرمادیغی اوچون حقّینده بدیعی بیر شئی یازیلان زوال‌لی بیر اوشاغین احوالاتی اوّ‌للر ده واردی. او وقتلر یاخشی انسانلار یوخولایارکن توپلارییلا قورخودوجو افسانهلریله و سلاحلاریلا اونلاری مغلوب ائدیب اؤز قایدا-قانونلارینا بویون اَیدیرن ناموسسوزلاردان دانیشیردی، آما چکیلیب یازدیغی شئیلری او وقتلر مندن گیزلدیردی. حسّ ائدیردیم، گؤزلهییردی کی، اوّلجه من ماراقلانیم، آما او گونلرده منی غیر عادی بدبختلیگه ایته‌له‌ین یورد حسرتی، اونا قارشی اولان کینیمی آرتیرمیشدی، ماراغیمی گیزلدیردیم. اؤزومو ائله گؤسترمگه باشلادیم کی، گویا اوجوز اولدوغو اوچون آلیب اوخودوغو جلدلری جیریق کتابلاری و منیم دانیشدیقلاریمی اساس گؤتوره‌رک یارادیجی ذکاسی‌نین یاراتدیغی نتیجه‌لری بیلمک ایستهمیرم. اؤز ایش اوتاغی کیمی دوزلتدیگی یوخاریداکی کیچیک اوتاغا چیخیردی، دوزلتدیردیگی میزیمیزده ایلشیردی، حتی دوشونوردو ده، آما یازا بیلمیردی، بونو اؤزو ده حسّ ائدیردی، هم ده بیلیردیم کی، یازا بیلمیر، دوشوندوکلرینی، منیم بَیندیگیمی اؤیرنمهمیش یازماغا جسارتی‌نین چاتمادیغینی دا بیلیردیم. اونو اؤزونه اینانماقدان تام چکیندیرن، یوخاریدان-آشاغی باخدیغی منیم بسیط دوشونجه‌لریمین اسکیکلیگی ده دئییلدی. او اصلینده منیم کیمیلرین -«اونلارین»، منه بوتون او بیلیکلری اؤیره‌دن، بئینیمین ایچینه او دوشونجهنی، او علم گؤزلرینی یئرلشدیرن باشقا‌لاری‌نین معلوماتلارینی اؤیرنمک ایسته‌ییردی. اونلار، گؤرهسن، بو وضعیتده نه دوشونورلر؟ مندن سوروشماق ایسته‌دیگی، آما سوروشا بیلمه‌دیگی شئی بو ایدی! غرورونو تاپدالاییب، بو سوا‌لی مندن سوروشماغینی نئجه ده چوخ گؤزله‌دیم. آما سوروشمادی. قورتاردیغینی، یا قورتارمادیغینی بیلمه‌دیگیم بو کتابی، بیر مدت سونرا یاریمچیق قویوب یئنه او «آخماقلار»ین فکرینه دوشدو. اؤیرنمک ایسته‌دیگی اصل علم یولو اونلارین نیه ائله آخماق اولدوقلارینی اؤیرنمکدن گئچیردی، بئیینلری‌نین ایچی‌نین نیه ائله اولدوغونو بیلیب اونا اساساً دوشونمهلیدی! دوشونوردوم کی، سارایدان گؤزلهدیگی نتیجه‌نین اشاره‌لرینی آلمادیغی اوچون، عینی شئیلری اومیدسیزلیکله تکرارلاییر. زمان بوش بوش آخیر، پادشاهین حد بلوغ چاغی اونا چوخ دا صرف ائتمیردی. آما کؤپرولو محمد پاشا باش وزیر اولاندان اوّلکی یاز، نهایت، خوجا مواجبه قوووشدو، هم ده اؤز ایسته‌دیگی یئری سئچه‌رک: گبزه یاخینلیغینداکی ایکی دَییرمانلا، قصبه ایله آراسیندا بیر ساعت یول اولان ایکی کندین گلیرینی بیرلشدیرمیشدیلر. ایشیمیزله باغلی گبزه‌یه گئتدیک، تصادف نتیجهسینده بوش اولان کهنه بیر ائو توتدوق، آما خوجا بورادا گئچیردیگیمیز آیلاری، گتیرتدیگیم میزه نفرتله باخدیغی گونلری اونوتموشدو. سانکی ائوله بیرلیکده خاطره‌لری ده کهنهلمیش، چیرکینلشمیشدی، اوردا اونسوز دا گئچمیشده قالان هئچ بیر شئیله ماراقلانمایا‌جاق صبرسیزلیک موجود ایدی. بیر نئچه دفعه کندلرله باغلی معلوماتلاری دقیقلشدیردی: بوندان اوّلکی ایللرین گلیرینی اؤیرندی، دئدی-قودوسوندان دوستلاریندان ائشیتدیگی ترخونچو[4] احمد پاشانین تأثیری ایله مواجبین حسابینی چوخ بسیط و آنلاشیقلی شکلده گؤسترن بیر دفتر توتماق اصولو تاپدیغینی آچیقلادی. آما آزادلیغینا و فایدالیلیغینا اؤزونون ده اینانمادیغی بو کشفی ایله کفایتلنمه‌دی: کهنه ائوین آرخا حیاطیندا اوتورا‌راق گؤیه باخا-باخا بوش-بوش گئچیردیگی گئجه‌لر ایچینده‌کی منجّملیک سئوگیسینی تکرار آلوولاندیرمیشدی. دوشونجه‌لرینی بیر آددیم داها ایره‌لی آپاراجاغینی ظنّ ائده‌رک، بیر آرا اونو من ده جسارتلندیردیم، آما نیتی نه‌ ایسه مشاهده ائتمک، یا دا فکر ایره‌لی سورمک دئییلمیش: کندده و گبزه‌ده تانیدیغی ان عقل‌لی جوانلاری، اوشاقلاری، ان عالی علمی اونلارا اؤیردهجگینی حسّ ائده‌رک ائوه چاغیردی، منی یوللاییب استانبولدان گتیرتدیگی مدلی، زنگلری تعمیر ائدیب، یوخلاییب حیاطین آرخا حصّهسینده اونلاردان اؤترو قوردو و بیر آخشام، هارا‌دان یاراندیغینی بیلمه‌دیگیم اومید و گوجله ایللر اول پاشایا، داها سونرا پادشاها دانیشدیغی او گؤی اوزو حقّینده قانونو هئچ ده مرکبلشدیرمه‌یه‌رک تکرارلادی. گئجه‌نین یاریسی بیرجه سوال دا وئرمه‌یه‌رک ائولرینه قاییدان آداملاردان و منجّملیکدن اومیدینی سونونجو دفعه کسمهسی اوچون، نؤبتی سحر قاپیمیزین قارشیسیندا، ایچیندن هله ایلیق قان سیزان بیر قویون اوریی تاپماغیمیز بس ائله‌دی. آما بو مغلوبیتی چوخ دا بؤیوتمه‌دی: البته، دنیانین و اولدوزلارین نئجه فیرلاندیغینی باشا دوشن دئییلدیلر، هله‌لیک هئچ اونلارین باشا دوشمگی ده واجب دئییلدی، باشا دوشمه‌لی اولان آرتیق حد بلوغ چاغینی قورتارماق اوزرهیدی، بلکه ده، او دا بیز اولمایاندا بیزی آختارمیشدی، گؤرهجگیمیز ایشدن سونرا الده ائده‌جگیمیز اوچ-بئش تومن اوچون بیز هدر یئره فرصتی فوتا وئریردیک. ایشلریمیزی یولونا قویوب، عقل‌لی جوانلارین ان عقل‌لی گؤروننینی ده ائشیک آغاسی تعیین ائدندن سونرا، استانبولا قاییتدیق. اوندان سونراکی اوچ ایل ان پیس ایللریمیز اولدو. هر گون بیر گون اوّلکی‌نین، هر آی اؤتن آیین، هر مؤسوم یاشادیغیمیز باشقا بیر مؤسومون بئزدیریجی، عصبیلشدیریجی تکراریدی: عینی شئیلری کدر و اومیدسیزلیکله تکرار گؤرور و آد وئره بیلمه‌دیگیمیز مغلوبیتی سانکی هدر یئره گؤزلهییردیک. یئنه آرادا بیر سارایدان چاغیرتدیریب، هئچ تعبیر اولونمامیش تعبیرلر ائتمهسینی ایسته‌ییردیلر، یئنه هر چرشنبه گون اورتا‌دان سونرا همیشه توپلاشدیقلاری یئرده علم دوستلاری ایله گؤروشوب دانیشیر، اوّلکی کیمی آردیجیل اولماسا دا، یئنه سحرلر طلبه‌لری گؤرور و دؤیور، یئنه آرادا بیر اونو ائولندیرمگه گلنلره، بو دفعه آز دا اولسا قرارسیزلیق ایچینده قالسا دا، مقاومت گؤستریر، یئنه آخماقلارا قارشی اولان نفرتیندن بعضاً سانکی بوغولور، یئنه اوتاغینا قاپانیر، سردیگی یاتاغینا اوزانیب یانینداکی ال‌یازما‌لارینی، بایاغی کتابلاری اوردان-بوردان حرصله ورقلهدیکدن سونرا، ساعتلارجا تاوانا باخا‌راق گؤزله‌ییردی. خوشبختلیگینی داها دا آرتیران شئی، دوستلاریندان جزئیّاتینی اؤیرندیگی کؤپرولو محمد پاشانین ظفرلری ایدی. ناوگانین ونیز‌لیلری مغلوب ائتمگی، بوزجا آدا[5]نین و لیمنی[6]نین گئری آلیندیغینی، یا دا عصیانچی آبازا حسن پاشا[7]نین ازیلدیگینی منه دئیرکن، بونلارین ان آخیرینجی و اؤتری موفقیتلر اولدوغونو علاوه ائدیردی: یاخین وقتده آخماقلیغین و باجاریقسیزلیغین پالچیغینا باتا‌جاق چولاغین سون ترپنیشلری ایدی بونلار: سانکی بیر-بیرینی تکرارلایا‌راق بیزی داها دا چوخ یوران گونلری دَییشدیرهجک پیس بیر حادثه گؤزله‌ییردی. هم ده علم دئیه بایراق ائتدیگی وارلیغین دا، یانیندا اومیدی قالمادیغی اوچون تام معنادا دورا بیلمیردی. یئنی بیر دوشونجه‌نین هیجانینا بیر هفته‌دن چوخ دایانا بیلمیر، تئز بیر زماندا آخماقلارینی خاطرلایا‌راق هر شئیی اونودوردو. ایندییه قدر دوشوندوکلری اونون اوچون بس ائتمیردیمی؟ اونون اوچون بو قدر بئیین یورماغا دَیردیمی؟ بو قدر حرصلنمگه دَیردیمی؟ هله او وقتلر اؤزونو اونلاردان آییرماغی لاپ تازا اؤیرندیگی اوچون، بو علمین ماهیتینه چاتماق اوچون لازم اولان گوجو و ایستگی اؤز ایچینده جمعله‌یه بیلمیردی. آما اؤزونون اونلاردان فرقلی اولدوغونا آرتیق اینانیردی. داها چوخ گؤزه گلیم ایلک هیجان داخلی سیخینتیدان عمله گلدی. آرتیق باشینی هئچ بیر موضوعدا اوزون-اوزادی یورمادیغی اوچون، او گونلرده وقتی، عیناً اؤزونو مشغول ائده بیلمهین خود خواه و آخماق اوشاقلار کیمی ائوین ایچینده بیر اوتاغا گیریب دیگریندن چیخا‌راق، بیر مرتبه‌دن دیگرینه چیخیب دوشه‌رک، پنجره‌لردن بوش-بوش باخا‌راق گئچیریردی. تاختا ائوی تاق-تاراق تاققیلدا‌دان بو قورتارمایان عصبیلشدیرجی گزینتیلری وقتی منیم یانیما گلنده، مندن باشقاتیلاسی بیر تفریح، دوشونجه و اومیدلندیریجی سؤز گؤزله‌دیگینی بیلیردیم.

اما بئزگینلیگیمه باخمایا‌راق اونا قارشی اولان غضب و نفرتیم هئچ ده آزالمادیغی اوچون، گؤزله‌دیگی سؤزو اونا دئمیردیم. مندن جواب آلماق اوچون غرورونو سیندیریب، آلچالا‌راق بیر نئچه جمله دئدیگی وقتلر بئله ایسته‌دیگی سؤزو اونا دئمزدیم، سارایدان آلدیغی خیره تعبیر اولاسی بیر خبری، یا دا جدیّتله آراخاسینجا گئدرسه، بورنو اووولا‌جاق بیر نتیجه ایله اوزلشهجگی یئنی فکرینی ائشیدنده، یا اؤزومو ائشیتمهمزلیگه ووروردوم، یا دا دئدیگی شئیین ان پیس طرفینی اوزه چیخارا‌راق هیجانینی آزالدیردیم. داخلی بوشلوقدا، اومیدسیزلیک ایچینده قیوریلماغینی سیر ائلهمک منه خوش گلیردی. آما سونرا‌لار باشینی قاتا‌جاق یئنی دوشونجه‌نین ده بو بوشلوقدا اولدوغونو گؤردو، بلکه، بو حال اؤز-اؤزو ایله قالدیغی اوچون بئلهیدی، بلکه ده، هئچ بیر شئیین اوستونده تام دقیقلیگی ایله دایانمایان فکری اؤز صبرسیزلیگی‌نین سرحدینی گئچه بیلمه‌دیگی اوچون. او وقت اونا جواب وئردیم، چونکی اونو جسارتلندیرمک ایسته‌ییردیم، عقلینه گلن شئی منیم ده ماراغیما سبب اولدو، دوشوندوم کی، بلکه، منیم ده ماراغیمین فرقینه وارار. بیر گون آخشام اوستو ائوی تیققیلدادا‌راق گزنده آیاق سسلری ایله بیرگه خوجا اوتاغیما گیریب، گونده‌لیک و عادی بیر شئیدن دانیشیرمیش کیمی «نیه سن منسن؟» دئینده، اونو جسارتلندیرمک ایسته‌یه‌رک جواب وئردیم. نیه منیم خوجا اولدوغومو بیلمه‌دیگیمی دئیندن سونرا، بو مسألهسین اورادا، اونلارین آراسیندا، چوخ سوروشولدوغونو، هر گون داها چوخ اؤیرنیلمک ایستنیلدیگینی علاوه ائتدیم. بونو دئیرکن فکریمده بو سؤزومو ساخلایا‌جاق هئچ بیر اؤرنک، هئچ بیر فکر یوخ ایدی، هئچ بیر شئی ده یوخدو، ساده‌جه اولا‌راق سوا‌لی او ایسته‌ین کیمی جوابلاندیرماق ایستهمیشدیم، بلکه ده، غریزه ایله، اویوندان خوشلاناجاغینی حسّ ائتدیگیم اوچون بو بئله‌یدی. تعجبلندی. منه ماراقلا باخیردی، ایسته‌ییردی کی، دوام ائلهییم، من سوساندا صبری چاتمادی، ایسته‌دی کی، تکرار دئیهم: دئمک، اونلار بو سوا‌لی سوروشوردولار؟ گولومسه‌یه‌رک اونون سؤزونون تصدیق ائله‌دیگیمی گؤرنده حرصلندی، بونلاری اونلار سوروشورلار دئیه سوروشمورموش، اونلارین سوروشدوغوندان خبرسیز اولا‌راق اؤزو سوروشوب، اونلارین نه ایش گؤردوکلری اونون هئچ عینینه ده دئییلمیش. سونرا غریبه بیر ادایلا دئدی: «سانکی، قولاقلاریمین ایچینده بیر سس، دواملی اولا‌راق منه ماهنی اوخویور.» قولاغی‌نین دیبینده اوخویان بو خواننده اونا آتاسینی خاطرلادیب، اؤلوموندن اول اونون دا ائله بیر خوانندهسی وار ایمیش، آما اونون ماهنیلاری فرقلی ایمیش. «منیم خوانندهم همیشه عینی ماهنینی اوخویور»، - بیر قدر اوتانان کیمی اولدو و دئدی: «من منم، من منم. آه!» آز قالا قهقهه چکهجکدیم، اؤزومو ساخلادیم. بو اگر خوش بیر شوخلوقدیسا، او دا گولمهلیدی، آما گولونجلوکدن کنار اولدوغونو بیلیردی. منیم بوینوما دوشن هم بو گولونجلوگون، هم ده ماهنینین افاده ائتدیگی معنانی باشا دوشدوگومو حسّ ائتدیرمک ایدی، چونکی بو دفعه ایسته‌ییردیم کی، یئنه دوام ائلهسین. ماهنینین جدی بیر شئی اولدوغونو دئدیم، طبیعی کی، قولاغیمین دیبینده او ماهنینی اوخویان اوندان اؤزگه آدام دئییلدی. یقین بو سؤزلریمله، اونو اله سالدیغیمی حسّ ائدیب حرصلندی: او دا بونو بیلیرمیش، اونو ماراقلاندیران همین سسین بو سؤزلری اوخویوب هانسی سببدن دایانماسی ایمیش. طبیعی کی، ناراحت اولدوغوما گؤره دئمهدیم، آما آچیغی من ده ائله دوشونوردوم. خود خواه اوشاقلاردا اولان داریخماق حسّی، محض، بو جور گؤزه گلیم، یا دا جفنگ نتیجه‌لری‌نین اولدوغونو آنجاق اؤزومده یوخ، قارداشلاریمدا دا اولدوغونو بیلیردیم. دئدیم کی، بو ماهنینین سببینی یوخ، معناسینی دوشونمه‌لیسن. او وقت عقلیمه گلدی کی، بلکه ده، بو داخلی بوشلوقدا دلی اولا بیلر، من ده اومیدسیزلیگین و قورخاقلیغین سیخینتیسیندان اونا نظارت ائده‌رک خلاص اولاردیم. بلکه بو دفعه بونو ائدرسه، حقیقتاً ده، اونا حیران اولاردیم، بو ایکیمیزین ده حیاتیندا واقعی بیر شئی اولاردی. نهایت، آخردا دئدی: «یعنی نئیلهییم؟». نیه من اولدوغومو دوشوندوگونو سوروشدوم، آما بونو مصلحت وئریرممیش کیمی دئمهدیم، من ده اونا بو حقده کؤمک ائده بیلمیهجیگم اوچون، ایش آنجاق اونون اؤزونه قالیردی. شوخلوقلا دئدی:«یعنی نئیلهییم، آینایا باخیم؟». آما راحت گؤرونموردو. دوشونسون دئیه سوسدوم. تکرار دئدی: «آینایا باخیم؟». بیردن حرصلندیم، دوشوندوم کی، خوجا اؤز باشینا هئچ بیر نتیجه الده ائده بیلمه‌یه‌جک. ایسته‌ییردیم کی، بونو او دا بیلسین، ایسته‌دیم کی، من‌سیز هئچ بیر شئی ائده بیلمیهجگینی اوزونه دئییم، آما جسارتیم یوخ ایدی، یومشاق بیر جور دئدیم کی، آینایا باخسین. خیر جسارتیم یوخ، حالیم یوخ ایمیش، حرصلندی، قاپینی چیرپیب گئدنده قیشقیردی. منه دئدی کی، سن آخماقسان. اوچ گون سونرا صحبتی تکرار آچاندا، سؤزو یئنه «اولانلارا» گتیرمک ایسته‌دیگینی گؤرنده اویونو دوام ائتدیرمک ایسته‌دیم، چونکی نئجه اولورسا اولسون، ایشین آرخاسینجا گئتمگی او موقعیتده اومید وئریجیدی. اونلارین منیم اؤلکه‌م‌دهکیلرین آینایا باخدیقلارینی، هم ده، بورداکیلاردان داها چوخ آینایا باخدیقلارینی دئدیم. آنجاق شاه‌لارین، ملکه‌لرین، نسل-نجابتلیلرین یوخ، عادی انسانلارین ائولری ده خصوصی قایدادا دا چرچیوهلنیب، دیوارلارا دقتله آسیلمیش آینا‌لارلا دولو ایدی، آما تکجه بو سببدن یوخ، آنجاق اؤزلرینی دوشوندوکلری اوچون بو ایشده موفقیّت قازانمیشدیلار. منی تعجبلندیرن ماراق و صافلیقلا سوروشدو: «هانسی ایشده؟». فکرلشدیم کی، دئدیکلریمین هر کلمهسینه اینانیر، آما سونرا گولومسه‌دی: «دئمه‌لی، سحردن آخشاما قدر آینا‌لارا باخیرلار». اؤلکه‌مده قویوب گلدیکلریمی بیرینجی دفعه ایدی کی، اله سالیردی. حرصله اونا توخونا‌جاق بیر سؤز تاپماق ایسته‌دیم، دوشونمه‌یه‌رک، اینانما‌دان تئزجه دئدیم: «نه اولدوغونو انسان آنجاق اؤزو دوشونه بیلر»، آما خوجادا بو ایشی گؤره بیله‌جک جسارت یوخ ایدی. صفتی‌نین ایسته‌دیگیم کیمی کدرله سارسیلدیغینی گؤرنده لذت آلدیم. آما بو لذت منه باها باشا گلدی. منی زهرله‌ییب اؤلدورمکله قورخوتدوغو اوچون، اونون گؤستره بیلمیه‌جیگمی ادعا ائتدیگیم جسارتی، بیر نئچه گون سونرا گؤسترمگیمی مندن ایسته‌دیگی اوچون بئله اولدو. اول ایشی شوخلوقا باغلاماق ایسته‌دیم، آینا‌لارا باخماق کیمی، انسانین کیم اولدوغونو اؤزونو دوشونه بیلمگی ده شوخلوق ایدی، او سؤزلری اونو حرصلندیرمک اوچون شوخلوقلا دئمیشدیم، آما ائله گؤرکمیندن ده گؤرونوردو کی، بو سؤزلره اینانان دئییل. جسارتیمی اثبات ائتمهسم، منی یئمگیمی آزالتماقلا، ان واجبی، اوتاغا سالیب قاپینی قفللاماقلا تهدید ائله‌دی. دوشونوب کیم اولدوغومو کاغذا یازمالییدیم، بو ایشین نئجه ائدیله‌دیگینی، نه قدر جسور اولدوغومو اوندا گؤرهجکمیش.


[1] . istinye

[2] .empoli

[3] . kösem

[4] .  حساب دفترلری معروف اولان، 1653 ایلینده وفات ائتمیش عثمانلی باش وزیری.

[5] . Bozca ada

[6] .Limni

[7] . Abaza hesen paşa : 1658-ده حلبده اؤلدورولن، عصیانچی عثمانلی وزیری.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:14 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 02


ایکینجی بؤلوم

پاییزا یاخین، پاشا دونانماسی ایله سفردن قاییتدی، توپ آتشی ایله پادشاهی سلاملادیلار، گئچن ایل ائتدیگی کیمی شهر اهلینی سئویندیرمگه چالیشدی، آما معلوم ایدی کی، بو سفر مؤسومونو هئچ ده یاخشی گئچیرممیشدیلر. زندانا دا آز اسیر گتیره بیلمیشدیلر. سونرا‌دان اؤیرندیک: ونیز‌لیلر آلتی گمی یاندیریبلار. دئییردیم کی، بیر یولونو تاپیب اسیرلرله دانیشیم، بلکه اؤلکهمدن خبر توتارام. چوخو اسپانیا‌لی ایمیش. سس‌سیز، جاهل، اورکک آداملاردی، یاردیمدان و یئمگه نه‌سه دیلنمکدن اؤزگه بیر حالتلری یوخ ایدی. آنجاق بیر نفری ماراغیما سبب اولدو. قولو قوپموشدو، آما اومیدلیدی، عینی سرگذشتلرین آتا-بابا‌لاری‌نین دا بیری‌نین باشینا گلدیگینی، سونرا قورتولوب قوپمایان قولویلا بیر جنگاور رومانی دا یازدیغینی، اؤزونون ده عینی شئیی ائتمک اوچون قورتولاجاغینا ایناندیغینی دئییردی. سونرا‌لار یاشاماق اوچون حکایه‌لر اویدوردوغوم وقتلرده، احوالاتلار اویدورماق اوچون یاشاماغی خیال ائدن بو آدامی خاطرلادیم. چوخ گئچمه‌دی کی، زنداندا یولخوجو بیر خسته‌لیک باشلادی، نظارتچیلره رشوه وئره‌رک اؤزومو قورودوغوم بو غیر موفّق اپیدمی کؤله‌لرین یاریسیندان چوخونو اؤلدورندن سونرا چکیلیب گئتدی. ساغ قالانلاری یئنه ایشه آپارماغا باشلادیلار. من گئتمیردیم. آخشاملار دانیشیردیلار: تا خلیجین اوجقارلارینا گئدیرلرمیش، اورادا نجّارلارین، درزیلرین، بویا‌چیلارین اختیارینا وئریله‌رک، مقوّا‌دان گمیلر، قالا‌لار، دیوارلار حاضرلاماق اوچون ایشلهدیلیرلرمیش. سونرا اؤیرندیک: پاشا اوغلونا باش وزیرین قیزینی آلاجاق، و گؤزل بیر توی ائده‌جکمیش. بیر سحر منی پاشانین ملکونه چاغیردیلار. نفس دارلیغی‌نین یئنه باشلادیغینی دوشونه‌رک گئتدیم. پاشا مشغول ایمیش، گؤزلهمک اوچون منی بیر اوتاغا آپاردیلار، اوتوردوم. بیر آز سونرا اوتاغین دیگر قاپیسی آچیلدی، ایچری مندن بئش-آلتی یاش بؤیوک اولان بیر نفر گیردی، اوزونه باخاندا تعجّبلندیم، قورخدوم.

اوتاغا گیرن آدام اینانیلمایا‌جاق قدر منه بنزهییردی. سانکی من ده اوردایدیم. ایلک آندا بئله دوشوندوم. سانکی منه کلک گلمک ایسته‌ین بیری، منیم گیردیگیم قاپی‌نین دوز قارشیسینداکی قاپیدان منی بیر ده ایچری سالیر و بئله دئییردی: باخ، سن اصلینده بئله اولمالیدین، ایچری بئله گیرملیدین، الینی، قولونو بئله یئللتمه‌لی، اوتاقدا اوتوران دیگر اؤزونه-اوخشارینا بئله باخمالی ایدین. گؤز-گؤزه گلن کیمی سلاملاشدیق. آما او چوخ دا تعجّب‌لننه اوخشامیردی. او وقت منه ائله ده چوخ اوخشامادیغینی یقینلشدیردیم، اونون ساققا‌لی واردی، هم ده اؤزوم اؤزومون نهیه بنزدیگیمی سانکی اونوتموشام. او قارشیمدا اوتوراندا یادیما دوشدو کی، بیر ایلدیر آینایا باخمیرام. آز سونرا منیم گیردیگیم قاپی آچیلدی و اونو ایچری چاغیردیلار. گؤزلهیرکن بونون اوستا‌لیقلا ائدیلن شوخلوق دئییل، منیم سیخینتیلی دوشونجهمین محصولو اولدوغونو ظنّ ائتدیم. چونکی او گونلرده دواملی اولا‌راق خیال گؤروردوم. گویا ائوه قاییدیرام، هامی منی یاخشی قارشیلاییر، اسیرلیکدن ده تئز بوراخیرلارمیش، گویا گمیده اؤز کابینیمده یاتیرام و بوتون بونلار یوخودو دئیه تسلّی ناغیل‌لاری اویدورودوم. بونون دا همین ناغیل‌لاردان بیری اولدوغونو، آما واقعیّت اولدوغونو، یا دا هر شئیین بیر آندا اؤز قایداسینا دوشهجگی‌نین اشاره‌سی اولدوغونو دوشونوردوم، ائله بو وقت، قاپی آچیلدی و منی چاغیردیلار. پاشا منه اوخشایان آدامدان بیر آز آرا‌لیدا آیاق اوسته دایانمیشدی. اتگینی اؤپدوردو، حالیمی سوروشاندا حجره‌ده چکدیگیم سیخینتیلاردان، اؤلکه‌یه قاییتماق ایستگیمدن دانیشیردیم کی، هئچ منه قولاق دا آسمادی. منجّملیک‌دن، علمدن، مهندس‌لیکدن باشیم چیخدیغی حقده دانیشماغیمی پاشا خاطرلاییرمیش، یاخشی بس او گؤی اوزونه آتیلان همین فشنگلردن، باروتدان دا نه‌سه بیلیردیممی؟ تئز بیلدیگیمی دئدیم، آما غفیل او بیری آداملا گؤز-گؤزه گلنده شبههلندیم کی، منه تله قوروب. پاشا ائده‌جگی تویون بنزرسیز اولاجاغینی دئییردی، هم ده آتشفشانلیق حاضرلاتدیراجاقمیش، آما گؤرولن ایش بوندان اوّلکیلره اوخشامامالیدی، بوندان اول سلطان آنا‌دان اولاندا، سونرا‌دان اؤلن بیر مالتالی‌نین آتشبازلارلا حاضرلادیغی نمایشده، پاشانین ساده‌جه «خوجا» دئدیگی بنزریم ده چالیشیبمیش، بیر آز بو ایشی بیلیرمیش، آما پاشا دوشونوب کی، من ده اونا کؤمک ائده بیلرم. بیر-بیریمیزی تماملامالی ایدیق. یاخشی بیر ایش نمایش ائتدیرسک، پاشا بیزی سئویندیرجکمیش. یئریدیر دئیه آرزومون اؤلکه‌مه گئتمکدن عبارت اولدوغونو دئدیم، پاشاسا بو سؤزو ائشیتمهمیش کیمی آیری سؤزلردن دانیشدی. نظارتچیلرین ایشلتدیگی کلمه‌لرله دانیشیردی، یقین کی، آخماق-آخماق باخیراممیش، چونکی منه باخیب قهقهه چکدی. سونرا «خوجا» دئدیگی بنزریمه طرف چئوریلدی: مسئولیّت اوخشاریمین اوستونه دوشوردو. اوتاقدان چیخدیق. سحر بنزریمین ائوینه گئدنده دوشونوردوم کی، اونا اؤیره‌ده بیلهجگیم هئچ بیر شئییم یوخدور. آما اونون دا معلوماتی منیمکیندن آرتیق دئییلمیش. دوباره، معلوماتلاریمیز بیر-بیرینه اویغون گلیردی. بوتون مسأله یاخشی بیر مادّه قاریشیغی الده ائتمک ایدی. بونون اوچون لازم اولان شئیلری ترازی و مادّه اؤلچنلرله اؤلچوب دقتله حاضرلادیغیمیز قاریشیقلاری گئجه‌لری قابین دیبینده آلوولاندیریب و گؤردوکلریمیزدن نتیجه چیخارماقدی. حاضرلادیغیمیز فشنگلری، بیزی سیر ائدن اوشاقلارین حیران اولدوغو آداملاریمیز یاندیردارکن، بیز لاپ سونرا‌لاری گون ایشیغیندا او اینانیلماز سلاح اوچون ایشلیرکن ائتدیگیمیز کیمی، قارانلیقداکی آغاجلارین آلتیندا دوروب ماراق و هیجانلا گؤزلهییردیک. سونرا دا بعضاً آی ایشیغیندا، بعضاً قارانلیقدا، کیچیک بیر دفتره گؤردوکلریمی یازماغا چالیشیردیم. گئجه بیز آیریلمامیشدان اول، خوجانین خلیجه طرف باخان ائوینه قاییدیر و نتیجه‌لر حقّینده اوزون-اوزادی دانیشیردیق. ائوی کیچیک، سیخینتیلی و جان سیخیجی ایدی. هاردان آخدیغینی هئچ وقت بیلمیهجگیم اییلنمیش سویون پالچیغا چئوریلدیگی دولانباجلی بیر کوچه‌ده گیرلنیردی. ایچریده دئمک اولار کی، اشیاء یوخ ایدی، آما ائوه هر دفعه گیرنده داریخیر، غریبه بیر سیخینتییا غرق اولوردوم. بلکه، بو دویغونو منه، باباسیندان قالان آدینی خوشلامادیغی اوچون، اؤزونه «خوجا» دئمگیمی ایسته‌ین آدام بخش ائدیردی؟ منی گؤزتلهییردی، سانکی مندن نه‌سه اؤیرنمک ایسته‌ییردی، آما او وقت همین شئیین نه اولدوغونو بیلمیردی. دیوار دیبلرینه سردیگی دؤشکچه‌لرده اوتورماغا عادت ائتمهدیگیم اوچون، سیناقلاریمیز حقده مباحثه ائدرکن، من آیاق اوسته دایانار، بعضاً ده اوتاقدا حرصلی-حرصلی وار-گل ائدردیم. منجه، خوجانین بوندان خوشو گلیردی، او اوتوراردی، بئله‌لیکله، سولغون لامپانین ایشیغیندا دا اولسا، منه دویونجا باخاردی.

منه باخدیغینی بیلنده آرامیزداکی اوخشارلیغی حسّ ائتمهمه‌سی منی ناراحت ائدیردی. بیر-ایکی دفعه ده اوخشارلیغیمیزی بیلیب، آما حسّ ائتمیرمیش کیمی، بیر جور داوراندیغینی باشا دوشدوم. سانکی منیمله اویون اویناییردی، ائله بیل کی، منی کیچیک بیر سیناقدان گئچیریر، منیم باشا دوشمهدیگیم بعضی شئیلری یقینلشدیریردی. چونکی اوّ‌لکی گونلرده منه همیشه محض، بئله باخاردی. ائله بیل کی، نه ایسه اؤیرنیر، اؤیرندیکجه ده داها دا ماراقلانیرمیش کیمی. منه داریخدیریجی گلن، ائوینی جان سیخیجی ائدن محض بو داورانیش ایدی! باخمایا‌راق کی، تواضع کارلیغی منی جسارتلندیریردی، آما راحت اولماغا قویموردو. بیر دفعه سیناقلاریمیز حقّینده دانشاندا، بیر باشقا دفعه ده مندن هله ده نیه مسلمان اولمادیغیمی سوروشاندا، منی گیزلی-آشکار بیر مباحثه‌یه سوق ائتمک ایستهدیگینی باشا دوشنده اؤزومو گوجله ساخلادیم. بو ساریدان چکیندیگیمی حسّ ائتدی، منه یوخاریدان آشاغی باخدیغینی باشا دوشدوم، بو دا منی حرصلندیردی. او گونلرده راضیلاشدیغیمیز بیرجه شئی، بلکه ده، بو ایدی: ایکیمیز ده بیر-بیریمیزه یوخاریدان آشاغی باخیردیق. بو آتشفشانلیق نمایشینی قضاسیز-بلا‌سیز موفقیتله یئرینه گتیرسک، بلکه، اؤلکه‌مه قاییتماغیما اذن وئررلر دئیه فکرلشیر و اؤزومو ساخلاییردیم. بیر گئجه اولدوقجا یوکسکلیگه قالخان فشنگین بخش ائتدیگی ظفر هیجانی ایله خوجا دئدی: نه وقتسه تا آیا قدر گئتمگه قدرتی اولان بیر فشنگ حاضرلایا بیلر: مسأله ساده‌جه اولا‌راق باروت قاریشیغینی تاپماق و باروتا دوام گتیره بیله‌جک دمیر صفحهنی حاضرلاماقدیر. آیین چوخ اوزاقدا اولدوغونو دئییردیم کی، سؤزومو کسدی، او دا آیین چوخ اوزاقدا اولدوغونو بیلیرمیش، آما دنیایا ان یاخین اولدوز ائله آی دئییلدیمی؟ اونون سؤزونه حق قازاندیراندا دوشوندوگوم قدر ده راحتلشمهدی، داها دا ناراحت اولدو، آما باشقا سؤز دئمه‌دی. ایکی گون سونرا گئجه یاریسی تکرار آیین ان یاخین اولدوز اولدوغونا نیه بو قدر امین اولدوغومو مندن سوروشدو: بلکه ده، اؤزومو گؤز آلدانیشینا ایناندیریردیم. اوندا اونا آلدیغیم منجّملیک تحصیلیمدن بیرینجی دفعه سؤز آچدیم. بطلمیوس افلاکشناسلیغی‌نین اساس قایدا‌لارینی قیساجا ایضاح ائتدیم. ماراقلا قولاق آسدیغینی گؤروردوم، آما ماراغینی آشکار بیلدیره‌جک هر هانسی اشارهنی بللی ائتمکدن چکینیردی. بیر مدت سونرا، من سوساندا بطلمیوس حقّینده اؤزونون ده معلوماتلی اولدوغونو، آما بونونلا بئله آیدان داها یاخیندا بیر اولدوز اولا بیلهجگی حقّیندهکی شبهه‌سینه صادق قالاجاغینی دئدی. سحره یاخین او، اولدوزلاردان ائله دانیشیردی کی، سانکی ایندیدن اونا اولدوزلارین موجودلوغو تام معلوم ایدی. سحری گون اَلیمه سلیقه‌سیز خطّله یازیلمیش بیر کتاب وئردی. هله کفایت قدر پختهلشمهمیش تورکجهمه باخمایا‌راق گؤتوردوم. بطلمیوسون کتابلاریندان ایدی. منجه، دئیه‌سن، اؤزوندن یوخ، صورتیندن چیخاردیلمیش ایکینجی نسخهسیدی، منی ایسه تکجه سیّاره‌لرین عربجه اولان معلوماتلاری ماراقلاندیریردی، او وقت اونلاری دا اؤزومه یاخین بوراخا‌جاق حالدا دئییلدیم. خوجا بیر طرفه، باخدیغیم بو کتابین منی هیجانلاندیرمادیغینی حسّ ائدنده داها دا حرصلندیم. یقین، دوغرو اولاردی آلتی آلتون وئردیگی بو جلده تواضع کارلیغین داشینی آتیب، صفحه‌لرینی چئویریب باخماق. ساکت بیر شاگرد کیمی صبرله تکراراً آچدیغیم کتابین صفحه‌لرینی چئویررکن ابتدایی بیر طرحله قارشیلاشدیم. دنیایا گؤره سیّاره‌لر، بسیط خطلرله چکیلمیش کوره‌لره یئرلشدیریلمیشدی. باخمایا‌راق کی، کوره‌لرین یئری دوغرو ایدی، آما آرا‌لارینداکی نظام فرقی و رسّامین هئچ بیر نظره چارپاسی هر هانسی فکری یوخ ایدی. سونرا آیلا یئر آراسیندا بالاجا بیر سیّاره‌ نظریمی اؤزونه جلب ائتدی، بیر آز دقت کسیلنده بونون ال‌یازمایا سونرا‌دان علاوه ائدیلدیگی مرکّبین تازالیغیندان دا بیلینیردی. ال‌یازمانی آخیرا قدر ورقلدیکدن سونرا خوجایا وئردیم. منه او کیچیک اولدوزو تاپاجاغینی دئدی. هئچ ده شوخلوق ائدهنه اوخشامیردی، هئچ نه دئمهدیم. منیم قدر اونون دا عصبلری ایله اوینایان ساکتلیک چؤکدو. باشقا هئچ بیر فشنگی، سؤزو منجّملیک حدینه قدر چاتدیرمایانا کیمی، بو موضوع بیر داها آچیلمادی. اؤزوموزون کیچیک موفقیتیمیز و سرّینی الده ائده بیلمه‌دیگیمیز بیر تصادف اولا‌راق قالدی. آما ایشیغین و آلووون گوجو و پارلاقلیغی حقّینده چوخ یاخشی نتیجه‌لر الده ائدیر، موفقیتیمیزین سرّینی ده بیلیردیک. خوجا بیر-بیر گزدیگی استانبول توکانلاری‌نین بیرینده، ساتیجی‌نین دا آدینی بیلمه‌دیگی توز تاپمیشدی، مکمّل پارلاقلیق وئرن بو ساریمتیل توزون جوجوردله گؤزداشی قاریشیغی اولدوغونو معیّنلشدیردیک. سونرا‌لار پارلاقلیغین رنگینی داها دا آرتیرسین دئیه آغلیمیزا گلن هر مادّهنی قاریشدیردیق، آما بیر-بیرینه اوخشایان قهوهای رنگله، آچیق یاشیل رنگدن اؤزگه بیر شئی الده ائده بیلمهدیک. خوجانین دئدیگینه گؤره، ائتدیگیمیزین بورا قدر اولان حصّه‌سی بئله، ایندییه قدر استانبولدا دوزلدیلنلرین ان یاخشیسی ایمیش. تویون ایکینجی گئجه‌سی گؤستردیگیمیز نمایش ده اعلا ایمیش، هامی بئله دئدی، حتی باشیمیزین دالیندان ایش توتوب ایشیمیزی اَلیمیزدن آلماق ایسته‌ینلر ده. خلیجین قارشیداکی ساحلیندن، پادشاهین بیزه باخماغا گلمه‌سینی دئیَنده چوخ هیجانلاندیم، نه‌سه آلینمایا‌جاق و ایللرجه اؤلکه‌مه گئده بیلمه‌یه‌جه‌یم دئیه قورخوردوم، «باشلایین» دئیَنده ده قورخدوم. اوّلجه قوناقلاری سلاملاماق و نمایشه باشلاماق اوچون دیمدیک قالخان رنگسیز فشنگلری اودلادیق، سونرا دا خوجایلا «دییرمان» آدلاندیردیغیمیز چمبرلی فشنگی آتدیق، گؤی بیر آندا قیرمیزی، ساری و یاشیل اولدو، قورخونج گورولتو بیزیم گؤزلهدیگیمیزدن ده گؤزل ایدی، فشنگلر آتیلدیقجا چئوره داها دا سرعتله فیرلاندی، و بیردن اطرافی گون کیمی ایشیقلاندیرا‌راق دایاندی. بیر آن اؤزومو ائله حسّ ائتدیم کی، سانکی ونیزدهیم، سککیز یاشیندایام، بئله بیر نمایشی بیرینجی دفعه سیر ائدیرم و ایندیکی کیمی ده خوشبخت دئییلم، چونکی تازا قیرمیزی پالتاریمی منه یوخ، بیر گون اول اَیین-باشی دعوادا جیریلان بؤیوک قارداشیما گئییندیریبلر، فشنگلر ده او گئجه گئیینه بیلمه‌دیگیم و بیر داها گئیمهمگه آند ایچدیگیم چوخلو دویمه‌سی اولان پالتاریمین قیرمیزیسی ایله بیرگه پاریلداییردی، دویمه‌لر ده بؤیوک قارداشیما دار اولان پالتارلا عینی رنگدیدی. سونرا «چشمه» آدلاندیردیغیمیز فشنگی یاندیردیق، بئش آدام بویو هوندورلوگونده بیر چاتی‌نین آغزیندان آلوو پوسکورمگه باشلادی: یقین کی، قارشیداکی ساحلده دایانانلار آلوو نوعلارینی داها یاخشی گؤروردولر، سونرا «چشمه» نین آغزیندان فشنگلر فیشقیرماغا باشلایاندا، یقین کی، بیزیم قدر اونلار دا هیجانلانمیشدیلار، آما ایستهمیردیک کی، هیجانلاری آزالسین. اوّلجه اویونجاق قلّه‌لر و حصارلارین داخلیندن فشنگلر آلوو‌لانا‌راق گئچنده یانیب توتوشدولار، بونلار دا سمبولیک اولا‌راق گئچمیش زمانداکی ظفرلری تمثیل ائدیردیلر. منیم اسیر دوشدوگوم ایلین گمیلرینی گئچیررکن، دیگر گمیلر یئلکنیمیزی فشنگ یاغیشینا غرق ائتدی، بئله‌لیکله، من اسیر دوشدوگوم گونو بیر داها یاشادیم. مقوّا گمیلر یانیب باتارکن ایکی ساحلدن ده هیجانلا قیشقیریردیلار. سونرا یاواش-یاواش اژدها‌لاریمیزی گئچیردیک، بورون پرلریندن، آغیزلاریندان، قولاقلاریندان آلوو‌لار پوسکوروردو. بیر-بیری ایله ووروشدوردوق اونلاری، پلانلاشدیردیغیمیز کیمی، اوّلجه باشلامادیلار، ساحلدن آتدیغیمیز فشنگله آرانی داها دا قیزیشدیردیق، سونرا هوا بیر آز قارالاندا، قاییقلارین ایچینده‌کی آداملاریمیز چرخلری ایشه سالدیلار و اژدها‌لار یاواش-یاواش گؤیه قالخماغا باشلادیلار، حیرتله و قورخویلا باغیریشیردیلار، اژدها‌لار گورولتو ایله یئنه بیر-بیرینه دَینده قاییقلارداکی بوتون فشنگلر آلوولاندی، بو وارلیقلارین بد‌نینه یئرلشدیردیگیمیز فیتیل‌لر ده، یقین ائله بو وقت یاندیریلمیشدی کی، هر یان ایستدیگیمیز کیمی جهنمه چئوریلدی. موفقیتیمیزی یانیمیزداکی بیر اوشاغین قیشقیرا-قیشقیرا آغلادیغینی ائشیدنده باشا دوشدوم، آتاسی اوغلانی اونودوب، آغزی آچیق حالدا دهشتلره بورونن گؤیه باخیردی. آرتیق دوشونورم کی، منی اؤلکه‌مه بوراخارلار. ائله بو وقت بو جهنمین ایچینه منیم «شیطان» آدلاندیردیغیم مخلوق، آلتیندا هئچ کسین گؤرمهدیگی کیچیک قارا قاییغی ایله حرکته باشلادی و او اونا قدر فشنگ باغلامیشدیق کی، آداملاریمیزلا بیرگه بوتون قاییق هوایا قالخا‌جاق دئیه قورخوردوق، آما ایشلر اؤز آخاریندا گئتدی، دؤیوشن اژداها‌لار آلوو‌لارینی توکندیره‌رک گؤزدن ایتنده «شیطان» غفیل آلوو‌لانان فشنگلری ایله بیرگه گؤیه قالخدی، سونرا بوتون گؤودهسیله بیرگه هوادا پارتلایا‌راق آلوو توپا‌لاری ساچدی. بیر آندا بوتون استانبولو ترور و قورخویا آلوده ائتدیگیمیزی دوشونه‌رک، سانکی هانسی شهرده اولدوغومون او وقت هئچ بیر اهمیتی یوخویدو. شیطانینسا اوردا، هامیسی‌نین اوستونده بوتون گئجه آلوو ساچا‌راق قالماسینی ایسته‌ییردیم. بیر آز ساغا-سولا وورنوخاندان سونرا، هئچ کسه ساتاشما‌دان، ایکی ساحلدهکی آداملاری جوشغونلوقلا قیشقیردا‌راق خلیجه گئتدی. سویا باتارکن بئله هله ده اوستو آلوولانیردی. سحری گون ناغیل‌لاردا اولدوغو سایاق پاشا، خوجایا بیر کیسه آلتون گؤندریب. نمایشدن چوخ راضی قالدیغینی، آما شیطانین ظفرینی یادیرغادیغینی دئییب. بوندان سونرا نمایشه اون گئجه ده دوام ائتدیک. گوندوزلر آلوو ماکتلری حاضرلانیر، یئنی اویونلار قورولور و زنداندان گتیرتدیگیمیز دوستاقلارا فشنگ دولدورتدوروردوق. اون توربا باروتلا بیرگه صفتینی ده یاندیران کؤله کور اولدو. توی چال-چاغیری قورتاراندا خوجا هاراسا یوخ اولدو. بوتون گونون منی گؤزتله‌ین بو آدامین پخیل گؤزلریندن خلاص اولدوغوم اوچون راحتلاشدیم، آما دئمیرم کی، فکریمده اونونلا گئچیردیگیم ماراقلی گونلری دوشونموردوم. اؤلکه‌مه قاییداندا، منه بو قدر اوخشاماسینا باخمایا‌راق بو بنزرسیزلیکدن هئچ سؤز آچامایان بو آدام حقّینده هامی‌یا دانیشاجاقدیم. حجرهمده اوتورور و وقت گئچیرمک اوچون خسته‌لره باخیردیم. پاشانین منی چاغیردیغینی ائشیدنده هیجانلا، بیر قدر ده، سئوینجله قاچا‌راق گئتدیم. اوّلجه تئز تلسه-تلسه منی تعریفله‌دی، آتشفشانلیق هامینی ممنون ائله‌ییب، چوخلو تفریح ائدیبلر، من ده چوخ باجاریقلییاممیش و سایر. سونرا بیردن بو سؤزلری دئدی: مسلمان اولسام، منی آزاد ائده‌جکمیش. تعجّبلندیم، آخماقلاشدیم، اؤلکه‌مه قاییتماق ایستهدیگیمی دئدیم، همین آخماقلیقلا ککه‌له‌یه-ککه‌له‌یه آنامدان، نشانلیمدان سؤز سالماق کیمی شخصیتی آلچالدان ایشه بئله‌جه ال آتدیم. پاشا منی هئچ ائشیتمیرمیش کیمی تکرار عینی شئیی دئدی. بیر قدر سوسدوم. عقلیمه هر هانسی سببدن تنبل و دجل اوشاقلیق دوستلاریم، آتا‌لارینا ال قالدیران و نفرتله قارشی‌لانان اوشاقلار گلیردی. دینیمی دَییشمیهجگیمی دئینده پاشا منه حرصلندی. حجره‌مه قاییتدیم. اوچ گون سونرا پاشا یئنه چاغیردی. سوروشدو کی، آجام، یوخسا توخ؟ نه‌سه یئمگه حالیم یوخ ایدی. بونا باخمایا‌راق قاباغیما قویدوغو چؤرکله قاتیقدان بیر-ایکی تیکه یئیه بیلدیم. لقمهلری چئینیرکن خوجا دا لذتله منه باخیردی. بازاردان تازا آلدیغی آتینی بسلیرکن آتینا گله‌جکده گؤردورجگی ایشلری دوشونه‌رک لذت آلان کندلی کیمی باخیردی منه. خوجانین، پاشایا تقدیم ائده‌جگی ساعتین و افلاک شناسی قانونونون دقیقلیگینه دقت کسیله‌رک منی اونوتدوغو زمانا قدر بو باخیشینی تئز-تئز خاطرلادیم. سونرا، دئدی کی، منه هر شئیی اؤیره‌ده‌جک، پاشا‌دان بونا گؤره منی ایسته‌ییب، من آنجاق اوندان سونرا آزاد اولونا بیلرممیش. بو دئدیگی «هر شئی»ین نه اولدوغونو بیلمگیم اوچون گرک آیلار گئچهیدی. «هر شئی» مکتبلرده، مدره‌سه‌لرده اؤیرندیکلریممیش، اورادا، منیم اؤلکهمده اؤیره‌دیلن بوتون منجّملیک، مهندس‌لیک، علم و سایر. سونرا حجرهمده قالمیش و سحری گون گتیرتدیگی کتابلاردا یازیلانلار دا، بوتون ائشیتدیکلریم و گؤردوکلریم ده، چایلار، گؤل‌لر، بولودلار و دنیزلر حقّیندهکی دوشونجه‌لریم ده، زلزه‌له‌نین و گؤی گورولتوسونون سببلری ده «هر شئی» ایدی. گئجه‌نین یاریسینا یاخین اولدوزلار و سیّارهلرله ماراقلاندیغینی علاوه ائله‌دی. آچیق پنجره‌دن ایچرییه ایشیق دوشوردو، منه دئدی کی، آی ایله دنیا آراسینداکی او اولدوزلارین وارلیغی، یا دا یوخلوغو ایله باغلی، هئچ اولماسا، دقیق بیر جواب تاپمالیییق. من، آرامیزداکی عصبیلشدیریجی اوخشارلیغی یئنه ده، هئچ ایستمه‌یه‌رک مشاهده ائدرکن، خوجا آرتیق «اؤیرنمک» کلمه‌سیندن استفاده ائتمیردی: بیرگه آراشدیراجاقدیق، بیرگه تاپاجاقدیق، بیرگه ده دوام ائده‌جکدیک. بئله‌لیکله، قاپی‌نین آراسیندان اونلارا قولاق آسان، بؤیوکلری ائوده اولمایاندا دا درسلرینی ایناملا اوخویان ایکی یاخشی شاگرد، ایکی مهربان قارداش کیمی چالیشماغا باشلادیق. اول‌لر من اؤزومو داها چوخ تنبل قارداشی اونا چاتسین دئیه اولکی بیلیکلرینه نظر سالماغا راضی اولان خوش نیّتلی بؤیوک قارداش کیمی حسّ ائدیردیم. خوجاسا بؤیوک قارداشی‌نین بیلدیکلری‌نین چوخ دا اهمیتلی بیر شئی اولمادیغینی اثبات ائتمگه چالیشان ادراکلی دیگر قارداش کیمی داورانیردی. آرامیزداکی بیلگی فرقی، اونا گؤره آنجاق، حجرهمدن گتیریب ایشکابین بیر گؤزونه دوزدوگو و منیم خاطرلادیغیم جلدلرین سایی قدردی. غیر عادی تعجبو و ذکاسی ایله، سونرا‌لار داها دا اؤیرندیگی ایتالیانجانی اؤیرنیب، آلتی آی عرضینده بوتون کتابلاری اوخویوب، بوتون خاطرلادیقلاریمی دا منه خاطرلا‌داندا اوندان هئچ بیر اوستونلویوم قالمامیشدی. آما اصلینده، چوخونون دَیرسیزلیگینی اؤزونون ده قبول ائتدیگی کتابلارینی آشان، اؤیرنیلمیش شئیلردن داها طبیعی و داها دریندن گلن بیر بیلگیسی ده وارمیش کیمی داورانیردی. ایشه باشلایاندان آلتی آی سونرا، آرتیق بیرگه اؤیرنن، بیرلیکده ایره‌لیله‌ین بیر جوتلوک دئییلدیک. او دوشونور، من ده آنجاق، اونون ایشی گؤره بیلمه‌سی اوچون بعضی اینجه نکتهلری اونا خاطرلا‌دیر، یا دا بیلدیکلرینه بیر ده نظر سالماسینا کؤمک ائدیردیم. اکثریتینی اونوتدوغوم بو «فکرلر» داها چوخ گئجه وقتلرینه تصادف ائدیر، آخشام یئدیگیمیز عادی یئمکدن، محله‌ده بوتون لامپا‌لار سؤنندن و هر طرف سکوتا بورونندن سونرا اولوردو. سحرلر ایکی محله آرا‌لیدا یئرلشن مسجدین اوشاق مکتبینه درس دئمگه گئدیر. یئرده قالان وقتینی یا بو «گئجه دوشونجه‌لری»نی بئینینده یاراتماقلا، یا دا او فکرلری گؤتور-قوی ائتمکله گئچیریردیک. او وقتلر تئز بیر زماندا اؤلکهمه قاییداجاغیما اینانیردیم، خوجایلا جزئیّاتینا چوخ دا دقتله قولاق آسمادیغیم «دوشونجه»لری حقّینده مباحثه ائتمک بو گئدیشاتی اولسا-اولسا بیر قدر دَییشدیرجگینی دوشوندویوم اوچون اونون سؤزلری‌نین علیهینه سؤز دئمزدیم. بئله‌لیکله، بیرینجی ایلی خیا‌لی اولدوزون وارلیغی‌نین، یا دا یوخلوغونون اثباتینی آراشدیرماق اوچون دریندن اؤیرندیگیمیز منجّملیک ایله مشغول اولا‌راق گئچیردیک. چوخ پول تؤکه‌رک خارجدن لوپا‌لار گتیرتدیریب حاضرلاتدیغی تلسکوپلارلا، رصدخانا آلتلری ایله و جدول‌لرله ایشلیرکن خوجا خیا‌لی اولدوز مسأله‌سینی اونودوب، داها درین بیر مسألهیه گیریشدیگینی، بطلمیوس سیستمینی مباحثه موضوعسونا چئویرجگینی دئدی، آما مباحثه ائتمیردیک، او دانیشیر، من ده قولاق آسیردیم: اولدوزلار آسیلمیش شفّاف کوره‌لرین نظامسیزلیغیندان دانیشیردی، بلکه ده، اونلاری اوردا ساخلایان باشقا بیر شئی واردی، گؤرونمه‌ین هر هانسی گوج، جاذبه قوه‌سی، بلکه ده، گونش کیمی بیر شئی. دنیانین دا باشقا بیر شئیین اطرافیندا فیرلاندیغینی ادعا ائله‌دی، بلکه ده، بوتون اولدوزلار، بیزیم وارلیغیندان خبردار اولمادیغیمیز باشقا بیر کوره‌نین اطرافینا فیرلانیردی. داها سونرا بطلمیوسدان داها گئنیش، داها احاطه‌لی دوشونهجگینی بیلدیردی، چوخ اطرافلی، افلاک شناسی اوچون تحقیق اولونمامیش بیر ییغین اولدوزا دقتله باخدی، بلکه ده مرکز ونوس ایدی، آما بو فکرلردن ده تئز بئزدی. سونرا‌لار ایندیکی مسأله‌سین، بو یئنی دوشونجه‌لری اورتایا آتماق اوچون دئییل، اولدوزلاری و حرکتلرینی بورداکیلارا بیلدیرمک اوچون اولدوغونو، بو ایشه بیرینجی پاشا‌دان باشلایاجاغینی دئییردی کی، صادق پاشانین ارزوروما سورگون اولوندوغونو ائشیتدیک. دئییلنلره گؤره غیر موفّق بیر تبانی قوشولموشدو. پاشانین سورگوندن قاییداجاغینی گؤزلهدیگیمیز ایللرده بوغازداکی آخینتی‌نین سببیندن یازما‌لی اولدوغو رساله اوچون آیلارلا بوغازین آرخا طرفینه، ایلیکلریمیزه ایشله‌ین کولکده دنیزین آخینینی سیر ائد‌رک و وادیلرده اَلیمیزدهکی قابلارلا بوغازا تؤکولن سویون حرارتینی و آخینتیسینی اؤلچمگه چالیشا‌راق گزیندیک. میز آدلانان اشیا حقّینده اونا همین وقت باشا سالدیم، اؤلچولرینی وئره‌رک نجّارا حاضرلاتدیردیغیم اشیانی مصلی داشینا اوخشادیردی، دئییردی کی، غیر موفّق بیر شئیدی، آما سونرا اوتورا‌جاقلارا دا، صندله ده عادت ائله‌دی، بئله داها یاخشی دوشوندوگونو و یازدیغینی دا دئدی. داخلاً یوخاریدان-آشاغی باخدیغی بعضی مسأله‌لرله ماراقلانمادیغیمی گؤردوکجه، خوجا منه جدی آدام کیمی باخمیردی، آما او وقتلر دوشونوردوم کی، منیم اوستونلوگومو و فرقلیلیگیمی باشا دوشور، بلکه ده، او دا منیم بونو آنلادیغیمی فکرلشدیگینه گؤره عصبی‌لشیردی. اوزون-اوزادی علمدن دانیشدیغی کیمی، ذکا‌دان دا دانیشیردی، پاشانی، استانبولا قاییتدیغی وقت پلانلاری ایله داها دا تکمیللشدیردیگی و بیر مدله، باشا دوشولن بیر وضعیته سالاجاغی یئنی افلاک شناسی سیستمی ایله، یئنی ساعتله اؤز تأثیری آلتینا سالا‌جاقدی، بونونلا دا ترقّی میل‌لرینی، اؤز اورگین‌دهکی ماراغی هامی‌یا یولوخدورا‌راق اؤزوندن اوزاقلاشدیرا‌جاقدی. بونو ایکیمیز ده بیلیردیک.

او گونلرده ساعتین هر هفته یوخ، اَن آزیندان هر آی قورولوب زنگ چالماغینی نظاملایان داها بؤیوک دیشلی مکانیزمی نئجه دوزلده بیلرم دئیه دوشونوردو، بوتون مسأله ده بو بؤیوک ساعتین قورولما وقتلری‌نین آراسینداکی زمان مسافه‌سی‌نین آرتدیقجا آرتان و آغیرلاشان دیشلرینی حرکته گتیره بیله‌جک قوّهنی نئجه تاپماقدا ایدی، ائله تاپاجاغینی دوشونوردو کی، سارایداکی دوستلاریندان پاشانین ارزورومدان قاییتدیغینی اؤیرندی. سحری گون پاشانی تبریک ائتمگه گئتدی. قوناقلارین ازدحامی ایچینده، پاشا، خوجایلا، اونون کشفلری ایله ماراقلانمیش، حتی منی ده سوروشموشدو. او گئجه ساعتی سؤکوب-سؤکوب یئنیدن قوردوق. دنیا مدلی‌نین اوراسینا-بوراسینا نهلریسه علاوه ائتدیک، اَلیمیزدهکی فیرچا‌لارلا اولدوزلارا بویا سورتدوک. خوجا اونا قولاق آسانلاری تأثیرلندیرمک اوچون و پوئتیک بیر دیلله قلمه آلیب ازبرلدیگی متندن پارچا‌لاری منه اوخودو. سحره یاخین اولدوزلارین فیرلانما منطقینه باغلی اولان بو متنی هیجانینی آزالتماق اوچون تازادان ترسینه اوخودو. سونرا چاغیرتدیردیغی آرابایا آلتلریمیزی یوکله‌ییب پاشانین ائوینه گئتدی. آیلاردیر ائوی دولدوران ساعتین و مدلین تک آتلی آرابانین یوک یئرینده آز یئر توتماغینا تعجبله باخدیم. آخشام چوخ گئج قاییتدی. آلتلری حیاطا قویاندان و پاشا بو غریبه شئیلری شوخلوقلا، هم ده چوخ دا بینمه‌دن و جذاب بیر قوجانین سویوقلوغویلا باخاندان سونرا، خوجا ازبرلهدیگی متنلری اونا اوخویوب. پاشا دا منی خاطرلاییب، ایللر سونرا پادشاهین دا دئیهجگی بو سؤزلری دئییب: «او اؤیرتدی سنه بونلاری؟» ایلکین عکس العملی آنجاق بو اولوب. خوجا ایسه پاشانی داها دا تعجبلندیرن بیر عکس العمل وئریب: «کیم؟». آما سونرا تئزجه صحبتین مندن گئتدیگینی باشا دوشوب. پاشایا منیم اوخوموش بیر نادان اولدوغومو دئییب. بونلاری منه دانشاندا منیمله ماراقلانمیردی، فکری هله ده پاشانین عمارتینده اولان حادثه‌لرده ایدی. سونرا اصرارلا هامیسی‌نین اؤز کشفی اولدوغونو دئییب، آما پاشا اونا اینانماییب، سانکی بیر گناهکار آختاریرمیش و او گناهکارین دا چوخ ایستهدیگی خوجا اولماغینا اورگی هئچ جور راضی اولمورموش. بئله‌لیکله، اولدوزلار حقّینده دانیشماق عوضینه مندن دانیشیبلار. خوجانین بو موضوعدا دانیشماقدان چوخ دا خوشو گلمهدیگینی آنلاییردیم. بئله‌لیکله، ساکتلیک اولوب، پاشانین دا دقتی اطرافینداکی دیگر قوناقلارا گئدیب. آخشام یئمگینده پاشا اولدوزلاردان و کشفلریندن دانیشماق اوچون یئنه سؤز سالارکن پاشا منیم اوزومو خاطرلاماغا چالیشدیغینی، آنجاق گؤزونون قاباغینا خوجانین اوزونون گلدیگینی دئییب. سوفره آرخاسیندا باشقا‌لاری دا اَیلشیبمیش، انسانلارین قوشا یارادیلدیغی حقده سؤزلر باشلامیش، بو موضوعدا شیشیردیلن اؤرنکلر خاطرلانمیش، آنا‌لارین بیر-بیری ایله سهو سالدیغی اکیز قارداشلاردان، بیر-بیرینی گؤرن کیمی قورخان، آما سحرلنمیش سایاق بیر-بیرلریندن هئچ وقت آیریلمایان، گناهسیزلاری اوزله‌ین قولدورلاردان دانیشیبلار. یئمک قورتاریب قوناقلار ائوه گئدرکن پاشا، خوجا‌دان خواهش ائدیب کی، قالسین. خوجا تازادان دانیشماغا باشلایاندا اول-اول پاشا چوخ تفریح ائلیرمیش، حتی چوخ دا باشا دوشولمه‌ین بیر سیرا قاریشیق معلوماتلارلا کئفی یئنیدن پوزولدوغو اوچون ممنون دئییلمیش، آما سونرا خوجانین ازبردن اوخودوغو متنی اوچونجو دفعه دینله‌یندن و مدلیمیزدهکی دنیانین و اولدوزلارین بیر نئچه دفعه گؤزونون قارشیسیندا فیر-فیر فیرلاندیغینی گؤرندن سونرا، سانکی نه ایسه باشا دوشوب، اَن آزیندان، معلوم-نامعلوم بیر ماراق حسّ ائدیب و خوجانین دانیشدیقلارینا قولاق آسماغا باشلاییب. او وقت خوجا اولدوزلارین هر کسین ظنّ ائلهدیگی کیمی ائله یوخ، بئله فیرلاندیغینی هیجانلا تکرارلاییب. ان آخیردا پاشا دئییب: «یاخشی، باشا دوشدوم، ائله ده اولا بیلرلر، نیه ده ائله فیرلانماسینلار کی؟». اوندا خوجا سوسوب. فکرلشدیم کی، یقین، اوزون مدت ساکتلیک اولوب. پنجره‌دن چؤله، خلیجین قارانلیغینا باخان خوجا دیللندی. «نیه دایاندی، نیه باشقا شئی دئمه‌دی؟». بو سوالین جوابینی من ده بئله بیلیردیم: بلکه، گله‌جکده گئدیله‌جک او یئر حقده خوجانین بیر فکری واردیر دئیه، دوزو، شبهه‌لنیردیم، آما او دا بیر شئی دئمه‌دی. سانکی هامی‌نین اونا اوخشاماغیندان ناراحتلیق دویوردو. پاشا داها سونرا ساعتله ماراقلانیب، ایچینی آچدیریب دیشلری‌نین، مکانیزمین، آغیرلیغی‌نین هانسی ایشه یارادیغینی سوروشوب. سونرا قارانلیق و قورخولو بیر ایلان یوواسینی قوردالایان کیمی، قورخا-قورخا بارماغینی تیققیلدایان آلتین ایچینه سوخوب و چکیب. بو وقت خوجا ساعت قلّه‌لری حقّینده دانیشیرمیش کی، بیردن پاشا شدت گؤستره‌رک دئییب: «اوندان خلاص اول. ایسته‌ییرسن زهرله، ایسته‌ییرسنسه ده آزاد ائله. راحتلاشارسان». یقین اوندا غفیل قورخو و اومیدله خوجایا باخمیشام. اونلارین منی ایشین مقصدینی بیلهنه قدر آزاد ائتمه‌یه‌جکلرینی ده دئدی. فرقینه وارما‌لی اولدوغوم شئیین نئجه بیر شئی اولدوغونو سوروشمادیم. بلکه ده، خوجانین دا بونو بیلمه‌دیگینی اؤیرنمکدن، بصیرتیمین گوجویله قورخوردوم. سونرا باشقا شئیلردن دانیشیبلار، پاشا قاش قاباغینی تؤکوب قارشیسینداکی جرئیّاتلارا استهزا ایله باخیرمیش، پاشانین یئنه ده ماراقلاناجاغینی اومیدله گؤزله‌ین خوجا، آرتیق چوخ دا ایستنیلمهدیگینی بیله-بیله آخشامدان سونرا پاشانین ملکونده قالیب. سونرا آلتلرینی آرابایا یوکلتدیریب. آرابانین قارانلیق و سس‌سیز دؤنگه‌دهکی بیر ائوده اولدوغونو و یاتاغیندا یاتامایان بیر آدام حقّینده دوشوندوم: تکرلرین گورولتولو سسی آراسیندا ایری ساعتین تیققیلتیسینی ائشیدیر و ماراقلانیردی. خوجا گون ایشیقلانانا قدر اوتاقدا قالدی. سؤنن شمعین تازاسینی یاندیراجاقدیم، قویمادی. ایسته‌ییردی کی، نه‌سه دئییم، فکرینی بیلدیگیم اوچون دیللندیم: «پاشا باشا دوشه‌جک». بونو قارانلیقدا اولاندا دئدیم، بلکه، اینانمادیغیمی او دا بیلیردی، آما بیر قدر سونرا جواب وئردی: بوتون معما پاشانین ایناندیغی او زمانین سرّینی فاش ائتمکده‌دی. ایلک فرصتده بو سرّی چؤزمک اوچون پاشانین یانینا گئتدی. بو دفعه پاشا اونو سئوینجله قارشیلاییب. اولانلاری، یا دا نیتلرینی باشا دوشدوگونو دئییب. خوجانین کؤنلونو آلاندان سونرا سلاح حاضرلاماق اوچون مصلحت وئریب اونا. «دوشمنلریمیزه دنیانی زندان ائده‌جک بیر سلاح». بئله دئییب، آما بو سلاحین نئجه بیر سلاح اولاجاغینی دئمه‌ییب. علمه اولان ماراغینی بو ساحه‌یه یؤنلندیررسه، باخ بو وقت پاشا، خوجانی دستکلهیرمیش. ائوده آچیب سایدیق، اون یئددی دنه ایدی، غریبه رقم ایدی. پادشاهی، خوجانین دینلهمگه وادار ائده‌جگینی بو کیسهنی وئرندن سونرا دئییب. دئییب کی، اوشاق بئله شئیلره ماراق گؤستریر. نه من، نه ده آسانجا اومیدلنن خوجا بو سؤزدن هوسلندیک، آما بیر هفته سونرا خبر گتیردیلر. پاشا بیزی، منی ده، بلی، یئمکدن سونرا کرسییه چیخاراجاقمیش. حاضرلیق کیمی خوجا، پاشایا اوخودوغو متنی دوققوز یاشینداکی بیر اوشاغین آنلایاجاغی شکیلده دَییشدیره‌رک ازبرله‌دی. آما فکری نهیه گؤره‌سه پادشاهدا یوخ، پاشادا و اونون هانسی سببدن ساکتلشمهینده ایدی. بیر گون بونون سرّینی کشف ائده‌جکمیش. پاشانین حاضرلاتماق ایستهدیگی سلاح نئجه بیر شئی اولا بیلردی؟ منیم دئمگه، دئمک اولار کی، سؤزوم قالمامیشدی، اؤزو تک ایشلهییردی. خوجا گئجه‌نین یارسینا قدر اوتاغینا قاپانارکن، من آرتیق اؤلکه‌مه نه وقت قاییداجاغیمی بئله دوشونمه‌دن، آخماق بیر اوشاق کیمی، پنجرهمین قاباغیندا بوش-بوش اوتوروب خیال قوروردوم: میزین آرخاسیندا اوتوروب چالیشان، خوجا یوخ منم، ایستهدیگیم وقت ایستهدیگیم یئره گئده بیلرم. آخشام اوستو معمولاتلاریمیزی آرابایا یوکله‌ییب سارایا گئتدیک. آرتیق استانبول کوچه‌لرینی خوشلاییردیم، گؤرونمه‌ین آدام اولدوغومو، اونلارین، باغچا‌داکی ایری چینار، شابالید و پالید آغاج‌لارینی آراسیندان خیال کیمی گئچدیگیمی دوشوندوم. وسایلی، باشقا آداملارین دا کؤمگی ایله گؤستردیکلری یئرده- ایکینجی حیاطدا قوردوق. پادشاه بویو باشینا گؤره قیسا، قیرمیزی یاناقلی سئویملی بیر اوشاق ایدی. وسایلی اؤز اویونجاقلاری کیمی اللشدیریردی. اونونلا همدم و دوست اولماق ایسته‌دیگیمی او وقتمی، یوخسا چوخ سونرا، اون بئش ایل سونرا تکرار قارشیلاشدیغیمیز زمانمی دوشوندوگومو ایندی دقیق بیلمیرم، آما اونا حقسیزلیق ائتمهمه‌لی اولدوغومو او آن حسّ ائتدیم. نهایت، باشلایا بیلدی، حکایه‌سینه تاپ تازا شئیلر علاوه ائدیبمیش: اولدوزلاردان ادراکی اولان جانلی وارلیقلار کیمی دانیشدی، هندسی سیستمه اویغون اولان و بو اویغونلوغو بیلدیکلرینه گؤره ده نظاملا فیرلانان جاذبه‌لی، سرلی وارلیقلارا بنزتدی اونلاری. آرادا بیر باشینی قالدیرا‌راق گؤیه حیرانلیقلا باخان اوشاغین تأثیرلندیگینی گؤردوکجه جوشوردو. بودور، اوستونده آسیلی قالا‌راق اولدوزلارین فیرلاندیغی شفّاف کوره‌لری بوردا گؤسترمیشدی، باخین، ونوس بوردایدی و بئله‌جه فیرلانیردی، بورادا دوران بؤیوک شئی ده آی ایدی و دئمه‌لی، او دا، یئرینی باشقا جور دَییشیردی. خوجا اولدوزلاری فیرلاتدیقجا مدله باغلی زنگ خوش سسی ایله چالینیر، کیچیک پادشاه قورخا‌راق بیر آددیم گئریلهییر، سونرا جسارتینی توپلاییب زینقیلدایان دستگاها سحرلی بیر قوتویا یاخینلاشان سایاق یاخینلاشیب آنلاماغا چالیشیردی. ایندی خاطره‌لریمی عمومیلشدیریب اؤزومه بیر گئچمیش اویدورماغا چالیشارکن، بونون اوشاقلیغیمدا دینلهدیگیم ناغیل‌لارا، او ناغیل‌لارا شکل چکن رسّاملارا اویغون بیر خوشبختلیک تابلوسو اولدوغونو دوشونوردوم. بیرجه تورتا بنزه‌ین قیرمیزی داملی ائولرله، ترسینه چئوریلنده قار یاغدیران او شوشه کوره‌لر اکسیک ایدی. سونرا من-اوشاق سوروشماغا، خوجا دا جواب وئرمگه باشلادی. بو اولدوزلار هوادا نئجه ائله دایانیردیلار؟ شفّاف کوره‌لر آسیلی ایدیلار. او کوره‌لر، گؤره‌سن، نهدن حاضرلانمیشدی؟ اونلاری شفّافلاشدیران شفاف بیر مادّه‌دن حاضرلانمیشدی. بیر-بیرلرینه توخونموردولار؟ خیر، ماکتدهکی کیمی قات-قات ایدیلر. او قدر اولدوز واردی، بس نهیه گؤره او قدر کوره یوخ ایدی؟ چونکی اونلار چوخ اوزاقدایدیلار. نه قدر چوخ؟ چوخ، لاپ چوخ! دیگر اولدوزلارین دا فیرلاندیقجا چالینان زنگلری وار ایدیمی؟ خیر، اونو زنگلی اولدوزلارین بیر تام پئریودو معلوم اولسون دئیه بیز قویموشدوق. گؤی گورولتوسونون بونونلا علاقه‌سی واردیمی؟ یوخ ایدی! نه ایله علاقه‌سی واردی؟ یاغیشلا! گؤیدن معلوم اولدوغونا گؤره یاغمایا‌جاقدی. گؤی، پادشاهین خسته آسلانی اوچون نه دئییردی؟ یاخشیلاشاجاغینی و اونا صبرلی اولماغینی و سایر. و الی آخر. خسته آسلان حقّینده فکرلرینی بیلدیرنده، خوجا اولدوزلار حقّینده دانیشارکن ائتدیگی کیمی، یئنه ده گؤیه باخمیشدی. ائوه قاییداندان سونرا بو جزئیّاتدان اورک دولوسو دانیشمادی. اساس اولان اوشاغین علمله بوش سؤزو بیر-بیریندن آییرماسی یوخ، نه‌ ایسه بیلمه‌سی ایمیش، یئنه همین کلمهنی ایشلدیردی، اوسته‌لیک اؤزونو ائله آپاریردی کی، گویا فرقینه واریلا‌جاق شئیین نه اولدوغونو من بیلیرممیش. سارایدان چیخارکن وئردیکلری کیسه‌دن دوز بئش قیزیل چیخمیشدی. خوجا دئدی کی، اولدوزلاردا باش وئرنلرین آرخاسیندا هر هانسی منطقین دایاندیغینی بیلیر. آه پادشاه، سونرا، لاپ سونرا تانیدیم اونو. عینی آیین، بیزیم ائوین پنجره‌سیندن گؤرونمه‌سی منی تعجّبلندیردی، اوشاق اولماق ایسته‌ییردیم. خوجا اؤزونو ساخلایا بیلمه‌ییب عینی موضوعیا قاییتدی: آسلان مسأله‌سی اؤنملی دئییلمیش، ساده‌جه اوشاق حیوانلاری چوخ ایسته‌ییرمیش، والسلام. سحری گون اوتاغینا قاپانیب ایشلهمگه باشلادی. بیر نئچه گون سونرا ساعتی و اولدوزلاری آرابایا یوکلتدی، پنجره‌نین آرخاسینداکی او نگران باخیشلاریم آلتیندا بو دفعه مکتبه گئتدیلر. آخشام ائوه قاییداندا کدرلیدی، آما او قدر کدرلی دئییلدی کی، دانیشماسین: «ائله بیلدیم کی، اوشاقلار دا سلطان کیمی آنلایا‌جاقلار، آما سهو ائتمیشم.» دئدی. ساده‌جه قورخوبلار، خوجا دانیشاندان سونرا، اوشاقلاردان دانیشدیقلارینی سوروشاندا بیر اوشاق گؤی اوزونون دیگر طرفینده جهنم اولدوغونو دئییب و آغلاماغا باشلاییب. اوندان سونراکی هفتهنی پادشاهین آنلاییشینا اولان اینانجینی آزالتماقلا گئچیردی، ایکینجی حیاطدا گئچیردیگیمیز دقیقه‌لری منه بیر-بیر خاطرلا‌دیر، ثبوتلارینی تصدیقلدیردی: بلی، اوشاق عقللی ایدی، ایندیدن دوشونمگی بیلیردی، بلی، اطرافینداکیلارین تضییقیندن خلاص اولا بیله‌جک قدر شخصیتلی ایدی، بلی ائلهیدی! سونرا‌لار، سلطان بیزیم اوچون یوخولار گؤرمه‌میشدن اول بیز اونون اوچون بئله‌جه یوخولار گؤرمگه باشلادیق. خوجا، عینی زماندا ساعت اوچون ده چالیشیردی، ظنّ ائدیردیم کی، سلاح اوچون ده نه‌سه دوشونور، چونکی چاغیریلاندا پاشایا ائله دئییب. آما بیلیردیم کی، پاشا‌دان اومیدینی کسیب. اونونچون پاشا دئمیشدی: «بو دا باشقا‌لاری کیمی اولدو. بیلمه‌دیگینی بیلمک ایستهمیر آرتیق». بیر هفته سونرا پاشا یئنه اونو چاغیرتدیردی. سلطان، خوجانی سئوینجله قارشیلاییب. «دئییب کی، آسلانیم ساغالیب، دئدیگین اولدو». سونرا اطرافینداکی آداملارلا بیرلیکده حیاطا چیخیبلار. پادشاه حوضداکی بالیقلاری گؤستریب، اونلاری نئجه تاپدیغینی پادشاهدان سوروشوب. بونو منه دانیشارکن خوجا دئدی: «قیرمیزییدیلار! باشقا بیر سؤز دئمک عقلیمه گلمه‌دی». او وقت بالیقلارین حرکتلرینده نظام اولدوغونو سئزیب، سانکی اؤز آرا‌لاریندا دانیشیب بو قصورسوزلوغو قوروماغا چالیشیرلارمیش. خوجا دئییب کی، بالیقلار عقل‌لیدیر. پادشاها دایانما‌دان آناسی‌نین اؤیودلرینی خاطرلا‌دان حرم آغا‌لاری‌نین بیری‌نین یانینداکی آداملاردان بیری قیرمیز ساچلی جوجه بو سؤزه گولنده سلطان اونو آجیلاییب. آرابا‌لارا مینرکن ده جزا اولسون دئیه همین آدامی- قیرمیزی ساچ‌لی جوجهنی اؤزویله آپارماییب. آرابا‌لارلا آسلان‌خانایا، آت میدانلارینا گئدیبلر. قدیم بیر کلیسا‌نین سوتونلارینا، پادشاهین خوجایا بیر-بیر گؤستردیگی آسلانلار، قاپلانلار زنجیرلری ایله باغلی ایمیش. خوجانین ساغالاجاغینی بیلدیگی آسلانین قارشیسیندا دایانیبلار، اوشاق اونونلا دانیشیب، آسلانی خوجایا تانیدیب. سونرا بیر گوشهده یاتان باشقا بیر آسلانین یانینا گئدیبلر، دیگرلری کیمی پیس ایی وئرمه‌ین بو حیوانین قارنیندا بالاسی وارمیش. پادشاه گؤزلری پاریلدایا-پاریلدایا سوروشوب: «بو آسلان نئچه دنه دوغار، نئچه‌سی ائرکک نئچه‌سی دیشی اولار؟». حرصلنن خوجا سونرا‌دان منه، «سهو ائلهدیم» سؤزونون اونا دئدیردن بیر شئی ائدیب، منجّملیکدن باشی چیخدیغینی، آما منجّم اولمادیغینی پادشاها دئییب. آما اوشاق دا بئله دئییب: «اما منجّملرین رهبری حسین افندیدن یاخشی بیلیرسن». خوجا جواب وئرمه‌ییب، اطرافداکیلار ائشیدر، حسین افندییه چاتدیرارلار دئیه قورخورموش. کئفی قاچان پادشاه علاوه ائدیب: «یوخسا خوجا هئچ بیر شئی بیلمیر، اولدوزلارا بوش یئره باخیر؟». بونون حقّینده خوجا، لاپ سونرا‌لار دئمگی پلانلاشدیردیغی شئیلری تئز بیر زماندا دئمک مجبوریتینده قالیب. اولدوزلاردان چوخ شئی اؤیرندیگینی، بو اؤیرندیکلریندن چوخ فایدالی نتیجه‌لر چیخاردیغینی دئییب. گؤزلرینی آچا‌راق دینله‌ین پادشاهین سوسقونلوغونو خیره تعبیر ائدهرک اولدوزلاری سیر ائده‌جک بیر رصدخانا تیکیلمه‌سینه احتیاج اولدوغونو دئییب. عیناً رحمتلیک آتاسی بیرینجی احمدین باباسی اوچونجو مرادین دوخسان ایل اؤنجه بویوروب رحمتلیک تقیالدین افندییه حاضرلاتدیردیغی و سونرا‌دان باخیمسیزلیقدان داغیلان او رصدخانا کیمی بیر شئی، خیر، اوندان داها یاخشی بیر شئی: بیر علم مرکزی کی، ایچینده آنجاق اولدوزلاری یوخ، بوتون عالمی، چایلاری و دنیزلری، بولودلاری و داغلاری، چیچکلری و آغاجلاری و طبیعی کی، حیوانلاری دا اؤیرنن عالملر بیر یئره توپلانسینلار و ایستهدیکلری نتیجه‌لری دانیشا-دانیشا واقعیته تبدیل ائتسینلر کی، ذکامیز فورمالاشسین. خوجا‌دان منیم ده ایلک دفعه یقینلشدیردیگیم بیر قناعتی ده، پادشاه شیرین بیر ناغیل دینله‌ین سایاق دینله‌ییب. آرابا‌لارلا سارایا قاییدارکن بیر ده سوروشوب: «سنجه، آسلان نئجه دوغا‌جاق؟». خوجا داها اول ده بو باره‌ده دوشوندوگو اوچون بو دفعه دئییب: «دوغولان بالا‌لار بیر-بیرینه اوخشایا‌جاق». منه ائوده بو سؤزون هئچ بیر تهلکه‌سی اولمادیغینی دئدی. دئییردی کی، او سفئه اوشاغی «اووجومون ایچینه آلاجاغام. باش منجّم حسین افندیدن داها باجاریقلییام». پادشاهدان دانیشارکن بو کلمه‌نی ایشلتمه‌سی منی تعجّبلندیرمیشدی. داها دقیق دئسک، قینامیشدیم اونو. او وقت داخله سیخیلا‌راق ائو ایشلریله اللشیردیم. سونرا او کلمه‌نی بوتون قفللارا دوشن آچار کیمی ایشلتمگه باشلادی. آخماق اولدوقلاری اوچون باشلاری‌نین اوستونده گزن اولدوزلارا باخیب دوشونموردولر، آخماق اولدوقلاری اوچون اؤیرنه‌جکلری شئیین اوّلجه‌دن نهیه لازم اولدوغونو سوروشوردولار، آخماق اولدوقلاری اوچون بیر-بیرلرینه بنزه‌ییردیلر و سایر. بیر نئچه ایل اؤنجه اؤلکهمده بو جور آچیقلاما‌لاری ائتمکدن من ده چوخ راضی قالماغیما باخمایا‌راق، خوجایا هئچ نه دئمزدیم. او وقتلر ده او منیمله یوخ، آخماقلاری ایله داها چوخ علاقه‌لی ایدی. منیم آخماقلیغیم باشقا جور ایمیش. گؤردوگوم بیر یوخونو او وقتکی بوش بوغازلیغیملا اونا دانیشمیشدیم: منیم یئریمه گئچیب اؤلکه‌مه گئدیر، نشانلیملا ائولنیر، تویدا دا هئچ کس بیلمیردی کی، او من دئییلم، من ده بیر تورک پالتاری ایله سیر ائله‌دیگیم تفریحین شیرین یئرینده آنام و نشانلیملا قارشیلاشیر و او منی یوخودان اویاندیران گؤز یاشلاریما باخمایا‌راق ایکیسی ده کیم اولدوغومو بیلمه‌دن منه آرخاسینی چئویریب اوزاقلاشیرلار. او زمانلاردا ایکی دفعه پاشانین مالکانه‌سینه گئتدی. پاشا، دئیه‌سن، اونون رضاسیندان خارج پادشاهلا یاخینلیق ائتمه‌سیندن خوشو گلمیردی، اونو سورغو-سوالا توتوب: منی سوروشدوغونو، حقّیمده معلومات توپلادیغینی چوخ سونرا، پاشا استانبولدان سورگون اولوناندان سونرا منه دئدی: یوخسا گونلریمی زهرلنمک قورخوسو ایله گئچیرجکدیم. یئنه ده پاشانین خوجا‌دان چوخ منه ماراق دویدوغونو بیلیردیم: خوجایلا آرامیزداکی اوخشارلیقدان، مندن داها چوخ پاشانین ناراحت اولماغی منی غرورلاندیریدی. او زمانلاردا سانکی بو اوخشارلیق، خوجانین هئچ وقت اؤیرنمک ایستمهیهجگی و موجودلوغو منه غریبه بیر جسارت وئرن سیر ایدی: بعضی وقتلر، صرف بو اوخشارلیغا گؤره خوجا یاشادیغی مدتده تهلکه‌دن اوزاق اولدوغومو دوشونوردوم. بلکه ده، بونا گؤره پاشانین دا بو آخماقلاردان بیری اولدوغونو دئینده خوجایلا راضیلاشمیردیم، اوندا دا خوجا حرصلنردی. مندن هم ال چکه بیلمه‌دیگینی، هم ده اوتاندیغینی بیلمک، منی عادت ائلهمهدیگیم بیر عارسیزلیغا سوروتلهیردی. دقیقه-باشی پاشانین ایکیمیز اوچون دئدیکلرینی سوروشار، خوجانی سببی اؤزونه ده معلوم اولمایان بیر حرصه آلوده ائدردیم. او وقت عنادلا تکرارلایا‌راق دئیردی: پاشانین دا آیاغی‌نین آلتینی قازا‌جاقلار، یاخین وقتده یئنی‌چئریلر نه‌سه ائده‌جکلر، سارایین ایچینده مختلف پلانلار قورولدوغونو حسّ ائدیرمیش. بونا گؤره پاشانین دئدیگی کیمی، سلاح اوچون چالیشا‌جاقسا، بونو گلدی-گئدر وزیر اوچون دئییل، پادشاها تقدیم ائتمک اوچون حاضرلامالی ایمیش. دوشوندوم کی، بیر آرا آنجاق بو نامعلوم سلاح پلانی ایله اللشیر، چالیشیردی، آما دوام ائلهمیردی. دوام ائلهسهیدی، منه اورگینی آچاجاغیندان، منی آلچالتما‌لی اولسا دا، نه فکرلشدیگیمی اؤیرنمک اوچون پلانلارینی منه دانیشاجاغیندان امین ایدیم. بیر آخشام ایکی-اوچ هفته‌ده ائتدیگیمیز کیمی، آغ سارایداکی او ائوه گئدیب، موسیقی دینله‌یندن سونرا ائوه قاییدیردیق. خوجا منه دئدی کی، سحره قدر ایشله‌یه‌جک، سونرا بیردن دئدی کی، «فکرلشیرم»، آما نهیی فکرلشدیگینی دئمهمیش ائوه گلن کیمی اوتاغینا گئچدی. من ده آرتیق صفحه‌لرینی بئله چئویرمگه اویرندیگیم کتابلارین یانیندا قالدیم و اونو دوام ائتدیرمدیگینه اینانمادیغیم هر هانسی بیر پلانینی، یا دا دوشونجه‌سینی، قاپاندیغی اوتاقدا هله تام عادت ائتمهدیگی میزین آرخاسیندا اوتوروب قارشیسینداکی بوش کاغذلارا باخدیغینی، میزین اطرافیندا ساعتلرله اوتانج و حرصله بوش-بوش اوتوردوغونو دوشوندوم. گئجه یاریسیندان چوخ سونرا اوتاغیندان چیخدی، کیچیک بیر مسأله ایله اوزلشدیگی اوچون کؤمک ایسته‌ین شاگردین تواضع کار اوتانجاقلیغییلا منی ایچری، میزی‌نین یانینا چاغیردی. هئچ چکینمه‌دن دئدی: «منه کؤمک ائت. ایشلری بیرگه دوشونک، تکجه دوام ائده بیلمیرم». بیر آن بونون قادینلارلا رابطه‌لی بیر شئی اولدوغونو دوشونوب سوسدوم. معنا‌سیز-معنا‌سیز باخدیغیمی گؤرنده، جدی-جدی دئدی: «آخماقلار حقّینده دوشونورم. نیه او قدر آخماقلار وار؟. سونرا منیم جوابیمی بیلیرمیش کیمی علاوه ائتدی: «یاخشی، آخماق دئییل‌لر، آما بئیینلرینده نه‌سه چاتمیر». «اونلارین» کیملیگینی سوروشمادیم. «او معلوماتلاری بئیینلرینده ساخلایا‌جاق بیر یئر یوخدومو؟»- دئدی، سانکی بیر سؤز آختاریردی، اطرافینا باخدی. «بئیینلری‌نین ایچینده بیر قوتو، بو ایشکابین گؤزلری کیمی، قاریشیق اشیا‌لاری ایچینه یئرلشدیرمه‌سی ممکن اولان بیر گوشه اولما‌لیدیر، آما سانکی ائله بیر شئی یوخدو. باشا دوشورسن؟»، نه‌سه باشا دوشدویومه اؤزومو ایناندیرماق ایسته‌ییردیم، آما چوخ دا باشا دوشه بیلمیردیم. اوزون مدت ایکیمیز ده سوسدوق. ان آخردا دئدی: «اونسوز دا گویا انسانین نهیه ائله، یا دا بئله اولدوغونو کیم بیلیر کی؟ آه، کاش کی، حقیقی بیر حکیم اولایدین و منه اؤیردهیدین» دئدی، سونرا علاوه ائتدی: «بدنلریمیزی و بئینیمیزین ایچینی». سانکی بیر قدر اوتاندی. منی قورخوتماق ایستمهدیگی اوچون بو حقده ساغلام بیر جور آچیقلادی: تسلیم اولمایاجاقمیش، سونونا قدر گئدهجکمیش، هم نهایتده نه اولا‌جاق دئیه ماراقلاندیغی اوچون، هم ده ائده بیلهجگی باشقا بیر شئی اولمادیغی اوچون. باشا دوشه بیلمیردیم، آما بوتون بونلاری مندن اؤیرندیگینی دوشونمک منه خوش گلیردی. سونرا‌لار اؤزوموزو ائله آپاریردیق کی، گویا هانسی معنا کسب ائتدیگینی بیلمیریک و بو سؤزو تئز-تئز تکرارلاییردیق. آما ایلیشدیگی بو سماجتده داها چوخ سوال وئرن خیال‌پرور بیر طلبه‌نین اداسی حسّ اولونوردو، هر دفعه سونونا قدر گئدهجگینی دئینده، من، باشینا گلن حادثه‌لرین سببلرینی سوروشان چاره‌سیز بیر عاشقین حزنلو و عصبی گیلئیلنمه‌سینه شاهد اولدوغومو ظنّ ائدیردیم. او زمانلاردا بو سؤزو تئز-تئز دئییردی، یئنی‌چئریلرین عصیان حاضرلادیقلارینی اؤیرندیگی وقت دئییردی، اوشاق مکتبیندهکی شاگردلرین اولدوزلاردان داها چوخ ملکلرله ماراقلاندیغینی دانیشارکن دئییردی، چوخلو پول وئره‌رک آلدیغی ال‌یازمانی داها یاریسینی اوخومامیش عصبی شکلده کنارا توللایاندان سونرا و یاخشی قیزدیریلمامیش حمامدا سویوقلادیقدان سونرا و اطرافینا و گول‌لو یورغانینی اوستونه سردیگی کتابلاری ایله یاتاغینا اوزاناندان سونرا دئییردی و ونیز‌لیلره مغلوب اولدوغونو اؤیرنندن سونرا و یاشی‌نین گئچمک اوزره اولدوغونو دئیه‌رک اونو ائولندیرمک اوچون اونونلا گؤروشمگه گلن محله اهلینی صبرله دینله‌یندن سونرا یئنه دئییردی: سونونا قدر مبارزه‌سینی دوام ائتدیرجکمیش. ایندی دوشونورم: بو یازدیقلاریمی آخرا قدر اوخویان کیم، باش وئرنلری، یا دا خیال ائده‌رک نقل ائتدیگیم هر شئیی صبرله ایزله‌ین هانسی اوخوجو دئیه بیلر کی، خوجا نیه بو سؤزونون اوستونده دورمادی؟


+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:13 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

بیاض قالا (اورهان پاموک) 01

«علاقهمیز اولان بیر آدامی، بیزه گؤره مجهول و اؤز مجهوللوق درجه‌سینده جاذبه‌لی اولان هر هانسی حیاتین عنصرلرینه قارشیدیغینی ظنّ ائتمک و حیاتا آنجاق اونون سئوگیسیله داخل اولاجاغیمیزی دوشونمک، بیر عشق باشلانیشیندان اؤزگه نهیی افاده ائدیر کی؟»

مارسل پروست

 

بو الیازمانی 1982-جی ایلده، ایچینده هر یای بیر هفته ائشهلنمگه عادت ائتدیگیم گبزه بلدیّهسینین او اوچوق-سؤکوک «آرشیو»ینده فرمانلار، ائو سندلری، محکمه حکملری و رسمی کاغذلارلا آغزینا قدر دولو اولان توزلو بیر صاندیغین دیبیندن تاپدیم. یوخولاری خاطرلا‌دان ماوی اوزلوکلو ظریف جلدله جلدلنن ال‌یازما، اوخوناقلی بیر خطله یازیلمیشدی و سولغون دؤلت سندلرین آراسیندا پار-پار پاریلدادیغی اوچون ائله همین آندا دا دقّتیمی چکدی. منجه، هر هانسی نامعلوم بیر ال، کتابین بیرینجی صفحه‌سینه، سانکی منی داها دا ماراقلاندیرماق اوچون باشلیق یازمیشدی: «یورغانچی‌نین اؤگئی اولادی». باشقا باشلیق یوخ ایدی. کنارلارینا و صفحه بوشلوقلارینا هر هانسی بیر اوشاغین چوخلو دویمه‌لی پالتارلار گئیینن بالاجا باشلی آداملار چکدیگی همین کتابی تئز بیر زماندا بؤیوک هَوسله اوخودوم. چوخ خوشوما گلدی، آما اوزونو هر هانسی دفتره کؤچورمک اوچون، ال‌یازمانی جوان شهردارین بئله «آرشیو» آدلاندیرا بیلمهدیگی او خرابا یئردن، منه نظارت ائتمه‌ین خادمه‌نین اینامینی فوتا وئره‌رک، قاشلا گؤز آراسیندا چانتاما تیخاییب اوغورلادیم. اول‌لر کتابی تکرار-تکرار اوخوماقدان باشقا، نه ائدهجگیمی بیلمیردیم. تاریخه اولان شبههم هله ده دوام ائلهدیگی اوچون، ال‌یازمانین علمی، کولترولوژی، انسان شناسلیق، یا دا «تاریخی» دَیریندن چوخ، دانیشیلان احوالاتین اؤزو ایله ماراقلاندیم. بو دا منی متن یازاری‌نین کیملیگینه آپاریردی. دوستلاریملا بیرگه دانشگاهدان آیریلماق مجبوریتینده قالدیغیم اوچون دده-بابا ایشیم اولان دایره المعارف آراشدیرما‌چیلیغی ایله مشغول اولماغا باشلامیشدیم: تاریخ بؤلومونده تعییناتلی اولدوغوم «مشهورلار» دایره المعارفینده کتابین یازاری حقده ده آراشدیرما آپارماق ائله بو وقت عقلیمه گلدی. بئله‌لیکله، دایره المعارفدن و ایچکیدن کنار وقتلریمی بو ایشه صرف ائتدیم. همین دؤرون اساس قایناقلارینا نظر سالاندا اثرده دانیشیلدیغی کیمی، حادثه‌لرین چوخ دا واقعیّته اویغون اولمادیغینی گؤردوم. «کؤپرولو»نون[1] بئش ایللیک باش وزیر اولدوغو وقتده استانبولدا بؤیوک بیر یانغین اولموشدو، آما قید ائدیلمه‌لی بیر خسته‌لیک، هله کتابداکی کیمی گئنیش بیر طاعون اپیدمیسینین اولماسی حقده ایسه هئچ بیر ثبوت یوخ ایدی. دؤرون بعضی وزیرلری‌نین آدی سهو یازیلمیش، بعضیلری‌نین ده آدی بیر-بیری ایله سهو سالینمیش، بعضیلریسه دَییشدیریلمیشدی. منجّملرین آدلاری ایسه سارای قیدلرینده گؤستریلنلرله اویغون گلمیردی، آما بو مقامین کتابدا خصوصی بیر یئری اولدوغونو دوشوندویومه گؤره اوستونده دوردوم. دیگر طرفدن ده کتابداکی حادثه‌لری عموماً تاریخی «معلوماتلاریمیز» تصدیقلهییردی. بو «دوغرولوغو» بعضاً کیچیک جرئیّاتلاردا دا، گؤردوم. نعیما[2]نین دا اویغون اولا‌راق دئدیگی کیمی، باش منجّم حسین افندی‌نین قتلی، بئشینجی محمد میرآخور قصریندهکی دووشان اووو واقعیّته اویغون ایدی. اوخوماغی و خیال قورماغی خوشلایان یازارین اثری اوچون بو جور قایناقلارین، باشقا بیر ییغین کتابی اوخویوب، اونلاردان نهسه اؤیرنه بیلهجگیمین ممکن‌لوگونو ده فکرلشدیم. بلکه ده، تانیدیغینی ادّعا ائتدیگی اؤلیا چلبی[3]‌نین آنجاق کتابلارینی اوخوموشدو. باشقا اؤرنکلرده ده تصدیقینی تاپدیغی کیمی، بونون عکسی‌نین ده ممکن‌لوگونو دوشونور، چالیشیردیم کی، اثرین یازارینین ایزینی تاپماقدان اومیدیمی کسمهییم، آما استانبول کتاب‌خانا‌لاریندا آپاردیغیم تحقیقاتلار اومیدلریمین چوخونو سویا سالدی. 1652-1680-جی ایللر آراسیندا بئشینجی محمده تقدیم اولونان رساله‌لرین، کتابلارین هئچ بیرینی نه توپقاپی سارای کتاب‌خاناسیندا، نه ده اوردان باشقا یئرلرده ایت-بات اولدوغونو فکرلشدیگیم کتابلاری باشقا کتاب‌خانا‌لاردان تاپا بیلدیم. بیر دلیلله راستلاشدیم. اثرده آدی چکیلن «سولاخای خطاط»ین بو کتاب‌خانا‌لاردا باشقا اثرلری ده واردی. بیر مدت همین اثرلری آراشدیردیم، آما داها بئزمیشدیم، آرتیق مکتوب یاغیشینا غرق ائتدیگیم ایتالیا دانشگاهلاریندان اومید قصاصی آلان جوابلار گلیردی: گبزه، جنّتحصار و اوسکودار قبرستانلیقلاریندان یازارین کتابین متنی‌نین ماهیتیندن دوغان، آما اوستونده آد کیمی یازیلمایان، آدینا اسا‌سلانا‌راق ائتدیگیم تحقیقاتلار دا غیر موفّقلیگه دوچار اولموشدو. آرتیق متنین ایزینه دوشمگی دایاندیردیم، دایره المعارف معلوماتینی ایسه اثره اساسلانا‌راق یازدیم. قورخدوغوم کیمی ده اولدو، بو مادهنی چاپ ائتمه‌دیلر، آما اونا گؤره یوخ کی، ثبوت اساسسیزلیغیندان بئله اولدو، اونا گؤره کی، اثری دانیشان لازمی قدر مشهور دئییلدی. اثره اولان ماراغیم، بلکه ده، بونا گؤره داها دا آرتدی. حتی بیر آرا استعفا ائتمگی ده فکرلشدیم، آما ایشیمی و دوستلاریمی چوخ ایسته‌ییردیم. بئله‌لیکله، بیر مدت قارشیما چیخان هر کسه اثریمی سانکی اونو تاپمیش کیمی یوخ، یازمیش کیمی اورکله دانیشدیم. اثری ماراقلی ائتمک اوچون سمبولیک دَیریندن، بوگونوموزو بو اثرله آنلادیغیمدان و سایر شئیلردن صحبت ائتدیم. بو سؤزلریمله داها چوخ، سیاست، شدت، شرق-غرب، دموکراسی کیمی موضوعلارا میل گؤسترن جوانلار ماراقلاندیلار، آما اونلار دا ایچکی دوستلاریم کیمی، تئز بیر زماندا اثریمی اونوتدولار. بیر پروفسور دوستوم، اصرار ائتدیگیمه گؤره، ورقلهدیگی ال‌یازمانی منه گئری قایتارارکن، دئدی کی، استانبولون اوجقار محله‌لریندهکی تخته ائولرده ایچینده بو جور اثرلرین قایناشدیغی ال‌یازما‌لاردان اون مینلرله وار. اگر ائو ساکنلری اونلاری قرآن ظنّ ائدیب اوجا بیر ایشکابین اوستونه قووزامیرلارسا دا، هر حالدا سوبا‌لارینی یاندیرماق اوچون صفحه-صفحه جیریرلار. بئله‌لیکله، تکرار-تکرار اوخودوغوم اثری، اَلیندن سیگار دوشمه‌ین عینکلی بیر قیزین دا اورک-دیرک وئرمه‌سی ایله چاپ ائتدیرمگه قرار وئردیم. کتابی بو گونوموزون تورکجه‌سینه چئویررکن هئچ بیر اسلوب قایغیسی گودمهدیگیمی اوخویانلار گؤره‌جکلر. میزین اوستونه قویدوغوم اثرین ال‌یازماسیندان بیر-ایکی جمله اوخویاندان سونرا، کاغذلاریم اولان باشقا بیر اوتاقداکی میزین آرخاسینا گئچیر، بئینیمده قالان معنانی و مغزی گونوموزون کلمه‌لری ایله نقل ائتمگه چالیشیردیم. کتابین آدینی من یوخ، نشر ائتمگه راضی اولان نشریات قویدو. باشداکی اتحافی گؤرنلر، بلکه ده، بونون خصوصی بیر معناسینین اولوب-اولماماغینی سوروشا‌جاقلار. هر شئیی بیر-بیری ایله علاقه‌لی گؤرمک، ظنّیمجه، بو گونوموزون خسته‌لیگیدیر. بو خسته‌لیگه من ده مبتلا اولدوغوما گؤره اثری نشر ائتدیریرم.

فاروک داروین اوغلو


 

 

 

بیرینجی بؤلوم

ونیزدن ناپله گئدیردیک، تورک گمیلری یولوموزو کسدی. بیزیم جمعی اوچ گمیمیز واردی، اونلارینسا دومانین ایچیندن چیخان گمیلری‌نین آردی-آراسی کسیلمیردی کی، کسیلمیردی. گمیمیزده غفیل قورخو و تلاش باش قالدیردی، اکثریتی تورک و مغربلی اولان کورکچیلریمیز سئوینجدن قیشقیریردیلار، عصبلشدیک. گمیمیز بورنونو دیگر ایکی گمی کیمی، ساحله، غربه چئویردی، آما دیگر گمیلر کیمی بیزیم گمی سرعتینی آرتیرمادی. اگر اسیر دوشسه جزالاندیرلاجاغیندان قورخان کاپیتانیمیز کورکچکن کؤله‌لری تئز-تئز شلّاقلاماق اوچون، امر وئرمیردی کی، وئرمیردی. سونرا‌لار بوتون حیاتیمین کاپیتانین بو قورخاقلیغی سسبیندن دَییشدیگینی چوخ دوشوندوم. ایندیسه دوشوندوم کی، کاپیتانیمیز آز دا اولسا، قورخاقلیغا جومماسایدی، باخ، حیاتیم اصیل اوندا دَییشردی. اوّلجه‌دن معیّنلشدیریلمیش بیر حیاتین اولمادیغینی، بوتون حادثه‌لرین اصلینده عادی بیر تصادف اولدوغونو چوخ آدام بیلیر. آما یئنه ده بو حقیقتی بیلنلر بئله، حیاتلاری‌نین هر هانسی دؤرونده، گئری چئوریلیب اونا باخدیقدا، تصادف اولا‌راق یاشادیقلاری شئیلرین ضرورت اولدوغونو معیّنلشدیریرلر. منیم ده ائله بیر دوروموم اولدو. ایندی دومانین ایچینده خیالات کیمی گؤرونن تورک گمیلری‌نین رنگلرینی خیال ائدیب، کهنه بیر میزین اوستونده کتابیمی یازماغا چالیشارکن ائله بیر زمان کسیگی‌نین هر هانسی اثره باشلاییب اونو بیتیرمک اوچون ان اویغون زمان اولدوغونو دوشونورم. دیگر ایکی گمی‌نین تورک گمیلری آراسیندان سییریلیب دومانین ایچینده ایتدیگینی گؤرنده اومیدلندیم، بیزیم ده مجبوریتیمیزله کاپیتان اسیرلری سیخیشدیرماغا جسارت ائده بیلدی، آما آرتیق گئجیکمیشدیک، اوسته‌لیک آزادلیق آرزوسویلا هیجان‌لانان کؤله‌لره شلّاقدا سؤز گئچیره بیلمیردی. دومانین عصبیلشدیریجی دیوارینی رنگ به رنگ آرالایان اوندان چوخ تورک گمیسی اوستوموزه گلدی. کاپیتانیمیز، بو دفعه دوشمنی دئییل، منجه، اؤز قورخاقلیغینی و اوزو قارا‌لیغینی ازمک اوچون دؤیوشمگه قرار وئردی، اسیرلری آمانسیزجاسینا شلّاقلادارکن توپلارین حاضرلانماسینی امر وئردی، آما گئج آلوو‌لانان دؤیوش آرزوسو آز وقتده اریگیب یوخ اولدو. شدتلی آتشه توتولموشدوق، تئزجه تسلیم اولماساق گمیمیز باتا‌جاقدی، قرارا گلدیک کی، آغ بایراق قالدیراق. دورغون دنیزین اورتاسیندا تورک گمیلرینی گؤزلهییرکن کابینیمه دوشدوم، بوتون حیاتیمی دَییشدیره‌جک دوشمنلری یوخ، قوناقلیغا گلن بعضی دوستلارینی گؤزله‌ینلر سایاق، اشیا‌لاریمی سلیقه‌یه سالدیم، کیچیک صاندیغیمی آچیب فکرلی-فکرلی کتابلاریما باخدیم. فلورانس‌دان چوخ پول وئریب آلدیغیم بیر کتابین صفحه‌لرینی چئویررکن گؤزلریم یاشاردی، چؤلدن گلن قیشقیریقلاری، تلاشلی آیاق سسلرینی، گوپپولتولاری ائشیدیردیم، بیلیردیم کی، بیر آزدان اَلیمدهکی کتابدان اوزاقلاشدیریلاجاغام، آما بونو یوخ، کتابین صفحه‌لرینده یازیلانلاری دوشونمک ایسته‌ییردیم. سانکی کتابداکی دوشونجه‌لر، جمله‌لر، منطقلر ایچینده ایتیرمک ایستمهدیگیم گئچمیشیم واردی، گؤزومه راست گلن سطرلری دعا ائدرکن ائتدیگیم کیمی میزیلدانا‌راق اوخویارکن بوتون کتابی بئینیمه یئرلشدیرمک ایسته‌ییردیم کی، اونلار گلنده کتابلاری و منی اورا-بورا دارتیشدیرا‌جاقدیلار، من ده گله‌جکده بو اولانلاری بئله یوخ، اؤز گئچمیشیمین رنگلرینی سئوه‌رک ازبرلنمیش بیر کتابین عزیز کلمه‌لرینی خاطرلایان بیری کیمی خاطرلاییم. او وقتلر آناسی‌نین، نشانلیسی‌نین و دوستلاری‌نین باشقا بیر آدلا چاغیردیقلاری باشقا بیر انسان ایدیم. بیر وقتلر من اولان، یا دا ایندی بئله دوشوندویوم او شخصی بعضاً هله ده یوخومدا گؤرورم و ترلهمیش حالدا یوخودان اویانیرام. سولغون رنگلری، سونرا‌لار اوزون ایللر اویدوردوغوموز او موجود اولمایان اؤلکه‌لرین، هئچ یاشامامیش حیوانلارین، دهشتلی سلاحلارین خیا‌لی رنگلرینی خاطرلا‌دان بو انسان ایگیرمی اوچ یاشیندا ایدی، فلورانسدا، ونیزده «علم و صنعت» اوخوموشدو، اینانیردی کی، منجّملیکدن، ریاضیاتدان، فیزیکدن و رسّاملیقدان باشی چیخیر، طبیعی کی، اؤزوندن راضی‌نین بیریدی، اؤزوندن اول ائدیلن شئیلرین چوخونو قبول ائدیردی، آما هامیسینا دا دوداق بوزوردو، داها یاخشیلارینی باجاراجاغیندان امین ایدی، بنزرسیز بیریدی، هامیدان عقل‌لی و یارادیجی اولدوغونو بیلیردی. عادی بیر جوان ایدی. سئوگیلیسی ایله آرزولاری، پلانلاری، دنیا و علم حقده دانیشان، نشانلیسی‌نین اونا حیران اولماسینی طبیعی قارشیلایان بو جوانین تئز-تئز ائتدیگی کیمی، اؤزومه اویدورما بیر گئچمیش اویدورما‌لی اولدوغوم زمانلاردا، بو آدامین من اولدوغونا اینانماق منه آغیر گلیر. آما بیر گون بو یازدیقلاریمی صبرله سونونا قدر اوخویان بیر نئچه شخص، او جوانین من اولمادیغیمی آنلایا‌جاقلار دئیه اؤزومه تسلّی وئریردیم. بلکه ده، او صبرلی اوخوجولار، منیم ایندی دوشوندویوم کیمی، سئویملی کتابلاری اوخویارکن حیاتیندا بوشلوق یارانان او جوانین احوالاتینا قالدیغی یئردن نه وقتسه بیر گون دوام ائتدیگینی دوشونه‌جکلر.

دوشمنلر گمیمیزه آیاق باساندا کتابلاریمی صاندیغیما قویوب چؤله چیخدیم. گمیده آدام اَلیندن ترپنمک اولموردو. هامینی چؤله توپلاییب نهیی واردیسا، هامیسینی سویوردولار. بیردن او قارما-قاریشیقلیقدا فکریمدن دنیزه توللانماق گئچدی، آما دوشوندوم کی، دوشمنلر توتوب او دقیقه‌ده اؤلدوررلر، اونسوز دا ساحله نه قدر یاخین اولدوغوموزو دا بیلیردیم. اوّلجه منه ساتاشمادیلار. زنجیرلری آچیلان مسلمان قول‌لار سئوینجدن قیشقیریردیلار، بعضیلری ده ایندیدن شلّاق وورانلاردان قصاصینی آلماق ایسته‌ییردیلر. بیر قدر سونرا منی اوتاغیمدا تاپدیلار، ایچری گیردیلر و اشیا‌لاریمی یاغمالادیلار. قیزیل تاپماق نیتی ایله صاندیقلاری ائشه‌له‌دیلر، کتابلاریمین بعضیلرینی، بوتون اشیا‌لاریمی گؤتورندن سونرا باشقا بیر آدام، یئرده قالان بیر-ایکی کتابی فکرلی-فکرلی ائشهلهیرکن منی توتوب کاپیتانلارین بیری‌نین یانینا آپاردی. سونرا‌دان ژنو اصیل‌لی اولدوغونو اؤیرندیگیم رئیس منیمله یاخشی داوراندی، سوروشدو کی، اَلیمدن نه گلیر. آوار چکمگه وئریلمهمکدن اؤترو تئزجه منجّملیک بیلمگیمدن، گئجه‌لر مسیری تعیین ائده بیلدیگیم حقده دانیشدیم، آما ماراقلانمادیلار. بوندان اؤزگه منده قالسین دئیه قویدوقلاری جرّاحلیق کتابینا گوونه‌رک جرّاح اولدوغومو دئدیم. حرصلندیلر، آز قالا منی آوار چکمگه وئره‌جکدیلر کی، کتابلاریمی گؤرن رئیس سوروشدو: سودوکدن و نبضدن هئچ باشین چیخیر؟ بیلدیگیمی دئیهن کیمی هم آوار چکمکدن جانیم قورتاردی، هم ده بیر-ایکی کتابیمی خلاص ائتدیم. آما بو خصوصیتیم ده منه باها باشا گلدی. آوار چکن دیگر مسیحیلر او آندان منه نفرت ائتدیلر. اللریندن گلسه، منی گئجه‌لر بیرگه قالدیغیمیز آنباردا اؤلدورردیلر، آما تورکلرله تئز رابطه یاراتدیغیم اوچون مندن قورخوردولار. قورخاق کاپیتانیمیز تازا اؤلموشدو، اطرافلارینی، بورنونو، قولاغینی کسیب، عبرت اولسون دئیه قاییغا قویوب دنیزه بوراخمیشدیلار. جرّاحلیق بیلگیمدن یوخ، آغلیمدان استفاده ائدیب معالجه ائتدیگیم بیر نئچه تورکون یاراسی اؤز-اؤزونه قایساقلایاندا هامی حکیملیگیمه ایناندی. تورکلره حکیم اولمادیغیمی دئیهن بعضی پخیل دوشمنلریم بئله، گئجه‌لر قالدیغیمیز آنباردا منه یارا‌لارینی گؤستریردیلر. استانبولا گؤستریشلی بیر مراسمله داخل اولدوق. اوشاق پادشاه بیزه باخیرمیش. بوتون دیرکلرین باشینا بایراقلارینی آسدیلار، آلتینا دا بیزیم بایراقلاری، مریم آنانین تصویرلرینی، صلیبلری ترسینه آسیب اوخچولارینا اوخلاتدیریردیلار. بو وقت توپلار یئری-گؤیو اینیلدتمگه باشلادی. سونرا‌لار آداملارین چوخونون ساحلدن حزن، بئزگینلیک و سئوینجله ایزلهدیکلری مراسم چوخ چکدی، گونشین حرارتیندن اورگی گئدنلر ده اولدو. آخشام طرفی دمیر پاشادا محکمهلندیک. بیزیم پادشاهی میدانا چیخارتماق اوچون زنجیرله‌دیلر، عسکرلریمیزی گولونج گؤسترمک اوچون زره‌لرینی ترس گئییندیردیلر. کاپیتانلارین و ظابطلرین بویونلارینا دمیر چمبرلر تاخدیلار، گمیلریمیزدن آلدیقلاری بورولاری، بالابانلاریمیزی آجیق وئره-وئره و کئفله چالا‌راق تفریح ائده-ائده بیزی سارایا آپاردیلار. یول‌لارا دوزولموش اها‌لی سئوینج و ماراقلا بیزی گؤزلهییردی. پادشاه، بیز اونو گؤرمهسک ده، پایینا دوشن اسیرلری سئچیب آییرتدی. بیزی ده قالاتایا آپاریب صادق پاشانین زندانینا سالدیلار. زندان خرابه بیر یئردی، کیچیک جان سیخیجی حجره‌لرینده یوزلرله اسیر چیرک ایچینده چورویوردو. تازا ایشیمی یوخلاماق اوچون چوخلو انسان تاپدیم اوردا، بعضیلرینی ده ساغالتدیم، کورگی، آیاقلاری آغرییان گؤزتچیلر اوچون نسخهلر یازدیم. بئله‌لیکله، منی یئنه باشقا‌لاریندان آییردیلار، گونش ایشیغی دوشن یاخشی بیر حجره وئردیلر. باشقا‌لاری‌نین حالینی گؤروب اؤز وضعیتیمه شکر ائلهمگه چالیشیردیم کی، بیر سحر منی اونلارلا بیرلیکده اویاتدیلار، دئدیلر کی، ایشلهمگه گئدهجهییک. حکیم اولدوغومو، طبّدن، علمدن باش چیخاردیغیمی دئیَنده گولدولر منه: پاشانین باغچاسی‌نین دیوارلاری هؤرولوب یوکسلدیریلیرمیش، آدام لازم ایدی. سحرلر گونش چیخمامیش زنجیرلنه‌رک شهر اطرافینا آپاریلیردیق. بوتون گون داش توپلایاندان سونرا آخشاملار یئنه زنجیرلرله بیر-بیریمیزه باغلی زندانیمیزا قاییداندا دوشوندوم کی، استانبول گؤزلدیر، انسان بوردا کؤله یوخ عالیجناب بیر آدام اولما‌لیدی. یئنه ده عادی بیر کؤله دئییلدیم. آنجاق آرتیق زنداندا چوروین کؤله‌لره یوخ، حکیم اولدوغومو ائشیدن باشقا‌لارینا دا باخیردیم. حکیملیک حقّی اولا‌راق آلدیغیم مواجبین بؤیوک بیر حصّه‌سینی منی گیزلیجه چؤله چیخاران قول نظارتچیلرینه و نؤبتچیلره وئرمک مجبوریتیندهیدیم. اونلاردان گیزله‌ده بیلدیگیم پوللا تورک دیلی درسلری اؤیرنیردیم. معلمیم ایسه پاشانین خیردا-پارا ایشلرینه باخان یاشلی و خیرخواه بیر آدام ایدی. تورک دیلینی سرعتله اؤیرنمگیمی گؤردوکجه سئوینیر، منیم تئز بیر زماندا مسلمان اولاجاغیمی دا دئییردی. درس پولونو هر دفعه سیخیلا-سیخیلا آلیردی. منه یئمک-ایچمک گتیرمه‌سی اوچون ده اونا پول وئریردیم، چونکی اؤزومه یاخشی باخماغا قرارلی ایدیم.

دومانلی بیر آخشام ائشیک آغاسی حجرهمه گلدی، بیلدیردی کی، پاشا منی گؤرمک ایسته‌ییر. تعجّبلندیم، هیجانلاندیم، تئز قالخیب حاضرلاشدیم. دوشوندوم کی، بلکه، یوردومداکی باجاریقلی قوهوملاریمدان بیری، بلکه، آتام، بلکه، گله‌جکده اولا‌جاق قایناتام منی اسیرلیکدن خلاص ائتمک اوچون پول گؤندریب. دومانین ایچینده دولانباج کوچه‌لرده یئریرکن بیردن ائویمیزدن کیمینسه گلجگینی، یا دا ظنّ ائدیردیم کی، اونلاری یوخودان اویاناندا اولدوغو کیمی قارشیمدا گؤره‌جه‌یم. بعضاً ده دوشونوردوم کی، بیر یولونو تاپیب واسطه‌چیلیک ائتمک اوچون کیمی ایسه یوللاییبلار، همین دومانین ایچینده منی گمی ایله اؤلکه‌مه گؤندره‌جکدیلر، آما پاشانین ملکونه گیرنده باشا دوشدوم کی، ائله ده آسانجا خلاص اولا بیلمه‌یه‌جگم. انسانلار بارماقلاری‌نین اوجوندا یئریییردیلر. اوّلجه منی دهلیزه آپاردیلار، اوردا گؤزله‌یندن سونرا اوتاغا آپاردیلار. بالاجا بیر دیواندا کیچیک، خوش سیما بیر آدام اوستونه پتو چکیب اوزانمیشدی. یانیندا یئکهپر بیری ده واردی. اوزانان پاشا ایمیش، منی یانینا چاغیردی. صحبتلشدیک: بیر نئچه سوال وئردی: دئدیم کی، منجّملیک، ریاضیات بیر آز دا مهندس‌لیک اوخوموشام، آما طبّدن ده معلوماتلییام، چوخ آدامی ساغالتمیشام. ائله هئی نه‌سه سوروشوردو، یئنه ده دانیشاجاقدیم کی، تورک دیلینی بو قدر تئز اؤیرندیگیمه گؤره عقللی بیر آدام اولدوغومو وورغولایا‌راق علاوه ائتدی: بیر دردی واردی، دیگر حکیملرین هئچ بیری علاج قیلا بیلمهمیشدیلر، منیم حقّیمده ده ائشیتدیگی اوچون سیناماق ایستهمیشدی. پاشا ائله دردینی دانیشماغا باشلادی کی، بونو دوشمنلری بهتانلاری ایله الله-ی آلداتدیقلاری اوچون یئر اوزونده بیرجه پاشانین مبتلا اولدوغو خصوصی بیر خسته‌لیک اولدوغونو دوشونمک مجبوریتینده قالدیم. اصلینده‌سه، هامی‌یا معلوم اولان نفس دارالماسی ایدی. عمل‌لی-باشلی سورغو سوال ائتدیم، اؤسکورگینه قولاق آسدیم، سونرا مطبخینه گیریب اوردا تاپدیقلاریملا نانه‌لی یاشیل حبلر و بیر ده اؤسکورک درمانی حاضرلادیم. پاشا زهرلنمکدن قورخدوغو اوچون اؤزوم درماندان بیر دنه آتدیم. هئچ کس گؤرمهمیش، ائویندن دقتله چیخیب زندانا قاییتماغیمی امر ائتدی. ائشیک آغاسی سونرا ایضاح ائله‌دی: پاشا ایستهییرمیش کی، دیگر حکیملر سنه پخیللیک ائلهمهسین. سحری گون ده گئتدیم، اؤسکورگینه قولاق آسیب همین درمانلاری وئردیم. اووجونا قویدوغوم رنگلی حبلری اوشاق کیمی خوشلاییردی. حجرهمه قاییدان کیمی ساغالماغی اوچون دعا ائدیردیم. سونراکی گون شانسلی اولدو، غریبه بیر هوا واردی، دوشونوردوم کی، انسان ایستمه‌سه ده، بو هوادا ساغا‌لار، آما هئچ کس منی آختارمادی. بیر آی سونرا یئنه بیر گئجه یاریسی چاغیرتدیراندا، پاشا آیاق اوستهیدی، گزینیردی. راحت-راحت نفس آلا‌راق کیمیسه دانلادیغینی ائشیدنده سئویندیم. منی گؤرن کیمی سئویندی، دئدی کی، خسته‌لیگینی ساغالتمیشام، سن یاخشی حکیمسن. اوندان نه ایستهدیگیمی سوروشدو؟ بیلیردیم کی، منی آزاد ائدیب یوللاماز، حجره‌مدن، زنجیرلریمدن شکایتلندیم، طبّله، منجّملیک ایله مشغول اولوب اونلارا کؤمک ائده بیلجگیمی دئدیم، دانیشدیم کی، آغیر ایشلرده منی هدر یئره یورورلار. دانیشدیقلاریمین نه قدرینی دینله‌ییب، نه قدرینی دینلمهدیگینی دئیه بیلمرم. کیسه ایچینده وئردیگی پول‌لارین بؤیوک بیر حصّه‌سینی نظارتچیلر اَلیمدن آلدیلار. بیر هفته سونرا گئجه گلن ائشیک آغاسی، قاچمایاجاغیما آند ایچدیردیکدن سونرا زنجیرلریمی آچدی. یئنه ایشه آپاریلیردیم، آما اسیرلره نظارت ائدنلر آرتیق منی بوش بوراخیردیلار. اوچ گون سونرا ائشیک آغاسی منه گئیینمک اوچون یئنی شئیلر گتیرنده پاشانین منه هوادارلیق ائتدیگینی باشا دوشدوم. گئجه‌لر یئنه ائولردن منی چاغیریردیلار. روماتیزملری توتان قولدورلارا، معده‌لری یانان جوان عسکرلره درمانلار وئریر، قاشینتیسی اولانلاردان، رنگی آغارانلاردان، باش آغریسی توتانلاردان قان آلیردیم. بیر دفعه ککه‌له‌ین بیر اوشاغین ایچیردیگیم درمانلاردان بیر هفته سونرا دیلی آچیلیب دانیشماغا باشلایاندا منه بیر شعر  اوخودو. قیش بئله گئچدی. بهارین اولینده منی آیلاردیر آختارتدیرمایان پاشانین دؤیوش اوچون ناوگانلا آغ دنیزه گئتدیگینی اؤیرندیم. ایستی یای گونلری عرضینده اومیدسیزلیگیمه و حرصیمه شاهد اولان بیر-ایکی نفر حالیمدان شکایتچی اولماغیمین اساس‌سیز اولدوغونو، حکیملیکدن یاخشی پول قازاندیغیمی باشا سالدیلار. چوخ ایللر اول مسلمانلیغا گئچیب ائولهنن بیر کؤله منه مصلحت گؤردو کی، قاچیم. ایشلرینه یارایان کؤلهنی منه ائتدیکلری کیمی باشینی قاتیر، اؤلکه‌سینه قاییتماغا دا هئچ وقت اذن وئرمیرلرمیش. اونون ائتدیگی کیمی مسلمان اولسام، اؤزومو آزاد ائده بیلرممیش، والسلام. بلکه ده بونلاری آغزیمی آراماق اوچون دانیشدیغینی دوشوندویومه گؤره دئدیم کی، قاچماغا هئچ نیّتیم یوخدو. نیّتیم دئییل، جسارتیم یوخ ایدی. قاچانلارین هامیسینی چوخ دا اوزاغا گئتمهمیش توتوردولار. سونرا دؤیولن بو بخت‌سیزلرین یارا‌لارینا گئجه‌لر ملهمی من سورتردیم.


[1] . محمد پاشا کؤپرولو عثمانلی باش وزیری (1575 دن 1561)

[2] . مصطفی نعیما عثمانلی تاریخچیسی (1675 دن 1716)

[3] . تانینمیش عثمانلی سیّاحی (1611 دن 1682 )

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393ساعت 0:11 AM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه نین تورکجه ترجمه سی (حکمتلی سؤزلر 12)

 


401
وَ قَالَ عليه السلام الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ
امام علی (علیه السلام) (فکرلشمک باره‌سینده) بويورموشدور:
قلب گؤزون صحیفه‌‌سیدیر. (گرک گؤزون گؤردويو شئي قلبین صحیفه‌‌سینه يازیلسین، باره‌سینده فکرلشه‌رک دوشونولسون، حقّ و يا باطل، خیر و شر اولماسی آيدینلاشدیریلسین.)
402
وَ قَالَ عليه السلام التُّقَى رَئِيسُ الْأَخْلَاقِ
امام علی (علیه السلام) (پرهیزکارلیغین مدحینده) بويورموشدور:
پرهیزکارلیق خاصيّتلرین باشچیسیدیر. (هر بیر گؤزل خاصيّت اونا باغلیدیر و پرهیزکارلیق، اونلارین هامیسینی احاطه‌‌ ائدیر.)
403
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَجْعَلَنَّ ذَرَبَ لِسَانِكَ عَلَى مَنْ أَنْطَقَكَ وَ بَلَاغَةَ قَوْلِكَ عَلَى مَنْ سَدَّدَكَ
امام علی (علیه السلام) (معلمه احترام گؤسترمگه تشویق ائده‌رک) بويورموشدور:
دیلی‌نین ایتی‌لیگینی سنی دانیشدیرانا (سنه دانیشماق اؤيره‌دنه)، ائله‌جه ده ناطقلیک باجاریغینی سنی (ناطقلیکده) دوز يولا هدایت ائدنه يؤنلتمه.
404
وَ قَالَ عليه السلام كَفَاكَ أَدَباً لِنَفْسِكَ اجْتِنَابُ مَا تَكْرَهُهُ مِنْ غَيْرِكَ
امام علی (علیه السلام) (چیرکینلیکلردن اوزاق اولماق باره‌سینده) بويورموشدور:
سنین ادب و گؤزللیگین اوچون باشقاسیندا پیس سايدیغین شئيدن (چیرکین ایشلردن) اوزاقلاشماغین کفایتدیر.
405
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ وَ إِلَّا سَلَا سُلُوَّ الْأَغْمَارِ
امام علی (علیه السلام) (صبرلی‌لیک باره‌سینده) بويورموشدور:
کیم (مصیبت و غم-غصّه باش وئرنده دنيانین بزک-دوزگینه باغلی اولمايان) آزاد انسانلار کیمی صبر ائتسه، صبرلیدیر (و اؤز ثوابینی آلاجاقدیر). اگر (همین حادثه‌‌ده دؤزومسوزلوک ائده‌رک) صبر ائتمه‌سه، تجربه‌سیز نادانلارین اونوتماسی کیمی ياددان چیخاراجاقدیر. (همین نادانلار حادثه‌‌لرله قارشیلاشاندا دؤزومسوزلوک ائدرلر و سونرا بیر چاره اولماماسینی گؤروب سوسارلار. اونلارین بو سوسماغیندا ثواب يوخدور و عکسینه، دؤزومسوزلوکلرینه گؤره جزالاندیریلاجاقلار.)
406
وَ فِي خَبَرٍ آخَرَ أَنَّهُ عليه السلام قَالَ لِلْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ مُعَزِّياً إِنْ صَبَرْتَ صَبْرَ الْأَكَارِمِ وَ إِلَّا سَلَوْتَ سُلُوَّ الْبَهَائِمِ
دیگر بیر روايتده دئيیلیر کی، امام علی (علیه السلام) باش ساغلیغی و اورک-دیرک وئردیگی اشعث ابن قيسه (يئنه ده صبرلی‌لیک باره‌سینده) بويورموشدور:
اگر بؤيوکلر و عالیجنابلار کیمی صبرلی‌لیک ائتسن، بو، (عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله‌ین يانیندا) گؤزل و بَیَنیلن بیر ایشدیر. آمّا صبرسیزلیک ائتسن، (همین مصیبتی) حیوانلار (چکدیکلری اذیّتلری) اونوتدوقلاری کیمی ياددان چیخاراجاقسان. (آخر کی، ناچارلیقدان صبرلی اولاجاقسان، آمّا بو دفعه‌‌ ثوابسیز.)
407
وَ قَالَ عليه السلام فِي صِفَةِ الدُّنْيَا الدُّنْيَا تَغُرُّ وَ تَضُرُّ وَ تَمُرُّ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ لَمْ يَرْضَهَا ثَوَاباً لِأَوْلِيَائِهِ وَ لَا عِقَاباً لِأَعْدَائِهِ وَ إِنَّ أَهْلَ الدُّنْيَا كَرَكْبٍ بَيْنَا هُمْ حَلُّوا إِذْ صَاحَ بِهِمْ سَائِقُهُمْ فَارْتَحَلُوا
امام علی (علیه السلام) دنيانین وصفی و نئجه‌لیگی باره‌سینده بويورموشدور:
دنيا (اؤز زینت و بزگی ایله) آلدادیر، (بلا و چتینلیکلری ایله) زیان وورور و (سرعتله، تئز) کئچیر (اونلاردان آيریلیر). (دنيا حقیر و آلچاق اولدوغو اوچون) عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله اونو اؤز دوستلاری‌نین ثوابی، دوشمنلری‌نین ایسه جزاسی ائتمگه راضی اولمادی. دنيا اهلی او کاروان کیمیدیر کی، (بیر آز استراحت ائدیب يورغونلوقلارینی آلماق اوچون) دوشدويو اسنادا بیردن کاروان‌باشیلاری (کاروانین قاباغیندا گئدن باشچیلاری) هاراي سالار (کی: يولا دوشون، بورا استراحت يئری دئيیل) و سونرا اونلار يولا دوشرلر.
408
وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ لِابْنِهِ الْحَسَنِ عليه السلام (يَا بُنَيَّ) لَا تُخَلِّفَنَّ وَرَاءَكَ شَيْئاً مِنَ الدُّنْيَا فَإِنَّكَ تَخَلِّفُهُ لِأَحَدِ رَجُلَيْنِ إِمَّا رَجُلٍ عَمِلَ فِيه‏ بِطَاعَةِ اللَّهِ فَسَعِدَ بِمَا شَقِيتَ بِهِ وَ إِمَّا رَجُلٍ عَمِلَ فِيهِ بِمَعْصِيَةِ اللَّهِ (فَشَقِيَ بِمَا جَمَعْتَ لَهُ) فَكُنْتَ عَوْناً لَهُ عَلَى مَعْصِيَتِهِ وَ لَيْسَ أَحَدُ هَذَيْنِ حَقِيقاً أَنْ تُؤْثِرَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ يُرْوَى هَذَا الْكَلَامُ عَلَى وَجْهٍ آخَرَ وَ هُوَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الَّذِي فِي يَدَيْكَ مِنَ الدُّنْيَا قَدْ كَانَ لَهُ أَهْلٌ قَبْلَكَ وَ هُوَ صَائِرٌ إِلَى أَهْلٍ بَعْدَكَ وَ إِنَّمَا أَنْتَ جَامِعٌ لِأَحَدِ رَجُلَيْنِ رَجُلٍ عَمِلَ فِيمَا جَمَعْتَهُ بِطَاعَةِ اللَّهِ فَسَعِدَ بِمَا شَقِيتَ بِهِ أَوْ رَجُلٍ عَمِلَ فِيهِ بِمَعْصِيَةِ اللَّهِ فَشَقِيَ بِمَا جَمَعْتَ لَهُ وَ لَيْسَ أَحَدُ هَذَيْنِ أَهْلًا أَنْ تُؤْثِرَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ تَحْمِلَ لَهُ عَلَى ظَهْرِكَ فَارْجُ لِمَنْ مَضَى رَحْمَةَ اللَّهِ وَ لِمَنْ بَقِيَ رِزْقَ اللَّهِ
امام علی (علیه السلام) اوغلو (امام) حسن علیه السلاما (وارثلره مال-ثروت ساخلاماغین زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
اوغول جانیم! اؤزوندن سونرا دنيادان (دنيانین مال و ثروتیندن) هئچ نه قويما. چونکی اونو ایکی شخصدن بیری اوچون قويورسان: يا الله‌ین اطاعت و بنده‌لیگی يولوندا صرف ائدن کس اوچون کی، بئله اولان صورتده او، سنین بدبخت اولماغینا و زیانا اوغراماغینا سبب اولان شئيله خوشبخت اولور. يا دا الله‌ـا قارشی گناه و اطاعتسیزلیک ائدن کس اوچون کی، بئله اولان حالدا، او، سنین اونون اوچون توپلادیغین شئيه گؤره بدبخت اولور و سن اونون گناه ائتمه‌سینه کؤمکچی و ياردیمچی اولوبسان. بو ایکی حالدان هئچ بیری سنین، اؤزون اوچون سئچیب گؤتورمگینه لايق و مناسب دئيیل.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
بو کلام باشقا جور ده روايت ائدیلیب و او بئله‌دیر:
الله‌ـا حمد و حضرت پیغمبره سلامدان سونرا: دنيادان (دنيا مالیندان) سنین اللرینده اولانلارین سندن قاباق صاحبی اولوب. سندن سونرا دا دیگر بیر صاحبه چاتاجاق. سن (اونو) ایکی نفردن بیری اوچون توپلايیرسان: (يا) او کس (اوچون) کی، سنین توپلادیقلارین باره‌سینده الله‌ـا اطاعت ائده‌جک و بئله‌لیکله، سنین، سببیندن بدبخت اولدوغون شئيله خوشبخت اولاجاق. يا دا او کس (اوچون) کی، اونو الله‌ـا اطاعتسیزلیکده ایشله‌ده‌جک و بئله‌لیکله، سنین توپلادیغین شئيله بدبخت اولاجاق. بو ایکیسیندن هئچ بیرینی اؤزون اوچون سئچمگین و ائله‌جه ده اونون اوچون اؤز چیگینلرینه يوک (گناه) گؤتورمگین لايق دئيیل. بونا گؤره ده کئچن (اؤلن) اوچون الله‌ین باغیشلاماسینا، قالان اوچون ایسه الله‌ین روزیسینه اومیدوار اول. (نه گئدنه تأسفلن، نه ده قالانین دردینی چک.)
409
وَ قَالَ عليه السلام لِقَائِلٍ قَالَ بِحَضْرَتِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ أَ تَدْرِي مَا الِاسْتِغْفَارَ الِاسْتِغْفَارُ دَرَجَةُ الْعِلِّيِّينَ وَ هُوَ اسْمٌ وَاقِعٌ عَلَى سِتَّةِ مَعَانٍ أَوَّلُهَا النَّدَمُ عَلَى مَا مَضَى وَ الثَّانِي الْعَزْمُ عَلَى تَرْكِ الْعَوْدِ إِلَيْهِ أَبَداً وَ الثَّالِثُ أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَى الْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّى تَلْقَى اللَّهَ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ وَ الرَّابِعُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى كُلِّ فَرِيضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَهَا فَتُؤَدِّيَ حَقَّهَا وَ الْخَامِسُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى اللَّحْمِ الَّذِي نَبَتَ عَلَى السُّحْتِ فَتُذِيبَهُ بِالْأَحْزَانِ‏ حَتَّى تُلْصِقَ الْجِلْدَ بِالْعَظْمِ وَ يَنْشَأَ بَيْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِيدٌ وَ السَّادِسُ أَنْ تُذِيقَ الْجِسْمَ أَلَمَ الطَّاعَةِ كَمَا أَذَقْتَهُ حَلَاوَةَ الْمَعْصِيَةِ فَعِنْدَ ذَلِكَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ
امام علی (علیه السلام) او حضرتین حضوروندا «أَسْتَغْفِرُ اللهَ» (الله‌دان باغیشلانماق ایسته‌يیرم) دئين شخصه (استغفار ائدیب گناهلارین باغیشلانماسینی ایسته‌مگین شرطلری باره‌سینده) بويورموشدور:
آنان وايینا اوتورسون! استغفارین (حقیقی معناسی‌نین) نه اولماسینی بیلیرسن (کی، اونو دوشونمه‌دن دیلینه گتیریرسن)؟ استغفار، يوکسک مقاملی دسته‌نین (مؤمنلرین) درجه‌‌ و مقامیدیر. او، آلتی معناسی (شرطی) اولان بیر آددیر. (اگر آلتی شرطین هامیسی بیر يئرده توپلانمیش اولسا استغفار کامل، عکس حالدا ایسه ناقصدیر.)
بیرینجیسی کئچمیش گناهدان پئشمان اولماق؛
ایکینجیسی اونا قايیتماغی همیشه‌لیک اولاراق ترک ائتمک قرارینا گلمک؛
اوچونجوسو، بوينوندا زیان و گناه اولمايان پاکلیقلا الله‌ـا قووشماغین (پاداش الده ائتمگین) اوچون جماعتین حقّلرینی ادا ائتمک؛
دؤردونجوسو سنه (نماز، اوروج و حج کیمی) واجب اولموش، ائله‌جه ده الدن چیخاردیغین (يئرینه يئتیرمه‌دیگین) هر بیر شئيین حقّینی (قضاسینی) يئرینه يئتیرمک؛
بئشینجیسی سعي گؤستریب (بدنینده) حرامدان يارانمیش اتی حزن و کدرله او قدر اریده‌سن کی، دری سوموگه ياپیشسین و اونلارین آراسیندا تزه ات بیتسین؛
آلتینجیسی بودور کی، گناهین شیرینلیگینی بدنینه داددیردیغین کیمی عبادت و بنده‌لیگین اذیّتینی ده اونا داددیراسان. بئله اولان حالدا، (دئيیلن شرطلر بیر يئره توپلانان زمان) «أَسْتَغْفِرُ اللهَ» (الله‌دان باغیشلانماق ایسته‌يیرم) دئيرسن.
410
وَ قَالَ عليه السلام الْحِلْمُ عَشِيرَةٌ
امام علی (علیه السلام) (صبرلیلیگین خیری باره‌سینده) بويورموشدور:
صبرلی‌لیک قبیله‌دیر (قبیله و قوهوملار انسانی دوشمنین شرعیندن قورودوغو کیمی، صبر ده انسانی قورويور. ياخود ده مقصد بودور کی، صبرلیلیگه گؤره جماعت همین شخصله دوستلاشار و اونون ياردیمچیسی اولار، سانکی او، قبیله صاحبی اولوب).
411
وَ قَالَ عليه السلام مِسْكِينٌ ابْنُ آدَمَ مَكْتُومُ الْأَجَلِ مَكْنُونُ الْعِلَلِ مَحْفُوظُ الْعَمَلِ تُؤْلِمُهُ الْبَقَّةُ وَ تَقْتُلُهُ الشَّرْقَةُ وَ تُنْتِنُهُ الْعَرْقَةُ
امام علی (علیه السلام) (انسانین عاجزلیگی باره‌سینده) بويورموشدور:
يازیق و عاجز آدم اولادی: اجلی گیزلیدیر (نه وقت اؤله‌جگینی بیلمیر)، خسته‌لیک و دردلری نامعلومدور (همیشه آجی حادثه‌‌لر و خسته‌لیکلره دچار اولماق تهلکه‌‌سینده‌دیر)، عملی ساخلانیلیر (عمل دفترینده يازیلیر و اگر اؤزونون يادیندان چیخسا دا اونودولماز). میغمیغا اونو اینجیدیر، سويون بوغازدا قالماسی اونو اؤلدورور و تر اونو ایي‌لندیریر. (بوتون بونلارلا ياناشی بئله بیر کسه لووغالیق و مغرورلوق ائده‌رک اؤيونمک ياراشیرمی؟!)
412
وَ رُوِيَ أَنَّهُ عليه السلام كَانَ جَالِساً فِي أَصْحَابِهِ فَمَرَّتْ بِهِمُ امْرَأَةٌ جَمِيلَةٌ فَرَمَقَهَا الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقَالَ عليه السلام إِنَّ أَبْصَارَ هَذِهِ الْفُحُولِ طَوَامِحُ وَ إِنَّ ذَلِكَ سَبَبُ هَبَابِهَا فَإِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى امْرَأَةٍ تُعْجِبُهُ فَلْيُلَامِسْ أَهْلَهُ فَإِنَّمَا هِيَ امْرَأَةٌ كَامْرَأَة فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْخَوَارِجِ قَاتَلَهُ اللَّهُ كَافِراً مَا أَفْقَهَهُ فَوَثَبَ الْقَوْمُ لِيَقْتُلُوهُ فَقَالَ عليه السلام رُوَيْداً إِنَّمَا هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ أَوْ عَفْوٌ عَنْ ذَنْبٍ
نقل ائدیلیب کی، امام علی (علیه السلام) اؤز صحابه‌لری‌نین آراسیندا اوتورموشدو و اونلارین يانیندان گؤزل بیر قادین کئچدی. صحابه‌لری اونا باخدیلار. او حضرت (علیه السلام) (قادینلارا باخماقدان چکیندیره‌رک بئله) بويوردو:
بو ائرککلرین گؤزلری (کئفلی و سرخوش دوه کیمی) شهوته بره‌لیر و بو جور باخیشلار اونلاردا شهوت هيجانا گلمه‌سی و اويانماسینا سبب اولور. بونا گؤره ده سیزلردن بیری، اونا خوش گلن قادینا باخاندا گرک اؤز آروادی ایله ياخینلیق ائتسین. چونکی او دا (دیگر) قادینلار کیمی بیر قادیندیر. (قادینلار هامیسی لذت وئرمک باخیمیندان بیردیرلر.) سونرا خوارجدن بیری دئدی: الله اونو کافر اؤلدورسون، نئجه ده عالم ائدیب اونو؟! صحابه‌لر سیچرايیب همین شخصی اؤلدورمک ایسته‌دیلر. امام (علیه السلام) بويوردو: مهلت وئرین اونا (ایشیز اولماسین). سؤيوشون يئرینه (اؤلدورمک دئيیل) يا گرک او دا سؤيولسون، يا دا گناهیندان کئچیلسین.
413
وَ قَالَ عليه السلام كَفَاكَ مِنْ عَقْلِكَ مَا أَوْضَحَ لَكَ سُبُلَ غَيِّكَ مِنْ رُشْدِكَ
امام علی (علیه السلام) (عاغلین منفعتی باره‌سینده) بويورموشدور:
عاغلیندان سنه بو (منفعت) بسدیر کی، او سنین اوچون آزغینلیق يوللارینی نجات يوللاریندان سئچیر. (چونکی بو خیر و منفعت بوتون خیرلری احاطه‌‌ ائدیر.)
414
وَ قَالَ عليه السلام افْعَلُوا الْخَيْرَ وَ لَا تَحْقِرُوا مِنْهُ شَيْئاً فَإِنَّ صَغِيرَهُ‏ كَبِيرٌ وَ قَلِيلَهُ كَثِيرٌ وَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنَّ أَحَداً أَوْلَى بِفِعْلِ الْخَيْرِ مِنِّي فَيَكُونَ وَ اللَّهِ كَذَلِكَ إِنَّ لِلْخَيْرِ وَ الشَّرِّ أَهْلًا فَمَهْمَا تَرَكْتُمُوهُ مِنْهُمَا كَفَاكُمُوهُ أَهْلُهُ
امام علی (علیه السلام) (ياخشی و خیر ایشی کیچیک سايماماق باره‌سینده) بويورموشدور:
ياخشی ایش گؤرون و اونون آزینی کیچیک حساب ائتمه‌يین. چونکی اونون کیچیگی (الله‌ین يانیندا) بؤيوک، آزی (آزی‌نین ثوابی) چوخدور. گرک سیزلردن هئچ کس «باشقاسی ياخشی ایش گؤرمگه مندن داها لايقدیر» دئمه‌سین. الله‌ـا آند اولسون کی، باشقاسی داها لايق اولار. (چونکی) ياخشی ایله پیسین هر بیری‌نین اؤز آدامی وار و سیز اونلاردان هر هانسی بیرینی ترک ائتسه‌ز، آدامی اونو سیزین يئریزه يئرینه يئتیره‌جک (و اونو يئرینه يئتیرن داها لايقدیر).
415
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ أَصْلَحَ سَرِيرَتَهُ أَصْلَحَ اللَّهُ عَلَانِيَتَهُ وَ مَنْ عَمِلَ لِدِينِهِ كَفَاهُ اللَّهُ أَمْرَ دُنْيَاهُ وَ مَنْ أَحْسَنَ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ أَحْسَنَ اللَّهُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النَّاسِ
امام علی (علیه السلام) (سعادته چاتماق باره‌سینده) بويورموشدور:
کیم اؤز گیزلینینی دوزلتسه (دوشونجه‌سینی پاکلاشدیرسا) الله اونون آشکارینی دوزلدر (گؤزللشدیرر). کیم دینی اوچون ایش گؤرسه، الله اونون دنيا ایشینی تأمین ائدر (چتینلیکلردن قورتارار اونو). کیم اؤزو ایله الله آراسیندا اولان شئيی گؤزللشدیرسه (الله‌دان باشقاسیندان گؤزونو چکسه) الله اونونلا جماعت آراسیندا اولانلاری گؤزللشدیرر (جماعتی اونا قارشی مهربانلاشدیرار).
416
وَ قَالَ عليه السلام الْحِلْمُ غِطَاءٌ سَاتِرٌ وَ الْعَقْلُ حُسَامٌ قَاطِعٌ فَاسْتُرْ خَلَلَ خُلْقِكَ بِحِلْمِكَ وَ قَاتِلْ هَوَاكَ بِعَقْلِكَ
امام علی (علیه السلام) (صبر و عاغیل باره‌سینده) بويورموشدور:
صبر (عيبلری) اؤرتن پرده‌دیر. عاغیل (پیس ایشلره امر ائدن نفسی) کسن قیلینجدیر. بئله ایسه خاصيّتی‌نین عيبلرینی صبرلی‌لیکله اؤرت و نفسینی و شهوتینی عاغیل ایله اؤلدور.
417
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً يَخْتَصُّهُمُ اللَّهُ بِالنِّعَمِ لِمَنَافِعِ الْعِبَادِ فَيُقِرُّهَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا بَذَلُوهَا فَإِذَا مَنَعُوهَا نَزَعَهَا مِنْهُمْ ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلَى غَيْرِهِمْ
امام علی (علیه السلام) (احتیاجی اولانلارا ال توتماغا هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
الله‌ین بعضی بنده‌لری وار کی، او، (دیگر) بنده‌لری‌نین خيری اوچون اونلارا نعمتلر آيیریر. اونلار نه قدر کی، (همین نعمتلردن احتیاجلیلارا و ال آلتیندا اولانلارا) باغیشلايیرلار، الله همین نعمتلری اونلارین اللرینده ساخلايیر. همین نعمتلری اسیرگه‌ينده (هئچ کسه بیر شئي وئرمه‌ينده) ایسه اونلاری اونلاردان آلیب باشقالارینا حواله ائدیر (کی، محتاجلارین يولوندا صرف ائتسینلر).
418
وَ قَالَ عليه السلام لَا يَنْبَغِي لِلْعَبْدِ أَنْ يَثِقَ بِخَصْلَتَيْنِ الْعَافِيَةِ وَ الْغِنَى بَيْنَا تَرَاهُ مُعَافًى إِذْ سَقِمَ وَ (بَيْنَا تَرَاهُ) غَنِيّاً إِذِ افْتَقَرَ
امام علی (علیه السلام) (ساغلاملیق و وارلیلیق باره‌سینده) بويورموشدور:
بنده‌نین ایکی شئيه آرخالانماسی ياراشماز: ساغلاملیق و وارلیلیق. (چونکی) اونو ساغلام گؤردويون اثنادا بیردن خسته‌لنر؛ وارلی گؤردويون اثنادا بیردن يوخسوللاشار.
419
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ شَكَا الْحَاجَةَ إِلَى مُؤْمِنٍ فَكَأَنَّهُ شَكَاهَا إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ شَكَاهَا إِلَى كَافِرٍ فَكَأَنَّمَا شَكَا اللَّهَ
امام علی (علیه السلام) (احتیاجلی‌لیقدان گیلئي‌لنمک باره‌سینده) بويورموشدور:
کیم احتیاجیندان مؤمنین يانیندا گیلئي‌لنسه، سانکی گیلئيینی الله‌ـا دئيیب. (چونکی مؤمن الله‌ین دوستودور.) آمّا کیم همین احتیاجیندان کافره گیلئي‌لنسه، سانکی الله‌دان گیلئيله‌نیب. (چونکی کافر الله‌ین دوشمنیدیر.)
420
وَ قَالَ عليه السلام فِي بَعْضِ الْأَعْيَادِ إِنَّمَا هُوَ عِيدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللَّهُ صِيَامَهُ وَ شَكَرَ قِيَامَهُ وَ كُلُّ يَوْمٍ لَا يُعْصَى اللَّهُ فِيهِ فَهُوَ يَوْمُ عِيدٍ
امام علی (علیه السلام) بايراملارین بیرینده (اوروجلوق بايرامیندا) بويورموشدور:
بو گون او آدامین بايرامیدیر کی، الله اونون اوروجونو قبول ائدیب و نمازینی پاداشلاندیریب (تازا پالتار گئيینن، آمّا الله‌ین يانیندا آبری اولمايان کسین يوخ). الله‌ـا اطاعتسیزلیک و گناه ائدیلمه‌ين هر بیر گون بايرام (شادلیق و شنلیک) گونودور.
421
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ أَعْظَمَ الْحَسَرَاتِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَسْرَةُ رَجُلٍ كَسَبَ مَالًا فِي غَيْرِ طَاعَةِ اللَّهِ فَوَرِثَهُ رَجُلٌ فَأَنْفَقَهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَدَخَلَ بِهِ الْجَنَّةَ وَ دَخَلَ الْأَوَّلُ بِهِ النَّارَ
امام علی (علیه السلام) (حرام مالین زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
قیامت گونونون اَن بؤيوک پئشمانچیلیغی او شخصین پئشمانچیلیق و افسوسودور کی، وار-دؤلتینی حرام يوللا قازانیب و دیگر بیر شخص اونو ارث آپاراراق الله‌ین اطاعت و بنده‌لیگینده صرف ائدیب. بئله‌لیکله، همین شخص جنّته، حرام وار-دؤلتی قازانان ایسه اودا داخل اولار.
422
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ أَخْسَرَ النَّاسِ صَفْقَةً وَ أَخْيَبَهُمْ سَعْياً رَجُلٌ أَخْلَقَ بَدَنَهُ فِي طَلَبِ امَالِهِ وَ لَمْ تُسَاعِدْهُ الْمَقَادِيرُ عَلَى إِرَادَتِهِ فَخَرَجَ مِنَ الدُّنْيَا بِحَسْرَتِهِ وَ قَدِمَ عَلَى الْآخِرَةِ بِتَبِعَتِهِ
امام علی (علیه السلام) (چوخ چالیشماغین زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
انسانلارین آلیش-وئریشده اَن چوخ زیانا اوغرايانی و سعي و تلاشدا اَن اومیدسیزی او کسدیر کی، بدنینی اؤز آرزولارینا چاتماق اوچون کهنه‌لدیب (اؤزونو قوجالداراق عمرونو باشا چاتدیریب)، آمّا قضا-قدرلر ایستگینده اونا ياردیم ائتمه‌يیبلر (او، اؤز آرزولارینا چاتمايیب). بئله‌لیکله، او، حسرت و افسوسلا دنيادان گئدر و (چوخ چالیشمالاریندا قازاندیغی) گناهلاری ایله آخرته داخل اولار.
423
وَ قَالَ عليه السلام الرِّزْقُ رِزْقَانِ طَالِبٌ وَ مَطْلُوبٌ فَمَنْ طَلَبَ الدُّنْيَا طَلَبَهُ الْمَوْتُ حَتَّى يُخْرِجَهُ عَنْهَا وَ مَنْ طَلَبَ الْآخِرَةَ طَلَبَتْهُ الدُّنْيَا حَتَّى يَسْتَوْفِيَ رِزْقَهُ مِنْهَا
امام علی (علیه السلام) (روزی باره‌سینده) بويورموشدور:
روزی ایکی جوردور: بیری سنی آختارار، دیگرینی ایسه سن آختارارسان. بونا گؤره ده کیم دنيانی ایسته‌سه (روزی اوچون اؤزونو چتینلیگه سالسا) اؤلوم اونو آختارار، آرخاسینجا دوشر کی، دنيادان چیخارسین. آمّا کیم آخرتی ایسته‌سه (اطاعت و بنده‌لیکله مشغول اولاراق روزی اوچون احتیاجیندان آرتیق چالیشماسا) دنيا اونو آختارار کی، او، اؤز روزیسینی اوندان تام شکلده آلسین. (خلاصه‌‌، آخرت ایسته‌يه‌نی روزی اؤزو آختارار، دنيا طلب ایسه روزینی اؤزو آختارار.)
424
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ هُمُ الَّذِينَ نَظَرُوا إِلَى بَاطِنِ الدُّنْيَا إِذَا نَظَرَ النَّاسُ إِلَى ظَاهِرِهَا وَ اشْتَغَلُوا بِآجِلِهَا إِذَا اشْتَغَلَ النَّاسُ بِعَاجِلِهَا فَأَمَاتُوا مِنْهَا مَا خَشُوا أَنْ يُمِيتَهُمْ وَ تَرَكُوا مِنْهَا مَا عَلِمُوا أَنَّهُ سَيَتْرُكُهُمْ وَ رَأَوُا اسْتِكْثَارَ غَيْرِهِمْ مِنْهَا اسْتِقْلَالًا وَ دَرَكَهُمْ لَهَا فَوْتاً أَعْدَاءُ مَا سَالَمَ النَّاسُ وَ سِلْمُ مَا عَادَى النَّاسُ بِهِمْ عُلِمَ الْكِتَابُ وَ بِهِ عُلِمُوا وَ بِهِمْ قَامَ الْكِتَابُ وَ بِهِ قَامُوا لَا يَرَوْنَ مَرْجُوّاً فَوْقَ مَا يَرْجُونَ وَ لَا مَخُوفاً فَوْقَ مَا يَخَافُونَ
امام علی (علیه السلام) (الله‌ین دوستلاری‌نین بعضی خصلتلری باره‌سینده) بويورموشدور:
الله‌ین دوستلاری جماعت دنيانین ظاهرینه (زینت و بزگینه) باخاندا اونون باطنینه (يوخ اولاجاغینا) باخانلار، جماعت اونون بو گونو ایله مشغول اولاندا (دنيا مالی اله گتیرمک فکرینده اولاندا) اونون سونو ایله مشغول اولانلاردیر (اؤلوم سفری اوچون آذوقه  توپلايانلاردیر). بئله‌لیکله، اونلار دنيانین اونلاری اؤلدورمه‌سیندن قورخدوقلاری شئيی اؤلدوررلر (ایلاهی عذاب و جزايا سبب اولان شئيدن چکینرلر)، اونون اونلاری ترک ائده‌جگینی بیلدیکلری شئيینی ترک ائدرلر (اونلاردان آيریلاجاغینی بیلدیکلری اوچون اونون مالینا اورک باغلامازلار)، دنيادان باشقالاری‌نین چوخ بهره‌لنمه‌لری‌نین (آخرت بهره‌لرینه نسبتده) آز اولماسینی و دنيانی الده ائتمه‌لری‌نین (ابدی سعادتی) ایتیرمک اولدوغونو (ابدی سعادتی الدن چیخارماغا سبب اولماسینی) گؤررلر. اونلار جماعتین باریشدیغی شئيله دوشمن، جماعتین دوشمن اولدوغو شئيله ایسه باریشیقدادیرلار (نفسی ایستکلردن چکینه‌رک اونون مقابلینده مقاومت گؤستررلر). کتاب اونلارین واسطه‌‌سی ایله تانیندی (جماعت قرآنین حکملرینی درک ائتدی) و اونلار دا همین کتابلا تانیدیلار؛ کتاب اونلارین واسطه‌‌سی ایله اؤز يئرینده قالدی (ديَیشدیریلمک و آزالیب-چوخالماقدان قوروندو) و اونلار همین کتابلا قالدیلار (مالک اولدوقلاری بوتون شئيلری اوندان گؤتوردولر). اؤز اومید و آرزولاریندان (عيب و نقصان صفتلریندن پاک و اوزاق الله‌ین ثوابیندان) اوستون اومید، قورخولاریندان (ایلاهی جزادان) اوستون قورخو گؤرمورلر.
425
وَ قَالَ عليه السلام اذْكُرُوا انْقِطَاعَ اللَّذَّاتِ وَ بَقَاءَ التَّبِعَاتِ
امام علی (علیه السلام) (اؤلومو يادا سالماق باره‌سینده) بويورموشدور:
لذت و شادلیقلارین کسیلمه‌سینی و گناهلارین قالماسینی يادا سالین. (اؤلومون فکرینده اولون. چونکی اونون چاتماسی ایله بیر نئچه گونلوک لذتلر آرادان گئده‌جک و گناهلارین جزاسی همیشه‌لیک اولاراق قالاجاقدیر.)
426
وَ قَالَ عليه السلام اخْبُرْ تَقْلِه
و من الناس من يروي هذا لرسول الله صلى الله عليه واله و مما يقوي أنه من كلام أمير المؤمنين عليه السلام ما حكاه ثعلب قال حدثنا ابن الأعرابي قال قال المأمون لو لا أن عليا عليه السلام قال اخبر تقله لقلت اقله تخبر
امام علی (علیه السلام) (انسانلاری سیناياراق امتحان ائتمک باره‌سینده) بويورموشدور:
(انسانلاری) سینا کی، (اونلاری) دوشمن بیله‌سن. (چونکی ظاهرده انسانلارین چوخو پیس دئيیلدیرلر. آمّا سیناياندا پیسلیکلری اوزه چیخیر.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
بعضیلری بو کلامی پیغمبردن (صل الله علیه و آله) نقل ائدیبلر. آمّا بو کلامین امیرالمؤمنین علیه السلامدان اولماسی نظری‌نین دلیلی، ثعلبین بو بَيانیدیر: ابن اعرابی بیزه نقل ائتدی کی، مأمون دئدی: اگر علی (علیه السلام) «سینا کی، دوشمن بیله‌سن» بويورموش اولماسايدی من دئيردیم کی، «انسانلاری دوشمن بیل کی، اونلاری سیناياسان».
427
وَ قَالَ عليه السلام مَا كَانَ اللَّهُ لِيَفْتَحَ عَلَى عَبْدٍ بَابَ الشُّكْرِ وَ يُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الزِّيَادَةِ وَ لَا لِيَفْتَحَ عَلَى عَبْدٍ بَابَ الدُّعَاءِ وَ يُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الْإِجَابَةِ وَ لَا لِيَفْتَحَ لِعَبْدٍ بَابَ التَّوْبَةِ وَ يُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الْمَغْفِرَةِ
امام علی (علیه السلام) (شکر ائتمک، دعا و تؤبه باره‌سینده) بويورموشدور:
اولا بیلمز کی، الله بنده‌نین اوزونه شکر قاپیسینی آچسین (شکر ائتمه‌يه امر ائتسین)، آمّا آرتیم قاپیسینی اونون اوزونه باغلاسین (نعمتی آرتیرماسین)؛ دعا و ایسته‌مک قاپیسینی آچسین (اوندان ایسته‌نیلمه‌سینه امر ائتسین)، آمّا روا اولماق قاپیسینی اوزونه باغلاسین (اونون ایسته‌يینی قبول ائتمه‌سین)؛ تؤبه قاپیسینی آچسین، آمّا باغیشلاماق قاپیسینی اونون اوزونه باغلاسین (گناهلارینی باغیشلاماسین).
428
وَ قَالَ عليه السلام أَوْلَى النَّاسِ بِالْكَرَمِ مَنْ عَرَّقَتْ بِهِ الْكِرَامُ
امام علی (علیه السلام) (ایگیدلیک باره‌سینده) بويورموشدور:
انسانلارین ایگیدلیگه اَن لايقلیسی ایگیدلرین اوندا کؤک آتدیغی (آتا-بابالاری ياخشی و ایگیدلردن اولموش) کسدیر.
429
وَ سُئِلَ عليه السلام أَيُّهُمَا أَفْضَلُ الْعَدْلُ أَوِ الْجُودُ فَقَالَ عليه السلام الْعَدْلُ يَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا وَ الْجُودُ يُخْرِجُهَا عَنْ‏ جِهَتِهَا وَ الْعَدْلُ سَائِسٌ عَامٌّ وَ الْجُودُ عَارِضٌ خَاصٌّ فَالْعَدْلُ أَشْرَفُهُمَا وَ أَفْضَلُهُمَا
امام علی علیه السلامدان سوروشدولار کی، عدالتلی‌لیک اوستوندور، يوخسا سخاوتلی‌لیک؟ او حضرت (عدالتین سخاوتدن اوستون اولماسی باره‌سینده بئله) بويوردو:
عدالت ایشلری اؤز يئرینه قويور، سخاوت ایسه اونلاری اؤز يئریندن چیخاردیر. (چونکی سخاوتلی شخص لازم اولاندان آرتیق باغیشلايیر.) عدالت هامینی ساخلايیر، سخاوت ایسه آنجاق بخشش ائدیلمیش شخصه خیر وئریر. بونا گؤره ده عدالت داها شرفلی و داها اوستوندور.
430
وَ قَالَ عليه السلام النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا
امام علی (علیه السلام) (نادانلیغین مذمّتینده) بويورموشدور:
انسانلار بیلمه‌دیکلری شئيین دوشمنیدیرلر. (چونکی نادانلار بیلدیکلری شئيی علم، اوندان قالان شئيلری ایسه سهو سانارلار، نئجه کی، قرآن کریمین يونس سوره‌سی‌نین 39-جو آيه‌سینده بويورولور: «بَلْ كَذَّبُواْ بِمَا لَمْ يُحِيطُواْ» «آنلایا بیلمه‌دیکلری شئيی انکار ائدیرلر.»)
431
وَ قَالَ عليه السلام الزُّهْدُ كُلُّهُ بَيْنَ كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ (لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ) وَ مَنْ لَمْ يَأْسَ عَلَى الْمَاضِي وَ لَمْ يَفْرَحْ بِالْآتِي فَقَدْ أَخَذَ الزُّهْدَ بِطَرَفَيْهِ
امام علی (علیه السلام) (پرهیزکارلیق و زاهدلیک باره‌سینده) بويورموشدور:
زاهدلیک و پرهیزکارلیغین هامیسی قرآنین ایکی کلمه‌سینده خلاصه‌‌ ائدیلیب. عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله (الحدید سوره‌سی‌نین 23-جو آيه‌سینده) بويورموشدور: «لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ» «کی، هئچ وقت الیزدن چیخانا کدرلنمه‌يه‌سیز و سیزه وئریلنه سئوینمه‌يه‌سیز.» کئچمیشه حیفسلنمه‌ين و گله‌جگه سئوینمه‌ين کس، زاهدلیگی اونون ایکی طرفیندن (کئچمیشه و گله‌جگه اعتناسیزلیقلا) الده ائدیب.
432
وَ قَالَ عليه السلام الْوِلَايَاتُ مَضَامِيرُ الرِّجَالِ
امام علی (علیه السلام) (حکمدارلار باره‌سینده) بويورموشدور:
حکومتلر کیشیلرین (سیناق) میدانلاریدیر. (ياریش آتلاری مسابقه میدانیندا تانیندیغی کیمی انسانلارین ياخشی و يا پیس اولمالاری دا اونلار حاکمیته گلنده اوزه چیخیر.)
433
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَنْقَضَ النَّوْمَ لِعَزَائِمِ الْيَوْمِ
امام علی (علیه السلام) (ایشده سوستلوق باره‌سینده) بويورموشدور:
يوخو گوندوزون قرارلارینی نئجه ده چوخ پوزور و محو ائدیر. (بو کلامین شرحی خطبه‌‌لر فصلینده 211-جی کلامین شرحینده‌دیر.)
434
وَ قَالَ عليه السلام لَيْسَ بَلَدٌ بِأَحَقَّ بِكَ مِنْ بَلَدٍ خَيْرُ الْبِلَادِ مَا حَمَلَكَ
امام علی (علیه السلام) (ياشايیش يئری باره‌سینده) بويورموشدور:
سنین اوچون شهرین بیری دیگریندن داها مناسب دئيیل. شهرلرین اَن ياخشیسی سنی چیگینلرینه آلان (اهالیسی سنی ایسته‌ين و ياشايیشیندا رفاه و آسايشده اولدوغون) شهردیر.
435
وَ قَالَ عليه السلام وَ قَدْ جَاءَهُ نَعْيُ الْأَشْتَرِ رَحِمَهُ اللَّهُ مَالِكٌ وَ مَا مَالِكٌ وَ اللَّهِ لَوْ كَانَ جَبَلًا لَكَانَ فِنْداً (وَ لَوْ كَانَ حَجَراً لَكَانَ صَلْداً) لَا يَرْتَقِيهِ الْحَافِرُ وَ لَا يُوفِي عَلَيْهِ الطَّائِرُ
و الفند المنفرد من الجبال
مالک اشترین (الله اونو باغیشلاسین) اؤلوم خبری امام علی علیه السلاما چاتاندا (او حضرت اونون بؤيوکلويو و جسورلوغو باره‌سینده بئله) بويورموشدور:
مالک گئتدی، آمّا نه ایدی مالک! الله‌ـا آند اولسون کی، اگر داغ ایدیسه، آيری قالمیش و عظمتلی بیر داغ ایدی؛ اگر داش ایدیسه، ائله محکم داش ایدی کی، (بؤيوکلوک و محکملیگیندن) هئچ بیر دیرناقلی حیوان اوندان يوخاری قالخا بیلمیر و هئچ بیر قوش اونون اوستوندن اوچموردو. (او، تک و مثلسیز ایدی، هئچ کس اونا غالب گله بیلمزدی.
(سیّد رضی عليه‌ الرحمه‌‌ دئيیر:)
(اساس متنده‌کی) «فِنْد» کلمه‌سی دیگر داغلاردان آيری اولان داغ معناسیندادیر.
436
وَ قَالَ عليه السلام قَلِيلٌ مَدُومٌ عَلَيْهِ خَيْرٌ مِنْ كَثِيرٍ مَمْلُولٍ مِنْهُ
امام علی (علیه السلام) (ایشده عزمکارلیق گؤستره‌رک اونو دوام ائتدیرمگین مدحینده) بويورموشدور:
دوام ائتدیریلن آز ایش يورغونلوق گتیرن چوخ ایشدن داها ياخشیدیر. (بو کلام ائله 270-جی کلامدیر، آمّا کلمه‌لرینده اولان بیر آز فرقله کی، اونون شرحی اورادا دئيیلدی.)
437
وَ قَالَ عليه السلام إِذَا كَانَ فِي رَجُلٍ خَلَّةٌ رَائِقَةٌ فَانْتَظِرُوا (منْهُ) أَخَوَاتِهَا
امام علی (علیه السلام) (صفتلرین انکشاف ائتمه‌سی باره‌سینده) بويورموشدور:
بیرینده (ياخشی و پیسلیگیندن آسیلی اولماياراق) تعجّبلو بیر صفت و خصلت اولسا، اونون بنزرلرینی گؤزله‌يین. (اگر همین صفت ياخشی ایدیسه داها ياخشی، پیس ایدیسه داها پیس اولاجاق.)
438
وَ قَالَ عليه السلام لِغَالِبِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَبِي الْفَرَزْدَقِ فِي كَلَامٍ دَارَ بَيْنَهُمَا مَا فَعَلْتَ إِبِلَكَ الْكَثِيرَةَ قَالَ ذَعْذَعَتْهَا الْحُقُوقُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ عليه السلام ذَلِكَ أَحْمَدُ سُبُلِهَا
امام علی (علیه السلام) صحبت اثناسیندا (شاعر) «فرزدق»ین آتاسی غالب ابن صعصعه‌يه دئدی:
چوخ سايلی دوه‌لرینی نئيله‌دین؟ غالب دئدی: حقّلر (جماعتین اوندا اولان حقّلری) اونلاری داغیتدی (صدقه‌‌، زکات، قوهوم-اقربايا کؤمک و بورجون اؤده‌نیلمه‌سی کیمی خیرلی يوللاردا ایشله‌دیلدی). او حضرت (علیه السلام) (جماعتین حقّینی اؤده‌مگین مدحینده) بويوردو: بو داغیلماق او دوه‌لرین داغیلما يوللاری‌نین اَن تعریفه لايقیدیر.
439
وَ قَالَ عليه السلام مَنِ اتَّجَرَ بِغَيْرِ فِقْهٍ فَقَدِ ارْتَطَمَ فِي الرِّبَا
امام علی (علیه السلام) (دینین حکملرینی بیلمه‌مگین زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
دینین حکملرینی بیلمه‌دن آل-وئر ائدن کس ربايا (بورجدا حراما و ایلاهی جزايا سبب اولان درصد آلیب وئرمگه) باتار (دچار اولار).
440
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ عَظَّمَ صِغَارَ الْمَصَائِبِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِكِبَارِهَا
امام علی (علیه السلام) (ناشکرلويون زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
کیم کیچیک مصیبت و کدرلری بؤيوک سايسا، الله اونو اونلارین داها بؤيويونه دچار ائدر.
441
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ كَرُمَتْ عَلَيْهِ نَفْسُهُ هَانَتْ عَلَيْهِ شَهَوَاتُهُ
امام علی (علیه السلام) (شرف و حیثیّت باره‌سینده) بويورموشدور:
کیمین نفسی محترم و اوجا اولسا (کیم اؤزونو شرفلی بیلسه)، شهوتلری اونون يانیندا خوار اولار (ذلت و خوارلیغا دوشمه‌مک اوچون اونلارا تابع اولماز).
442
وَ قَالَ عليه السلام مَا مَزَحَ رَجُلٌ مَزْحَةً إِلَّا مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً
امام علی (علیه السلام) (شوخلوغون زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
نؤعوندن آسیلی اولماياراق شوخلوق ائتمیش هر بیر شخص مطلق عاغلی‌نین بیر حصّه‌‌سینی معيّن شکلده ایتیره‌جکدیر. (شوخلوق عاغلین يونگوللشمه‌سینه سبب اولور.)
443
وَ قَالَ عليه السلام زُهْدُكَ فِي رَاغِبٍ فِيكَ نُقْصَانُ حَظٍّ وَ رَغْبَتُكَ فِي زَاهِدٍ فِيكَ ذُلُّ نَفْسٍ
امام علی (علیه السلام) (قارشیلیقلی انسیّتده اولماق باره‌سینده) بويورموشدور:
سنین، سنه رغبتی اولان کسه اعتناسیزلیغین پاي و قسمتین آزلیغیدیر (آزالماسینا سبب اولور). سنه اعتناسیز اولان کسه رغبت گؤسترمگین ایسه نفسین ذلتی و خوارلیغیدیر (خوارلیغینا سبب اولور).
444
وَ قَالَ عليه السلام مَا زَالَ الزُّبَيْرُ رَجُلًا مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ حَتَّى نَشَأَ ابْنُهُ الْمَشْئُومُ عَبْدُ اللَّهِ
امام علی (علیه السلام) (عبدالله ابن زبيرین مذمّتینده) بويورموشدور:
زبير اونون نحس اوغلو عبدالله بؤيويه‌نه کیمی همیشه بیز اهل بیتدن (قوهوملاریمیزدان) ایدی.
445
وَ قَالَ عليه السلام مَا لِابْنِ آدَمَ وَ الْفَخْرِ أَوَّلُهُ نُطْفَةٌ وَ آخِرُهُ جِيفَةٌ لَا يَرْزُقُ نَفْسَهُ وَ لَا يَدْفَعُ حَتْفَهُ
امام علی (علیه السلام) (اؤيونمک و مغرورلوغون مذمّتینده) بويورموشدور:
آدم اولادی‌نین فخر ائتمک و اؤيونمکله نه ایشی کی، اوّلی نطفه، آخری ایسه ایيلنمیش لشدیر؛ نه اؤزونه روزی وئریر، نه ده اؤز اؤلومونو دفع ائدیر.
446
و قال عليه السلام الْغِنَى وَ الْفَقْرُ بَعْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ
امام علی (علیه السلام) (حقیقی زنگینلیک و يوخسوللوق باره‌سینده) بويورموشدور:
زنگینلیک و يوخسوللوق (قیامت گونو) وضعیّت معلوم اولاندان و عمللر الله‌ـا گؤستریلندن سونرادیر. (حقیقی وارلی او کسدیر کی، قیامت گونو ایلاهی ثواب و ابدی جنّت اونون نصیبی اولسون. هابئله حقیقی يوخسول او کسدیر کی، همین گون الله‌ین جزا و عذابینا دچار اولسون.)
447
وَ سُئِلَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنْ أَشْعَرُ الشُّعَرَاءِ فَقَالَ إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ يَجْرُوا فِي حَلْبَةٍ تُعْرَفُ الْغَايَةُ عِنْدَ قَصَبَتِهَا فَإِنْ كَانَ وَ لَا بُدَّ فَالْمَلِكُ الضِّلِّيلُ يريد إمرأ القيس
امام علی علیه السلامدان شاعرلرین اَن بؤيويونون کیم اولماسینی سوروشوبلار. او حضرت (امرء القيس باره‌سینده) بويورموشدور:
شاعرلر بیر دسته مرج آتلاریندا چاپمايیبلار کی، اونلارین کامل‌لیکلری‌نین سونو گیروو قامیشین گؤتورولمه‌سینده بیلینسین. (شاعرلرین شعرلری‌نین هامیسی بیر سبکده دئيیل و اونا گؤره اونلارین بیرینی دیگریندن اوستون توتماق اولماز.) اگر کیمه‌سه اوستونلوک وئرمک لابدّ و ضروری اولسا، اوندا «آزغین شاه» اوستوندور.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:) حضرتین «الْمَلِكُ الضَّلِيلُ»، یعنی، آزغین شاه افاده‌سیندن مقصدی امرء القیسدیر. (اونو شاه آدلاندیرماسی‌نین سببی شعرلری‌نین گؤزللیگیدیر. آزغین آدلاندیریلماسی‌نین سببی ایسه اونون کافر و فاسق اولماسیدیر.)
448
وَ قَالَ عليه السلام أَلَا حُرٌّ يَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَةَ لِأَهْلِهَا إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا
امام علی (علیه السلام) (دنيادان اوزاق اولماغا هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
بیر آزاد کیشی يوخدورمو کی، آغیزدا قالمیش بو آرتیغی (آلچاق دنيانی) اؤز اهلی‌نین (کافر و منافقلرین) اختیارینا بوراخسین؟ سیزین جانلاریزین قيمتی و ديَری آنجاق جنّتدیر. بونا گؤره ده اونلاری همین قيمتدن باشقا هئچ نَه‌يه ساتمايین.
449
وَ قَالَ عليه السلام مَنْهُومَانِ لَا يَشْبَعَانِ طَالِبُ عِلْمٍ وَ طَالِبُ دُنْيَا
امام علی (علیه السلام) (علم و دنيا ایسته‌ين باره‌سینده) بويورموشدور:
ایکی يئيه‌ن دويماز: علم آختاریشی و آرزوسوندا اولان (کی، هر نه قدر مسئله‌‌لر آشکار اولسا يئنه ده دیگر بیر مجهولو معلوم ائتمک ایسته‌ير) و دنيا ایسته‌ين (کی، هر نه قدر دنيا مالی الده ائتسه يئنه ده دیگر شئيلر اله گتیرمک آرزوسوندا اولار).
450
وَ قَالَ عليه السلام عَلَامَةُ الْإِيمَانِ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ وَ أَنْ لَا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ‏ فَضْلٌ عَنْ عِلْمِكَ وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللَّهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ
امام علی (علیه السلام) (ایمانین بعضی نشانه‌لری باره‌سینده) بويورموشدور:
ایمانین نشانه‌سی بودور کی، سنه زیان ووراجاق يئرده دوغرو دانیشماغی سنه خیر گتیره‌جک يئرده يالان دانیشماقدان اوستون توتاسان و دانیشیغین بیلیگیندن آرتیق اولماسین.
هابئله باشقاسی باره‌سینده دانیشماقدا الله‌دان قورخاسان.
451
وَ قَالَ عليه السلام يَغْلِبُ الْمِقْدَارُ عَلَى التَّقْدِيرِ حَتَّى تَكُونَ الْآفَةُ فِي التَّدْبِيرِ
و قد مضى هذا المعنى فيما تقدم برواية تخالف هذه الألفاظ
امام علی (علیه السلام) (تدبیر تؤکمک و اوزاق گؤرنلیگه آرخالانماماق باره‌سینده) بويورموشدور:
ایلاهی قضا و قدر حسابلامالاری (بنده‌نین اؤزو اوچون جیزدیغی پلانلاری) ائله قاباقلايیر کی، (بعضاً) بلا و محو (اولماق) تدبیر تؤکمک و اوزاق گؤرنلیکده اولور. (بونا گؤره ده انسان توکّلدن ال گؤتورمه‌مه‌لی، اؤز تدبیر و فکرلرینه آرخالانمامالیدیر.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:) بو معنا بوندان قاباق (اون آلتینجی کلامدا) کلمه‌لری بو کلمه‌لردن بیر قدر فرقلی اولان بیر روايتده کئچدی.
452
وَ قَالَ عليه السلام الْحِلْمُ وَ الْأَنَاةُ تَوْأَمَانِ يُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّةِ
امام علی (علیه السلام) (صبرلی‌لیک و تلسمه‌مک باره‌سینده) بويورموشدور:
صبر و تلسمه‌مک بیر قاریندان اولان اکیزلردیرلر کی، اونلاری همّت و محکم اراده دوغور. (صبرلی‌لیک و تلسمه‌مک بیر درجه‌‌ و مرتبه‌ده‌دیرلر. يوکسک همّته مالک اولان شخص تئز غضبلنمه‌يیب صبر گؤستردیگی کیمی ایشلرده تلسکنلیک ده ائتمیر و ایشین سونونو فکرلشیر.)
453
وَ قَالَ عليه السلام الْغِيبَةُ جُهْدُ الْعَاجِزِ
امام علی (علیه السلام) (غيبت ائتمگین مذمّتینده) بويورموشدور:
غيبت ائتمک و (بیری‌نین) آرخاسینجا دانیشماق عاجز شخصین جهدیدیر (عاجز شخصین اؤز دوشمنیندن انتقام آلا بیلدیگی و يا حسد آپاردیغی شخصین دالینجا پیس دانیشماق اوچون استفاده ائتدیگی يگانه واسطه‌‌دیر).
454
وَ قَالَ عليه السلام رُبَّ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِيهِ
امام علی (علیه السلام) (بنده‌لرین امتحان ائدیلمه‌لری باره‌سینده) بويورموشدور:
نه چوخ آدام کی، باره‌سینده‌کی گؤزل سؤزلر سببیندن (جماعتین اونون باره‌سینده اولان خوش سؤزلرینه گؤره) فتنه و چتینلیگه دوشوب.
455
وَ قَالَ عليه السلام الدُّنْيَا خُلِقَتْ لِغَيْرِهَا وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا
امام علی (علیه السلام) (دنيا باره‌سینده) بويورموشدور:
دنيا اؤزو اوچون دئيیل، باشقاسی اوچون يارادیلیب. (دنيا آخرت اوچون بیر يولدور کی، انسان ثواب اله گتیرمک اوچون گرک اوندا بنده‌لیک ائتسین؛ همیشه‌لیک دئيیل کی، اوندا آنجاق وقتی ياخشی کئچیرمکله مشغول اولسون!)
456
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ لِبَنِي أُمَيَّةَ مِرْوَداً يَجْرُونَ فِيهِ وَ لَوْ قَدِ اخْتَلَفُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ ثُمَّ كَادَتْهُمُ الضِّبَاعُ لَغَلَبَتْهُمْ
و المرود هاهنا مفعل من الإرواد و هو الإمهال و الإنظار و هذا من أفصح الكلام و أغربه فكأنه عليه السلام شبه المهلة التي هم فيها بالمضمار الذي يجرون فيه إلى الغاية فإذا بلغوا منقطعها انتقض نظامهم بعدها
امام علی (علیه السلام) (بنی اميّه دؤلتی‌نین داغیلماسی باره‌سینده) بويورموشدور:
بنی-اميّه اوچون بیر مهلت زمانی و بیر فرصت میدانی واردیر کی، اوندا (سلطنت و شاهلیق آتینی) چاپارلار. آرالاریندا خلافت و شاهلیق اوستونده دعوا-دالاش دوشندن سونرا گور ائشنلر (آلچاق و نا نجیبلر) آلداتماق يولو ایله اونلارا حاکم اولارلار.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
اسم مفعول اولان «أَلْمُرْوَدُ» کلمه‌سی‌نین کؤکو «الْاِرْوادُ» دیر و معناسی مهلت و فرصت وئرمکدیر. او، «مُفْعَل» وزنینده‌دیر. بو اَن دولغون و حیرتلندیریجی سؤزلردندیر. سانکی او حضرت (علیه السلام) اونلارا وئریلمیش زمان مهلتینی، اونلارین آخرینا کیمی چاپدیقلاری و سونا چاتاندان سونرا ایشلری‌نین نظام-انتظامی پوزولان میدانا بنزه‌دیب.
457
وَ قَالَ عليه السلام فِي مَدْحِ الْأَنْصَارِ هُمْ وَ اللَّهِ رَبُّوا الْإِسْلَامَ كَمَا يُرَبَّى الْفَلُوُّ مَعَ غِنَائِهِمْ بِأَيْدِيهِمُ السِّبَاطِ وَ أَلْسِنَتِهِمُ السِّلَاطِ
امام علی (علیه السلام) انصارین مدحینده بويورموشدور:
الله‌ـا آند اولسون کی، اونلار وار-دؤلتلری، سخاوتلی اللری و ایتی دیللری ایله اسلامی سوتدن آيریلمیش (و يا بیر ياشی اولان) آت بالاسی بسله‌نن کیمی بسله‌يه‌رک يئتیشدیردیلر.
458
وَ قَالَ عليه السلام الْعَيْنُ وِكَاءُ السَّهِ
و هذه من الاستعارات العجيبة كأنه شبه السه بالوعاء و العين بالوكاء فإذا أطلق الوكاء لم ينضبط الوعاء و هذا القول في الأشهر الأظهر من كلام النبي صلى الله عليه واله و قد رواه قوم لأمير المؤمنين عليه السلام و ذكر ذلك المبرد في كتاب المقتضب في باب اللفظ بالحروف و قد تكلمنا على هذه الاستعارة في كتابنا الموسوم بمجازات الآثار النبوية
امام علی (علیه السلام) (گؤزون آچیق اولماسی باره‌سینده) بويورموشدور:
گؤز دوز باغیرساغین باغیدیر.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
بو کلام حیران ائدیجی کنایه‌لردندیر. سانکی حضرت دوز باغیرساغی قابا، گؤزو ایسه باغا اوخاشادیب کی، باغ آچیلاندا قاب اؤز وضعیّتینده قالمیر (ایچینده اولانلار ائشیگه تؤکولور). داها مشهور نظره اساساً بو کلام حضرت پیغمبرین (صل الله علیه و آله) کلاملارینداندیر. بیر دسته ایسه اونو امیرالمؤمنین علیه السلامدان نقل ائدیب. بو مطلبی مبرّد «المقتضب» کتابی‌نین «اللفظ بالحروف» فصلینده بَيان ائدیب. بیز بو کنایه باره‌سینده اؤزوموزون «مجازات الآثار النبویّه» آدلی کتابیمیزدا صحبت ائتمیشیک.
459
وَ قَالَ عليه السلام فِي كَلَامٍ لَهُ وَ وَلِيَهُمْ وَالٍ فَأَقَامَ وَ اسْتَقَامَ حَتَّى ضَرَبَ الدِّينُ بِجِرَانِهِ
امام علی (علیه السلام) (عمر ابن خطّاب باره‌سینده‌کی) بیر کلامیندا بويورموشدور:
(ابو بکردن سونرا) بیر والی جماعته حاکم اولدو (عمر خلافت مقامیندا اوتوردو). بئله‌لیکله، (خلافت ایشینی) برپا ائتدی و مقاومت گؤستردی (هامی‌يا حاکم اولدو)، نهايت، (دوه استراحت ائدنده بوينونون قاباغینی يئره قويوب ساکتلشدیگی کیمی) دین قرار توتدو.
460
وَ قَالَ عليه السلام يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ عَضُوضٌ يَعَضُّ الْمُوسِرُ فِيهِ عَلَى مَا فِي يَدَيْهِ وَ لَمْ يُؤْمَرْ بِذَلِكَ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ تَنْهَدُ فِيهِ الْأَشْرَارُ وَ تُسْتَذَلُّ فِيهِ الْأَخْيَارُ وَ يُبَايِعُ الْمُضْطَرُّونَ وَ قَدْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه واله عَنْ بَيْعِ الْمُضْطَرِّينَ
امام علی (علیه السلام) (قارشی‌يا چیخاجاق خوشا گلمز حادثه‌‌لر باره‌سینده) بويورموشدور:
انسانلار اوچون ائله بیر تیکانلی (و چتین) زمان گله‌جک کی، اوندا وارلی، اللرینده اولانلارلا محکم سانجاجاق (مال و ثروتینده خسیس‌لیک ائده‌رک اونو الله يولوندا وئرمه‌يه‌جک)، حال‌بوکی بو ایشه امر اولونمايیب. عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله (قرآن کریمین بقره سوره‌سی‌نین 237-جی آيه‌سینده) بويوروب: «وَلا تَنسَوُاْ الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» «بیر-بیریزه ياخشیلیق ائتمگی اونوتمايین (بیر-بیریزه ياردیم ائدین)!» همین زماندا پیس عمل صاحبلری قالخاراق اؤيونر، ياخشی عمل صاحبلری ایسه خوار و ذلیل اولارلار. و عاجزلر و بیچاره‌لرله آل-وئر ائدرلر (اونلارا باها ساتارلار، اونلاردان آلاندا ایسه اوجوز آلارلار). حال‌بوکی الله‌ین پیغمبری (صل الله علیه و آله) عاجزلره (يئمک) ساتماغی (و يا اونلارلا آل-وئر ائتمگی) قاداغان ائدیب. (چونکی اونلارا کؤمک اولونمالیدیر، ياخود اونلارلا، عاجز اولمايانلارلا آپاریلان آل-وئر کیمی آل-وئر ائدیلمه‌لیدیر. یعنی، اونلارا کؤمک ائدیلمه‌سه ده، هئچ اولماسا آل-وئرده اونلاری عاجز گؤروب آلداتماق اولماز و هامی ایله چکی و قيمتده نئجه آل-وئر ائدیلیرسه اونلارلا دا ائله آل-وئر ائدیلمه‌لیدیر.)
461
وَ قَالَ عليه السلام يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلَانِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ وَ بَاهِتٌ مُفْتَرٍ
و هذا مثل قوله عليه السلام هَلَكَ فِيَّ رَجُلَانِ مُحِبٌّ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ
امام علی (علیه السلام) (اؤز دوست و دوشمنی باره‌سینده) بويورموشدور:
منه گؤره ایکی نفر هلاک و محو اولاجاقدیر: (بیری منی سئومکده) افراطا واران دوست و (دیگری منه) يالان ياپیشدیران بهتانچی (کی، منه، منده اولمايان شئيی نسبت وئرر.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:) بو کلام او حضرت علیه السلامین بو (يوز اون اوچونجو) کلامی کیمیدیر کی: منیم يولومدا ایکی نفر هلاک اولدو: افراطا واران دوست و دوشمنچی‌لیگینده حدّینی آشان دوشمن. (بو کلامین شرحی اؤز يئرینده بَيان ائدیلیب.)
462
وَ سُئِلَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنِ التَّوْحِيدِ وَ الْعَدْلِ فَقَالَ التَّوْحِيدُ أَلَّا تَتَوَهَّمَهُ وَ الْعَدْلُ أَلَّا تَتَّهِمَهُ
امام علی علیه السلامدان توحید و عدالت (اونلارین معنالاری) باره‌سینده سوروشدولار. او حضرت بويوردو:
توحید و الله‌ی تک بیلمک اونو فکر و خيالا گتیرمه‌مگیندیر. (چونکی ذهن و خيالا گلن شئي سنین کیمی مخلوقدور.) عدالت اونو (اونا لايق اولمايان شئيلرده) اتّهام ائتمه‌مگیندیر. (چونکی نالايق ایش گؤرمگین سببی يا نادانلیق و جهالتدیر، يا دا احتیاج و ناچارلیق کی، الله بونلارین هر ایکیسیندن اوزاق و پاکدیر.)
463
و قال عليه السلام لَا خَيْرَ فِي الصَّمْتِ عَنِ الْحُكْمِ كَمَا أَنَّهُ لَا خَيْرَ فِي الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ
امام علی (علیه السلام) (يئرسیز سوسماغین و يئرسیز دانیشماغین مذمّتینده) بويورموشدور:
جهالت و نادانلیقلا دانیشماقدا خیر اولمادیغی کیمی حکمت و علمله (دانیشماق لازم اولان زمان) سوسماقدا دا خیر يوخدور.
464
وَ قَالَ عليه السلام فِي دُعَاءٍ اسْتَسْقَى بِهِ اللَّهُمَّ اسْقِنَا ذُلَلَ السَّحَائبِ دُونَ صِعَابِهَا
و هذا من الكلام العجيب الفصاحة و ذلك أنه عليه السلام شبه السحائب ذوات الرعود و البوارق و الرياح و الصواعق بالإبل الصعاب التي تقمص برحالها و تتوقص بركبانها و شبه السحائب الخالية من تلك الروائع بالإبل الذلل التي تحتلب طيعة و تقتعد مسمحة
امام علی (علیه السلام) (الله‌دان) ياغیش ياغماسینی ایسته‌دیگی دعادا بئله بويورموشدور:
الله‌یم، بیزه اطاعتسیز برک بولودلارلا (يوک چکمه‌ين اطاعتسیز دوه‌لر کیمی اولان ياغیشسیز بولودلارلا) دئيیل، اطاعتکار رام بولودلارلا (رام اولوب يوک چکن دوه‌لر کیمی اولان ياغیشلی بولودلارلا) سو وئر.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
بو کلام، فصاحت و دولغونلوغو حیرتلندیریجی اولان کلاملارداندیر. بئله کی، امام (علیه السلام) گورولتولو و واهمه‌لی سسلی، ائله‌جه ده پاریلتیلی، ایشیقلی، کولکلی ایلدیریملی و آلوولو بولودلاری (بئلینده اولان پالان و يوکلری يئره آتماق اوچون) يوکله بیرلیکده سیچرايان و میننلری (يئره يیخماق اوچون) سیلکله‌ين اطاعتسیز دوه‌لره، بو قورخولو شئيلره مالک اولمايان بولودلاری ایسه سوتلری ساغیلاندا اطاعتکارلیق ائدن و بئلینه میننده خوش داورانان رام دوه‌لره اوخشادیب.
465
وَ قِيلَ لَهُ عليه السلام لَوْ غَيَّرْتَ شَيْبَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ الْخِضَابُ زِينَةٌ وَ نَحْنُ قَوْمٌ فِي مُصِيبَةٍ
يُرِيدُ وَفَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه واله
امام علی علیه السلاما دئدیلر کی: ائي امیر المؤمنین، اگر (ساققالی‌نین) آغ توکلرینی ديَیشدیرسه‌يدین (اونلاری رنگلسه‌يدین) ياخشی اولاردی. حضرت (رنگ باره‌سینده بئله) بويوردو:
رنگ زینت و گؤزللیکدیر. (آمّا) بیز عزادا و غم-غصّه‌ده اولان بیر طایفايیق.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
حضرتین («بیز عزادا و غم-غصّه‌ده اولان بیر طایفايیق» دئمکدن) مقصدی الله‌ین پیغمبری‌نین (صل الله علیه و آله) وفاتیدیر. (رنگ باره‌سینده، اون يئددینجی کلامین شرحینده ده دانیشیلیب.)
466
وَ قَالَ عليه السلام مَا الْمُجَاهِدُ الشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَعْظَمَ أَجْراً مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ لَكَادَ الْعَفِيفُ أَنْ يَكُونَ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ
امام علی (علیه السلام) (عفّتلی‌لیگین مدحینده) بويورموشدور:
الله يولوندا شهید اولموش مجاهدین ثوابی (حرام و نالايق ایشلر گؤرمک) قدرت و امکانی اولان، آمّا عفّت-عصمت گؤسترن کسدن چوخ دئيیل. (حرام و نالايق ایشلردن چکینن) عفّتلی شخصین مَلکلردن بیری اولماسی داها ياخیندیر. (بو کلام «نهج البلاغه»نین نسخه‌لری‌نین چوخوندا يوخدور. بیز اونو ابن ابی الحدیدین نسخه‌سیندن نقل ائتدیک.)
467
وَ قَالَ عليه السلام الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ
و قد روى بعضهم هذا الكلام عن النبى صلى الله عليه واله
امام علی (علیه السلام) (قناعتین فايداسی باره‌سینده) بويورموشدور:
قناعت توکنمز ثروتدیر. (چونکی قناعت و الده اولانا قانع اولماق احتیاجی اوزاقلاشدیریر.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
بو کلام پیغمبردن ده (صل الله علیه و آله) نقل ائدیلمیشدیر.
468
وَ قَالَ عليه السلام لِزِيَادِ ابْنِ أَبِيهِ وَ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَلَى فَارِسَ وَ أَعْمَالِهَا فِي كَلَامٍ طَوِيلٍ كَانَ بَيْنَهُمَا نَهَاهُ فِيهِ عَنْ تَقْدِيمِ الْخِرَاجِ اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَيْفَ فَإِنَّ الْعَسْفَ يَعُودُ بِالْجَلَاءِ وَ الْحَيْفَ يَدْعُو إِلَى السَّيْفِ
امام علی (علیه السلام) «زیاد ابن ابیه»ی عبدالله ابن عباسین يئرینه فارس ولایتی و اونون اطراف بؤلگه‌لرینه والی تعیین ائدن زمان، آرالاریندا اولان اوزون بیر صحبتده اونو (رعیتدن) وئرگیلری قاباقجادان آلماقدان چکیندیره‌رک بويورموشدور:
(رعیتله) عدالتلی و انصافلی اول و يولو آزماقدان و ظلمدن قورخ. چونکی يولو آزماق (انصافسیزلیق) دیدرگینلیگه (اونلارین دیدرگین دوشمه‌لرینه) سبب اولور و ظلم، قیلینجا (رعیتله والی آراسیندا چکیشمه و دعوا-دالاش يارانماسینا) گتیریب چیخاریر (ياخود ظلم، والی‌نین رعیتین الی ایله اؤلدورولمه‌سینه سبب اولور).
469
وَ قَالَ عليه السلام أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِه صَاحِبُهُ
امام علی (علیه السلام) (گناه باره‌سینده) بويورموشدور:
(الله يانیندا) اَن آغیر گناه، انسانین يونگول و کیچیک حساب ائتدیگی گناهدیر.
470
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُعَلِّمُوا
امام علی (علیه السلام) (نادانی اؤيرتمگه تشویق ائده‌رک) بويورموشدور:
الله عالملردن اؤيرتمه‌لری باره‌سینده عهد-پیمان آلمايینجا، نادانلاردان اؤيرنمه‌لری باره‌سینده عهد-پیمان آلمادی. (نادانلارا اؤيرنمگی او وقت واجب ائتدی کی، اوندان قاباق عالملره اؤيرتمگی و علملرینی گیزلتمه‌مگی واجب ائتمیشدی.)
471
وَ قَالَ عليه السلام شَرُّ الْإِخْوَانِ مَنْ تُكُلِّفَ لَهُ
لأن التكليف مستلزم للمشقة و هو شر لازم عن الأخ المتكلف له فهو شر الإخوان
امام علی (علیه السلام) (دوستو اذیّته سالماغین مذمّتینده) بويورموشدور:
قارداشلارین (دوستلارین) اَن پیسی انسانین اونا گؤره زحمته دوشدويو (دوستلوغو چتینلیک و اذیّته سبب اولان) کسدیر.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
چونکی «تَكْلِيف»، یعنی، طاقتدن آرتیق اولان شئي مشقّته سبب اولور و مشقّت انسانی زحمته سالان قارداش و دوستون باعث اولدوغو شر و پیسلیکدیر. بونا گؤره ده او، قارداشلارین اَن پیسیدیر.
472
وَ قَالَ عليه السلام إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ فَقَدْ فَارَقَهُ
يقال حشمه و أحشمه إذا أغضبه و قيل أخجله و احتشمه طلب ذلك له و هو مظنة مفارقته
امام علی (علیه السلام) (دوستو ایتیرمک باره‌سینده) بويورموشدور:
مؤمن اؤز قارداشینی (دوستونو) غضبلندیرن (و يا اوتاندیران) زمان اوندان آيریلیب. (غضبلندیرمک و يا خجالتلی ائتمک آيریلیغا سبب اولور.)
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
(عرب دیلینده) بیرینی غضبلندیرن زمان «حَشَمَهُ» و «أَحْشَمَهُ» دئيیلیر. بعضیلری اونون، «خجالتلی ائتمک، اوتاندیرماق» (معناسیندا) اولماسینی دئيیبلر. «إِحْتَشَمَهُ» (یعنی،) «اونون غضبلنمه‌سینی و يا خجالتلی اولماسینی ایسته‌دی». و بو، (ائله) اونون آيریلیغینی گمان ائتمکدیر.

نهج البلاغه تورکجه (قیسا سؤزلر)


برچسب‌ها: تورکجه نهج البلاغه, نهج البلاغه ترکی, آذربایجان تورکجه سی نهج البلاغه, حکمتلر
+ نوشته شده در  جمعه بیست و نهم فروردین 1393ساعت 5:22 PM  توسط میرزه عبدالصمد ملكي əbdüssəməd   | 

نهج البلاغه نین تورکجه ترجمه سی (حکمتلی سؤزلر 11)

 

331
وَ قَالَ عليه السلام الْعِلْمُ عِلْمَانِ مَطْبُوعٌ وَ مَسْمُوعٌ وَ لَا يَنْفَعُ الْمَسْمُوعُ إِذَا لَمْ يَكُنِ الْمَطْبُوعُ
امام علی (علیه السلام) (علم باره‌سینده) بويورموشدور:
علم ایکی نوعدور: بیری فطری (نشانه‌لری عملده آشکار) اولان علم، دیگری ایسه (اؤيرنمک و مطالعه ایله اولان) ائشیدیلمه علم. ائشیدیلمه علم فطری اولمايینجا فايدا وئرمز (انسانی علمین حقیقتلرینه چاتدیراراق خوشبخت ائتمز).
332
وَ قَالَ عليه السلام صَوَابُ الرَّأْيِ بِالدُّوَلِ يُقْبِلُ بِإِقْبَالِهَا وَ يَذْهَبُ بِذَهَابِهَا
امام علی (علیه السلام) (فکر باره‌سینده) بويورموشدور:
دوزگون فکر دؤلت، اوستونلوک و ثروته باغلیدیر. اونلارین گلمه‌سی ایله گلیر و اونلارین گئتمه‌سی ایله گئدیر.
333
وَ قَالَ عليه السلام الْعَفَافُ زِينَةُ الْفَقْرِ وَ الشُّكْرُ زِينَةُ الْغِنَى
امام علی (علیه السلام) (يوخسوللوق و وارلیلیق باره‌سینده) بويورموشدور:
يوخسوللوغون زینتی آبیر-عصمتدیر. وارلیلیغین زینتی ایسه شکردور.
334
وَ قَالَ عليه السلام يَوْمُ الْعَدْلِ عَلَى الظَّالِمِ أَشَدُّ مِنْ يَوْمِ الْجَوْرِ عَلَى الْمَظْلُومِ
امام علی (علیه السلام) (ظالم باره‌سینده) بويورموشدور:
عدالت (قیامت) گونو ظالمه مظلوما ظلم ائدیلمیش گوندن داها آغیردیر. (بو مثلاًین شرحی 233-جو کلامدا کئچدی.)
335
وَ قَالَ عليه السلام الْأَقَاوِيلُ مَحْفُوظَةٌ وَ السَّرَائِرُ مَبْلُوَّةٌ وَ كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ وَ النَّاسُ مَنْقُوصُونَ مَدْخُولُونَ إِلَّا مَنْ عَصَمَ اللَّهُ سَائِلُهُمْ مُتَعَنِّتٌ وَ مُجِيبُهُمْ مُتَكَلِّفٌ يَكَادُ أَفْضَلُهُمْ رَأْياً يَرُدُّهُ عَنْ فَضْلِ رَأْيِهِ الرِّضَى وَ السُّخْطُ وَ يَكَادُ أَصْلَبُهُمْ عُوداً تَنْكَؤُهُ اللَّحْظَةُ وَ تَسْتَحِيلُهُ الْكَلِمَةُ الْوَاحِدَةُ
امام علی (علیه السلام) (بَیَنیلن ایشلره تشویق ائدیب نالايق ایشلردن چکیندیره‌رک) بويورموشدور:
سؤزلر قورونوب (ملکلر اونلاری عمل صفحه‌‌لرینه قيد ائدیرلر)؛ گیزلی سرّلر آشکار اولوب و (المدّثر سوره‌سی‌نین 38-جی آيه‌سینده بويورولور:) «كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ» «هر کس اؤز عملی‌نین گیروودور (اونون جزاسینا چاتاجاق).» انسانلار - الله‌ین قورودوغو (عيب و نقصاندان ساخلايیب زینت‌لندیردیگی) کیمسه‌دن باشقا - (انکشافدا) ناقص و (عاغیلدان) عيبلیدیرلر. (چونکی) سؤال سوروشانلاری انسانی چتینلیگه سالیب اینجیتمک ایسته‌يیر، جواب وئرنلری (هئچ بیر جوابدا گئری قالماماق اوچون) چتینلیگی قبول ائدیر. اونلارین فکری داها دوز اولانینی دا سئوینج و غضب تئز گؤزل فکریندن دؤندریر.
عاغلی اونلاردان محکم اولان کسه ده گؤز اوجو بیر باخیش تئز زیان وورار (عاغیلین حکمونه ضدّ داوراناراق حرمتینی ایتیرر) و بیر کلمه اونو بیر حالدان دیگر حالا سالار (دئيیلن بیر سؤز نتیجه‌سینده غضبلنه‌رک خوشاگلمز ایش گؤرر).
336
وَ قَالَ عليه السلام مَعَاشِرَ النَّاسِ اتَّقُوا اللَّهَ فَكَمْ مِنْ مُؤَمِّلٍ مَا لَا يَبْلُغُهُ وَ بَانٍ مَا لَا يَسْكُنُهُ وَ جَامِعٍ مَا سَوْفَ يَتْرُكُهُ وَ لَعَلَّهُ مِنْ بَاطِلٍ جَمَعَهُ وَ مِنْ حَقٍّ مَنَعَهُ أَصَابَهُ حَرَاماً وَ احْتَمَلَ بِهِ آثَاماً فَبَاءَ بِوِزْرِهِ وَ قَدِمَ عَلَى رَبِّهِ آسِفاً لَاهِفاً قَدْ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ
امام علی (علیه السلام) (دنيادان اوزاق اولماغا هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
ائي جماعت! الله‌دان قورخون (دنيايا و اونون مالینا اورک باغلامايین). نه چوخ آدام کی، چاتماياجاغی شئيی آرزولايیر، ياشاماياجاغی بنانی تیکیر، تئزلیکله ترک ائده‌جگی ثروتی توپلايیر و بلکه ده اونو اَيریلیکله (ايری يول ایله) توپلايیب و حقّین قارشیسینی آلیب، (یعنی،) اونا حرام يول ایله چاتیب و اونا گؤره گناهلارین يوکو آلتینا گیریب. بئله‌لیکله، (قیامتده) اونون آغیر يوکو ایله قايیداجاق و (حساب و آراشدیرما زمانی) ربّی‌نین حضورونا حسرت و کدرله گله‌جک. او، (بئله بیر شخص قرآن کریمین حج سوره‌سی‌نین 11-جی آيه‌سینده بويورولدوغو کیمی) «خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ» «هم دنيادا، هم ده آخرتده زیانا اوغرايیب. بو (هامی‌يا) آشکار اولان بیر زیاندیر.»
337
وَ قَالَ عليه السلام مِنَ الْعِصْمَةِ تَعَذُّرُ الْمَعَاصِي
امام علی (علیه السلام) (گناهدان کنار قالانلار باره‌سینده) بويورموشدور:
گناهلارا (اونون ائدیلمه‌سینه) الی چاتماماق پاکلیقداندیر (پاکلیغا سبب اولان عامللردندیر).
338
وَ قَالَ عليه السلام مَاءُ وَجْهِكَ جَامِدٌ يُقْطِرُهُ السُّؤَالُ فَانْظُرْ عِنْدَ مَنْ تُقْطِرُهُ
امام علی (علیه السلام) (آبیر باره‌سینده) بويورموشدور:
آبرین دونموش حالدادیر (قورونور). آغیز آچماق و ایسته‌مک اونون دامجیلاریدیر (اونو تؤکور). اونو کیمین يانیندا تؤکمگینه دقّت ائت. (آلچاق آداملاردان بیر شئي ایسته‌مه. چونکی اونلار ایستگینی يئرینه يئتیرمسه‌لر خجالت چکه‌جکسن، آمّا يئرینه يئتیرسه‌لر سنین همیشه قارشیلاریندا اَيیلمگینی ایسته‌يه‌جکلر.)
339
وَ قَالَ عليه السلام الثَّنَاءُ بِأَكْثَرَ مِنَ الِاسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ وَ التَّقْصِيرُ عَنِ الِاسْتِحْقَاقِ عِيٌّ أَوْ حَسَدٌ
امام علی (علیه السلام) (يالتاقلیق باره‌سینده) بويورموشدور:
(بیرینی) لايق اولدوغوندان آرتیق تعریفله‌مک يالتاقلیقدیر (و ایکی‌اوزلولوک نشانه‌سیدیر). لايق اولدوغوندان آز تعریفله‌مک ایسه عاجزلیک (دانیشماقدا باجاریقسیزلیق) و يا (اونا) پاخیللیقدیر. (دئمه‌لی، عدالت و برابرلیک هر بیر کسی لايق اولدوغو قدر تعریفله‌مگیمیز و مقام و درجه‌‌سینی همین مقداردا اوزه چیخارماغیمیزدیر.)
340
وَ قَالَ عليه السلام أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَهَانَ بِهِ صَاحِبُهُ
امام علی (علیه السلام) (گناه باره‌سینده) بويورموشدور:
(الله يانیندا) اَن آغیر گناه انسانین يونگول و کیچیک حساب ائتدیگی گناهدیر.
341
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ نَظَرَ فِي عَيْبِ نَفْسِهِ اشْتَغَلَ عَنْ عَيْبِ غَيْرِهِ وَ مَنْ رَضِيَ بِرِزْقِ اللَّهِ لَمْ يَحْزَنْ عَلَى مَا فَاتَهُ وَ مَنْ سَلَّ سَيْفَ الْبَغْيِ قُتِلَ بِهِ وَ مَنْ كَابَدَ الْأُمُورَ عَطِبَ وَ مَنِ اقْتَحَمَ اللُّجَجَ غَرِقَ وَ مَنْ دَخَلَ مَدَاخِلَ السُّوءِ اتُّهِمَ وَ مَنْ كَثُرَ كَلَامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ وَ مَنْ كَثُرَ خَطَؤُهُ قَلَّ حَيَاؤُهُ وَ مَنْ قَلَّ حَيَاؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ وَ مَنْ قَلَّ وَرَعُهُ مَاتَ قَلْبُهُ وَ مَنْ مَاتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النَّارَ وَ مَنْ نَظَرَ فِي عُيُوبِ النَّاسِ فَأَنْكَرَهَا ثُمَّ رَضِيَهَا لِنَفْسِهِ فَذَلِكَ الْأَحْمَقُ بِعَيْنِهِ (وَ الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ) وَ مَنْ أَكْثَرَ مِنْ ذِكْرِ الْمَوْتِ رَضِيَ مِنَ الدُّنْيَا بِالْيَسِيرِ وَ مَنْ عَلِمَ أَنَّ كَلَامَهُ مِنْ عَمَلِهِ قَلَّ كَلَامُهُ إِلَّا فِيمَا يَعْنِيهِ
امام علی (علیه السلام) (بعضی خصلتلرین خیر و زیانی باره‌سینده) بويورموشدور:
کیم اؤز عيبینه (چاتیشمازلیقلاری و پیسلیکلرینه) باخسا، باشقاسی‌نین عيبینی گؤرمز. (چونکی اؤز پیسلیکلرینی دوزلتمکله مشغول اولار و باشقاسیندا عيب آختارماغا نؤبه چاتماز.) الله‌ین وئردیگی روزی‌يه راضی اولان کس، الیندن چیخان شئي اوچون کدرلنمز. (چونکی انسانین بیر شئي تاپماسی و اونون شخصین الینده قالماسی، اونون روزیسی‌نین همین شئي اولماسی‌نین نشانه‌سیدیر. بیر شئيی آختاریب تاپمیرسا، ياخود تاپیر و سونرا الدن چیخاریرسا، دئمه‌لی، او، اونون روزیسی دئيیلمیش. بونا گؤره ده بیر شئيی الده ائتمه‌مک اوچون و يا تاپاندان سونرا الدن چیخارماغا گؤره کدرلنمک تقدیر ائدیلمیش روزی‌يه راضی اولماماغا دلیلدیر.) کیم ظلم قیلینجینی (قینیندان) چکسه (چوخ ظلم ائتسه) همین قیلینجلا اؤلدورولر (آخرتدن علاوه‌‌ دنيادا دا محوه دچار اولار). کیم (آلت و واسطه‌‌سیز، چتین) ایشلرده چالیشسا و اذیّت چکسه (قضا-قدردن آسیلاراق) هلاک اولار. اؤزونو چتینلیک و اذیّت بورولغانلارینا آتان (ضعیف اولماسینا باخماياراق، بؤيوک ایشلره گیریشن) کس بوغولار (محو اولار). کیم پیس يئرلره داخل اولسا، جماعت اونون باره‌سینده پیس گماندا اولار (حتی پیس ایش گؤرمه‌سه بئله). چوخ دانیشان کس چوخ سهو ائدر (چونکی دانیشاندا فکرلشمز). چوخ سهو ائدن کسین حياسی آز اولار (چونکی چیرکین ایش اونون پئشه‌سی اولار).
کیمین حياسی آز اولسا اونون پرهیزکارلیق و گناهدان اوزاقلیغی (دا) آز اولار. (چونکی حياسی اولمايان کس هئچ بیر نالايق ایشی گؤرمکدن چکینمز.) پرهیزکارلیغی آز اولانین قلبی اؤلر (الله‌ین رحمیندن اوزاق اولار. چونکی قلبین ياشاماسی گناهدان چکینمکدن آسیلی، اونا باغلیدیر). قلبی اؤلموش شخص اودا داخل اولار. (چونکی ابدی جنّت و الله‌ین رحمی قلبی اؤلنلر اوچون دئيیل.) کیم جماعتین عيب و نقصانلارینا باخیب اونلاری بَينمه‌سه و سونرا اونلاری اؤزونه روا بیلسه (اؤزو ائتسه)، دئمه‌لی، او، ائله آخماق و قانمازین اؤزودور. (چونکی او، دوز و دوغرو بیلدیگی شئيین عکسینه گئدیب و بو، قانمازلیق و آخماقلیقدیر.) قانعچیلیک (اؤز پايینا راضی اولماق و يا قناعت) توکنمز ثروتدیر. اؤلومو چوخ يادا سالان کس دنيادان آزا راضی اولار. (چونکی اؤلومدن غافل اولماق انساندا دنيايا حریصلیک گتیریر.) کیم دانیشیغی‌نین عمله اساسلانماسینی (دئدیگینی ائتمه‌لی اولدوغونو) بیلسه، باره‌سینده قرارا گلدیگی و اهمیّت وئردیگی شئيدن باشقا آز دانیشار.
342
وَ قَالَ عليه السلام لِلظَّالِمِ مِنَ الرِّجَالِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ يَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ وَ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ وَ يُظَاهِرُ الْقَوْمَ الظَّلَمَةَ
امام علی (علیه السلام) (ظالم باره‌سینده) بويورموشدور:
ظالم انسانین اوچ نشانه‌سی وار:
(بیرینجیسی:) گناه و اطاعتسیزلیکله اؤزوندن اوستون اولانا (الله‌ـا) ظلم ائدر؛
(ایکینجیسی:) زور و اوستونلويو ایله الی آلتیندا اولانا ظلم ائدر؛
(اوچونجوسو:) ظالملارین دسته‌سینه (سؤز، عمل و مال خرجله‌مکله) کؤمک ائدر.
343
وَ قَالَ عليه السلام عِنْدَ تَنَاهِي الشِّدَّةِ تَكُونُ الْفَرْجَةُ وَ عِنْدَ تَضَايُقِ حَلَقِ الْبَلَاءِ يَكُونُ الرَّخَاءُ
امام علی (علیه السلام) (راحتلیق و چتینلیک باره‌سینده) بويورموشدور:
چتینلیک و سیخینتی‌نین اَن سون حدّه چاتماسیندا راحتلیق، بلا و مصیبت حلقه‌لری‌نین دارالماسیندا دینجلیک واردیر.
344
وَ قَالَ عليه السلام لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ لَا تَجْعَلَنَّ أَكْثَرَ شُغْلِكَ بِأَهْلِكَ وَ وَلَدِكَ فَإِنْ يَكُنْ أَهْلُكَ وَ وَلَدُكَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَوْلِيَاءَهُ وَ إِنْ يَكُونُوا أَعْدَاءَ اللَّهِ فَمَا هَمُّكَ وَ شُغْلُكَ بِأَعْدَاءِ اللَّهِ
امام علی (علیه السلام) صحابه‌لری‌نین بیرینه (آرواد-اوشاق باره‌سینده) بويورموشدور:
ایشینین چوخونو آرواد-اوشاغینا حصر ائتمه. چونکی اگر اونلار الله‌ین دوستو اولسالار، الله اؤز دوستلارینی پوچ ائتمز (و اونلارا ياردیم ائتمکده باشقاسینا محتاج دئيیل). آمّا اگر الله‌ین دوشمنی اولسالار، الله‌ین دوشمنلری اوچون کدرلنه‌رک ایش گؤرمگین نَه‌يه گرکدیر؟! (اونون دوشمنلری‌نین وضعیّتینی ياخشیلاشدیرماق اوچون چالیشما. چونکی اونلارا کؤمک ائتمک عذاب و جزايا سبب اولور.)
345
وَ قَالَ عليه السلام أَكْبَرُ الْعَيْبِ أَنْ تَعِيبَ مَا فِيكَ مِثْلُهُ
امام علی (علیه السلام) (عيب آختارماق باره‌سینده) بويورموشدور:
ان بؤيوک عيب و قباحت اؤزونده اولان صفتی (باشقاسیندا) نقصان توتماقدیر.
346
وَ هَنَّأَ بِحَضْرَتِهِ رَجُلٌ رَجُلًا بِغُلَامٍ وُلِدَ لَهُ فَقَالَ لَهُ لِيُهْنِئْكَ الْفَارِسُ فَقَالَ عليه السلام لَا تَقُلْ ذَلِكَ وَ لَكِنْ قُلْ شَكَرْتَ الْوَاهِبَ وَ بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْهُوبِ وَ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ رُزِقْتَ بِرَّهُ
امام علی علیه السلامین حضوروندا بیر کیشی اوغلو اولموش دیگر بیر کیشینی تبریک ائده‌رک بئله دئدی: سواری (ياخود ذکالی و زیرک) اولادین مبارک اولسون سنه! (بو جمله‌‌ جاهلیت دؤرونده عربلرین شعاری ایدی. اونلار بو جمله‌‌ ایله تبریکلرینده اوشاغین سواریلیک و خوشبختلیگینی اؤندن گؤرنلیک ائدیردیلر.) سونرا امام (علیه السلام) بئله بويوردو:
(اوشاغین اولماسینی تبریک ائدنده) ائله دئمه، دئ کی: اونو عطا ائدن الله‌ـا شکر اولسون، سنه عطا ائدیلمیش اولاد مبارک اولسون، بو اولاد تام کمالا چاتسین و اونون ياخشی عمل‌لریندن بهره‌لنه‌سن.
347
وَ بَنَى رَجُلٌ مِنْ عُمَّالِهِ بِنَاءً فَخْماً فَقَالَ عليه السلام أَطْلَعَتِ الْوَرِقُ رُءُوسَهَا إِنَّ الْبِنَاءَ يَصِفُ لَكَ الْغِنَى
امام علی علیه السلامین ایشچیلریندن بیری بؤيوک بیر ائو تیکمیشدی. بونا گؤره ده امام (علیه السلام) (ثروتین آشکار اولماسی باره‌سینده بئله) بويوردو:
درهملر (گوموش پوللار) باشلارینی اوزه چیخارتدیلار (گیزلتدیگین شئيلر فاش اولدو). ائو سنین وارلیلیغینی وصف ائدیر (سنین وارلیلیغی‌نین نشانه‌سیدیر).
348
وَ قِيلَ لَهُ عليه السلام لَوْ سُدَّ عَلَى رَجُلٍ بَابُ بَيْتٍ وَ تُرِكَ فِيهِ مِنْ أَيْنَ كَانَ يَأْتِيهِ رِزْقُهُ فَقَالَ مِنْ حَيْثُ يَأْتِيهِ أَجَلُهُ
امام علی علیه السلاما دئدیلر: اگر بیری‌نین ائوی‌نین قاپیسینی اوزونه باغلاسالار و اونو اورادا (آذوقه ‌سیز) قويسالار، روزیسی هارادان گلر؟ او حضرت روزی باره‌سینده بويوردو:
أجل و اؤلومو گلن يئردن! (اؤلومو هاردان گلیرسه الله-تعالی روزینی‌ده اوردان گؤندرمگه قادردیر. بونا گؤره ده قاپی‌نین باغلی اولماسی اؤلومون گلمه‌سینه مانع اولمادیغی کیمی، روزی‌نین‌ده گلمه‌سینه مانع اولمور.)
349
وَ عَزَّى عَلَيْهِ السَّلَامُ قَوْماً عَنْ مَيِّتٍ مَاتَ لَهُمْ فَقَالَ إِنَّ هَذَا الْأَمْر لَيْسَ لَكُمْ بَدَأَ وَ لَا إِلَيْكُمُ انْتَهَى وَ قَدْ كَانَ صَاحِبُكُمْ هَذَا يُسَافِرُ فَعُدُّوهُ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَإِنْ قَدِمَ عَلَيْكُمْ وَ إِلَّا قَدِمْتُمْ عَلَيْهِ
امام علی (علیه السلام) آداملاری اؤلموش بیر طایفايا باش ساغلیغی وئریب صبر ائتمه‌لرینی توصیه‌‌ ائده‌رک (اؤلوم باره‌سینده بئله) بويوردو:
اونون بو اؤلومو نه سیزدن باشلايیب، نه ده سیزینله قورتاریر (کی، آجی اولسون. عکسینه، اوندا هامی برابردیر). سیزین بو يولداشیز (حیاتی زمانی) سفره چیخیردی (سیزدن آيریلیردی). بونا گؤره ده بئله حساب ائدین کی، او اؤز سفرلری‌نین بیرینه گئدیب و سیزین يانیزا قايیداجاق. اگر قايیتماسا، (ائله بئله ده اولاجاق) سیز اونون يانینا گئده‌جکسیز. (بونا گؤره ده اوندان آيریلماغا گؤره غملنمک يئرسیزدیر.)
350
وَ قَالَ عليه السلام أَيُّهَا النَّاسُ لِيَرَكُمُ اللَّهُ مِنَ النِّعْمَةِ وَجِلِينَ كَمَا يَرَاكُمْ مِنَ النِّقْمَةِ فَرِقِينَ إِنَّهُ مَنْ وُسِّعَ عَلَيْهِ فِي ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذَلِكَ اسْتِدْرَاجاً فَقَدْ أَمِنَ مَخُوفاً وَ مَنْ ضُيِّقَ عَلَيْهِ فِي ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذَلِكَ اخْتِبَاراً فَقَدْ ضَيَّعَ مَأْمُولًا
امام علی (علیه السلام) (شکر و صبر ائتمگه هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
ائي انسانلار! الله گرک سیزی (اونون) عذاب و جزاسیندان قورخان گؤردويو کیمی، نعمت و بخششلریندن ده قورخان گؤرسون. (گرک همیشه الله‌ین نعمتلرینه شکر ائتمکده دقّتلی اولاسیز و ناشکرلوک ائتمه‌يه‌سیز کی، عذاب و جزايا دچار اولماياسیز.) حقیقتاً الینده ثروتی آرتان و اونو عذابین تدریجاً گلمه‌سی (گلمه سببی) بیلمه‌ين (و ناشکرلوک ائدن) کس قورخولودان خاطر جمع و آرخايین (غافل) اولوب. هابئله يوخسوللاشان و اونو سیناق و امتحان (اؤز سیناغی) بیلمه‌ين (و صبرلیلیگی الدن وئرن) کس، اومید بسله‌نیله‌رک آرزولانان (صبرلی شخص اوچون نظرده توتولموش) پاداشی زاي ائدیب.
351
وَ قَالَ عليه السلام يَا أَسْرَى الرَّغْبَةِ أَقْصِرُوا فَإِنَّ الْمُعَرِّجَ عَلَى الدُّنْيَا لَا يَرُوعُهُ مِنْهَا إِلَّا صَرِيفُ أَنْيَابِ الْحِدْثَانِ أَيُّهَا النَّاسُ تَوَلَّوْا مِنْ أَنْفُسِكُمْ تَأْدِيبَهَا وَ اعْدِلُوا بِهَا عَنْ ضَرَاوَةِ عَادَاتِهَا
امام علی (علیه السلام) (نفسین ایستکلریندن اوزاق اولماق باره‌سینده) بويورموشدور:
ائي نفسین ایستگی‌نین اسیرلری، دايانین (اونا تابع اولمايین)! چونکی دنيايا اورک باغلايانی مصیبت و غم-غصّه‌نین دیشلری‌نین سسیندن (غضب و سرتلیکدن يارانان آغیر دردلری ائشیتمکدن) باشقا بیر شئي قورخوتمور (نئجه کی، انسان بیرینه قارشی غضبلننده دیشلرینی بیر-بیرینه سورتور). ائي انسانلار! نفسلریزی ادبلندیرمک و اصلاح ائتمکله اؤزونوز مشغول اولون (بَيَنیلن‌لری اؤز شعاریز ائدین) و اونلاری (نالايق) خصلت و عادتلره جرأت ائتمکدن قايتارین (کی، قیامت جزاسیندان قورتولاسیز).
352
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَحَدٍ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِي الْخَيْرِ مُحْتَمَلًا
امام علی (علیه السلام) (پیس گمان باره‌سینده) بويورموشدور:
بیریندن (بیری‌نین آغزیندان) چیخان سؤز باره‌سینده نه قدر کی، ياخشی احتمال وئره بیلیرسن، پیس گمان ائتمه‌مه‌لیسن. (نه قدر کی، ممکندور، اونا قارشی پیس گماندا اولما. هابئله بیریندن گؤردويون ایشی باجاردیقجا ياخشیسان. آمّا بعضی يئرلرده اوزاق گؤرنلیگی الدن وئرمک اولماز. 110-جو کلامدا نیکبین‌لیک و بدبین‌لیگین يئرلری معيّن‌لشدیریلیب.)
353
وَ قَالَ عليه السلام إِذَا كَانَتْ لَكَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَةٌ فَابْدَأْ بِمَسْأَلَةِ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه واله ثُمَّ سَلْ حَاجَتَكَ فَإِنَّ اللَّهَ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يُسْأَلَ حَاجَتَيْنِ فَيَقْضِيَ إِحْدَاهُمَا وَ يَمْنَعَ الْأُخْرَى
امام علی (علیه السلام) (صلوات گؤندرمگه تشویق ائده‌رک) بويورموشدور:
عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله‌دان حاجت و ایستگین اولاندا، اؤز ایستگینی الله‌ین پیغمبرینه (صل الله علیه و آله) صلوات گؤندرمکله باشلا و سونرا اؤز حاجتینی ایسته. چونکی الله اوندان ایسته‌نیلن ایکی حاجتدن بیرینی (پیغمبره رحمت و سلام گؤندرمه‌سی ایستگینی) قبول ائدیب دیگرینی (سنین اؤز حاجتینی) قبول ائتمه‌مکدن چوخ-چوخ سخاوتلیدیر.
354
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ ضَنَّ بِعِرْضِهِ فَلْيَدَعِ الْمِرَاءَ
امام علی (علیه السلام) (قالماقال و چکیشمه باره‌سینده) بويورموشدور:
آبرینا سیمیجلیک ائدن (آبیرینی قوروماغی سئون) کس، گرک (باشقاسی ایله بیر شئي باره‌سینده) مباحثه ائتمگی کنارا قويسون. (چونکی مباحثه ائتمک، خصوصیله عيب آختارانلارلا چکیشمک انسانین آبرینی آپاریر و قلبلرده اونا قارشی کین يارادیر.)
355
وَ قَالَ عليه السلام مِنَ الْخُرْقِ الْمُعَاجَلَةُ قَبْلَ الْإِمْكَانِ وَ الْأَنَاةُ بَعْدَ الْفُرْصَةِ
امام علی (علیه السلام) (تلسکن‌لیک و سوستلوغون مذمّتینده) بويورموشدور:
(هر هانسی بیر ایشه) امکان ياراناندان قاباق (اوندا) تلسمک و مناسب وقت و فرصت ياراناندان سونرا سوستلوق ائتمک آخماقلیق و قانمازلیقداندیر. (چونکی تلسمک افراط، سوستلوق ایسه سهلنکارلیقدیر و عاغیللی آدام اونلارین هر ایکیسیندن اوزاق اولار.)
356
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَسْأَلْ عَمَّا لَا يَكُونُ فَفِي الَّذِي قَدْ كَانَ لَكَ شُغْلٌ
امام علی (علیه السلام) (فايداسیز سؤال باره‌سینده) بويورموشدور:
اولماياجاق شئي (مثلاً، حقّینده بحث ائدیلن فرضی مسئله‌‌لر) باره‌سینده سؤال سوروشما. چونکی (شرعی حکملر و حیاتی ایشلر کیمی) موجود شئيلرده سنین اوچون مشغولیت و ایش وار (کی، اونلارلا مشغول اولمالیسان).
357
وَ قَالَ عليه السلام الْفِكْرُ مِرْآةٌ صَافِيَةٌ وَ الِاعْتِبَارُ مُنْذِرٌ نَاصِحٌ وَ كَفَى أَدَباً لِنَفْسِكَ تَجَنُّبُكَ مَا كَرِهْتَهُ لِغَيْرِكَ
امام علی (علیه السلام) (بعضی بَیَنیلن صفتلره يیه‌لنمگه تشویق ائده‌رک) بويورموشدور:
فکر صاف و آيدین آینادیر (کی، ایشین سونو اوندا گؤرونور). (روزگاردان) عبرت گؤتورمک قورخودان اؤيود وئرندیر. باشقاسیندان بَينمه‌دیگین شئيدن (چیرکینلیکدن) اوزاق اولماغین ادب و زینتی سنه بسدیر.
358
وَ قَالَ عليه السلام الْعِلْمُ مَقْرُونٌ بِالْعَمَلِ فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ وَ الْعِلْمُ يَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَإِنْ أَجَابَهُ وَ إِلَّا ارْتَحَلَ (عَنْهُ)
امام علی (علیه السلام) (عمل ایله بیرگه اولان علم باره‌سینده) بويورموشدور:
علم عمله باغلیدیر. بونا گؤره ده کیم بیلدیسه عمل ائتدی (عکس حالدا، یعنی، اگر ظاهرده بیلن کیمی گؤرونوب عمل ائتمیرسه، دئمه‌لی، اصلینده بیلمیر). علم عملی چاغیریر (اؤزونه طرف دعوت ائدیر). اگر اونو (اونون دعوت و چاغیریشینی) قبول ائتسه همین علمدن خیر گؤرولور. عکس حالدا ایسه علم عملدن اوزاقلاشیر (همین علمدن خیر گؤرولمور، نئجه کی، نادانلیقدان خیر الده ائدیلمیر. دئمه‌لی، بو علم خیر وئرمه‌مکده نادانلیقلا برابردیر).
359
وَ قَالَ عليه السلام أَيُّهَا النَّاسُ مَتَاعُ الدُّنْيَا حُطَامٌ مُوبِئٌ فَتَجَنَّبُوا مَرْعَاة قُلْعَتُهَا أَحْظَى مِنْ طُمَأْنِينَتِهَا وَ بُلْغَتُهَا أَزْكَى مِنْ ثَرْوَتِهَا حُكِمَ عَلَى مُكْثِريها بِالْفَاقَةِ وَ أُعِينَ مَنْ غَنِيَ عَنْهَا بِالرَّاحَةِ وَ مَنْ رَاقَهُ زِبْرِجُهَا أَعْقَبَتْ نَاظِرِيهِ كَمَهاً وَ مَنِ اسْتَشْعَرَ الشَّعَفَ بِهَا مَلَأَتْ ضَمِيرَهُ أَشْجَاناً لَهُنَّ رَقْصٌ عَلَى سُوَيْدَاءِ قَلْبِهِ هَمٌّ يَشْغَلُهُ وَ هَمٌّ يَحْزُنُهُ كَذَلِكَ حَتَّى يُؤْخَذَ بِكَظَمِهِ فَيُلْقَى بِالْفَضَاءِ مُنْقَطِعاً أَبْهَرَاهُ هَيِّناً عَلَى اللَّهِ فَنَاؤُهُ وَ عَلَى الْإِخْوَانِ إِلْقَاؤُهُ وَ إِنَّمَا يَنْظُرُ الْمُؤْمِنُ إِلَى الدُّنْيَا بِعَيْنِ الِاعْتِبَارِ وَ يَقْتَاتُ مِنْهَا بِبَطْنِ الِاضْطِرَارِ وَ يَسْمَعُ فِيهَا بِأُذُنِ الْمَقْتِ‏ وَ الْإِبْغَاضِ إِنْ قِيلَ أَثْرَى قِيلَ أَكْدَى وَ إِنْ فُرِحَ لَهُ بِالْبَقَاءِ حُزِنَ لَهُ بِالْفَنَاءِ هَذَا وَ لَمْ يَأْتِهِمْ يَوْمٌ فِيهِ يُبْلِسُونَ
امام علی (علیه السلام) (دنيادان اوزاق اولماق باره‌سینده) بويورموشدور:
ائي انسانلار! دنيا مالی محو ائدیجی وبا گتیرن دوغرانمیش قورو اوتدور. بونا گؤره ده کؤچمک و قالماماق اوندا قرار تاپماقدان داها خیرلی اولان اوتلاقدان اوزاق اولون. (چونکی اوندا قالماق و اونا اورک باغلاماق بدبختلیگه سبب اولور.) اونون آز (بو يولو سونا چاتدیراجاق) روزی و خؤرگی، اونون ثروتیندن داها پاکدیر. (چونکی اونون دنيادا زحمتی، آخرتده ایسه حساباتی داها آزدیر.) اوندا (حریصلیک و تاماحکارلیق اوجباتیندان) چوخلو ثروت توپلايانین (آخرتده) کاسب و يوخسول اولماسی حکم ائدیلیب. (چونکی او، دنيادا گرفتار اولوب و آذوقه  گؤتوره بیلمه‌يیب.) هابئله اوندان (قناعت ائتمک و قانع اولماقلا) احتیاجسیز اولان (ثروت توپلامايان) کسین (قیامت گونونده) راحت اولماسینا کؤمک ائدیلیب. دنيا، اونون زینت و بزگی‌نین حیرتلندیردیگی کسین ایکی گؤزونو ده آنادان گلمه کور ائدیب. (سانکی اوندا گؤرمه اثر-علامتی يوخدور.) اونونلا دوستلوغو اؤز پئشه‌سی ائدن کس، فکر و ذهنینی کدرلرله دولدورار و همین کدرلر اونون قلبینده اضطرابا سبب اولار. بیر اراده و ایستک اونو (دنيا مالی اله گتیرمک اوچون) مشغول و گرفتار ائدر، دیگر بیر اراده و ایستک ایسه اونو غملندیرر. او، نفس يولو (بوغازی) توتولانا (اؤلنه) کیمی همیشه غم-غصّه و دوشگونلوکلرین چکیشمه‌سینده‌دیر. بئله‌لیکله، قلبی‌نین ایکی داماری قیریلمیش (هلاک اولموش) حالدا اونو صحرايا آتارلار (قبرستانلیقدا تورپاغا تاپشیرارلار). الله‌ـا اونون محو اولماسی، قارداش و دوستلارینا ایسه اونو (قبره) آتماق يونگول و آساندیر. مؤمن دنيايا عبرت گؤزو ایله باخیر، ناچارلیقدان مجبور اولوب قارنی‌نین احتیاجی مقداریندا طعام و روزی اله گتیریر و (دنيا باره‌سینده‌کی صحبتی) غضب و نفرتله دینله‌يیر. (انسانین دنياداکی وضعیّتی ایسه بئله‌دیر:) اگر «فلان کس وارلی و امکانلی اولدو» دئيیلیرسه (بیر مدتدن سونرا) «کاسب و يوخسول اولدو» دئيیلر؛ اگر وارلیغینا سئوینسه‌لر (دیگر بیر گون) يوخلوغونا کدرلنرلر. بودور انسانین دنياداکی وضعیّتی و هله (دنياپرستلرین عذابین آغیرلیغی و چتینلیک و گرفتارلیغین ابدیلیگی سببیندن الله‌ین رحمی و آسوده‌لیکدن) نا اومید اولاجاقلاری گون (قیامت) گلمه‌يیب.
360
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَضَعَ الثَّوَابَ عَلَى طَاعَتِهِ وَ الْعِقَابَ عَلَى مَعْصِيَتِهِ ذِيَادَةً لِعِبَادِهِ عَنْ نِقْمَتِهِ وَ حِيَاشَةً لَهُمْ إِلَى جَنَّتِهِ
امام علی (علیه السلام) (الله‌ین ثواب و جزاسی باره‌سینده) بويورموشدور:
عيب و نقصان صفتلردن اوزاق و پاک اولان الله، (اطاعته محتاج اولدوغو و يا اطاعتسیزلیکدن قورخدوغو اوچون دئيیل) بنده‌لرینی اؤز عذابیندان ساخلايیب اونلاری جنّته گؤندرمک اوچون بنده‌لیک و اطاعته ثواب و گناها جزا معيّن‌لشدیریب.
361
وَ قَالَ عليه السلام يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يَبْقَى فِيهِمْ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا رَسْمُهُ وَ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا اسْمُهُ وَ مَسَاجِدُهُمْ يَوْمَئِذٍ عَامِرَةٌ مِنَ الْبِنَاءِ خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى سُكَّانُهَا وَ عُمَّارُهَا شَرُّ أَهْلِ الْأَرْضِ مِنْهُمْ تَخْرُجُ الْفِتْنَةُ وَ إِلَيْهِمْ تَأْوِي الْخَطِيئَةُ يَرُدُّونَ مَنْ شَذَّ عَنْهَا فِيهَا وَ يَسُوقُونَ مَنْ تَأَخَّرَ عَنْهَا إِلَيْهَا يَقُولُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ فَبِي حَلَفْتُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَى أُولَئِكَ فِتْنَةً أَتْرُكُ الْحَلِيمَ فِيهَا حَيْرَانَ وَ قَدْ فَعَلَ وَ نَحْنُ نَسْتَقِيلُ اللَّهَ عَثْرَةَ الْغَفْلَةِ
امام علی (علیه السلام) (فتنه‌کارلارین و فتنه‌کارلیق زمانی‌نین مذمّتینده) بويورموشدور:
انسانلار اوچون ائله بیر دؤران گله‌جک کی، اوندا قرآندان نشانه‌دن (معنالاری و حقیقتلری باره‌سینده دوشونمه‌دن يازیب اوخوماقدان)، اسلامدان ایسه آددان (اونون حکملرینه عمل ائتمه‌دن شهادتلری دئمکدن) باشقا بیر شئي قالماياجاق. همین زماندا اونلارین مسجدلری بنا (زینت و گؤزللیگی) باخیمیندان آباد، هدایت باخیمیندان ایسه (اونلاردا پرهیزکار و هدایت ائدن اولمادیغی اوچون) ویراندیر و اونلارین ساکن و آبادلاشدیرانلاری (مسجدده توپلاشانلار) يئر اوزونون اَن پیسلریدیرلر. (چونکی) اونلاردان فتنه خارج اولار و اونلاردا اطاعتسیزلیک و گناه يئرلشر. همین فتنه‌دن کنارلاشان هر بیر کسی اونا قايتارارلار و اوندان آرخادا قالانی اونا طرف آپارارلار. عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله بويورور: اؤز حقّیمه آند ایچمیشم کی، همین انسانلار اوچون صبرلی و عاغیللیلارین اوندا (اوندان قورتولماقدا) سرگردان قالدیغی بیر فتنه گؤندریم. حقیقتاً (او، دئدیگینی) ائدندیر. بیز الله‌دان (فتنه‌کارلار کیمی ابدی جزايا دچار اولماماغیمیز اوچون) غفلت و خبرسیزلیک گناهیندان کئچمه‌سینی ایسته‌يیریک.
362
وَ رُوِيَ أَنَّهُ عليه السلام قَلَّمَا اعْتَدَلَ بِهِ الْمِنْبَرُ إِلَّا قَالَ أَمَامَ الْخُطْبَةِ أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ فَمَا خُلِقَ امْرُؤٌ عَبَثاً فَيَلْهُوَ وَ لَا تُرِكَ سُدًى فَيَلْغُوَ وَ مَا دُنْيَاهُ الَّتِي تَحَسَّنَتْ لَهُ بِخَلَفٍ مِنَ الْآخِرَةِ الَّتِي قَبَّحَهَا سُوءُ النَّظَرِ عِنْدَهُ وَ مَا الْمَغْرُورُ الَّذِي ظَفِرَ مِنَ الدُّنْيَا بِأَعْلَى هِمَّتِهِ كَالْآخَرِ الَّذِي ظَفِرَ مِنَ الْآخِرَةِ بِأَدْنَى سُهْمَتِهِ
نقل ائدیلیب کی، امام علی (علیه السلام) چوخ آز وقتلر استثنا اولماقلا همیشه منبره چیخاندا خطبه‌‌دن قاباق (پرهیزکارلیق باره‌سینده بئله) بويوراردی:
ائي انسانلار! الله‌دان قورخون. هئچ کس بوش يئره يارادیلمايیب کی، اويناسین؛ اؤز باشینا بوراخیلمايیب کی، يئرسیز و بیهوده ایش گؤرسون. اونون اؤزونو بزه‌يه‌رک گؤزل گؤسترن دنياسی پیس باخیشین اونا چیرکین کیمی گؤستردیگی آخرتین عوضی و يئرینی توتان دئيیل. هابئله اَن يوکسک عزم و چالیشقانلیقلا دنيادان ایسته‌دیگینی اله گتیرن آلدانمیش کس، آخرتدن اَن آز پايینی و نصیبینی الده ائتمیش دیگری کیمی دئيیل.
363
وَ قَالَ عليه السلام لَا شَرَفَ أَعْلَى مِنَ الْإِسْلَامِ وَ لَا عِزَّ أَعَزُّ مِنَ التَّقْوَى وَ لَا مَعْقِلَ أَحْسَنُ مِنَ الْوَرَعِ وَ لَا شَفِيعَ أَنْجَحُ مِنَ التَّوْبَةِ وَ لَا كَنْزَ أَغْنَى مِنَ الْقَنَاعَةِ وَ لَا مَالَ أَذْهَبُ لِلْفَاقَةِ مِنَ الرِّضَى بِالْقُوتِ وَ مَنِ اقْتَصَرَ عَلَى بُلْغَةِ الْكَفَافِ فَقَدِ انْتَظَمَ الرَّاحَةَ وَ تَبَوَّأَ خَفْضَ الدَّعَةِ وَ الرَّغْبَةُ مِفْتَاحُ النَّصَبِ وَ مَطِيَّةُ التَّعَبِ وَ الْحِرْصُ وَ الْكِبْرُ وَ الْحَسَدُ دَوَاعٍ إِلَى التَّقَحُّمِ فِي الذُّنُوبِ وَ الشَّرُّ جَامِعٌ لمَسَاوِى الْعُيُوبِ
امام علی (علیه السلام) (بَیَنیلن و خوشا گلن خصلتلر باره‌سینده) بويورموشدور:
(انسانی دنيا و آخرت سعادتینه قووشدوران) اسلامدان اوجا هئچ بیر شرف و بؤيوکلوک يوخدور. پرهیزکارلیقدان (الله‌دان قورخماق و اونا اطاعت ائتمکدن) اوستون عزت، چکینمکدن (گناهدان و حرام اولماسی شبهه‌لی شئيلردن اؤزونو ساخلاماقدان) گؤزل و محکم سیغیناجاق و تؤبه‌دن ثمره‌‌لی و نجات وئریجی شفاعتچی يوخدور.
قناعتدن زنگین خزینه يوخدور و وئریلمیش روزی‌يه راضی اولماق کیمی هئچ بیر ثروت يوخسوللوغون قارشیسینی آلمیر. اونا چاتمیش شئيله کفایتلنن کس راحتلیغا قووشوب و دینجلیکده اوتوراق سالیب. دنيايا میل و رغبت اَن آغیر چتینلیگین آچاری و گرفتارچیلیغین مرکبیدیر. حریصلیک، تکبّر و حسد انسانی گناهلارا دوشمگه چاغیریر. شر و پیسلیک بوتون چیرکینلیکلری بیر يئره توپلايیر (احاطه‌‌ ائدیر).
364
وَ قَالَ عليه السلام لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ (يَا جَابِرُ) قِوَامُ الدِّينِ وَ الدُّنْيَا بِأَرْبَعَةٍ عَالِمٍ مُسْتَعْمِلٍ عِلْمَهُ وَ جَاهِلٍ لَا يَسْتَنْكِفُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ جَوَادٍ لَا يَبْخَلُ بِمَعْرُوفِهِ وَ فَقِيرٍ لَا يَبِيعُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاهُ فَإِذَا ضَيَّعَ الْعَالِمُ عِلْمَهُ اسْتَنْكَفَ الْجَاهِلُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ إِذَا بَخِلَ الْغَنِيُّ بِمَعْرُوفِهِ بَاعَ الْفَقِيرُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاهُ (يَا جَابِرُ) مَنْ كَثُرَتْ نِعَمُ اللَّهِ عَلَيْهِ كَثُرَتْ حَوَائِجُ النَّاسِ إِلَيْهِ فَمَنْ قَامَ لِلَّهِ فِيهَا بِمَا يَجِبُ عَرَّضَهَا لِلدَّوَامِ وَ الْبَقَاءِ وَ مَنْ لَمْ يَقُمْ فِيهَا بِمَا يَجِبُ عَرَّضَهَا لِلزَّوَالِ وَ الْفَنَاءِ
امام علی (علیه السلام) (حضرت پیغمبرین-صل الله علیه و آله-صحابه‌لری‌نین ياخشیلاریندان اولموش) جابر ابن عبدالله انصاری‌يه (دین و دنيانین داياغی باره‌سینده) بويورموشدور:
ائي جابر! دین و دنيانین محکملیک و برقرارلیغی دؤرد کسین واسطه‌‌سی ایله‌دیر: اؤز علمینی ایشله‌دن (اونون اساسیندا داورانان و اونو جماعته اؤيره‌دن) عالم، اؤيرنمگی عيب و عار بیلمه‌ين نادان، (باشقاسی باره‌سینده) اؤز ياخشیلیق و احسانیندا سیمیجلیک ائتمه‌ين وارلی، اؤز آخرتینی دنيايا ساتمايان يوخسول. بونا گؤره ده عالم اؤز علمینی ایشلتمه‌ينده نادان اؤيرنمگی عار بیله‌جک، وارلی اؤز ياخشیلیق و احسانیندا خسیس‌لیک ائدنده يوخسول آخرتینی دنياسینا ساتاجاق (نالايق ایشلر گؤره‌جک).
ائي جابر! الله هر کیمین نعمتلرینی (هر کیمه عطا ائتدیگی مال، ثروت، بؤيوکلوک و بو کیمی لطفلری) آرتیرسا، جماعتین اونا اولان احتیاجلاری (ایستکلری) ده آرتار. بونا گؤره ده کیم الله‌ـا گؤره همین نعمتلرده واجب اولان شئيی يئرینه يئتیرسه، الله اونلاری دواملی و همیشه‌لیک ائدر. آمّا کیم اونلاردا واجب اولانلاری الله‌ـا گؤره يئرینه يئتیرمه‌سه الله اونلاری محو و يوخ ائدر.
365
(وَ رَوَى ابْنُ جَرِيرٍ الطَّبَرِيُّ فِي تَارِيخِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى الْفَقِيهِ- وَ كَانَ مِمَّنْ خَرَجَ لِقِتَالِ الْحَجَّاجِ مَعَ ابْنِ الْأَشْعَثِ أَنَّهُ‏ قَالَ فِيمَا كَانَ يَحُضُّ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْجِهَادِ إِنِّي سَمِعْتُ عَلِيّاً- رَفَعَ اللَّهُ دَرَجَتَهُ فِي الصَّالِحِينَ وَ أَثَابَهُ ثَوَابَ الشُّهَدَاءِ وَ الصِّدِّيقِينَ يَقُولُ يَوْمَ لَقِينَا أَهْلَ الشَّامِ) أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ إِنَّهُ مَنْ رَأَى عُدْوَاناً يُعْمَلُ بِهِ وَ مُنْكَراً يُدْعَى إِلَيْهِ فَأَنْكَرَهُ بِقَلْبِهِ فَقَدْ سَلِمَ وَ بَرِئَ وَ مَنْ أَنْكَرَهُ بِلِسَانِهِ فَقَدْ أُجِرَ وَ هُوَ أَفْضَلُ مِنْ صَاحِبِهِ وَ مَنْ أَنْكَرَهُ بِالسَّيْفِ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَ كَلِمَةُ الظَّالِمِينَ السُّفْلَى فَذَلِكَ الَّذِي أَصَابَ سَبِيلَ الْهُدَى وَ قَامَ عَلَى الطَّرِيقِ وَ نَوَّرَ فِي قَلْبِهِ الْيَقِينَ
ابن جریر طبری اؤزونون تاریخ کتابیندا نقل ائدیب کی، (امام علی علیه السلامین صحابه‌لری‌نین ياخشیلاریندان و) ابن اشعث ایله حجّاجا قارشی محاربه‌‌ ائتمک اوچون عصیانا قالخانلاردان اولموش عبدالرحمان ابن ابی لیلی فقیه، جماعتی جهادا (حجاج ایله ساواشا) هوسلندیررکن بئله دئيیرمیش: بیز (صفّین ساواشیندا) شام اهلی ایله قارشیلاشدیغیمیز گون علی‌نین - الله صالح و خیرخواهلار ایچینده اونون درجه‌‌سینی اوجالتسین و اونا شهیدلر و دوغروچولارین ثوابینی عطا ائتسین - (امر به معروف و نهي از منکر باره‌سینده) بئله بويوردوغونو ائشیتدیم کی:
ائي مؤمنلر! کیم ظلم و ستم ائدیلمه‌سینی و جماعتین خوشا گلمز و نالايق ایشلره دعوت ائدیلمه‌سینی گؤرسه و اونو قلبی ایله انکار ائتسه، (قیامت گونونون سورغو-سؤالیندان) قورتولوب و (گناهدان) اوزاق اولوب. (بو، انسان ال و دیلی ایله همین شئيی انکار و رد ائده بیلمه‌ينده و يا قورخو و ضرر يئتیریلمه‌سیندن آماندا اولمايان زمان اوچوندور. عمومیتله اونون حکمو يئرلری‌نین مختلفلیگی ایله ديَیشیر.) کیم اونو دیلی ایله انکار ائتسه ثواب قازانیب و اونون پاداشی قلبی ایله انکار ائدندن چوخدور. الله‌ین سؤزونون (دین، توحید و اطاعتین) اوجا، ظالملرین سؤزلری‌نین (شرک، کفر، آزغینلیق و گناهین) آلچاق و خوار اولماسی اوچون اونو قیلینجی (ووروشما) ایله انکار ائدن کس ایسه هدایت و نجات يولونا چاتیب، (الله‌ین بَيندیگی) دوز يولدا دايانیب و (الله و پیغمبره) يقینلیک و اینام اونون قلبینده نورلانیب (آشکار اولوب).
366
وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي كَلَامٍ آخَرَ لَهُ يَجْرِي هَذَا الْمَجْرَى فَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ لِلْمُنْكَرِ بِيَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ فَذَلِكَ الْمُسْتَكْمِلُ لِخِصَالِ الْخَيْرِ وَ مِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ التَّارِكُ بِيَدِهِ فَذَلِكَ مُتَمَسِّكٌ بِخَصْلَتَيْنِ مِنْ خِصَالِ الْخَيْرِ وَ مُضَيِّعٌ خَصْلَةً وَ مِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِقَلْبِهِ وَ التَّارِكُ بِيَدِهِ وَ لِسَانِهِ فَذَلِكَ الَّذِي ضَيَّعَ أَشْرَفَ الْخَصْلَتَيْنِ مِنَ الثَّلَاثِ وَ تَمَسَّكَ بِوَاحِدَةٍ وَ مِنْهُمْ تَارِكٌ لِإِنْكَارِ الْمُنْكَرِ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ يَدِهِ فَذَلِكَ مَيِّتُ الْأَحْيَاءِ وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ كُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنْ الْمُنْكَرِ إِلَّا كَنَفْثَةٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ وَ إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ لَا يُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ وَ لَا يَنْقُصَانِ مِنْ رِزْقٍ وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ
امام علی (علیه السلام) اؤزونون بو مضموندا (امر به معروف و نهي از منکر باره‌سینده) اولان دیگر بیر کلامیندا دا بويورموشدور:
اونلاردان (انکار ائدنلردن) بعضیلری پیسلیکلری اؤز ال، دیل و قلبی ایله انکار ائدیر. بئله‌لیکله، او، گؤزل خصلتلری سونا چاتدیریب، کمالا يئتیریب. بعضیلری الی ایله دئيیل، دیل و قلبی ایله انکار ائدیر. او، ایکی گؤزل خصلتدن ياپیشیب، بیرینی (ال ایله انکار ائتمگی ایسه) زاي ائدیب. بعضیسی ایسه ال و دیلی ایله دئيیل قلبی ایله انکار ائدیب. او، اوچ خصلتین اَن شرفلی ایکیسینی زاي ائدیب و بیر خصلتدن (قلب ایله انکار ائتمکدن) ياپیشیب.
بعضیلری ایسه نالايق ایشلری دیل، قلب و الی ایله انکار ائتمیر. او، دیریلرین اؤلوسودور.
بوتون ياخشی عمللر و الله يولوندا جهاد ائتمک، امر به معروف و نهي از منکرین مقابلینده گئنیش دريايا آغیز سويو آتماق کیمیدیر. (چونکی اسلامین وجودو امر به معروف و نهي از منکر ایله‌دیر.) امر به معروف و نهي از منکر أجلی ياخینلاشدیرمیر و روزینی آزالتمیر. امر به معروف و نهي از منکرین اَن گؤزلی، ظالم پادشاهین يانیندا (اونو ظلمدن ساخلايان، خیر و ياخشیلیغا سوق ائدن) بیر حقّ و دوز سؤزدور (حقّ سؤز دئمکدیر).
367
وَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام يَقُولُ إِنَّ أَوَّل مَا تُغْلَبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْجِهَادِ الْجِهَادُ بِأَيْدِيكُمْ ثُمَّ بِأَلْسِنَتِكُمْ ثُمَّ بِقُلُوبِكُمْ فَمَنْ لَمْ يَعْرِفْ بِقَلْبِهِ مَعْرُوفاً وَ لَمْ يُنْكِرْ مُنْكَراً قُلِبَ فَجُعِلَ أَعْلَاهُ أَسْفَلَهُ وَ أَسْفَلُهُ أَعْلَاهُ
ابو جحيفه‌دن نقل ائدیلیب کی: امیرالمؤمنین علی علیه السلامدان (امر به معروف و نهي از منکر باره‌سینده) بئله بويورماسینی ائشیتدیم:
مغلوب اولاجاغیز (بدبختچیلیک و ایلاهی رحمدن اوزاقدا قالماغیز نتیجه‌سینده سیزدن آلیناجاق) ایلک شئي اللریزله جهاددیر (ووروشماقدیر کی، کافر و مشرکلرله جنگ‌‌ ائتمه‌يه‌جک، فاسق، ظالم و گناهکارلار باره‌سینده الله‌ین معيّن ائتدیگی جزا نوعلرینی اجرا ائتمه‌يه‌جک و اونلاری مذمّت ائده‌رک ادبلندیرمه‌يه‌جکسیز). اوندان سونرا (ایتیره‌جگیز شئي) دیللریزله اولان جهاددیر (کی، گناه و چیرکین عمل‌لری ائشیدیب گؤره‌جکسیز، آمّا گؤرمه‌میش و ائشیتمه‌میش ساياجاقسیز). اوندان سونرا ایسه قلبلریزله اولان جهاددیر (کی، ظالم و پیس عمل صاحبلرینه خیر يئتیره‌جک، اونلارلا دوستلوق ائده‌جک و اونلارا احترام گؤستره‌جکسیز).
بونا گؤره ده قلبی ایله بَیَنیلن ایشی تانیمايان و نالايق عملی انکار ائتمه‌ين کس (ياخشی عمل صاحبلرینی سئومه‌ين و پیس عمللی‌لری دوشمن حساب ائتمه‌ين - بو، امر به معروف و نهي از منکر مسئله‌‌سینده واجب اولان ایشین اَن آشاغی حدّیدیر -) ترسینه چئوریله‌جک و باشی آشاغی، آياغی ایسه يوخاری اولاجاقدیر (دنيادا راحتلیغی اولماياجاق و سرگردان قالاجاق، آخرتده ایسه سعادتینی الدن وئره‌رک ابدی جزايا دچار اولاجاقدیر).
368
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ الْحَقَّ ثَقِيلٌ مَرِي‏ءٌ وَ إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِيفٌ وَبِي‏ءٌ
امام علی (علیه السلام) (حقّ و باطل باره‌سینده) بويورموشدور:
حقّ (ظاهرده) چتین و آغیر، آمّا (باطنده) شیرین، باطل ایسه (ظاهرده) يونگول و آسان، لاکن (باطنده) وبا گتیریجیدیر (محو ائدیجیدیر).
369
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَأْمَنَنَّ عَلَى خَيْرِ هَذِهِ الْأُمَّةِ عَذَابَ اللَّهِ لِقَوْلِهِ سُبْحَانَهُ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ وَ لَا تَيْأَسَنَّ لِشَرِّ هَذِهِ الْأُمَّةِ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ لِقَوْلِهِ سُبْحَانَهُ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ
امام علی (علیه السلام) (انسانلارین عاقبتی باره‌سینده) بويورموشدور:
بو امّتین اَن ياخشیسی اوچون بئله، الله‌ین عذاب و جزاسیندان آرخايین و خاطر جمع اولما. چونکی عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله (الاعراف سوره‌سی‌نین 99-جو آيه‌سینده) بويوروب کی: «فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ» «الله‌ین جزاسیندان زیانا اوغرامیش طایفادان باشقا هئچ کس خاطر جمع اولماز.» بو امّتین اَن پیسی اوچون بئله الله‌ین رحم و مرحمتیندن نا اومید اولما. چونکی عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله (يوسف سوره‌سی‌نین 87-جی آيه‌سینده) بويوروب کی: «إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ» «الله‌ین مرحمتیندن يالنیز کافرلر اومیدینی اوزر.» (بونا گؤره ده هامی‌نین ایشی‌نین سونونون نئجه اولاجاغینی الله بیلدیگی اوچون هئچ کس ظاهری وضعیّته آرخايینلاشیب اونون عاقبتیندن خاطر جمع و يا نا اومید اولمامالیدیر.)
370
وَ قَالَ عليه السلام الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِي الْعُيُوبِ وَ هُوَ زِمَامٌ يُقَادُ بِهِ إِلَى كُلِّ سُوءٍ
امام علی (علیه السلام) (خسیس‌لیک و سیمیجلیگین مذمّتینده) بويورموشدور:
خسیس‌لیک پیسلیک و چیرکینلیکلر توپلوسودور. او، (انسانین،) واسطه‌‌سی ایله هر بیر پیسلیگه چکیلدیگی جیلوودور. (چونکی خسیس‌لیک انسانی حسد، حریصلیک، قوهوملارلا علاقه‌‌لری کسمک، ضعیف و يوخسوللارا ظلم ائتمک و بو کیمی گناهلارا چکیر.)
371
وَ قَالَ عليه السلام الرِّزْقُ رِزْقَانِ رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ يَطْلُبُكَ فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاكَ فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِكَ عَلَى هَمِّ يَوْمِكَ كَفَاكَ كُلُّ يَوْمٍ مَا فِيهِ فَإِنْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَيُؤْتِيكَ فِي كُلِّ غَدٍ جَدِيدٍ مَا قَسَمَ لَك‏ وَ إِنْ لَمْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَمَا تَصْنَعُ بِالْهَمِّ لمَا لَيْسَ لَكَ وَ لَنْ يَسْبِقَكَ إِلَى رِزْقِكَ طَالِبٌ وَ لَنْ يَغْلِبَكَ عَلَيْهِ غَالِبٌ وَ لَنْ يُبْطِئَ عَنْكَ مَا قَدْ قُدِرَ لَكَ
(و قد مضى هذا الكلام فيما تقدم من هذا الباب إلا أنه هاهنا أوضح و أشرح فلذلك كررناه على القاعدة المقررة في أول هذا الكتاب)
امام علی (علیه السلام) (روزی باره‌سینده) بويورموشدور:
روزی ایکی نوعدور: سنین آختاردیغین روزی و سنی آختاران روزی کی، سن اونا طرف گئتمه‌سن ده او، سنه طرف گله‌جکدیر. بونا گؤره ده ایلی‌نین غم-غصّه‌سینی گونونون غم-غصّه‌سینه يوکله‌مه. سنه هر گون همین گونون اؤز روزیسی بسدیر. بئله اولان حالدا، اگر (روزیسی‌نین غم-غصّه‌سینی چکدیگین) ایل سنین عمروندن اولسا، الله-تعالی يئنی‌لشن هر صاباحدا سنه آيیردیغی روزینی تئز سنه چاتدیراجاق. آمّا اگر (همین) ایل سنین عمروندن اولماسا، سنین اولمايان شئيین غمینی چکمکله نه ایشین وار؟ هئچ بیر آختاران سنین روزینده سندن قاباغا دوشه بیلمز و هئچ بیر گوجلو اوندا سنه غالب گله بیلمز (و اونو سنین الیندن آلا بیلمز). سنین اوچون تقدیر ائدیلمیش شئي هئچ وقت گئجیکمه‌يه‌جکدیر (اؤز وقتینده چاتاجاقدیر.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
بو کلام (هر بیر کسین تقدیر ائدیلمیش روزیسی‌نین گلیب چاتماسی جمله‌‌سی) بو فصلده بوندان اؤنجه (ایکی يوز اللی دوققوزونجو کلامدا) کئچدی. آمّا بورادا داها آيدین و گئنیش ایضاحلی اولدوغو اوچون کتابین اولینده قويولموش قايدايا اساساً اونو بیر داها، ایکینجی دفعه‌‌ بَيان ائتدیک.
372
وَ قَالَ عليه السلام رُبَّ مُسْتَقْبِلٍ يَوْماً لَيْسَ بِمُسْتَدْبِرِهِ وَ مَغْبُوطٍ فِي أَوَّلِ لَيْلِهِ قَامَتْ بَوَاكِيهِ فِي آخِرِهِ
امام علی (علیه السلام) (دنيانین اويوشمازلیغی باره‌سینده) بويورموشدور:
نه چوخ گوندوزه اوز توتان کی، اونا آرخا چئویره بیلمز (اجل اونا آخشاما چیخماغا امکان وئرمز). نه چوخ گئجه‌نین اوّلینده (وضعیّتی‌نین ياخشیلیغینا) غبطه ائدیلن کی، گئجه‌نین آخریندا اونا آغلايانلار آياغا قالخدیلار. (بلی، گئجه‌نین اوّلینده تاخت-تاجی وار ایدی، سحر تئزدن ایسه تورپاغین آلتینا گئتدی. بونا گؤره ده عاغیللی آدام دنيايا و اونون مالینا اورک باغلاماز و اؤز دینینی و ابدی خوشبختلیگینی اونا ساتماز.)
373
وَ قَالَ عليه السلام الْكَلَامُ فِي وِثَاقِكَ مَا لَمْ تَتَكَلَّمْ بِهِ فَإِذَا تَكَلَّمْتَ بِهِ صِرْتَ فِي وِثَاقِهِ فَاخْزُنْ لِسَانَكَ كَمَا تَخْزُنُ ذَهَبَكَ وَ وَرِقَكَ فَرُبَّ كَلِمَةٍ سَلَبَتْ نِعْمَةً
امام علی (علیه السلام) (سؤز باره‌سینده) بويورموشدور:
نه قدر کی، دانیشمامیسان، سؤز سنین اسیریندیر. ائله کی دیله گتیردین سن اونون اسیریسن. (اوّلجه سن اونا حاکم ایدین، ایندی ایسه او سنه حاکمدیر و ایسته‌سه سنه خیر گتیرر، ایسته‌سه زیان.) بونا گؤره ده قیزیل و گوموشو خزینه‌ده ساخلادیغین کیمی دیلینی ده (آغیز خزینه‌سینده) ساخلا. چونکی اولا بیلر کی، بیر کلمه، نعمتی الدن چیخارسین و قارشی‌يا عذاب و چتینلیک گتیرسین. (بونا گؤره ده گرک چوخ دانیشیلماسین و دوشونمه‌دن بیر سؤز دئيیلمه‌سین.)
374
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَقُلْ مَا لَا تَعْلَمْ بَلْ لَا تَقُلْ كُلَّ مَا تَعْلَمُ فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ قَدْ فَرَضَ عَلَى جَوَارِحِكَ كُلِّهَا فَرَائِضَ يَحْتَجُّ بِهَا عَلَيْكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
امام علی (علیه السلام) (يئنه ده سؤز باره‌سینده) بويورموشدور:
بیلمه‌دیگینی دئمه. (چونکی او، يا يالاندیر، يا دا يالان احتمالی اولان بیر شئي. نادانلیق و جاهللیک اوستونده اولان هر بیر سؤزدن ایسه چکینمک واجبدیر.) حتی بیلدیگین هر شئيی‌ده دئمه. (چونکی سنین اؤزونه و يا باشقاسینا زیانی اولا بیلر، بیری‌نین سرّینی آچماق کیمی.) چونکی عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله، سنین بوتون بدن عضولرینه بیر سیرا حکملر واجب ائدیب و قیامت گونو اونلارلا سنه قارشی دلیل گتیره‌جک. (مثلاً بويوراجاق کی، سنه دیلی حقّ سؤز دانیشماق اوچون وئردیم، سن ایسه اطاعت ائتمه‌دیگین اوچون عذاب و جزايا لايقسن.)
375
وَ قَالَ عليه السلام احْذَرْ أَنْ يَرَاكَ اللَّهُ عِنْدَ مَعْصِيَتِهِ وَ يَفْقِدَكَ عِنْدَ طَاعَتِهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ وَ إِذَا قَوِيتَ فَاقْوَ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ إِذَا ضَعُفْتَ فَاضْعُفْ عَنْ مَعْصِيَةِ اللَّهِ
امام علی (علیه السلام) (گناهدان اوزاق اولماغا هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
الله‌ین سنی اونا قارشی گناه ایشلتمکده گؤرمه‌سی، اونا اطاعتده ایسه تاپماماسیندان قورخ کی، زیانا اوغرايانلاردان اولارسان. گوجلننده، الله‌ین اطاعتینده گوجلن. ضعیفله‌ينده، الله‌ـا قارشی گناه ائتمکده ضعیفله.
376
وَ قَالَ عليه السلام الرُّكُونُ إِلَى الدُّنْيَا مَعَ مَا تُعَايِنُ مِنْهَا جَهْلٌ وَ التَّقْصِيرُ فِي حُسْنِ الْعَمَلِ إِذَا وَثِقْتَ بِالثَّوَابِ عَلَيْهِ غَبَنٌ وَ الطُّمَأْنِينَةُ إِلَى كُلِّ أَحَدٍ قَبْلَ الِاخْتِبَارِ لَهُ عَجْزٌ
امام علی (علیه السلام) (اؤيود وئره‌رک) بويورموشدور:
گؤزونله دنيانین ائتدیکلرینی (يالان و وفاسیزلیغینی) گؤره-گؤره اونا آرخالانماق، اورک باغلاماق نادانلیقدیر. ثوابینا امین اولدوغون زمان (نتیجه‌سی‌نین جنّت و ابدی راحتلیق اولماسینی بیلنده) گؤزل عملده (اطاعت و بنده‌لیکده) سهلنکارلیق ائتمک زیانا اوغراماقدیر. سینامامیش، هر بیر کسه اعتماد ائتمک عاجزلیک و اوغورسوزلوقدور (ایشده اوغورسوزلوغا سبب اولار. چونکی همین شخص کیمه اعتماد ائتمه‌سینی بیلمیر و ایناما لايق آدام آختارا بیلمیر).
377
وَ قَالَ عليه السلام مِنْ هَوَانِ الدُّنْيَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا يُعْصَى إِلَّا فِيهَا وَ لَا يُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْكِهَا
امام علی (علیه السلام) (دنيانین مذمّتینده) بويورموشدور:
الله‌ـا قارشی آنجاق دنيادا گناه ائدیلمه‌سی و اونون يانیندا اولان شئيه (سعادت و خوشبختلیگه) آنجاق دنيادان اوزاقلاشماقلا نایل اولونماسی، دنيانین الله يانیندا حقیرلیگی‌نین نشانه‌لریندندیر.
378
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ أَبْطَأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرَعْ بِهِ نَسَبُهُ وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى مَنْ فَاتَهُ حَسَبُ نَفْسِهِ لَمْ يَنْفَعْهُ حَسَبُ آبَائِهِ.
امام علی (علیه السلام) (گؤزل عمله هوسلندیره‌رک) بويورموشدور:
عملی‌نین آغیرلاشدیردیغی (عبادت ائتمه‌ين و ياخشی ایشلر گؤرمه‌ين تنبل) کسی سوي و کؤکو قوچاقلاشدیرماز.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
دیگر بیر روايتده ایسه بئله‌دیر: اؤز مقام و درجه‌‌سینی ایتیرن کسه آتالاری‌نین مقام و درجه‌‌سی فايدا وئرمز.
379
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ طَلَبَ شَيْئاً نَالَهُ أَوْ بَعْضَهُ
امام علی (علیه السلام) (ایشده چالیشماق باره‌سینده) بويورموشدور:
بیر شئيی آختاران کس اونو و يا اونون بیر حصّه‌‌سینی تاپاجاقدیر.
380
وَ قَالَ عليه السلام مَا خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّةُ وَ كُلُّ نَعِيمٍ دُونَ الْجَنَّةِ فَهُوَ مَحْقُورٌ وَ كُلُّ بَلَاءٍ دُونَ النَّارِ عَافِيَةٌ
امام علی (علیه السلام) (حقیقی ياخشیلیق و پیسلیک باره‌سینده) بويورموشدور:
آرخاسیندا اود اولان (ایلاهی عذابا سبب اولان) خیر و ياخشیلیق (دنيا منفعتی، اصلینده) خیر و ياخشیلیق دئيیل. آرخاسیندا جنّت اولان چتینلیک و پیسلیک (دنيادا چکیلن اذیّتلر، اصلینده) چتینلیک و پیسلیک دئيیل. جنّتدن آشاغی هر بیر نعمت کیچیک و اهمیّتسیزدیر. اوددان آشاغی هر بیر بلا و چتینلیک راحتلیق و آسايشدیر. (چونکی او نعمته نعمت دئمک اولار کی، اونون آرخاسیندا جزا اولماسین. هابئله او چتینلیگی چتینلیک حساب ائتمک اولار کی، اونون آرخاسینجا ابدی راحتلیق اولماسین.)
381
وَ قَالَ عليه السلام أَلَا وَ إِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَةَ وَ أَشَدُّ مِنَ الْفَاقَةِ مَرَضُ الْبَدَنِ وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ (أَلَا وَ إِنَّ مِنَ النِّعَمِ سَعَةَ الْمَالِ وَ أَفْضَلُ مِنْ سَعَةِ الْمَالِ صِحَّةُ الْبَدَنِ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوَى الْقَلْبِ)
امام علی (علیه السلام) (چتینلیکلر و نعمتلر باره‌سینده) بويورموشدور:
بیلین کی، بلا و چتینلیکلردن بیری يوخسوللوقدور. يوخسوللوقدان داها چتینی بدنین خسته اولماسیدیر. بدنین خسته اولماسیندان داها آغیری ایسه قلبین خسته‌لیگیدیر. (چونکی او، آخرت خوشبختلیکلری‌نین الدن چیخماسینا سبب اولور.) بیلین کی، نعمتلردن بیری وار-دؤلتین چوخلوغودور. وار-دؤلتین چوخلوغوندان داها ياخشی، ساغلاملیقدیر. ساغلاملیقدان داها ياخشی ایسه قلبین پرهیزکارلیغیدیر. (چونکی او، ابدی خوشبختلیکلرین الده ائدیلمه‌سینه سبب اولور.)
382
وَ قَالَ عليه السلام لِلْمُؤْمِنِ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ فَسَاعَةٌ يُنَاجِي فِيهَا رَبَّهُ وَ سَاعَةٌ يَرُمُّ مَعَاشَهُ وَ سَاعَةٌ يُخَلِّي بَيْنَ نَفْسِهِ وَ بَيْنَ لَذَّتِهَا فِيمَا يَحِلُّ وَ يَجْمُلُ وَ لَيْسَ لِلْعَاقِلِ أَنْ يَكُونَ شَاخِصاً إِلَّا فِي ثَلَاثٍ مَرَمَّةٍ لِمَعَاشٍ أَوْ خُطْوَةٍ فِي مَعَادٍ أَوْ لَذَّةٍ فِي غَيْرِ مُحَرَّمٍ
امام علی (علیه السلام) (مؤمنین وقتی باره‌سینده) بويورموشدور:
مؤمنین اوچ ساعتی وار (گئجه-گوندوز ساعتلارینی اوچ حصّه‌‌يه بؤلمه‌لیدیر): ربّی ایله راز و نیاز ائتدیگی ساعت (وقتی‌نین سککیز ساعتینی الله‌ین ایشلرینه صرف ائتمه‌لیدیر)؛ اؤز معیشتینی (ياشايیش احتیاجینی) تأمین ائتدیگی ساعت (گئجه-گوندوزونون سککیز ساعتینی تجارت، معيّن پئشه و يا دیگر ایشلره صرف ائتمه‌لیدیر)؛ اؤزو ایله حلال و گؤزل شئيلر آراسیندا لذت آلماق اوچون آيیردیغی ساعت.
عاغیللی آداما (عملی عاغیلا اساساً) بو اوچ شئيدن باشقاسی اوچون سفر ائتمک روا دئيیل: معیشتینی دوزلتمک (تجارت، آل-وئر و ایش) اوچون، ياخود معاد ایشینده آددیملاماق اوچون يا دا (آب-هوانی ديَیشمک و ساغلاملیق اوچون ائدیلن سفرلر کیمی) حرام اولمايان شئيلردن لذت آلماغا گؤره.
383
وَ قَالَ عليه السلام ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُبَصِّرُكَ اللَّهُ عَوْرَاتِهَا وَ لَا تَغْفُلْ فَلَسْتَ بِمَغْفُولٍ عَنْكَ
امام علی (علیه السلام) (دنيا و اونون مالی باره‌سینده) بويورموشدور:
دنيايا (اونون مالینا) رغبت و میل گؤسترمه (اونا اورک باغلاما) کی، الله سنه اونون چیرکینلیکلرینی گؤسترسین. (چونکی وورغون عيبلری گؤرمور و اونون گؤرن گؤزو کور اولور. اؤز ایشیندن) خبرسیز اولما کی، سندن خبرسیز دئيیلدیرلر. (الله سنه و سنین ایشلرینه باخیر.)
384
وَ قَالَ عليه السلام تَكَلَّمُوا تُعْرَفُوا فَإِنَّ الْمَرْءَ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ
امام علی (علیه السلام) (دانیشماق باره‌سینده) بويورموشدور:
دانیشین کی، تانیناسیز. چونکی انسان دیلی‌نین آلتیندا گیزله‌نیب. (عاغیللیلار و عالملر دانیشمايینجا مقاملاری معل